üstün bir güce sahip olduğu, Fransa’nın ise karada daha Geç Dönem Ortaçağda (1300-1453) Batı Avrupa üstün olduğu görülmüştür. 1340 yılında İngiliz-Burgonya
İngiltere 1133-1485 yılları arasında Plantagenet hanedanı donanması Fransız donanmasını tahrip etti, ancak Fransız tarafından yönetilmiştir. Hanedanın kökenleri Anjou topraklarına İngiliz çıkartması Kral Edward tarafından bölgesine kadar dayanır. Anjou Bölgesi Kontu Geoffroy Normandiya’ya yaptılar. Crecy’de İngilizler ve Fransızlar Plantagenet, İngiltere’yi fetheden Norman hanedanından I. karşılaşır ve Fransızların yenilgisi sonucunda İngilizler William’ın torunu Matilda ile evlenir. Bu evlilikten Calais kentini ele geçirdiler. Daha sonra Fransızlar 1356 dünyaya gelen I. Henri Plantagenet, Norman yılında ikinci büyük yenilgilerini Poitiers’de yaşadılar. Hanedanlığının erkek oğlu olmaması sebebiyle İngiltere Fransa Kralı I. Jean’ın esir düşmesi sonucu imzalanan kralı olur ve İngiltere’de Plantagenet Hanedanlığının Bretigny Antlaşması ile Yüzyıl Savaşlarının ilk aşaması egemenliği başlamış olur. tamamlanmış oldu. Yüzyıl Savaşlarının ilk aşamasında
İngiltere’de bir asırda (14. yüzyılda) sadece üç kral hüküm görülen diğer bir felaket ise kara vebadır.
sürmüştür. Bunlar: Yüzyıl Savaşlarının seyri 1369 yılından sonra belli bir süre Fransızlar lehine gelişmiştir. İngiliz donanmasını • I. Edward Plantagenet (1272-1307) yenilgiye uğratırlar ve Akitanya bölgesini ele geçirirler. • II. Edward (1307-1327) Ancak 15. yüzyılın başında Fransa’da çıkan iç savaş • III. Edward (1327-1377) sonunda İngilizler tekrar üstün konuma geçmiş ve üçüncü
İngiltere’nin bu yüzyıldaki son kralı ise II. Richard’dır defa Fransızları mağlup etmişler ve Normandiya bölgesini (1377-1399). Bu durum İngiltere’de monarşinin güç ele geçirmişlerdir. 1420 yılında Troyes Antlaşması ile kazanmasına ve merkezi yönetimin kuvvetlenmesine yol İngiltere Kralı Fransa tahtının varisi olmuş ve açmıştır. İngiliz Parlamentosu (Westminster Hall) 1925 Normandiya’nın işgali Fansa tarafından kabul edilmiştir. yılında Kralın çağrısı ile toplanır ve bu gelenek günümüze Ancak 1422 yılında kral olan VII. Charles anlaşmayı kadar varlığını devam ettirmiştir. İngiltere 15. yüzyılda reddederek savaşı devam ettirmeye karar verdi. Buna yeni bir kraliyet hanedanı ile girer, bu hanedan Lancaster karşın İngilizler Fransa’daki ilerleyişlerine devam ettiler. hanedanlığıdır. Bu hanedanlıktan gelen krallar ise IV. Yaşanan mücadeleler sonucunda imzalanan 1444 yılında Henry Lancaster, V. Henry ve VI. Henry’dir. Tours Antlaşması ile İngiltere elindeki Normandiya ile Anjou bölgesi arasındaki bölgeyi de Fransızlara bıraktı Fransa 14. yüzyıla Capet Hanedanından IV. Philippe, 1453 yılında Fransızlar Akitanya bölgesindeki İngilizleri oğulları X. Louis, V. Philippe ve IV. Charles’ın iktidarı ile de yenerek, İngiltere’nin tekrar bir ada ülkesine girmiştir. Bu dönemde İngiltere’deki gibi Fransa’da da dönüşmesine sebep oldu. merkezi iktidarın gücü artmıştır. IV. Philippe, soyluların, kent burjuvazisinin ve ruhban sınıfının bir arada toplandığı Yüzyıl Savaşları sonucunda, Lancaster hanedanlığının parlamentoyu oluşturdu. Aynı zamanda eyaletlerde de yönetimindeki İngiltere’nin Avrupa kıtasında toprağı meclisleri oluşturmuştur ve vergi alanında uzman kalmamış ve bir ada krallığına gerilemiştir. Bu olay, memurların yetişmesine de önem vermiştir. IV. Philippe İngiltere’ye anglo-norman düzeninden İngilizleşmeyi 1314 yılında öldü. Ölümünü takip eden 14 yıl içine üç getirdi, Fransa’ya ise kral etrafında oluşan güçlü bir oğlu da ölmüş ve böylece 1328 yılında Capet monarşik düzen getirdi. Yüzyıl Savaşları sonunda NE Hanedanlığının babadan oğula geçen sistemi sona ermiştir. Fransa ne de İngiltere Burgonya Düklüğü kadar zengin olamamışlardır. Burgonya ise 1477 parçalanmış ve Capet Hanedanlığının Fransa’da sona ermesiyle kralın kim Habsburg hanedanlığının eline geçmiştir. olacağı tartışmaları sonucunda iki aday ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki VI. Philippe de Valois, diğeri de III. Alman İmparatoru IV. Konrad’ın 1254 yılında ölmesi ile Edward’dır. Fransız baronların Edward’ı reddetmesi birlikte Hohenstaufen hanedanlığı sona ermiş, bir süre sonucunda Fransa tahtına VI. Philippe adıyla Philippe de devam eden fetret devri sonrasında 1273 yılında Habsburg Valois geçmiştir. Fransa bu tarihten 1461 yılına kadar hanedanı Kutsal-Roma Cermen İmparatoru olarak Valois hanedanındaki krallar tarafından yönetilmiştir. Bu Almanya’yı yönetmeye başladı. Rudolf, I. Adolf ve I. krallar; VI. Philippe, II. Jean, VI. Charles, VI. Charles ve Albrecht döneminde imparatorluk iktidarı kısmen VII. Charles’tır. İngiltere Kralı III. Edward başlangıçta VI. merkezileştirilmeye çalışılmıştır. Bu dönemdeki diğer Philippe’nin krallığını kabul etmesine rağmen, VI. Alman imparatorları şunlardır: VII. Henreich, IV. Ludwig, Philippe tarafından Akitanya bölgesine el konulması IV. Karl, I. Wenzel, I. Ruprecht, Sigismund, II. Albert ve üzerine Fransa tahtı üzerinde III. Edward’da hak iddia III. Frederich’tir.
ederek misilleme yaptı. Böylece 1337 yılından 1453 yılına Almanlar geç orta çağ dönemi boyunca merkezi bir kadar sürecek olan ve tarihte Fransa ile İngiltere arasında yönetim oluşturmayı başaramazlar. Almanya’yı geç geçen Yüzyıl Savaşları olarak nitelendirilen savaşlar dönem ortaçağ boyunca çok sayıda feodal yapılar başladı. Savaş hem Fransa hem de İngiltere topraklarında şekillendirmiştir. Ülkenin başında bir imparator vardır, 120 yıl boyunca aralıklarla devam etmiştir. Yüzyıl ancak yetkileri sadece simgeseldir. Ülkede gerçek Savaşlarının başında İngiltere nüfusunun 5 milyon yönetimi prensler, yüksek rütbeli rahipler ve şehir civarında olduğu tahmin edilirken, İngiltere’nin denizlerde heyetleri elinde tutmaktadır. Bunların her biri kendi
toprakları üzerinde adaleti dağıtmak, para basmak, hatta • İznik İmparatorluğu (İznik’i başkent olarak savaş açma yetkisine sahiptirler. Bu dönemde Almanya’da seçen, İstanbul’u Latinlerden geri alarak 1453 imparatoru seçen yedi elektör prenslik, yaklaşık 25 tane yılına kadar elinde bulundurarak Bizans’ın varisi seküler, 90 tane dinsel prenslik, yüzden fazla kontluk, olduğu iddia eden İmparatorluk’tur.) birçok düşük seviyeli lordluk, ve yaklaşık küçük boyutlu 3 • Trabzon Rum İmparatorluğu (1461 yılına kadar bin kent bulunmaktadır. Almanya’daki bu parçalanmış varlığını devam ettirmiştir.) yapının sebebi, İngiltere ve Fransa’nın aksine Almanya’da • Epir Despotluğu (Devlet merkezi Arta ve kraliyet ailelerinin soya dayalı olarak babadan oğula Yanya’dır.) geçmemesi ve bu nedenle merkezi yönetim anlayışının Almanya’da benimsenmemesidir. Diğer bir sebepte, öteki Bu üç devlette Bizans’ın gerçek varisi olduğunu ileri ülkelerdeki gibi idari bir şehir merkezi yapısının sürerek kendi aralarında çatışmışlardır.
kurulmamış olmasıdır. Almanya’nın diğer ülkelere göre 13. yüzyılda Anadolu’da oluşan otorite boşluğuna sebep ateşli silahları daha geç kullanmaya başlaması da bir sebep olan olaylar arasında IV. Haçlı Seferi, Cengiz Han ve olarak gösterilmektedir. Almanya’daki Cermen geleneği, oğullarının Asya ve Orta Avrupa’ya kadar hakimiyet imparatorun erkanına danışması ve onların kararlarına kurmaları ve 1243 yılında Anadolu Selçuklu Devletinin göre hareket etmesi yükümlülüğüne dayanmaktaydı ve bu varlığıdır. Bizans ordusunu 1302 yılında Bafeus Savaşında 1356 yılında Altın Ferman adıyla anayasal bir hüküm yenen Osmanlılar bir devlet olarak varlıklarını haline de getirilmiştir. IV. Karl döneminde Alman kanıtlamışlardır. 1329 yılında Pelekanos Savaşında imparatorları Kutsal Roma Cermen İmparatoru adı yerine Osmanlılar bu askeri başarılarını bir kez daha Çek Kralı ve Alman İmparatoru olmayı tercih etmişlerdir. tekrarladılar. Daha sonra Bursa ve İznik’i Bizanslılardan Böylece Roma geleneğine de son verilmiş, papanın aldılar. Osmanlı devleti 14. yüzyılın ortasında Avrupa elinden taç giymek için Roma’ya giden son imparator III. topraklarına Gelibolu’nun fethi ile girmiştir. Osmanlılar Frederich olmuştur. bu gelişmeden sonra Latin devletleri, Bizans, Bulgar ve
Geç dönem orta çağda daha önce İtalya’da parçalanmış Sırplarla mücadele etmiştir. 1453 yılında İstanbul olan otorite daha zayıf devletleri hakimiyet altına alarak Osmanlılar tarafından fethedildiğinde Balkanların bazı güçlü şehir devletlerinin hâkim olduğu bir yapıta topraklarında bir asırlık Osmanlı geçmişi vardı. dönüştürmüştür. İtalyan şehir devletlerinin güçlenmesinde Osmanlılar fethettikleri yerlerde Osmanlı mimarisinin en Alman imparatorlarının İtalya üzerindeki otoritelerinin de güzel eserlerini inşa etmişlerdir. İstanbul’un fethi birçok zayıflaması etkili olmuştur. Bu şehir devletlerinin ticaretle tarihçi tarafından ortaçağın kapanışı, yeniçağın başlangıcı uğraşarak zenginliklerini artırması sonucu ülkede olarak kabul edilir. Bizans’tan sonra Osmanlılar toplumsal, bilimsel, ekonomik ve kültürel gelişmeler Balkanlarda en çok Macarlarla mücadele etmiştir.
meydana gelmiştir. Tüccar bankerler ortaya çıkmış, finans Bulgarlar 5. yüzyılın ikinci yarısında ilk kez tarih teknikleri uygulanmaya başlamış, genel bankaların en eski sahnesine çıkar. 679-1018 yıllarında Tuna Bulgar modeli olan rehin sandığı uygulaması başlamış, ticaret Devleti’ni kurarlar. Kökenleri Orta Asya’ya dayanan şirketleri kurulmaya başlamıştır. Avrupa’da Roma Bulgarlar bölgede yaşayan Slavlarla karışmışlar ve Orta rakamlarını bırakarak Arap rakamlarını kullanan ilk ülke Asya’ya dayanan kimliklerini kaybetmişledir. 10. yüzyılda İtalya olmuştur. en parlak dönemlerini yaşayan Bulgarlar, 1018’de Bizans
14. yüzyıldan itibaren İtalya, Fransa, İspanya, İngiltere ve egemenliğine girmiş ve I. Bulgar Devleti sona ermiştir. Almanya’da Latincenin dışında da eserler veren birçok 1187 yılında tekrar tarih sahnesine çıkan Bulgarlar Tuna sanatçı ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu dönemde papalar da Nehri ile Balkan Dağları arasındaki bölgede II. Bulgar Roma’yı terk ederek Fransa’daki Avignon şehrine Devletini kurmuş ve varlıklarını 1396 yılına kadar devam gitmişlerdir. 13. yüzyılın ortasından itibaren İtalya’da ilk ettirmişlerdir. 1204 yılında IV. Haçlı Seferi sonucunda altın para basılmış, bunlardan Floransa’da basılan altın Bizans Devletinin parçalanmasıyla hızla büyüme imkanı paraya florin, Venedik’te basılana ise duka adı verilmiştir. sağlayan Bulgarlar, sınırlarını da giderek genişletmişlerdir. Ancak 1330 yılında Velbujd Savaşında Sırplara yenilince Geç Dönem Ortaçağ’da (1300-1453) Doğu Avrupa Bulgar Devleti hızla gerilemeye başladı. Daha sonra ilk Bizans İmparatorluğu 13. yüzyıla parçalanmış bir şekilde önce Kırım merkezli Altın Ordu Devletinin, daha sonra da Osmanlı Devletinin vasalı haline geldiler. 1371 yılında girmiş ve bunun sebebi olarak da Venedik liderliğinde Bulgaristan Tırnova Çarlığı, Vidin ve Dobruca Despotluğu gerçekleştirilmiş olan IV. Haçlı Seferi görülmüştür. IV. olarak üçe ayrılmıştır. Bulgarlar ancak 19. yüzyılda tekrar Haçlı Seferinden sonra Bizans’a ait toprakların çoğu devlet kurma imkânı bulmuştur. Haçlılar arasında paylaşılmıştır. Toprakların büyük bir kısmı Venediklilere, Bizans ait olan topraklardan Selanik Balkanlarda kurulan bir diğer devlet olan Sırp Devleti, ve Atina’ya kadar olan kısım Atina Latin Dukalığına, Slav kökenli Nemaniç hanedanından gelen idareciler Mora ise Akaya Latin Prensliğine geçti. Bizans ise döneminde yükselişe geçmiştir. Hanedanlığın kurucusu Bizans’ın gerçek varisi olduklarını iddia eden üç ayrı olan Stefan Nemaniç, Raşka bölgesini Bizans adına idare İmparatorluğa ayrıldı. Bunlar: ediyordu. Ancak Nemaniç, Macarların ve Venediklilerin yardımıyla Bizans’a karşı isyan etmiştir. Bizans Devleti
kendisine vasal olması koşuluyla Sırpların hakimiyetini Güvenlik ortamının artması, Almanya-Saksonya’da gümüş tanımıştır. 14. yüzyılda II. Stefan Uroş Milutin zamanında madeninin bulunması ve daha fazla para basılması ticareti Sırp Devleti oldukça gelişmiş ve güçlenmiştir. Stefan kolaylaşmasına ve yayınlaşmasına sebep olmuştur. Bu Duşan 1331 yılında devletin başına geçmiş ve Sırplara en durumdan ilk yararlananlar İtalya şehirleri olmuştur. parlak dönemi yaşatmıştır. IV. Stefan Duşan’ın 1355 İtalyan şehir devletleri tekstil üretimi, bankacılık ve yılında ölümünden sonra Sırp Devleti zayıflamıştır. Daha gemicilik işleri ile uğraşmaya başlamışlardır. Bu dönemde sonra Sırp Devleti Hum, Zeta ve Serez olmak üzere üçe altın para basılmış, modern finans uygulamalarından olan ayrıldı. Ancak bu uygulamadan sonra Sırp Devleti daha muhasebe ve sigortacılık gibi kavramlar ortaya çıkmıştır. hızlı parçalanmaya başlamıştır. Sırplar bu dönemden Avrupa’nın kuzey bölgesinde ise büyük yıllık panayırlar sonrada mücadelelerine devam etmişler ve İstanbul’un düzenlenmeye başlamıştır. Avrupa’da artık bazı şehirler fethinden sonra 1459 yılına gelinceye kadar Belgrad hariç ürettikleri ürünlerle tanınmaya başlamıştır. Ticaretin tüm Sırbistan Osmanlı topraklarına katılmış, 1522 yılında gelişmesiyle birlikte işçi ve tüccar loncaları güçlenmiştir. ise Kanuni tarafından Belgrad’da fethedilmiştir. Bu kuruluşlar şehirlerin politikalarını belirlemeye başlamış, böylece de gelişme kavramını sağlayan sivil Macarlar 1000 yılında Hıristiyanlığın Katoliklik mezhebini kuruluşlar ortaya çıkmıştır. kabul ederek Avrupa toplumunun kalıcı bir üyesi olmuşlardır. Kral Istvan döneminde Hıristiyanlık Macar Şehirlerin servetleri artınca bu mimari çalışmalarına da Devletinin resmi dini haline getirilmiştir. Macarlar bundan yansıdı. Şehirler aynı zamanda belirli etkinlikler sonra üç asrı Alman imparatorları karşısında vasal bir devlet çerçevesinde nüfusun buluştuğu yer haline gelmiştir. konumuna düşmeden bağımsızlıklarını koruyarak Şehirlerde yapılan özel törenlerin ve şenliklerin de sayısı varlıklarına devam etmişlerdir. Macaristan 1526 yılında arttı. Şehirler öğretmenler için de çekim yerleri Kanuni döneminde Osmanlı hakimiyetine girmiştir. oluşturmaktaydı. Böylelikle şehirlerde okuryazar oranı artmış, üniversitelerin kurulmasına olanak sunmuştur. Bu Osmanlı ve İslam kayıtlarında Leh diye bahsedilen halk dönemde Avrupa’da şehirlerarası ticareti geliştiren ve olan Polonlar, Vislanlar, Masollar ve Horvatlar gibi Slav Hansa Birliği adı verilen bir teşkilat kurulmuştur. Aslında kavimlerinden oluşmuştur. Varta Nehrinin kıyısına Hansa Birliği 1161 yılında kurulmuştur. Ancak etki yerleşen Polonlar daha sonra tüm bu halklara adını alanını Vikinglerin denizden yaptıkları saldırılardan vermiştir. İlk hükümdarı Mieszko, Pist Hanedanlığından vazgeçip tarım işleri ile uğraşmaya başlamaları, kereste ve gelmektedir. 986 yılında Polonya Alman Kralının vasalı maden üretimiyle sahillerde ringa balığının ticaretine olmuştur. 967 yılında Hıristiyanlar Katolik mezhebini yönelmeleri sonucunda 14. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu tercih etmişlerdir. Bu durum Ortodoksluğu seçen Ruslarla birlikler varlıklarını 1669 yılına kadar devam sürekli mücadele içinde olmalarına sebep olmuştur. ettirmişlerdir. İngiltere’de ise yabancı ülkelerle iş yapan Kazimir zamanında Polonya’da etkin bir yönetim İngiliz tacirleri 15. yüzyıldan itibaren krallık tacirleri adı kurularak, yasalar çıkarılmıştır. Kazimir doğuda yayılmacı altında birlikler kurmuşlardır. Fakat 1337 yılında Yüzyıl bir politika izlemiştir. Almanya’dan kovulan Yahudi Savaşlarının başlaması ve 1348-1350 yılında kara vebanın sürgünleri kabul eden Polonya, Avrupa’nın en büyük yayılması ile gerileme yaşanmaya başlamıştır. Malikaneler Yahudi cemaatlerinden birinin oluşumunu sağlamıştır. boşalmış, ticaret zayıflamış, kentlerde huzursuzluk artmış 1370-440 yılları arasında Polonya Macaristan ve Litvanya ve emek kıtlığı çekilmeye başlamıştır. Bunun sonucunda ile birleşmiştir. da feodal sistem gerilemeye başlamış ve çökmüştür. Geç dönem ortaçağ Rus tarihi genellikle Moğollarla Ortaçağ süresince kadınların hayat süreleri, doğum ilgilidir. Cengiz Han tarafından kurulan Moğol esnasında ölümler ve sık doğurma nedeniyle erkeklerden İmparatorluğuna 1224 yılında Güney Rusya da katılmıştır. daha kısaydı. Ancak erkeklerde genç yaşlarda ölüyorlardı. 14. yüzyıldaki parçalanmış durumdaki Rusya Moskova Genel olarak kadın ve erkeğin ortalama yaşam süresi Knezliği merkezi yönetimi ile birleştirilmiştir. 1389 çocuk ölüm oranlarının yüksek oluşu, veba gibi salgın yılından sonraki dönem Moskova Knezliğinden Rus hastalıklar, savaş vb. sebeplerle 33 yıla kadar inmiştir. 14. Devletine geçiş dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemin yüzyılda 73 milyon civarında olan Avrupa nüfusu, 15. ilk hükümdarı I. Vasili’dir. Rusya İstanbul’un fethinden yüzyılın sonlarına doğru elli milyon civarına düşmüştür. sonra bölgenin tek Ortodoks devleti haline gelmiştir. II. Avrupa eski nüfus oranına ancak 16. yüzyılın başlarında Vasili’nin Rusya’yı knezlikten bir devlete ulaşabilmiştir. dönüştürmesinde 1430 yılında Altın Orda Hanlığının Kırım, Kazan, Astrahan ve Sibirya Hanlıkları olarak dörde 14. yüzyıldan sonra sınırsız bir süre maaş karşılığı sürekli bölünmesinin büyük etkisi olmuştur. asker bulundurulmaya başlanmıştır. Böylelikle Avrupa’da askerlik mesleği ortaya çıkmıştır. Savaşlar süvariler Geç Dönem Ortaçağ Avrupa’sında Yenilikler tarafından yapılmaktaydı. Temelde iki tip süvari vardı.
11. yüzyıldan sonra Avrupa’da dışarıdan gelen saldırıların Bunlar; kesilmesi ve yeni tarım tekniklerinin bulunması üretim ve nüfus artışını da beraberinde getirmiştir. Bunun sonucunda • Birinci tip madeni bir zırh giyen süvariler, Avrupa’nın birçok yerinde yeni şehirler ortaya çıkmıştır. • İkinci tip zırhsız olarak ok ve kılıç kullanan süvarilerdir.
Devletler sürekli piyade kıtaları bulundurmaya başlayınca Papalığın 1377 yılında Roma’ya dönmesinden sonra savaş meydanlarında etkili olan süvariler talimli Alman ve İngiliz kralları kendi yarı ulusal kiliselerini piyadelerin karşısında bozguna uğramaya başladılar. kurmuşlardır ve bu olay Katolik kilise tarihinin Ortodoks kilisesinden ayrılmasından sonra yaşanan en büyük Fransa ve İngiltere’nin yaklaşık 120 yıl savaşmış olmaları parçalanmadır. Fransızlar Papanın Roma’ya taşınmasından beşeri ve ekonomik kayıplara uğramalarına sebep oldu. rahatsız olduklarından Avignon’da ikamet olacak olan Ancak her iki devlette güçlü monarşik yapıları sayesinde kendi Papalarını göreve getirdiler. Böylelikle Papalık bu durumdan çıkmayı başarabildiler. İngiltere ve Fransa makamı iki başlı bir hal almıştır. Her iki papalıkta kralın yönetimi alındaki tek bir adalet sistemi içinde Hıristiyanlığın gerçek temsilcisi olduklarını iddia etmiştir. yönetiliyordu. Daimi ordu teşkilatı kurarak sürekli asker bulunduran ilk devletler de İngiltere ve Fransa olmuştur. Bu duruma son vermek üzere 1409-1449 yıllarında İngiltere ve Fransa’nın parlamenter yapı ve vergi toplama konsiller dönemi başlamıştır. Sırayla Pisa, Konstanz, konusunda diğer Avrupa ülkelerine de örnek olmuşlardır. Siena ve Basel’de toplanan konsiller Papayı Katolik kilisesinde reformlar yapmaya zorlamak istediler. Ancak Marangozluk işlerinde kullanılan rendenin icadı, rakkaslı Papa, bu istekleri ret etti ve Katolik dünyasındaki sorunları ve çarklı saatin icadı gibi teknikler bu dönemde Avrupa’da görmezlikten geldi. Papa V. Martin konsili dağıttı ve kullanılmaya başlanmıştır. 15. yüzyılda Avrupa’da kağıdın papalığın hiçbir şekilde hiçbir makama hesap kullanımı yaygınlaşmış ve pusula da kullanılmaya vermeyeceğini ilan etti. Bunu yaparak papalığın Katolik başlanmıştır. Ayrıca top ve tüfek gibi patlayıcılar da Hristiyanlığının en yetkili makamı olduğunu kanıtlamıştı. kullanılmaya başlanmıştır. Katolik dünyasındaki gerçek sorunlar bu şekilde Avrupa’da ilk üniversiteler 11. ve 12 yüzyılda ortaya çıktı. görmezden gelinmiştir, reform yanlıları iyi niyetle olmakla Başlangıçta piskoposların sorumluluğundaki bu okullarda suçlanmıştır. teoloji, hukuk ve tıp öğretilmeye başlanmıştır ve bu Geç dönem ortaçağ Avrupası’nda güney ülkelerde Roma okullarda öğretim dili Latinceydi. Öğrenci ve hukuku kullanılmaya devam ediyordu. Bazı ülkelerde ise öğretmenlerde uluslararasıydı. Üniversiteler öğrencilerine töreye dayalı örfi (sözlü, belirsiz ve yerine göre akıl ile inancın uyum içinde olduğunu aktararak skolastik değişebilen bir hukuk) hukuk sistemi uygulanmaktaydı. düşünce yapısını yaymak istemekteydi. Üniversiteler 14. Oysa Roma hukuku yazılı, açık tek şekilli ve öğretilmesi yüzyılda entelektüel kesimin toplanma yeri haline kolaydı. Bu nedenle zamanla üniversiteler vasıtasıyla gelmiştir. Roma hukuku Katolik olan Avrupa ülkelerinde kabul 15. yüzyıla gelindiğinde Katolik olan bütün ülkelerde görmüş ve uygulanmaya başlanmıştı. Buna karşılık geç üniversiteler kurulmuştur. Ancak skolastik düşünce yapısı dönem ortaçağ boyunca İngiltere ve İskandinav eleştirilmeye başlanmıştır. Avrupa’da Rönesans ve ülkelerinde örfi hukuk uygulanmaya devam etmiştir. Reform gibi yenilikçi dönemleri başlatanlar genellikle üniversite mensupları arasından çıkmıştır.
Geç Dönem Ortaçağ Avrupa’sında Papalık ve Hukuk Uygulamaları
Papalık kurumu 14. ve 15. yüzyılda itibar kaybetmeye başlamıştır.
1309 yılında Papalık kurumunun krallarla yaşadığı anlaşmazlık ve bu durumun silahlı çatışmaya dönüşmesi sebebiyle Papa V. Clemens Papalığın merkezini Roma’dan Fransa’nın Avignon kentine taşıdı. Fransız ve İngiltere kralları Papa ile anlaşmazlıklar yaşayan İtalyan soylularını desteklemekteydi. Papalık kurumu altmış sekiz yıl Avignon’da ikamet etmek zorunda kalmıştır. Fransız etkisi Papalık üzerinde kendini hemen hemen her alanda göstermiştir. Papalık yönetimindeki Fransız kardinallerin ön plana çıkmasıyla İtalyanlar, Yahudilerin M.Ö. 598-587 yılları arasında Babil’e sürmesinden esinlenerek papanın Roma’dan taşınarak Avignon’da 68 yıl yalamış olmasını Babil esaret olarak adlandırmışlardır. 1377 yılında Papalık makamı Fransızların oyuncağı olmakla suçlandı. İngilizler ve Almanlar Papanın Hristiyanlığı temsil etmediğini savunmuştur. Bu gelişmeler sonuncunda Papalık tekrar Roma’ya dönmek zorunda kalmıştır.