yaşamın uzatılmasını, beden ve ruh sağlığı ile çalışma Giriş gücünün arttırılmasını sağlayan bir bilim ve sanattır. Halk
Sağlık, bir toplumu oluşturan bireylerin en temel ihtiyacıdır. sağlığı hizmetlerinin içeriği ülkeden ülkeye göre Toplumun sağlıklı olması aynı zamanda ekonomik değişmektedir. Çünkü her ülke kendi toplumunun sağlığını verimlilik ve toplumsal refah anlamına gelmektedir. Halkın korumayı amaçlayan farklı yaklaşımlar sergiler. Sağlık sağlığını iyileştirmek ve geliştirmek için sağlık politikaları hizmetleri koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici olarak geliştirmek ve uygulanmasını sağlamak dünyada olduğu sınıflandırıldığında koruyucu önlemler; çevreye ve bireye gibi ülkemizde de ivme kazanmıştır. Sağlık politikaları yönelik olarak sunulur. Kişiye yönelik olarak halk geliştirilirken göz önüne alınan başlıca kurallar olan sağlığı sağlığında aile planlaması, kişisel hijyen, erken tanı, sağlık korumak, geliştirmek, bunu yaparken toplumun ekonomik eğitimi, beslenme desteği, kemoproflaksi (ilaçla koruma) olarak karşılayabileceği ve ihtiyaçlarına cevap veren sağlık sağlık hizmeti olarak sunulur. Tedavi hizmetleri; birinci hizmeti sunmak, değişen sağlık hizmetlerine göre sistem basamak (Aile Sağlığı Merkezleri, Toplum Sağlığı geliştirmek halk sağlığı politikaları geliştirilirken de Merkezleri, Verem Savaş Dispanserleri ve Ana-Çocuk geçerlidir. Halk sağlığı politikası, sosyal eylem oluşturmak, Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇSAP) merkezleri), ikinci hizmet sunumunu düzenlemek, araştırmalar, etkililik ve basamak (Eğitim vermeyen il ve ilçe devlet hastaneleri) ve maliyet-fayda oranları konusunda müdahalelerin üçüncü basamak (özel dalda uzmanlaşmış hastaneler ve geliştirilmesi ve değerlendirilmesi gerekliliğine odaklanır. üniversite hastaneleri) olarak sınıflandırılabilir (Sağlık Bakanlığı 2019). Ancak tedavi hizmeti hastanın kendisi Halk Sağlığı veya yakınları tarafından evde tedavisinin sağlandığı öz Halk sağlığı; İngilizce “public health” teriminin Türkçe bakım (self care), ilk başvurduğu sağlık kuruluşu karşılığı olup 1. Dünya savaşının ardından hastalıkların tarafından evde veya ayakta bakımı (primary care), önlenmesi, ortalama yaşam ömrünün uzatılması, fiziksel hastanede tedavisi (secondary care) ve en yüksek tıbbi sağlığın sürdürülmesi, çevrenin korunması, teknolojinin kullanıldığı özel dal hastaneleri veya enfeksiyonların kontrol altına alınması, kişisel hijyen kliniklerinde tedavi sağlanan (tertiary care) tedavi olarak konusunda bireylerin eğitilmesi, erken tanı ve tedavi da sınıflandırılabilir (Erci et al., 2016; Fişek, 1983). konusunda sağlık hizmetlerinin organize edilme gibi Rehabilitasyon hizmetleri ise; engelli ve yetersizliği olan hizmetleri kapsayan bir kavramdır. Sağlığın bireylere fiziksel sosyal ve psikolojik olarak yeniden sürdürülebilmesi için sağlık personelinin polikliniklerde yeteneklerinin kazandırılması sürecidir. hasta beklemesi toplumsal sağlık için yeterli olamaz. İnsanların henüz sağlıklı iken hasta olmamaları adına bazı Halk Sağlığının Tarihsel Gelişim Aşamaları
çalışmalar yapmak şarttır. Çevrenin sanitasyonu, sağlık Halk sağlığı bilimi, 1900’lerin başlarında daha çok sisteminin yapısı, kimlerin devlet tarafından mikrobiyolojinin etkisi altında kalmıştır. Louis Pasteur ve destekleneceği, insanlara sağlıklarını korumak için eğitim Robert Koch’un germ teorisini ortaya atması ile verilmesi, çocukların aşılanması gibi hizmetler organize hastalıkların dışarıdan gelen mikroorganizmalarla ortaya şekilde sunulan halk sağlığı çalışmalarıdır. Halk sağlığına çıktığı fikri popüler olmuştur. Bu devirden sonra yönelik hizmetler sunulurken bütüncül yaklaşım sanitasyon hizmetlerinin gelişmeye başlaması halk sağlığı gereklidir. Örneğin hasta olan bir bireyin iş yerinde verim biliminin gelişmesi için çok önemli bir adım olmuştur. sağlaması, annesi hasta olan bir bebeğin sağlıklı kalması Ayrıca 1900’lü yılların başından itibaren bilinen pek çok çok zordur. Aile içinde şiddet olması tüm aile üyelerinin enfeksiyon hastalığına karşı aşıların sistematik bir şekilde hayatını ve toplumu etkiler. Ailedeki bir bireye bakım geliştirilmiş olması, tüberküloz, lepra gibi hastalıklara vermek, ailedeki diğer bireylerin sağlığını, işini, ekonomik karşı karantina uygulamalarının başlatılması halk sağlığı durumunu, aile içi rollerini değiştirebilir. Bu nedenle bilimini sağlam temeller üzerine oturtmuştur. Yirminci bireyler çevresi ile birlikte bir bütün olarak değerlendirilir. yüzyıla gelindiğinde ise halk sağlığı biliminde ciddi dönüşümler yaşanmıştır. Artık bulaşıcı hastalıklardan çok Halk sağlığı bakış açısında bir hastalık geliştikten sonra kronik hastalıklar önem kazanmıştır. Kronik hastalıkların tedavi etmek yerine hastalığı gelişmeden önce engellemek önceden bilindiği gibi sadece insan vücuduna bulaşan bir daha kolay ve akılcıdır. Bu nedenle de bir çocuğun mikroorganizmadan değil, çok çeşitli çevresel ve genetik kızamık olup hastaneye gelerek tedavi olmasını için faktörlerden etkilendiği fark edilmiştir. Halk sağlığının beklemek yerine, çocuk henüz sağlıklı iken kızamık günümüzdeki en büyük sloganı “sağlığın korunması, aşısını yapmak hem ekonomik hem de daha kolaydır. geliştirilmesi ve sağlık hizmetlerine erişimde fırsat Modern anlamda halk sağlığının tanımını yapan Charles- eşitliği”dir. Toplumun sağlık sorunlarını irdelemek ve Edward Amory Winslow’a (1923) göre halk sağlığının sağlıkta eşitsizliklerin önüne geçmek; yaşanılan ortam / tanımını vermek gerekirse; organize edilmiş toplum topluluk / ailenin önemi ve yeni halk sağlığı dönemi ile çalışmaları sonunda çevre sağlık koşullarının düzelterek, gelen “toplumsal iyilik” hedefi ve bireylerin kendi bireylere sağlık bilgisi vererek, bulaşıcı hastalıkları sağlıklarına olumlu yönde katılımlarını sağlayan “pozitif önleyerek, hastalıkların erken tanı ve tedavisini sağlık” anlayışı ağırlık kazanmış ve ülke sağlık sağlayarak, sağlık örgütleri kurarak, toplumsal çalışmaları politikalarının temel eksenini oluşturmuştur. her bireyin sağlığını sürdürecek bir yaşam düzeyini sağlayacak biçimde geliştirerek hastalıklardan korunmayı,
Halk Sağlığı Felsefesi Halkın katılımı esastır: Halk eğer sağlık hizmetinin Çağdaş halk sağlığı anlayışının günümüzdeki içeriği son sunuluş özelliklerini bilmiyor, beğenmiyor ya da derece geniştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) benimsemiyorsa hizmette başarı sağlanamaz.
Kazakistan’ın o zamanki başkenti AlmaAta’da 1978 Halk Sağlığının Genel Amaçları yılında Temel Sağlık Hizmetleri (TSH) Konferansı yapmıştır. Bu konferansta temel sağlık hizmetlerinin neler • Sağlık düzeyini korumak ve geliştirmek, olacağı tartışılmış ve bugüne kadar gelen halk sağlığı • Hastalanan kişiyi sağlığına kavuşturmak, anlayışının temelleri atılmıştır. • Bireyin, ailenin ve toplumun esenliğini sağlamak, • Toplumun değer yargılarını bilimsel ve pozitif Nüfusa dayalıdır: Sağlık hizmeti planlanırken sınırları yönde geliştirmek, belirlenmiş bir nüfusa hizmet edecek biçimde düzenlenir. • Toplumu oluşturan erkek, kadın, genç, yaşlı, fakir, Belli bir coğrafyada belirlenmiş nüfusun yaşayan ve doğan zengin, köylü, kentli veya etnik grubuna tüm bireyler sağlık örgütü kaydına geçirilir; tüm toplum, bakılmaksızın, saptanan hedefleri gerçekleştirerek hasta olmadıkları zaman da sağlık örgütü tarafından sağlık düzeylerini iyileştirmek, yükseltmek ve düzenli izlenir. korumak,
Toplumsal eşitlik esastır: Sağlık hizmetleri doğuştan • Sağlık olanaklarını bölge ve illere göre kazanılmış bir haktır. Herkes, sağlık hizmetlerine erişimde hakkaniyet ölçülerine uygun olarak dağıtımını eşit şansa sahiptir. Çevreyle bütünlük gerekir: İnsan ile sağlamak.
fizik, biyolojik ve toplumsal çevresi arasında etkileşim Halk Sağlığı Politikası vardır. Daha sağlıklı bir toplum tüm ülkelerin sağlık Bütüncüldür: Sağlık hizmeti yalnızca hasta olanlara politikalarının temel amacıdır. Toplumun sağlık düzeyini sunulmamalıdır, sağlam olanları koruma, risk altına değerlendirmek ve halk sağlığı politikası geliştirmek üzere girenlerin sağlığını geliştirme ve sağlığını kaybedenlerin göz önünde bulundurulan ölçütler vardır. Bu ölçütler rehabilitasyonu sağlık hizmetinin öğeleridir. mortalite (ölüm oranı) ve morbidite (hasta oranı) eksenli
Toplumsal etmenler önemlidir: Kişilerin inançları, yaşam olabildiği gibi sağlık sisteminin performansını koşulları, ekonomik güçleri sağlıkları ile doğrudan değerlendiren özel ölçütlerde (yatak doluluk oranları,
ilgilidir. maliyet etkililik gibi.) göz önünde bulundurulur.
Sektörler arası işbirliği ile hizmet sunulur: Sağlık Halk Sağlığı Politikası Uygulamasında Yaşanılan hizmetleri, yalnızca sağlık sektörü tarafından Zorluklar
yürütülemeyecek kadar geniştir ve sektörler arasında Halk sağlığını destekleyen politikaların etkili bir şekilde eşgüdüm kaçınılmazdır. uygulanmamasının önündeki sebepler çok fazladır ve
Korumaya öncelik verilir: Hastalıkların oluşmasını ya da aralarında şunlar vardır:
ilerlemesini önlemek; onları tedavi etmekten daha etkili, • Özellikle halk sağlığı tıp uzmanları tarafından daha kolay ve daha ucuzdur. gerçekleştirilen halk sağlığı işlevinin belirgin
Risk gruplarına öncelik verilir: Kaynakların sınırlı olduğu olmaması yerlerde herkese yetersiz hizmet vermektense o hizmetlere • Gerçek değişimden ziyade sembolik politikalarla daha fazla gereksinimi olan ve hastalıklara yakalanma ilgilenen bir politik duruş olasılıkları daha fazla olan gruplara öncelikle hizmet • Net sınırların bulunmaması-sağlığı iyileştirmek götürülmelidir. herkesin işidir • Sağlığı iyileştirmeye yönelik müdahalelerin Önemli hastalıklara öncelik verilir: En çok görülen, en sonuçlarının etki göstermesinin uzun yıllar alması çok sakat bırakan ve en çok öldüren hastalıklar, en önemli ve sebep ve sonuç oluşturmanın zorlaşması hastalıklardır. Sağlık hizmetleri planlanırken ve kaynaklar • Halk sağlığı için öncü rolün sağlıktan ziyade tahsis edilirken bu durumlar öncelikle ele alınmalıdır. hastalıkla ilgilenen ulusal sağlık sistemine Entegre hizmet gerekir: Koruyucu, iyileştirici ve sağlığı verilmesi, sağlık hizmetlerinin büyüme ve geliştirici hizmetler birbirinden kesin sınırlarla ayrılamaz. genişleme için sınırlarının fazla alana sahip Dolayısıyla bu hizmetler bir arada verilmelidir. olması ve sağlık politikasında güçlü çıkarların bulunduğu yerler olmalar Ekiple yürütülür: Bütüncül yaklaşımın gereği olarak tüm • Halk sağlığı müdahalelerinin etkinliği hakkında sağlık hizmetlerini birlikte ve bütüncül sunacak bir ekip güçlü kanıtların bulunmaması ve kanıta dayalı oluşturulur ve hizmetler ekip paylaşımı ile yürütülür. tıbbın henüz ağırlık kazanmamış olması Öz sorumluluk gerekir: Herkes kendi sağlığının değerini bilmeli ve kendinden sorumlu olmalıdır. Bireyler bu konuda eğitilmeli ve bilinçlendirilmelidir.
Halk Sağlığı Politikası Sürecinde Yer Alan Aktörler finansman, eşitsizlik ve politik gündemlerin halk sağlığı Halk sağlığı hizmetlerinin sağlanmasındaki kilit faktör, gündeminden farklı olması sayılabilir. Halk sağlığı çekirdek amacı ve gerçekleştirmesi beklenen çoklu rollerle politikası geliştirilirken toplum katılımının sağlanması, ilgilidir. Bunlar: eşitlik ve hakkaniyetin gözetilmesi, toplumdaki etnik yapı, kültür çeşitliliği dikkate alınmalı, halk sağlığı kurumları • halk sağlığı dahil olmak üzere sağlığın ve çalışanları ile toplum yapıları arasında koordinasyonu geliştirilmesi ve teşviki sağlamak genel yaklaşımın çerçevesini çizer, ancak • klinik standartların kalitesinin iyileştirilmesi ve bireysel farklılıkları göz ardı edebilir. • halk sağlığının korunması ve risk yönetimi: Halk Sağlığı Politikasının Geliştirilmesi İçin İhtiyaç bulaşıcı hastalıkların kontrolü, vb. Analizi Sağlık Sorunlarının Siyasi Konulara Dönüşmesi Halk sağlığında politika belirlemede öncelikli ihtiyaçların
Politikaları yapanlar açısından bakıldığında problemler, belirlenmesinde epidemiyolojik veriler göz önünde insanların kabul edilemez bulduğu ve değiştirmek istediği bulundurulur. Bunlardan bazıları anne bebek ölümleri, durumlardır. Bu nedenle sağlık koşullarının siyasi hastalıklardan mortalite ve morbidite hızlar, ortalama sorunlara dönüşmesi, bireylerin kişisel ihtiyaç ve yaşam beklentisi, bağımlı nüfus oranlarına kadar pek çok isteklerinin başkalarıyla paylaşıldığını fark etmesiyle ve değişkenin analizi yapılır. Bunun yanı sıra farklı halk görevlilerinin kaygılarını dikkate almasını talep toplumların aldığı hizmetler karşılaştırılarak ihtiyaçlarda etmesiyle (halkoyu, sosyal hareket, çıkar gruplarının belirlenebilir. Özellikle ülkelerin gelişmişlik düzeyiyle seferberliği veya oy yoluyla) başlar. Hükümetin bunlara paralel olarak ülkenin sağlık çıktılarının yanıt verip vermeyeceği ve nasıl yanıt vereceği, büyük değerlendirmesine gitmekte izlenebilecek farklı bir yoldur. oranda sorunun tanımlanması sürecine bağlıdır. Son olarak sağlık hizmeti sunan kuruluşların yönetimi, paydaşları, hastaların sağlık meslek profesyonellerinin, Risk Değerlendirmesi politika yapıcıların taleplerinin değerlendirilerek halk Sağlık sorunlarının bazıları rutin olan ve bazıları sağlığı politikası geliştirilme yoluna gidilebilir. Bunun için öngörülemeyen çeşitli mekanizmalar ile tanımlanmaktadır. uygulanacak yöntemler aşağıdaki gibidir: Bir kriz meydana geldiğinde istatistikler, kıyaslamalar ile bir “performans açığı” ortaya çıktığında siyasi tartışmalar 1. Paydaş görüşleri: Özellikle hizmeti alan kişiler, başlamaktadır. Bu açık, gözlemciler tarafından açıkça denetlemeden sorumlu kurum ve kuruşlar, görülebilir veya istatistiksel göstergeler, bilimsel toplum ve kanaat liderleri politika geliştirilirken araştırmalar veya mevcut programların değerlendirilmesi görüşleri dikkate alınmalıdır. Bunun için odak ile ortaya çıkarılabilir. Sağlık hizmetleri araştırmalarının grup görüşmeleri ve/veya derinlemesine halk sağlığı politikaları üzerindeki birincil etkisi, problem görüşmeler yapılarak hızlı bilgi edinilen ve yol “dokümantasyonu” (sağlık hizmeti kullanımı, maliyeti ve haritasını şekillendirmeyi sağlayarak ihtiyaç kalitesinin istatistiksel raporlaması ve tahmini) rolü duyulan sağlık politikası şekillendirilebilir. yoluyla olabilir. Buna yakın tarihli bir örnek, ABD’de Tıp 2. Toplum taramaları: Bilinen evrenden uygun Enstitüsünün hasta güvenliği hakkındaki raporudur. örnekleme yöntemi ile seçilen bir örnekten elde Rapora göre ABD hastanelerindeki tıbbi hatalar yılda edilen sonuçlardan toplumun sağlık sorunları 98.000 ölümden sorumlu olmuştur. hakkında çıkarımlarda bulunulur. 3. Demografik analizler: Nüfus kayıtları ve sağlık Halk Sağlığı ile Sağlık Politikası İlişkisi hizmetlerini sunucularının tuttukları kayıtlardan
Sağlık politikaları geliştirilirken hizmet verilen toplumun elde edilen veriler değerlendirilerek, mevcut ve sağlık ve bakım ihtiyaçlarının belirlenmesi ve projeksiyon dediğimiz gelecek yıllardaki nüfusun karşılanması en temel ilkedir. Halk sağlığı politikası değişimi hakkındaki tahmini bilgiler elde edilir. toplumun halk sağlığı sorunların çözmede gerekli Toplum taramalarına göre daha az maliyetli olup müdahalelerin planlama, uygulama ve değerlendirme toplumun nüfus yapısı(yaş, cinsiyet, medeni aşamaları halk sağlığı politikalarında atılması gereken durum vs.) ve sağlık ihtiyaçları belirlenir. 15 yaş adımlardır. Eğitim, istihdam, gıda ve ulaşım gibi sağlığı altı ve 65 yaş üstü bireylerin bağımlı nüfusu etkileyen konularla ilgili politikaların yanı sıra halk sağlığı oluşturması, genç bağımlı nüfusun yaşlı bağımlı ile ilgili hükümet politikaları, halkın sağlığını nüfusa göre az veya fazla olması sağlık ihtiyacını iyileştirmeye yönelik eylemler için geniş bir çerçeve farklı etkileyecektir. Maltus’un demografik sağlar. Politikalar sağlığın iyileştirilmesi için yeni dönüşüm kuramı göz önünde bulundurularak fırsatların önünü açabilir. Ancak bunların yanı sıra genç bağımlı nüfus fazla ise toplum 2. ve/veya 3. toplumun çıkarları göz önünde bulundurulurken; toplum evrededir. Bu evrede ana çocuk sağlığı ve aile odaklı hasta hizmeti ile hasta odaklı hasta hizmeti arasında planlamasına yönelik politika geliştirilmelidir. çıkabilecek ikilemler halk sağlığı politikasını geliştirmede Eğer yaşlı bağımlı nüfus fazla ise toplum 4. engelleyici olabilir. Halk sağlığı etiği sağlık hizmeti evrededir. Bu topluma yaşlı bakımı, evde bakım, sunumunda yoksulluk, doğal afetler ve savaş gibi etik kronik hastalıklara yönelik politikalar ikilemlere sebep olan durumların başında yetersiz geliştirilmesine ihtiyaç vardır.
4. Çıkarımsal yöntemler: Yapılmış araştırma alanında yapılan pek çok reform hayata geçirildi. Halk sonuçları, genel sağlık sigortası ve özel sağlık sağlığına yönelik geliştirilen reformlardan bazıları sigortalarının yaptıkları araştırmalar, istatistik şunlardır (Öztek et al., 2001): Halk Sağlığı Kurumu 2010 kuruluşlarının yaptıkları sonuçların yılında kurulmuş, 2017 yılında Halk Sağlığı Genel değerlendirilmesi veya sekonder analiz yoluyla Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir. aynı veri seti üzerinden yeni bilgeler elde etmek Ana Çocuk Sağlığına Yönelik Politikalar amacı ile analizi ile ihtiyaçların belirlenmesidir. Her 5 yılda bir yapılan TNSA araştırma verileri Yaşama sağlıklı başlanılması hedefine yönelik olarak ana buna en iyi örnektir. çocuk sağlığını geliştirmek üzere kadın ve çocuk sağlığına yönelik pek çok politika uygulanmaktadır. Türkiye’de Halk Sağlığı Politikaları Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Programları Dünya sağlık örgütüne her üye devlet halkının sağlık düzeyinin geliştirilmesi amacı ile alınan önlemlerle Bulaşıcı olmayan hastalıklar ile ilgili hemoglobinopatilere kaydedilen gelişmeleri Dünya Sağlık Örgütüne her yıl bağlı morbidite ve mortalitenin azaltılması amacıyla bildirir. Hükümetler, kendi halkının sağlığından Ulusal Hemoglobinopati Kontrol Programı, Kanserle sorumludur. Bu sorumluluklarını uygun ve yeterli sağlık Mücadele, Ruh Sağlığı, Kadın ve Üreme Sağlığı, Çocuk ve sosyal politikalar geliştirmek ve uygulayarak yerine ve Ergen Sağlığı, Kronik Hastalıklar ve Yaşlı Sağlığı, getirirler. Türkiye’de kendi halkının sağlık sorunlarını Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastalıklarla Mücadele, uygulanan politikalar ve sonuçlarının raporlarını Tütün ve Diğer Bağımlılık Yapıcı Maddelerle Mücadele değerlendirerek halk sağlığını korur ve geliştirir. programları yürütülmektedir.
Türkiye Cumhuriyetinin halk sağlığına yönelik geliştirdiği Kanserin erken tanısı için toplum tarama hizmeti stratejiler ilk olarak sistemli sağlık çalışanlarının geliştirilmesi bu amaca yönelik olarak Kanser Erken kayıtlarının tutulması ile başlar. Sağlık Bakanlığı Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Toplum bünyesinde Hıfzıssıhha Enstitüsü, Kuduz Tedavi Merkezi, Sağlığı Merkezleri (TSM) ile Aile Hekimliği birimlerinde Aşı Üretim Merkezi ve Bakteriyoloji Laboratuvarlarının olmak üzere tüm birinci basamak sağlık kurum ve kurulması yine Cumhuriyetin ilk yıllarında geliştirilen kuruluşlarında meme, kolon ve serviks kanseri politikalardır. Taşradaki Sağlık Müdürlükleri, karantina taramalarına yönelik hizmetler sunulmaktadır.
tabiplikleri ve küçük sıhhiye memurlukları varlığını Ruh sağlığına yönelik olarak toplum ruh sağlığı merkezleri sürdürmüştür. sağlıkta dönüşüm kapsamında hizmete açılmıştır.
Cumhuriyetin ilk Sağlık Planlama girişimi ile sağlık Bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadele hastalıklara çalışanlarının eğitimi, hastanelerin kurulması yönelik toplumsal farkındalığı arttırmak üzere kamu amaçlanmıştır. Atatürk Dönemi olarak adlandırılabilecek spotları yayınlanmıştır. “ObeziteDiyabet ve Metabolik olan 1923-1938 yılları arasındaki bu dönemde 13 yasa, 6 Hastalıklarla Mücadele Programları” kapsamında tüzük ve yönetmelik yürürlüğe girmiştir. Bu dönemde obezitenin önlenmesine yönelik olarak hareketli yaşamın bulaşıcı hastalıklar yaygın olduğundan dolayı sıtma, teşvik edilmesi, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının tüberküloz, frengi gibi sosyal bulaşıcı hastalıklarla kazandırılması ile obezite ve obeziteye bağlı kalp damar mücadeleye yönelik olarak Hıfzıssıhha Okulu ve Enstitüsü hastalıkları, kanser, diyabet, kas iskelet sistemi kurulmuş, dispanserler hizmete açılmıştır. Dr. Refik hastalıklarının insidans (belli bir zaman zarfında genellikle Saydamın bakan olduğu bu dönemde nüfus sayısına 1 yıl, ortaya çıkan yeni vakaların veya olayların sayısıdır) bakılmaksızın her ilçede bir hükümet tabibinin bulunması ve prevelansının (zaman içinde belli bir anda veya belli bir ve bu hekimlerin koruyucu ve tedavi edici hekimlik süre içinde yeni ve eski vakaların toplam sayısıdır) hizmetleri yürütmeleri beklenmiştir. Bu dönemde halk azaltılması hedeflenmiştir. sağlığı açısından büyük önem taşıyan 1930 yılında çıkarılmış olan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu iş Aşırı tuz tüketiminin azaltılması, Fiziksel aktiviteyi Teşvik sağlığı, okul sağlığı, gıda ve su kaynaklarının denetimi, Projesi yine bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelede ana sağlığı gibi halk sağlığının temel başlıklarına yönelik geliştirilmiş ve uygulanan programlardır.
uygulamaları içermektedir. Bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelede Türkiye’de
2003 yılında ise Dünya Sağlık Örgütünün Sağlıkta üzerinde önemle durulan politikalardan biri “Tütün ve Dönüşüm Programının içerdiği reformlarla halk sağlığı tütün ürünleri ile mücadele” programıdır.
politikalarına yön verilmiştir. Bunların başlıcaları: Sağlık Halk sağlığına yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliğini Bakanlığının teşkilat yapılanmasında yeniler, genel sağlık geliştirmek üzere politika hedefleri belirlenmiş, özellikle sigortasına geçilmesi, aile hekimliği uygulamasına metal, maden ve inşaat olmak üzere tüm iş alanlarında iş geçilmesi ve tüm ülkede yaygınlaştırılması, koruyucu kazalarını azaltılması, mesleki yeterlilik belgelerinin hekimliğin yaygınlaştırılması, ana çocuk sağlığının sağlanması, kayıt sisteminin geliştirilmesi ve meslek korunması, öncelik verilmesi, sağlık alanında e dönüşüme hastalıklarını önlemek üzere meslek hastalığı sektörel geçilmesidir (Sağlık Bakanlığı Teşkilat Yapısı). Sağlık eylem planına geçilmiştir.