SAĞ104U-TEMEL SAĞLIK VE HASTALIK BİLGİSİ
Ünite 3: Temel Vücut Sistemleri ve Hastalıkları
Giriş
Hücre, canlıların en küçük yapı ve görev birimidir. Dolayısıyla insanı oluşturan temel yapıdır. Her bir hücrenin içinde yer aldığı doku ve organa göre yapılaşmış kendine özgü yapısı ve fonksiyonları vardır. Hücreler dokuları, dokular organları, organlar sistemleri ve sistemler tüm vücudu oluşturur.
Sistem, vücutta belirli bir işlevi yerine getirebilmek için birleşen farklı yapıdaki doku ve organların ortak adıdır. Kalp ve damarlardan oluşan sisteme dolaşım (kardiyovasküler) sistemi; ağız, dil, diş, yemek borusu (özofagus), mide, bağırsak, pankreas, tükürük bezleri ve karaciğerden oluşan sisteme sindirim sistemi; burun, yutak (farensk), gırtlak (larensk), nefes borusu (trakea), bronş ve akciğerlerden oluşan sisteme solunum sistemi denir. Hücreler, dokular, organlar ve sistemler hem yapısal (anatomik) hem de fonksiyonel (fizyolojik) özelliklerini yerine getirirken bir iş birliği ve denge içinde yer alırlar, çalışırlar. Denge bozulduğunda ve yeniden kurulamadığında hücre, doku, organ ve sistemlerin yapıları ve fonksiyonlarına göre özgü semptomlar (hastalık belirtileri) ortaya çıkar.
Dolaşım Sistemi ve Hastalıkları
Dolaşım Bozuklukları
Hipertansiyon
Erişkin bir insanda sistolik kan basıncının 140 mmHg ve/veya diyastolik kan basıncının 90 mmHg üstüne çıkmasına “hipertansiyon”, sistolik 90 mmHg ve/veya diyastolik kan basıncının 60 mmHg altına düşmesine ise “hipotansiyon” denir. Sessiz katil” de denilen hipertansiyon hastalığı atardamarlarda bozulmalara (beyin damarlarında genişleme yani anevrizma, Aort anevrizması vb.) ve yırtılmalara (beyindeki atardamarların yırtılması sonucu beyin kanaması denilen durum; gözde retinal damarların yırtılması vb.), böbrek ve kalp yetmezlikleri ile ölüme götüren, hatta çoğu zaman belirti vermeyen bir hastalıktır.
Esansiyel hipertansiyonun ortaya çıkmasına veya hipertansiyon hastasının tedavisinin başarısına olumsuz yönde etkileyen bazı risk faktörleri şunlardır: Yaş, Cinsiyet, Aile Öyküsü, Diyabetes Mellitus (DM) Beslenme, Yiyeceklerle Alınan Günlük Tuz Miktarı, Obesite, Dislipidemi, Stres, Tütün Ürünleri ve Sigara, Fiziksel Aktivite Azlığı, İlaçlar.
Hipertansiyonda özellikle boyun arkasından yani enseden başlayan baş ağrısı, çarpıntı, kulak çınlaması, baş dönmesi, burun kanaması, çabuk yorulma, bulanık görme, erkeklerde erektil disfonksiyon (penisin sertleşememesi veya sertliğini sürdürememesi) gibi yakınmalar olabilir.
Kalp Yetmezliği
Kalbin doku ve organlara ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde kanı pompalayarak gönderememesidir. Kalp yetersizliğinde miyokardın kasılma fonksiyonu bozulmuştur. Sol kalp yetmezliği genelde aniden (akut)
ortaya çıkar. Sol ventrikülün kasılma fonksiyonları bozulur ev genişlemeye başlar. Ardında sol atrium genişler ve kan akciğerde göllenmeye başlar. Bunun sonucunda akciğerlerde ödem oluşur ve solunum güçleşir. Sağ kalp yetmezliği, sol kalp yetmezliğine göre daha yavaş gelişir.
Konjenital Kalp ve Damar Hastalıkları
Atriyal Septal Defekt (ASD): Halk arasında iki atriumun veya iki ventrikül arasındaki duvarların/bölmelerin (septum) kapanmamasına veya yeterli kapanmaması sonucu açıklık olmasına “kalbin delik olması” denilmektedir.
Ventriküler Septal Defekt (VSD): Sağ ve sol ventriküller arasındaki bölmede (interventriküler septum) açıklık olmasıdır
Kalbin Göğüs Kafesinde Yer Değişiklikleri: Dekstrokardi denilen durumda konjenital yani doğuştan kalbin sol göğüs kafesi yerine sağ göğüs kafesinde yer almasıdır.
Fallot Tetralojisi (Fallot Dörtlüsü): VSD, pulmoner stenoz, sağ ventrikül ve aortanın dekstrapozisyonu sonucu oluşan siyanotik konjenital kalp hastalığıdır.
Kalp Ritim Bozuklukları (Aritmi)
Kalp atımları, daha önce de belirtildiği gibi, dakikada belirli sayıda ve ritimde olmaktadır. Bu atımların düzensiz olmasına “kalp ritim bozukluğu” veya “aritmi” denir.
Koroner Arter Hastalığı (KAH) veya Koroner Kalp Hastalığı (KKH)
Kalbi besleyen artere “koroner arter” denir. KKH koroner arterlerin daralması veya tıkanması sonucu miyokardın kansız (iskemi) yani oksijensiz (hipoksi) kalmasıdır. Koroner arterlerde de vücuttaki diğer arterler gibi sigara ve kandaki yağ düzeyinin yükselmesi gibi nedenlerle ateroskleroz (damar sertliği) meydana gelebilir. Bunun sonucunda damarların içi düzensiz hâle gelir, yer yer daralmalar olur ve kan akımı yavaşlar. Bu durumda eforla yani fizik aktivite ile artan göğüste ağrı olur. Koroner Arter Hastalığı Tanısında Troponin, CK-MB gibi kan tahlilleri ile EKG, eforlu EKG, talyumlu miyokard sintigrafisi, EKO, koroner anjiografi yapılabilir.
Kalp Kasının Hastalıkları
Myokardın (kalp kasının) enflamasyonuna (iltihaplanmasına) “miyokardit”, endokardın enflamasyonuna (iltihaplanmasına) ise “endokardit” denir.
Arter Hastalıkları
Ateroskleroz: Toplumda “damar sertliği” olarak bilinen durumdur.
Anevrizma: Arterlerin duvarında oluşan baloncuk şeklindeki patolojik genişlemelere denir.
Vaskülit: Atardamar yani arterlerin enflamasyonuna (iltihaplanması) denir.
Burger Hastalığı: Sigara içen genç erkeklerde daha çok bacak, bazen de koldaki arterlerdeki tıkanmalardır.
Raynaud (Reyno) Hastalığı: Özellikle soğukta, titreşimli aletlerin kullanımı sırasında ortaya çıkan, parmakların ucundan başlayarak avuca ve bileğe kadar yayılan, bağlı beyazlaşma/sararma, daha sonra morarma ve kızarma ile karakterize bir bozukluktur.
Ven (Toplardamar) Hastalıkları
Tromboflebit: Venlerde yani toplardamarlardaki enflamasyon ve bunun sonucunda kanın pıhtılaşması sonucu damarın tıkanmasına denir.
Varis: Venlerin boğum boğum genişlemesine denir. Özellikle bacaklarla gözükmekle birlikte, karaciğer hastalıklarında yemek borusunda ve midede görülebilir.
Solunum Sistemi ve Hastalıkları
Solunum Sisteminin Enfeksiyonları
Rinit: Yani nezle denilen bu durum rhino virüs gibi viral etkenlerle meydana gelir.
Sinusitis: Kafa kemiklerinin içerisinde boşluklar/küçük odacıklar vardır. Dört farklı alanda yer alan ve sağ ve sol olmak üzere ikiye ayrılan bu boşluklara “sinüs” denir. Bu sinüslerin enflamasyonuna (iltihaplanması) “sinusitis” denir.
Akut Farenjit ve Tonsillit: Farenksin ve ağız boşluğunun boğazın başladığı yerde küçük dilin sağ ve sol altında yer alan tonsillerin (bademcik) enflamasyonuna denir.
Akut Otitis Media: Orta kulak enflamasyonuna verilen addır.
Larenjit ve Akut Laringotrakeabronşit: Gırtlağı oluşturan larenks ve ses tellerinin (pilica vocalis) enflamasyonuna “larenjit” denilir.
Pnömoni, Bronkopnömoni: Akciğer dokusunun enflamasyonuna toplumdaki adıyla zatürre yani pnömoni, olaya bronşların da katılmasına ise “bronkopnömoni” denir.
Bronşiyolitis: Küçük bronş ve bronşiyollerin enflamasyonudur
Tüberküloz (Verem): Mycobacterium tuberculosis tarafından oluşturulan ciddi bir enfeksiyondur.
Diğer Akciğer Hastalıkları
Respiratuvar Distres Sendromu (RDS): Akciğerlerde yeterli sürfektan olmaması durumudur
KOAH (Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı): Akciğerin aşırı inflamatuar (iltihaplı) yanıtı sonucu havanın alveollerde sıkışıp kalması ile karakterize bir hastalıktır.
Astım: Bronşların aşırı duyarlılığı sonucu hava yollarındaki daralma nedeniyle nöbetler şeklinde gelen nefes darlığıdır.
Akciğer Embolisi: Venlerdeki trombozlardan (pıhtılardan) kopan parçaların akciğerlere gelmesi ve akciğerdeki küçük damarları tıkamasıdır.
Pnömokonyozlar ve Mesleksel Solunum Sistemi Hastalıkları: Özellikle çalışma ortamlarındaki değişik nitelikteki tozlara bağlı ortaya çıkan hastalıklardır.
Plevral Boşluk ile İlgili Durumlar: Pnömotoraks, akciğerleri ve mediasteni saran plevral aralıkta hava bulunması ve buna bağlı olarak akciğerin çökmesi/sönmesi (kollaps) olarak tanımlanır.
Sindirim (Gastrointestinal) Sistem (GİS) ve Hastalıkları
Ağız Bölgesinde Görülen Hastalıklar
Aft, Gingivit, Diş Çürükleri ve Ağız Kuruluğu yer almaktadır.
Özofagus Hastalıkları
Akalazya: Yutma sırasında peristaltik hareketlerin az veya hiç olmaması sonucu yutma güçlüğünün olmasıdır.
Divertikül: Özofagus duvarının zayıflaması sonucu oluşan cep veya keseciklerdir.
Varis: Özofagusun mideye yakın alt bölümlerindeki venlerinin genişlemesidir.
Gastroösofagial Reflu (GÖR): Yiyeceklerin midede, asidik mide salgıları karışmış hâline “kimüs” denir. Yemek yedikten bir süre sonra veya yemek sonraki hemen yatma sonucu kimüs mideden özofagusa geri kaçmasına verilen isimdir.
Mide Hastalıkları
Mide hastalıkları arasında gastrit ve ülser en yaygın görülenker arasındadır.
İnce Bağırsak Hastalıkları
Enterit: İnce bağırsağın enflamasyonudur.
Malabsorbsiyon Sendromları: Sindirim sisteminde besin ögelerinin mukozal emiliminin yeterli olmamasıdır.
Chron Hastalığı/Regional Enterit: Ağız mukozasından başlayarak anüse kadar gastrointestinal sistemin herhangi bir bölgesini etkileyebilen, inflamatuar bir bağırsak hastalığıdır.
Kalın Bağırsak Rahatsızlıkları ve Hastalıkları
Ülseratif Kolit: Kalın barsağın (kolon) enflamasyonuna “kolit” denir. Ülseratif kolit (ÜK) kolonun mukoza tabakası ile sınırlı, tekrarlayan enflamasyonudur.
İrritabl Bağırsak Sendrom (İBS): Spastik kolon, spastik bağırsak, spastik kolit ve hassas bağırsak gibi isimlerle de tanımlanan, bağırsakların yapısal olmayan ama fonksiyonel bir hastalığıdır.
Divertikül: Özofagusta olduğu gibi kolon mukozasının da zayıflaması sonucu o bölgede cepleşme veya keseleşme olmasıdır.
Anorektal Bölge Hastalıkları
Hemoroid (Basur): Anal bölgedeki venlerin genişlemesidir.
Anal Fissür: Anal mukozada çatlak olmasıdır. Dışkılamada ağrı ve kanama söz konusudur.
Anal Fistül: Perianal fistül veya anorektal fistül olarak da adlandırılır. Anal kanalla anüs etrafındaki cilt arasında oluşan ince borucuk şeklinde bir yoldur.
Karaciğer Hastalıkları
Hepatitler: Karaciğerde fibröz dokunun birikmeye başlamasıdır.
Safra Kesesi ve Pankreas Hastalıkları
Kolesistit: Safra kesesinin enflamasyonuna denir.
Kolelitiazis: Safra kesesinde taş olmasına denir.
Kolanjit: Safra yollarının enflamasyonuna denir.
Koledok Obstrüksiyonu: Ana safra yolunun taş, tümör vb. nedenlerle tıkanmasıdır.
Pankratit: Pankreasın mikrobik, alkol, travma gibi nedenlerle ortaya çıkan enflamasyonudur.
Diğer Sistemler ve Hastalıkları
Üriner Sistem ve Hastalıkları
Böbrek (Renal) Hastalıkları
Konjenital Anomalileri (Bozuklukları):
Agenezis: Böbreğin bir veya ikisinin de olmamasıdır.
At Nalı Böbrek: Yapışık böbrek demektedir.
Hipoplastik Böbrek: Yapısal olarak böbreklerin normal yapıda ancak boyutlarının daha küçük ve nefron sayısının az olduğu böbrektir.
Çok Sayıda Böbrek: İkiden fazla böbrek olması demektedir
Ektopik Böbrek: Böbrekler normalde olması gereken yerden farklı yerde bulunmasıdır.
Nefron ve Glomerül Hastalıkları
Glomerülonefritler: Nefronu oluşturan damarsal yumağın olduğu glomerülün enflamasyonuna denir.
Toksik nefropatiler: Su, gıda ve solunumla alınan kimyasal toksik maddeler ile kullanılan bazı ilaçlara bağlı gelişen böbrek hasarıdır.
Kistik böbrek hastalığı: Böbrekte içi sıvı dolu keseciklerin olmasıdır.
Renal Arter Stenozu (Darlığı): Aortadan çıkıp böbreğe kanı getiren renal arterin (böbrek atardamarının) dar olmasıdır.
Nefrolitiazis: Böbrekte, üreterde, mesanede taş olmasıdır.
Bunun dışında tübüler hastalıklar, üriner enfeksiyonlar, akut böbrek hastalıkları ve kronik böbrek yetmezliği diğer hastalıklardır.
Mesane Hastalıkları
Mesane Hastalıklarında; Sistit, sistosel (İdrar kesesinin sarkması) ve nörojenik mesane (idrar depolamada bozukluk) yer almaktadır.
Prostat Hastalıkları
• Benign Prostat Hipertrofisi/Hiperplazisi (BPH): Yaşla birlikte prostatın büyüklüğünün artmaya başlamasıyla, üretrada sıkışma ve daralma meydana gelir; İdrar yapmada zorluk, sık idrara çıkma, gece idrara çıkma (noktüri) ve idrar kekemeliği (idrar yaparken kesikli yapma) görülür. Ancak bazı durumlarda prostat büyümesi prostat kanserine bağlı olabilir. Bu nedenle 50 yaş üstü erkeklerde kanda PSA analizi ve prostat muayenesi önerilir. • Prostatit: Prostatın enflamasyonuna denir.
Sinir Sistemi ve Hastalıkları
Sinir sistemi anatomik olarak ikiye ayrılır:
• Santral (Merkezi) Sinir Sistemi (SSS): Beyin, beyincik, beyin sapı, omurilikten (medulla spinialis) oluşur. • Periferik (Çevresel) Sinir Sistemi (PSS): Omurilikten dokulara, dokulardan omuriliğe duyu ve motor iletimleri taşıyan sinirlerden oluşur.
Beyin üstten bakıldığında ortadan ikiye ayrılır. Bunlara “hemisfer (yarım küre)” denir. Sağ hemisfer vücudun solunu, sol hemisfer ise vücudun sağ tarafını kontrol eder. Her hemisferde 4 lob vardır:
1. Frontal Lob 2. Parietal Lob 3. Oksipatal Lob 4. Temporal Lob
Beyin Hastalıkları
Anensefali: Doğumsal (konjenital) olarak özellikle frontal olmak üzere kafatası kemikleri ile her iki beyin yarısının (hemisfer) olmamasıdır.
Serebral Palsi (Beyin Felci, SP): Bebek anne karnındayken doğum veya yaşamın ilk aylarında yaşayan travma ve zedeleyici olaylar sonucu ortaya çıkar.
Serebrovasküler Hastalık/Olay (SVH, SVO): Beyin damarlarının yırtılması/delinmesi sonucu beyin kanamasının (hemoraji) olması ya da beyin damarlarında tıkanmanın (iskemi) olması nedeniyle kan akımının durması ile meydana gelir.
Epilepsi (Sara): Beyinde bir grup nöronun ani, beklenmedik, tanımlanabilen bir olayla tetiklenmemiş, geçici elekriksel deşarjlarla ortaya çıkan klinik durum olup; bu tanıma uyan nöbetlerin tekrarlamasıdır.
Hidrosefali: Bbeyinde suyun artması demektedir.
Multipl Skleroz: Miyelin kılıf zarar görmesiyle sinir hücrelerindeki iletim bozulur.
Parkinson: Beyin hücrelerinde kayıp ile seyreden (nörodejeneratif) yavaş ilerleyici bir beyin hastalığıdır.
Beyin Kanserleri: Kafatası içindeki tüm doku ve organların iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) tümörleri ortaya çıkabilir.
Beyincik Hastalıkları: Beyincik hasarlarında veya hastalıklarında diğer genel belirtilere ek olarak Ataksi (kasların kontrolsüz veya koordineli çalışmaması sonucu hareketler arasındaki uyumun bozulması düzensiz hareketlerin olması ve denge güçlüğü), Dizartri (solunum, ses ve konuşmayla ilgili sinir ve/veya kaslarda fonksiyonel bozukluklar sonucu görülen motor konuşma bozukluğu, vurguların yanlış yapıldığı, heceler arasında uyumsuzluğu olduğu, peltek veya sarhoşvari yani kesik kesik konuşma), Dismetri (el, kol, bacak ve ayakta harekete uygun mesafenin ayarlanamaması) ve Tremor (koordine bir hareketin yapılması sırasında titremenin olması) gibi özgü belirtiler ortaya çıkabilir.
Periferik Sinir Sistemi Hastalıkları
Periferik Sinir Sistemi Hastalıkları’nda ise Sıkışma sendromları (Karpal tünel), Fasial Paralizi (Yüz felci), Periferik Nöropati yer almaktadır.
Endokrin (Hormonal) Sistem ve Hastalıkları
Hormanların az salgılanmasına “hiposekresyon”, fazla salınmasına “hipersekresyon” denir.
Growth Hormon (Büyüme hormonu) bozuklukları arasında Gigantizm ve Akromegali ile Cücelik yer almaktadır.
Tiroit hormonlarına bağlı olarak gelişen sağlık sorunları ve hastalıklar arasında Hipertiroidizm, Hipotiroidizm ve Basit endemik guatr yer almaktadır.
Pankreas hormonlarından İnsülin eksikliğinde “Diyabet Mellitus (DM)” denilen şeker hastalığı gözlenmektedir. + türü bulunmaktadır. DM Türleri;
1. Tip I DM: Pankreasta insülin yapımının eksikliği, insülin bağımlı DM.
2. Tip II DM: İnsülin kullanımına bağlı bozukluk, insülin direncinin olduğu, insüline bağımlı olmayan DM.
3. Bazı hastalıklarda ortaya çıkan DM: Pankreas hastalıklarında, insülin reseptör bozuklukları, genetik sendromlarda, malnutrisyonda, diğer endokrin sistem bozukluklarında, kabakulak, kızamıkçık gibi enfeksiyonlarda, ilaç veya kimyasal maddelerin toksik etkileriyle de çıkan DM.
4. Gebelik DM: Gebelik sırasında ortaya çıkan DM’dur.
Hematopoetik Sistem ve Hastalıkları
Böbrekten salgılanan eritropoetin eritrosit yapımını uyaran bir hormondur. Eritrositin yapılmasına “eritropoezis” denir. Anemi: Anemi, eritrositlerin içinde bulunan hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre normal değerlerin altında olması olarak tanımlanmaktadır. Anemi çeşitleri arasında Demir Eksikliği Anemisi, Megaloblastik Anemisi, Hemolitik Anemi, Talasemia, Aplastik Anemi yer almaktadır.
Polistemia Vera: Polisitemide eritrositlerin; Polistemia Vera’da ise eritrosit, lökosit (lökositoz) ve plateletlerin (kan pulcukları, trombosit, fazlalığı trombositoz) sayıca fazla olmasıdır.
Lösemi (Kan kanseri): Anormal yapıda ve aşırı miktarlarda kontrolsüz şekilde lökositlerin yapılmasıdır.
Lenfoma: Lenf dokusunun malign tümörleridir. Lökosit türlerinden birisi olan lenfositlerin aşırı çoğalması veya lenfositlerin normal yaşam süresinin aşırı uzamasına bağlıdır.
Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları
Diz eklemlerinde şekli yarım aya benzeyen iç ve dış menisküsler; omurgalar (vertebra) arasında intervertebral diskler vardır. Kaslar arasında ise eklemlere yakın bölgelerde yer alan ve kasların kaymasını sağlayan içi boş keseciklere de “bursa” adı verilir.
Romatoid Artrit (RA): İltihapli romatizma, eklem romatizması da denilen, genellikle 20-50 yaşa arasında başlayan kronik bir hastalıktır.
Juvenil İdipoatik Romatoid Artrit: Nedeni bilinmeyen, 16 yaştan küçük çocuklarda görülen RA’dır.
Sistemik Lupus Eritematozis (SLE): Kelebek hastalığı da denilen otoimmün bir hastalıktır. Özellikle yüzde, burun ve yanaklarda deride güneşe aşırı duyarlılık ve güneş ışınlarıyla temas sonucu döküntü görülür.
Dejeneratif Osteoartritler: Erişkinlerde yaşın ilerlemesine bağlı, eklemlerde kıkırdakların ve buna bağlı o alandaki kemiklerin de etkilendiği harabiyetlerdir.
Osteoporoz: Kemik dokusunda kolajen lifler ve kalsiyum yoğun depolanması vardr.
Tendinit: Romatizmal veya tekrarlayan travmalara bağlı kasın kemiğe bağlanmasını sağlayan tendonların enflamasyonudur. Hareketle artan ağrı vardır.
Bursit: Kasların içindeki su dolu keecikler olan bursalarda görülen şişme, ağrı, hassasiyetle giden enflamasyondur.
Bunun dışında fibromiyalji, disk hernileri
Behçet hastalığı ve akut eklem romatizması diğer kas hastalıkları arasındadır.
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Kulak hastalıkları arasında en fazla göze çarpanlar kulak kepçesi ve dış kulak yolu hastalıkları, akut orta kulak iltihabı, kulak çınlaması, barotitis media, otoskleroz orta kulak tümröleri ve menier yer alırken, burun hastalıkları arasında kanamalr, konka hipertrofisi ya da septum deviasyonu, sinüzit en çok görülenler arasındadır.
Göz Hastalıkları
Göz ile ilgili hastalıklar; Şaşılık, konjuktivit, blefarit, göz yaşı kanalı tıkanıklığı, kuru göz, üveit, katarakt, miyop, hipermetropi, astigmat, presbiyopi, renk körlüğü, retina
dekolmanı ya da sarı nokta hastalığı en çok görülenler arasındadır.
Psikiyatrik Rahatsızlıklar ve Hastalıklar
Ülkemizde sık görülen bazı psikiyatrik sorun ve hastalıklar arasında;
Anksiyete: İnsanın yaşamında engelleyemediği, içten gelen sıkıntı, kaygı, bunalma duygusu, aşırı endişedir
Obsesif kompulsif bozukluk: Obsesyon ölümcül bir hastalıkla veya mikropla karşı karşıya kalacağı vb. istemsiz, tekrarlayan, yinelenen, ısrarcı, kaygı ve endişelere neden olan, kişilik özelliklerine yabancı algılama veya harekete zorlayan dürtü ve düşüncelerdir. Kompulsiyon ise kişinin kendini yapmaya mecbur hissettiği, endişesini azaltmak veya kurtarmayı amaçlayan, tekrarlayıcı, kendini yapmaktan kurtaramadığı ama aşırı ve abartılı davranışlardır.
Travma Sonrası (Post-Travmatik) Stres Bozukluğu: Kişinin deprem, sel, yangın, savaş, terör saldırısı, kaçırılma, fiziksel veya cinsel şiddet, kaza, ağır hastalık vb. hastalıktan sonra o olayı hatırlatan/tetikleyen durumlarda zihnen ve/veya bedenen yaşanmasıdır.
Somatoform Bozukluklar: Kişinin bedensel ve fiziksel açıdan sağlık sorunu veya hastalık olmamasına rağmen, psikolojik olarak sağlık sorunu veya hastalığının olduğunu düşünmesidir.
Bunun dışında yeme bozuklukları, depresyoni bipolar/manikdepresif bozukluk gibi duygudurum bozuklukları, şizofreni, cinsel bozukluklar, dikkat eksikliği, çocuk istismarı da psikiyatrik hastalıklar arasındadır.