kapsamı dışında tutulduğundan (İK 4. m), hava taşıma Giriş işlerinde görevli pilot, uçuş hostesi, kabin memuru,
Ülkemizde özellikle 1980’li yıllarda turizm alanında telsizci gibi çalışanlar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu yaşanan gelişmeler, bu sektörün dünya turizm pazarında hükümlerine tabidir. Havacılığın yer tesislerindeki tüm rekabet edebilir hâle gelmesini sağlamıştır. çalışanlara ise 4857 sayılı İş Kanunu uygulanır.
Ülkemizde turizm sektörüne ilişkin ayrı bir çalışma Emek yoğun bir sektör olarak turizm, aynı zamanda mevzuatı bulunmamakta, çalışanların ve işverenlerin niteliği gereği özel girişimcinin egemen olduğu bir çalışma hayatından doğan hak ve yükümlülükleri ise başta çalışma alanıdır. Çoğunlukla bedensel faaliyet gerektiren 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere, 6356 sayılı Sendikalar hizmetlerin sunulduğu bu sektörde yürütülen işler, ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 5510 sayılı Sosyal dolayısıyla meslekler çeşitlilik arz eder. Başta aşçı, Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 6331 sayılı garson, barmen ve oda hizmetleri personeli olmak üzere İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve sair mevzuat ile hüküm tur rehberleri, destek elemanları, sürücüler ve öğreticiler altına alınmıştır. Ayrıca 2634 sayılı Turizmi Teşvik gibi birçok meslek grubu turizm sektöründe çalışmaktadır. Kanunu ve turizm mevzuatındaki diğer bazı düzenlemeler ile turizm sektörü çalışanlarının çalışma koşullarına ilişkin Turizm sektörü çalışma mevzuatı kapsamında yer alan çeşitli kurallar getirilmiştir. önemli düzenlemelerden olması bakımından, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 6356 sayılı Sendikalar Turizm Sektörü Çalışma Hayatına Dair Temel ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda işçi kavramına Kavramlar yüklenen anlamın ayrıca üzerinde durulması gerekir.
Turizm sektörü çalışma hayatı denildiğinde akla 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası gelebilecek temel kavramların başında işçi ve işveren Kanunu, sosyal sigorta ve genel sağlık sigortasına ilişkin gelir. Zira sektörde kurulan çalışma (iş) ilişkisinin temel düzenlemedir. Gerek sosyal sigortalar gerekse genel aktörleri, işçi ve işverendir. Bundan başka işveren vekili, sağlık sigortası kapsamında sigortalı sayılanların başında alt işveren, işyeri, iş sözleşmesi gibi kavramlar da işçiler gelmektedir. Ancak bu Kanun, sadece işçileri değil çalışanın statüsü itibariyle çalışma hayatının önem arz serbest çalışanlar ve kamu görevlileri gibi birçok çalışan eden kavramlarındandır. grubunu kapsamakta ve sosyal risklere karşı güvence
İşçi altına almaktadır. Bu Kanun açısından işçi kavramı, 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlendiği gibidir. İşin, bir kişi ya da kuruma bağlı olarak yapılıp yapılmaması açısından çalışanlar sınıflandırıldığında, Turizm sektöründe işçi statüsünde fiili olarak çalışanların “bağımlı çalışan” ve “bağımsız çalışan” olmak üzere iki dışında, mesleğin teorik bilgisini almış ve bu bilgiyi pratik farklı grup çalışan söz konusudur. ile pekiştirmek için işyerlerinde bulunan stajyerler de vardır. Ancak takdir edileceği üzere işçi ve stajyer Bağımlı çalışan grubu işçi ve memurlardan oluşmaktadır. birbirinden farklıdır. Bağımsız çalışanlar ise kendi nam ve hesabına çalışanlardır. Bağımsız çalışma, öteden beri belirli Stajyer mesleklerle özdeşleşmiştir. Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında staj; Yükseköğretim
Turizm sektörü çalışanlarının neredeyse tamamı, iş Kurulu tarafından yükseköğretim kurumlarında verilmekte sözleşmesi çerçevesinde bir işverene bağımlı olarak iş olan her düzeydeki alana özgü belirlenen teorik ve gördüklerinden İş Kanunu’nun 4. maddesi kapsamında uygulamalı dersler dışında öğrencilerin, öğretim sayılan istisnalara girmediklerinden çalışma ilişkilerinde programlarıyla kazandırılması öngörülen mesleki bilgi, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabidirler. beceri, tutum ve davranışlarını geliştirmeleri, sektörü tanımaları, iş hayatına uyumları, gerçek üretim ve hizmet Özel tekne ya da yatlar Türk bayrağı taşısalar bile deniz ortamında yetişmeleri amacıyla işletmede yaptıkları taşıma işi yapmayıp gezi, yemek, eğlence gibi turistik mesleki çalışmadır. amaçlı hizmetler sunduklarından ve ayrıca 854 sayılı Deniz İş Kanunu bakımından gemi vasfını haiz Turizm sektörü işyerlerinde staj yapan öğrenciler, zorunlu olmadıklarından buralarda çalışan personel, 4857 sayılı İş staja tabidir. Stajyer olarak öğrenim gördüğü okul Kanunu hükümlerine tabidir. Kruvaziyerler ise Türk tarafından sigortası Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen bayrağı taşıyıp ağırlığı itibariyle 854 sayılı Deniz İş her öğrenci, staj ücreti almaya hak kazanır. Mesleki Kanunu bakımından gemi vasfına sahip olabilirler. Ancak Eğitim Kanunu’nun 25/1. maddesine göre ilgili stajyerlere kruvaziyerler, deniz taşıma işinden tamamen başkalaşan ödenecek ücretin tutarı, staj yaptığı işyerinde çalıştırılan bir hizmetin sunulduğu özel gemilerdir. Bu nedenle personel sayısına göre değişiklik gösterir. İşyerinde 20 kruvaziyer çalışanlarına, 854 sayılı Deniz İş Kanunu değil veya daha fazla sayıda personel çalıştırılıyor ise stajyere 4857 sayılı İş Kanunu uygulanır. asgari ücretin net tutarının %30’undan aşağı olmamak üzere ödeme yapılır. Buna karşın işyerinde 20’den az Turizm sektörünün önemli ayaklarından biri olan hava personel çalıştırılıyor ise stajyere yapılacak ödeme, asgari taşımacılığı işi için özel bir kanun bulunmadığından ancak ücretin net tutarının % 15’inden az olamaz. aynı zamanda hava taşıma işleri, 4857 sayılı İş Kanunu
İşveren kurulabilmekte ve alt işveren işçileri çeşitli turizm Turizm sektöründe faaliyet yürüten gerçek kişiler veya işletmelerinde çalışabilmektedir.
dernek, vakıf, ticaret şirketi gibi özel hukuk tüzel kişileri Alt işveren, bir işverenden (asıl işveren), iş yerinde iş sözleşmesi ile ücret karşılığında işçi çalıştırmaları yürüttüğü mal ya da hizmet üretimine (asıl iş) ilişkin hâlinde işveren olarak nitelendirilirler. Bir de adi şirket yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin gibi tüzel kişiliği bulunmayan kurum ve kuruluşlar vardır. ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık İşçi çalıştırmaları hâlinde bu kurum ve kuruluşlar da gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işveren olarak kabul edilecektir. Turizm işletmelerini işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran işletenler, 4857 sayılı İş Kanunu bakımından işverendir. işverendir. Birden fazla kişinin işveren olması mümkün olabildiği gibi tüzel kişi işverenlerde, sadece en üst düzeyde emir ve Kanunda tanımlanmamakla birlikte muvazaa, sözleşmede talimat verme yetkisine sahip olan organ veya kişiler her iki tarafın iradeleri ve irade açıklamaları arasında işveren olarak kabul edilir. bilerek ve isteyerek, oluşturulan uyumsuzluktur. Kişilerin gerçek niyetlerini saklayan ve üçüncü kişileri aldatmayı İş organizasyonunu oluşturan, yürüten, işçilere emir ve amaçlayan böyle bir ilişkiyi hukuk düzeni korumaz. talimat verme ve aynı zamanda disiplin cezası uygulama Muvazaa hâlinde görünürdeki işlem hükümsüz olup bu yetkisine sahip olan işverenin çeşitli sorumlulukları da hükümsüzlük kural olarak üçüncü kişilere karşı ileri bulunmaktadır. Bunlar hukuki (tazminat), idari ve cezai sürülebilir. sorumluluktur. İşyeri Hukuki sorumluluk, özel hukuktan doğan sorumluluktur. Bu sorumluluk türüne “tazminat sorumluluğu” da denir. Çalışma hayatında ve iş ilişkilerinde önem arz eden bir Eğer tek bir gerçek kişi işveren varsa işçilerin hak ve diğer temel kavram işyeridir. 4857 sayılı İş Kanunu’na alacaklarından doğan hukuki sorumluluk da bu işverene göre işyeri; işveren tarafından mal veya hizmet üretmek ait olacaktır. amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçilerin birlikte örgütlendiği birimdir. İdari düzenin ihlali neticesinde ortaya çıkan idari 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu sorumluluk, hem gerçek kişi hem de tüzel kişi işverenler için söz konusudur. Örneğin işyerinde idari para cezası ya bakımından işyeri kavramı, 4857 sayılı İş Kanunu’nda da işin durdurulması cezasını gerektiren bir aykırılık söz tanımlandığı gibidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda da işyeri kavramı, 4857 sayılı İş Kanunu’nda konusu olduğunda işverenin idari sorumluluğu doğacaktır. yer alan tanıma benzer şekilde tanımlanmıştır. Cezai sorumluluk ise ceza kanunlarına aykırılık nedeniyle İş Sözleşmesi ortaya çıkan bir sorumluluk türüdür. Örneğin gerekli tedbirleri almayıp iş kazasına neden olmak ve bu şekilde Turizm hizmetleri ile bu hizmetlerin sunulduğu tesislere, işçinin yaralanması veya ölmesi durumunda cezai turizm sektörü işverenleri ve işçilerine 4857 sayılı İş sorumluluk doğacaktır. Ceza hukukunda geçerli olan Kanunu hükümleri uygulanır. 4857 sayılı İş Kanunu’nda şahsilik ilkesi gereğince tek bir gerçek kişi işveren var ise boşluk bulunması hâlinde 6098 sayılı Türk Borçlar cezai sorumluluk ona aittir. Kanunu’nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanacaktır. İşveren Vekili 4857 sayılı İş Kanunu’ndaki tanımdan hareketle iş 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca işveren sözleşmesi, üç temel unsurdan oluşmaktadır. Bu unsurlar; vekili; işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve iş görme, ücret ödeme ve bağımlılıktır. işletmenin yönetiminde görev alan kişidir. İşveren vekili, aynı zamanda işverenin işçisidir. 4857 sayılı İş İş sözleşmesinin genel özellikleri şunlardır: Kanunu’nun 2/5. maddesi gereğince işveren vekilliği sıfatı, kişiye işçi olarak tanınan hak ve yükümlülükleri • Bir özel hukuk sözleşmesidir. ortadan kaldırmaz. Bir kimsenin işveren adına hareket • Konusu bakımından iş görme sözleşmelerindendir. edebilmesi için işveren tarafından kendisine temsil yetkisi • Tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. verilmelidir. • İşçi ve işveren arasında kişisel ilişki kuran bir sözleşmedir. Alt İşveren • İş sözleşmesi devamlı (sürekli) bir sözleşmedir. İşverenler, daha rasyonel bir işletme yönetimi sağlamak, işçi sayısını azaltıp iş ve sosyal güvenlik hukukundan Turizm Sektöründe Çalışma İlişkilerini doğan yükümlülüklerden nispeten kurtulmak ya da bu Şekillendiren İş Sözleşmesi Türleri yükü paylaşmak ve sendikal örgütlenme ile toplu iş İş sözleşmeleri temel olarak işin niteliği, işin süresi ve sözleşmesi külfetlerinden kaçınmak amacıyla işlerin çalışma şekli bakımından sınıflandırılır ve buna göre yürütümünde bu ilişkiyi tercih etmektedir. Turizm çeşitli alt türlerden oluşur. İşin niteliğine göre iş sektöründe de asıl-işveren alt işveren ilişkisi sözleşmeleri; sürekli işleri konu edinen iş sözleşmesi ve
süreksiz işleri konu edinen iş sözleşmesi biçiminde iki
türden oluşur. İşin süresi esas alındığında yapılan ayrıma ayrıca bu durumun yılın belirli dönemlerinde düzenli göre iş sözleşmeleri türleri denildiğinde akla, belirli süreli olarak tekrar ettiği işlerdir. iş sözleşmesi ve belirsiz süreli iş sözleşmesi gelecektir. Mevsimlik iş sözleşmesi, belirli ya da belirsiz süreli olarak Çalışma şekli göz önünde bulundurulduğunda ise iş yapılabilir. Turizm sektöründe mevsimlik iş sözleşmeleri sözleşmesi türleri; tam süreli iş sözleşmesi, kısmi süreli iş ekseriyetle belirli süreli olarak yapılır. Birden fazla sözleşmesi ve deneme süreli iş sözleşmesidir. mevsim (iki ya da daha fazla yaz veya kış gibi) devam Turizm sektöründe işçiler, belirsiz süreli ve tam süreli iş edecek işleri konu edinen sözleşmelerin mevsim sonunda sözleşmesi ile istihdam edilmektedir. Özellikle kısmi sona ermeyeceği kabul edilir. Bu sözleşmeler gelecek süreli çalışma ve mevsimlik çalışma, turizm sektöründe mevsim dönemine kadar askıda kalır. Sözleşmenin askıda sıkça karşılaşılan atipik iş ilişkisi türleridir. Belirli süreli iş olduğu sürede işçinin iş görme, işverenin ise ücret ödeme sözleşmesi, deneme süreli iş sözleşmesi, geçici iş ilişkisi borcu söz konusu değildir. ve çağrı üzerine çalışma da turizm sektörü çalışanlarının istihdam edildiği iş sözleşmeleri/iş ilişkileridir. Tarafların İş Sözleşmesinden Doğan Hak ve Borçları Tam Süreli, Kısmi Süreli ve Deneme Süreli İş İş sözleşmesi, taraflar için karşılıklı olarak borç doğuran Sözleşmeleri bir özel hukuk sözleşmesidir. Bu sözleşme ile taraflar Tam süreli iş sözleşmesi, uyulacak çalışma süresi itibariyle birtakım borçları tam ve gereği gibi yerine getirmekle o işyeri için kanunen veya sözleşme ile belirlenmiş olan yükümlü olurlar. Tam iki tarafa borç yükleyen bir çalışma süresinin esas alındığı sözleşmedir. sözleşme olması bakımından, işçinin iş sözleşmesi ile
Kısmi süreli iş sözleşmesi, işçinin normal haftalık çalışma üstlendiği asli edimin (iş görme) karşılığı olarak işveren süresinin, tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçiye de ücret ödeme borcunu yerine getirmelidir. Taraflardan göre önemli ölçüde daha az belirlendiği iş sözleşmesi biri için sözleşmeden kaynaklanan ve yerine getirilmesi türüdür. gereken asli borç, karşı taraf için talep ve dava hakkı doğurur. Tali borçlar ise gereği gibi yerine Geçici İş İlişkisi getirilmediğinde karşı taraf için tazminat imkânı sağlar.
Günümüz iş mevzuatında geçici iş ilişkisi, iki temel şekilde Bu çerçevede işçinin iş sözleşmesinden kaynaklanan düzenlenmiştir. Bunlardan ilki meslek edinilmemiş geçici iş borçları şunlardır: ilişkisi olarak da adlandırılmakta, diğeri ise meslek İş Görme Borcu edinilmiş geçici iş ilişkisi olarak bilinmektedir. İşçi ve işveren arasındaki tipik iş ilişkisinden farklı olan bu üçlü İşçinin iş görme borcu, iki açıdan ele alınmalıdır. 6098 ilişkine, turizm sektöründe de başvurulduğu görülür. sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 395. maddesi uyarınca her ne kadar taraflarca aksi kararlaştırılabilirse de işçi, Örneğin Dedeman Holding bünyesinde faaliyet gösteren sözleşme ile üstlendiği iş işi bizzat yerine getirmekle otel Park Dedeman Bostancı’da insan kaynakları uzmanı yükümlüdür. Bu nedenle işçinin ölmesi durumunda iş olarak çalışan işçinin, aynı Holding bünyesindeki görme borcu mirasçılara intikal etmez ve sözleşme Dedeman Tokat’ta çalışmak üzere 5 aylığına gönderilmesi kendiliğinden sona erer. İşçinin sözleşmeden kaynaklanan hâlinde meslek edinilmemiş geçici iş ilişkisi kurulmuş ücret ve benzeri alacakları ise ölümü hâlinde mirasçıları olacaktır. Bu ilişkide insan kaynakları uzmanı geçici işçi, tarafından talep ve dava edilebilir. Park Dedeman Bostancı geçici süreyle işçi veren işveren, Dedeman Tokat ise geçici süreyle işçi alan işverendir. İşçi tarafından yerine getirilecek iş, iş sözleşmesi ile belirlenir. Bununla beraber söz konusu işin kapsamının Geçici işçiyi çalıştırdığı dönem ile sınırlı olmak koşuluyla, belirlenmesi emredici hükümler, toplu iş sözleşmesi meslek edinilmemiş geçici iş ilişkisi kurulan işveren, geçici hükümleri, iç yönetmelik ve işyeri uygulamaları işçinin ödenmeyen ücretinden (ayrıca ücret eklerinden), çerçevesinde gerçekleşir. sigorta primlerinden ve işçiyi gözetme borcundan dolayı geçici işçi veren işveren ile birlikte sorumludur. Emir ve Talimatlara Uyma (İtaat) Borcu
İşveren, yönetim yetkisine istinaden işin yerine getirilmesi Çağrı Üzerine Çalışma ve çalışma düzenine, işçinin işyerindeki davranışlarına Turizm işletmelerinde, daha çok otellerde ve eğlence dair genel düzenlemeler yapma ve işçiye özel talimatlar yerlerinde, özellikle otel işletmelerinin servis verme hakkına sahiptir. İşçi ise kanunun emredici bölümündeki işçilerin çağrı üzerine çalıştırıldığı kurallarına, sözleşme hükümlerine, ahlaka ve kamu görülmektedir. Bu işçilere “ekstra işçi” de denir. 4857 düzenine, ayrıca kişilik hakkına ve özel yaşama aykırı sayılı İş Kanunu’nda çağrı üzerine çalışan işçiyi koruyucu olmayan işveren talimatlarına dürüstlük kuralının nitelikte bazı düzenlemelere yer verilmiştir. gerektirdiği ölçüde uymakla yükümlüdür.
Mevsimlik İş Sözleşmesi Sadakat Borcu
Mevsimlik işler, çalışmanın sadece yılın belirli bir Sadakat borcu, iş sözleşmesinin taraflar arasında kişisel döneminde sürdürüldüğü ya da tüm yıl boyunca çalışılsa ilişki kurmasından doğan bir borçtur. Bu borcun gereği da çalışmanın yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı ve
olarak işçi, işverenin haklı menfaatinin korunması için İşçiye asgari ücretin altında ücret ödeyen işverene idari sadakatle davranmalıdır. Sadakat borcu, işçinin para cezası uygulanır (İK 102. m). sözleşmeden doğan yan yükümlülüğüdür. Sadakat İşçiyi Koruma ve Gözetme Borcu borcunun kapsamı oldukça geniştir. İşçinin sadakat borcu kapsamında yerine getirmesi veya kaçınması gerekenler, iş Kapsamı oldukça geniş olan bu borcu genel olarak üç sözleşmesi ile kararlaştırılabilirse de işçinin sadakat başlık altında sınıflandırmak mümkündür:
borcunun kapsamı dürüstlük ve iyi niyet kuralları • İşçinin kişiliğinin korunması, işçinin kişilik doğrultusunda belirlenir. değerleri kapsamında değerlendirilebilecek tüm
Teslim ve Hesap Verme Borcu hususların korunmasını ifade eder. İşçi, bu borç kapsamında sözleşmeyle üstlendiği işin • İşçinin sağlık ve güvenliğinin korunması, işverenin görülmesinde işveren için üçüncü kişiden aldığı şeyleri ve iş sağlığı ve güvenliği bakımından çalışanları bilhassa parayı, derhâl işverene teslim etmek ve bunlar koruma yükümlülüğünün bir ifadesidir. hakkında ona hesap vermekle yükümlüdür. İşçi, hizmetin • İşçinin özel hayatının ve eşyalarının korunması, ifa edilmesinden dolayı elde ettiği şeyleri de derhâl özel hayatına ve aile yaşamına karışılmaması, işverene teslim etmelidir. işyerinde denetim ve kontrol yetkisinin özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde ve Rekabet Etmeme Borcu dürüstlük kuralına uygun olarak kullanılmasını
İşçi, çalıştığı müddetçe öğrenmiş olduğu mesleki ve ticari ifade eder.
sırları üçüncü kişilerle paylaşmamak ve işverenin faaliyet Eşit Davranma Borcu alanına giren işleri yapmamakla yükümlüdür. Normal şartlarda işçinin sadakat borcunun bir gereği olarak İşveren, Anayasa’nın 10. maddesinde hüküm altına alınan sözleşme devam ettiği sürece devam eden rekabet etmeme kanun önünde eşitlik ilkesi ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun borcu, sözleşmenin sona ermesi ile sonlanacaktır. 5. maddesinde düzenlenen eşit davranma ilkesi uyarınca işçilere eşit davranmak ve ayrım yapmaktan kaçınmakla Rekabet yasağı sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar yükümlüdür. Kanunu’nun 444 ila 447. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Buna göre rekabet yasağı sözleşmesi ile İş Sözleşmesinin Sona Ermesi
fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı sözleşmenin İş sözleşmesi de bazı nedenler ve olgular neticesinde sona sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla erecektir. Her şeyden önce taraflar ortak kararları ile rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir sözleşmeyi sona erdirme imkânına sahiptir. İş sözleşmesi, işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan tarafların karşılıklı anlaşması (ikale sözleşmesi) ile her ya da rakip işletme ile başka türden bir menfaat ilişkisine zaman sona erdirilebilir. Bundan başka iş sözleşmesinin girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenmektedir. hükümsüzlüğü de iş ilişkisinin sona ermesi sonucunu doğurabilir. Ücret Ödeme Borcu 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesine göre çıplak Fesih, iş sözleşmesinin taraflardan birince (işçi ya da ücret (temel ücret-genel anlamda ücret), bir kimseye bir iş işveren) tek taraflı irade beyanı/bildirim ile sona karşılığı olmak üzere işveren veya üçüncü bir kişi erdirilmesini ifade eder. Tek taraflı bir hukuki işlem tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutarı ifade eder. olduğu için hüküm ve sonuç doğurması bakımından karşı Bunun dışında sosyal ücret olarak adlandırılan ücret türü tarafın onayına ihtiyaç bulunmaz. Fesih bildiriminin yazılı ise bir iş karşılığı ödenmez. Sosyal bazı düşüncelerle olarak yapılması, daha çok ispat şekil şartı olarak kabul yapılır ve genel anlamda ücretin tamamlayıcısı edilmektedir.
niteliğindedir. Yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti gibi bazı Bildirimli fesih, iş sözleşmesinin feshinde kanunda ya da sosyal ücret türleri kanun ile düzenlenmişken, bazıları sözleşmede öngörülen fesih ihbar sürelerine uyulan ve (yakacak yardımı, çocuk yardımı ve gıda yardımı gibi) sözleşmenin kural olarak bu sürenin sonunda sona erdiği sözleşme ile öngörülebilir. fesih türüdür.
Giydirilmiş ücret (geniş anlamda ücret) ise yapılan iş Derhal fesih ya da haklı fesih olarak adlandırılan karşılığında ödenen ücret (temel ücret) ile herhangi bir iş bildirimsiz fesih ise gerçekleşen olgular nedeniyle artık karşılığında olmaksızın yapılan ödemelerin (sosyal ücret) taraflardan bu ilişkiye katlanmasının beklenemediği, işçi toplamını ifade eder. ve işveren için 4857 sayılı İş Kanunu’nda haklı sebep
İşçiye ödenecek ücret, sözleşme ile belirlenir. Toplu iş olarak düzenlenen nedenlerden birine dayanılarak yapılan sözleşmesinde ücrete dair hükümlere yer verilebilir. ve belirli süreli iş sözleşmelerinde sürenin bitimini Sözleşmeyle kararlaştırılsın ya da kararlaştırılmasın işçiye beklemeden, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde ise bildirim asgari ücretin altında bir ücret ödenemez. Asgari ücret sürelerine uymaya gerek kalmadan derhal yapılabilen günlük ücret olarak belirlenir ve brüt ücreti ifade eder. fesih türüdür.