TRZ116U-DİJİTAL TURİZM
Ünite 3: Turizm Destinasyonlarında Dijital Dönüşüm
Turizm Destinasyonlarında Dijitalleşme
Hızla gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, turizmin pek çok alanında olduğu gibi, turistik destinasyon ve bu destinasyonların yönetimi konularında da dijital bir dönüşüme yol açmıştır. Böylece, geçmişte kullanılan sınırlı tanıtım araçları, günümüzde yerini modern çağın iletişim araçlarına bırakmıştır. Bu dönüşüm içerisinde; yapay zekâ, nesnelerin interneti, destinasyon yönetim sistemleri, merkezî rezervasyon sistemleri, müşteri ilişkileri yönetimi, dijital telefon şebekeleri, akıllı otel yönetim sistemleri; turist ve turizm personelinin hayatını kolaylaştıran akıllı bilet (kart) sistemi, akıllı tur rehber sistemi, akıllı seyahat acentesi sistemi, turistlerin gidecekleri destinasyon merkezini önceden görmelerini sağlayan sanal gerçeklik, son dakika oda rezervasyonu ve giriş işlemi yaptırılabilmesine olanak tanıyan mobil uygulamalar, turizmde dijital dönemi temsil eder.
Turizm destinasyonları; geleneksel olarak turistik çekicilikler ve turizm hizmetlerinin kümelendiği turizm alanları olarak tanımlanır. Bu kavram, artan bilgi ve iletişim teknolojilerinin getirdiği dijital dönüşümden etkilenerek akıllı destinasyon ya da dijital destinasyon gibi kavramlarla birlikte açıklanmaya başlamıştır.
Akıllı Turizm Destinasyonları
Akıllı turizm destinasyonu; bir destinasyonda, iş birliği ve bilgi paylaşımını destekleyici dijital bir ortam yaratmayı amaçlayan teknolojik altyapıyı ifade eder.
Akıllı destinasyonlar oluşturmak için özellikle Bulut Bilişim ve Nesnelerin İnterneti hayati önem taşır. İnternetteki veri saklama sistemi olan bulut teknolojisi, akıllı turizm destinasyonlarının işletilmesi için büyük öneme sahip bilgi paylaşımını teşvik eder. Bir turizm destinasyonunda nesnelerin internetinin uygulanması ise turistlerin cep telefonlarını kullanarak ziyaret edeceği destinasyonun ilgi çekici yerlerini keşfetmek anlamına gelir.
Akıllı turizm sistemleri, akıllı deneyim ve akıllı iş ekosistemlerini içerir.
Akıllı deneyim bileşeni; yalnızca tüketmekle kalmayıp aynı zamanda deneyimlerin kalitesini artırabilen veriler oluşturan (örneğin, belirli bir hedefle ilgili olarak elektronik sosyal medyaya fotoğraf yükleyerek) teknoloji aracılı turizm deneyimleridir.
Akıllı iş ekosistemi ise turizm kaynaklarının değişimini ve turizm deneyimlerinin birlikte oluşturulmasını sağlar.
Dijital Destinasyonlar
Geleneksel turizm destinasyonları, cazibe merkezlerinin olduğu ve turizm hizmetlerinin kümelendiği destinasyonlar olarak tanımlanır. Buna karşılık dijitalleşen turizm destinasyonu tanımında, turizm destinasyonundaki iş birliğinin önemi ve destinasyondaki aktörler olarak turistlerin rolü öne çıkar. Bugünün turisti sadece anıtlar, güzel manzaralar, kültür veya sahip olduğu gastronomi
nedeniyle bir destinasyon seçmez. Aynı zamanda, teknolojileri kullanarak ne yapacağı, neyi ziyaret edeceği ve bir yere nasıl gideceği hakkında bilgi de arar. Bu noktada destinasyonların dijitalleşmesine örnek olarak sanal turlar ve sanal müze gezileri verilebilir.
Sanal tur, üç boyutlu görüntünün son teknoloji ile yazılım ve görsel medya olarak fotoğraflar üzerine aktarılmasıyla oluşturulur. Bu şekilde, web ortamında ziyaretçilerde gezinme hissi yaratılarak sanal ortamdaki mekânı rahatça dolaşabilmelerine olanak sağlanır.
Sanal turlar, sayısal teknoloji malzemesine göre iki ve üç boyutludur. İki boyutlu sanal turlar da içeriklerine göre içeriksel sanal turlar, eğitsel sanal turlar ve broşür sanal turlar olarak üçe ayrılır.
Sanal müzeler ise görüntü aktarma teknikleri ve erişim teknolojisi ile gerçek bir müzenin bilgisayar ortamında sunulmasıdır.
Sanal müze, web sitesi ve sanal alan gezileri, birbirine yakın fakat farklı kavramlardır. Müze web siteleri; daha çok internet ortamında, gerçek müzede bulunan önemli eserlerin öne çıkarıldığı, ziyaretçilere müzeyi tanıtma amacıyla hazırlanmış ve ulaşım konusunda bilgi sağlayan sitelerdir. Sanal alan gezisi ise bir alanın internet üzerinden gezilmesidir.
Akıllı Turizm Destinasyonlarının Geliştirilmesinde Başvurulan Araçlar ve Platformlar
Akıllı turizm destinasyonlarının geliştirilmesinde bir dizi araç ve platforma başvurulur. Bunlar; bilgi ve iletişim teknolojileri, mobil cihazlar, giyilebilir teknolojiler, sanal gerçeklik uygulamaları, konum tabanlı uygulama ve hizmetler, tavsiye sistemleri şeklinde sıralanabilir.
Bilgi ve iletişim teknolojileri kapsamında akıllı destinasyonlarda en çok kullanılan teknolojiler; nesnelerin interneti, bulut bilişim ve son kullanıcı teknolojileridir.
Nesnelerin interneti; insanları, süreçleri, verileri ve ağları bir araya getirerek yeni bilgi kaynakları, zengin deneyimler ve eylemler yaratır. Bulut bilişim uygulamaları; internet ortamında bulunan bir uzak sunucu üzerinden çalıştırılmasını ya da kullanıcıya ait verilerin uzak sunucu üzerinde her an erişilebilir şekilde bulundurulmasını sağlayan bir servis yapısıdır.
Nesnelerin interneti akıllı turizm destinasyonları için zengin bir veri kaynağı olurken bulut bilişim, bilginin paylaşımını kolaylaştırır.
Akıllı destinasyonlar için önemli bir başka teknoloji ise kablolu ve kablosuz ağ üzerinden kullanılabilen, nesnelerin interneti ve bulut bilişimin kombinasyonuna dayanan son kullanıcı internet hizmet sistemleridir. Son kullanıcı, uzmanlık bilgisi gerektirmeyen bilgi sistemlerini kullanan bireyleri ifade eder. Son kullanıcı teknolojisi sayesinde hizmetler, nihai tüketicilere hazır bir şekilde sunulur.
GPS teknolojisi destekli konum tabanlı uygulamalar da akıllı destinasyonların yönetiminde başvurulan önemli bir yönetsel araçtır. Aynı zamanda turistlerin gezilerini kolaylaştıran navigasyon ve benzeri rehberlik hizmeti de sağlar. Ayrıca destinasyonlarda bulunan hizmet noktaları ya da dijital istasyonlar ile turistler için bilgilendirme, turistik ürün rezervasyonu ya da satın alımı gibi hizmetler sunulur.
Akıllı destinasyonlarda bir başka uygulama olan giyilebilir araçlar ise insan aklının veya vücudunun bir uzantısına dönüştürebilen sensörlerle donatılmıştır. Özellikle başa takılan ekranlar, akıllı saatler ve bileklikler, turizm deneyimlerinin dijitalleşmesinde görülen en popüler giyilebilir cihazlardır.
Artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik uygulamalarında sıklıkla giyilebilir araçlar kullanılır. Sanal gerçeklikte her şey sanal, dijital veya gerçekliğin bir simülasyonudur; artırılmış gerçeklik ise dijitalin gerçek ile harmanlanmasıdır.
Akıllı destinasyonlarda özellikle artırılmış gerçeklik uygulamalarında başvurulan giyilebilir teknolojilerle turistlere özgün deneyimler yaşatacak içerikler sunulur. Giderek daha fazla kullanıcı dostu olan bu teknolojiler, destinasyonların çekiciliğini de artırır.
Turizmde müzeler, galeriler ve turistik çekicilik merkezlerinde ise sıklıkla sanal gerçeklik uygulamalarına başvurulur. Bu uygulamalar, turistlerin duyusal algılarına hitap ederek soyut olan turistik ürünlerin, somutlaştırılmasını sağlar. Sanal gerçeklik deneyimleri turistlerin destinasyon ile duygusal bağlar geliştirmesini destekler. Bu uygulamalarla destinasyonlarda sunulan turistik deneyimler güçlendirilir. Destinasyonlar ayrıca bu teknolojiye sahip olmayan diğer destinasyonlar karşısında rekabet avantajı sağlar.
Akıllı turizm destinasyonlarının geliştirilmesinde başvurulan araçlardan biri de akıllı telefon, tablet gibi mobil cihazlardır. Bu cihazlar, turistlerin karar alma süreçlerini basitleştiren ve seyahat planlamalarını kolaylaştıran teknolojilerdir. Mobil cihazlar aracılığıyla turistlere sunulan uygulamalar, destinasyon için bir mobil rehber hizmeti sunar.
Küresel konumlandırma sistemi (GPS) teknolojisine sahip akıllı mobil cihazlar, kullanıcılarına kişiselleştirilmiş bir şekilde belirli coğrafi konumlara erişim bilgisini de sağlar.
Mobil cihazlar ayrıca içerik oluşturma işlevi sayesinde, kullanıcıların da destinasyon hakkında kendi ürettikleri fotoğraf, video, metin gibi içerikler paylaşmasına olanak tanır.
Destinasyonların dijitalleşmesini sağlayan bir başka faktör, coğrafi bilgilerin dijital ortamda işlenmesini kapsayan Coğrafi Bilgi Sistemlerine dayalı uygulamalardır. Coğrafi bilgi ya da konumsal bilgi, yeryüzündeki herhangi bir nesnenin nerede olduğunu veya yeryüzündeki herhangi bir konumda neler olduğunu
kapsayan bir kavramdır. Coğrafi Bilgi Sistemlerinde kullanılan küresel konumlandırma sistemi (GPS) teknolojisi ile donatılmış, kullanıcıların konumuna bağlı olarak geliştirilen hizmetler, turistik destinasyonların yönetiminde de sıklıkla kullanılır. GPS’e bağlı hizmet ve uygulamalar sayesinde, turist hareketliliği ve turistlerin ziyaret ettikleri destinasyonda kalma süreleri tespit edilebilir. Bu şekilde çok sayıda kullanıcıdan oldukça fazla miktarda elde edilen veriler işlenerek bir bölgedeki destinasyonların, rotaların ve çekiciliklerin kullanılma ya da tercih edilme durumları kolayca belirlenebilir.
Tavsiye sistemleri ise kullanıcıların tercihlerine en uygun ürünleri seçmelerine yardımcı olmak için tasarlanmış araçlardır. Turizm alanında tavsiye sistemleri turistik hizmetler, oteller, turlar, uçak biletleri, yiyecek içecek işletmeleri gibi konularda kullanıcı/turistlerden gelen bilgi ve yorumları bir arada toplar, analiz eder ve potansiyel turistlerin bilgisine sunar
Akıllı Turizm Destinasyonlarının Yönetimi
Destinasyonların kendilerini geliştirmeleri ve artan rekabet koşullarında pazar paylarını koruyabilmeleri, değişen talep yapısına ve küresel şartlara uyum sağlamalarına ve etkin turizm planlamasına bağlıdır. Kapsamlı bir turizm planlaması yapabilmek için turizm çekicilikleri, hedef pazarlar, belirli bir bölge ya da destinasyonda turizm ile bağlantılı faaliyet gösteren yerel girişimler ve destinasyon yönetim örgütlerini de içeren mevcut tüm bileşenler dikkate alınmalıdır. Bu bileşenlerden; bir ülkenin, kentin, yöre ya da bölgenin planlı ve düzenli bir yaşam alanı ve turizm destinasyonu durumuna getirilmesi noktasında, genel koordinasyon işlevini etkin ve verimli bir şekilde ifade edebilmeyi sağlayacak olan destinasyon yönetim örgütlerinin özel bir konumu bulunur.
Akıllı turizm destinasyonlarının yönetim ve tanıtımlarını üstlenen destinasyon yönetim örgütleri; bir destinasyonun imajını, markasını ve konumunu yöneten, pazarlayan ve yönlendiren, profesyonel ve kuruluş şekline göre kâr amaçlı ya da kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır.
Destinasyonların etkin bir şekilde ele alınması, yönetilmesi ve pazarlanabilmesi için destinasyonu oluşturan özelliklerin ve bu özellikler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi ve anlaşılması gerekir. Bu konuda başarılı olan destinasyon yönetim örgütleri, o destinasyonun başarısına da katkı sağlar.
Potansiyel müşteriler, destinasyon yönetim örgütlerinin paydaşlarla oluşturdukları destinasyon tanıtım uygulamalarını, akıllı telefonlarına ya da tabletlerine indirerek ulaşabilirler. Bu sayede bireylere en uygun seyahat planlamalarını gerçekleştirmelerinde yardımcı olmuş olunur.
Dijital olarak geliştirilmiş destinasyon yönetim kavramında amaç, bireyin bilgi edinme kapsamında ve deneyim kalitesinde iyileştirmeye gitmektir. Bireylerin destinasyona yönelik duyduğu güven, destinasyon
yönetim örgütleri tarafından oluşturulan mobil uygulamaların kullanım kolaylığına ve destinasyonlar hakkında bilgi edinmede doğru ve etkin değerlendirmelerin olmasına bağlıdır.
Dijital ortamlar ve akıllı turizm uygulamalarıyla dijitalleşen destinasyonlar etkin, verimli ve sürdürülebilir bir şekilde iş süreçlerini yürütebilir ve hedef pazarlarına erişimleri de kolaylaşır. Bu durum, destinasyon yönetimlerinin alternatif destinasyonlarla rekabet gücünü de artırır.
Akıllı turizm destinasyonlarında rekabet unsuru, bilgi işlem teknolojilerinin üç ana katmanı olan; akıllı hedefler, akıllı iş ekosistemleri ve akıllı deneyimin doğru ve etkin planlamasına bağlıdır. Akıllı turizmin temel yönü, bilgi işlem teknolojilerinin fiziksel altyapılara entegrasyonudur. Bu yaklaşımdan yola çıkarak akıllı destinasyonlarda rekabet yaratıcı unsurları öne çıkarmak hiç de kolay değildir. Buradaki en önemli unsur, bir destinasyonun akıllılık seviyesi ve turizm ekosistemine entegrasyonuna bağlı olmasıdır.