LOJ207U-ULAŞTIRMA SİSTEMLERİ VE YÖNETİMİ
Ünite 6: Taşımacılık ve Maliyet Yönetimi
Giriş
Taşıma Maliyet Yönetiminin (TMY) basit bir tanımı yoktur. Ancak Taşıma maliyetlerinin kasıtlı ve sistematik olarak hesaplaşması, izlenmesi ve analizi olarak tanımlanabilir. Taşıma maliyetleri tipik olarak paketleme, paletleme, dokümantasyon, yükleme/boşaltma ücretleri, taşıma maliyetleri, sigorta ve bunlarla ilişkili yönetim maliyetlerinden oluşur. Taşıma Maliyet Yönetiminin amacı, toplam nakliye maliyetlerini düşürmek ve yalnızca üzerinde anlaşmaya varılan ve teslim edilen hizmetler için ödeme yapmanızı ve ayrıca maliyeti tahsis etme ve dağıtma olasılığını sağlamak için bir şirketin nakliye maliyetlerinin kontrolünü ele geçirmektir.
Navlun Maliyet Yönetimi ile çalışmanın temeli, navlun faturalarının büyük bir yüzdesinin yanlış olduğunun ve bu hataları tespit edecek kontrol prosedürlerinin bulunmadığının fark edilmesidir. Yetkili tahminler, hatalı faturalandırmanın yalnızca nakliye maliyetinin %2-6’sı kadar fazla ücretlendirmeye yol açtığını ve tüm navlun faturalarının yalnızca %17’sinin tamamen doğru olduğunu göstermektedir.
Bunun için birçok nedeni vardır. Her şeyden önce, aşırı ücretlendirme veya hatalar, yaygın olarak kullanılan manuel çalışma, manuel süreçler ve eski BT sistemlerinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca farklı taşıyıcıların işleri daha da karmaşık hâle getiren birçok farklı maliyet modeli, tarife yapıları, hüküm ve koşulları vardır. Genel olarak, tek bir faturada yer alan birçok lojistik sağlayıcı ve hizmet vardır ve faturalar genellikle çok farklı görünür, farklı şekillerde belirtilir.
Taşıma Operasyonlarında Maliyet Türleri
Tüm taşıma türleri için geçerli olmakla birlikte, taşıma operasyonlarına ilişkin maliyetler iki ana başlık içinde gruplandırılabilmektedir. Bunlar sırasıyla; dolaylı operasyonel maliyet, dolaysız operasyonel maliyetler olarak tanımlanabilmektedir. Toplam maliyetleri beş kategoriye ayırmak, hesaplamaları kolaylaştırmanın yanı sıra her bir taşıma moduna özgü maliyet yapılarının daha iyi anlaşılmasını sağlar. Son üç maliyet kategorisinden, yalnızca moda özgü maliyetlerin maliyet alt kategorileri, araçların kullanımına göre değişir. Artan kullanım, altyapı (pist, liman vb.) ve destekleyici hizmetlerin (yakıt ikmali, dış kaynaklı kargo elleçleme, vb.) kullanım gereksinimlerinin artmasına neden olur. Bu nedenle, türe özgü maliyet kategorisi değişken olarak kabul edilirken, personel maliyetleri ve genel işletme maliyetleri sabit maliyet kategorileri olarak kabul edilir.
Dolaylı (Sabit) Maliyetler
Dolaylı maliyetler doğrudan taşıma faaliyerinin özellikleri ile ilişkili değildir. Sabit maliyetler: varlık amortismanları veya varlık kiralamaları (birbirini dışlayan), sigorta, faiz ile o bakım ve onarımlar (%) için katlanılan maliyetler.
Ulaşım hizmetlerini kullanılabilir hale getirmek için yapılır ve operasyonları için altyapı, geçiş hakları, terminaller ve
kontrol ekipmanının sağlanmasını içerir. Trafik seviyesine göre değişmezler ancak bir kapasite seviyesi sağlarlar.
Öncelikle, taşımacılık pazarına dahil olabilmek için nereden sermaye sağlanacağının belirlenmesi gerekmektedir. Banka, yatırımcılar ve önyükleme dahil olmak üzere birçok seçenek vardır. Daha sonra, bakım, yakıt ve sürücü becerileri geliştirme eğitim maliyetlerinin yanı sıra örneğin lisans ve geçiş ücreti giderleri gibi lojistik sektörüyle ilgili belirli giderlerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Kurulum Maliyeti
Araçların ücreti nasıl ödenirse ödensin, bir nakliye ve lojistik işini finanse etme maliyeti, yönetmeniz gereken en büyük masraftır. Yöneticilerin araçlar için ödeme söz konusu olduğunda mevcut farklı seçenekleri anladığınızdan emin olmaları gerekmektedir. Bu kapsamda aşağıdaki seçenekleri göz önünde bulundurulabilir:
Araç kullanımının hasılattan karşılandığı, ön ödemenin gerekli olmadığı ancak mülkiyetin kiraya verende kaldığı finansal kiralama ve uzatılmış kiralama sözleşmeleri; Toplam satın alma fiyatına göre küçük bir miktarın kapora olarak ödendiği, taksitlerinizin sabitlendiği ve vade sonunda araca sahip olduğunuz taksitli satış.
İşletim Maliyetleri
İşletme maliyetleri (veya değişken), trafik gerçekleştiğinde ortaya çıkar ve yoğunluğunun bir fonksiyonudur. Esas olarak iş gücü, yakıt (veya enerji) ve bakımı içerir. İşletim maliyetleri; taşımacılık firmasının operasyonları yönetmek için katlanması gereken maliyetlerdir. Buna karşılık işletim maliyetleri operasyonların özellikleri ile doğrudan ilişkili değildir. Buna ek olarak değişken sayısı diğer maliyet sınıflarına kıyasla nispeten düşüktür. Bu tür maliyetler arasında personel giderleri, vergi türü giderler, sigorta giderleri, dönemsel bakım ve onarım giderleri ile ofis faaliyetleri sonucu katlanılan genel yönetim giderleri sayılabilmektedir. İşletim maliyetlerinin belirli bir dönemde gerçekleşen operasyon düzeyi dikkate alınarak birimleştirilmesi gerekmektedir.
Personel Maliyeti: Taşımacılık maliyetleri içerisinde personel maliyetleri en yüksek düzeyde değişkenliğe sahip maliyetlerdir. Ücretler, sosyal güvenlik ve emeklilik katkı payları, konaklama masraflarının toplamı personel maliyetini oluşturmaktadır.
İç su yolu taşımacılığında çalışanlar iki kategoriye ayrılır: şirketler için ücretli çalışanlar ve serbest meslek sahibi bağımsız yükleniciler. İkinci grup, bu taşıma modu içinde nispeten büyüktür. Bağımsız yükleniciler, genellikle, işlettiği tek geminin sahibi olan küçük bir aile şirketinin girişimcisi ve çalışanı olarak işlev görür.
İç suyolu taşımacılığı için personel maliyetleri şu şekilde tanımlanır: Bir işletmenin, maaşlı çalışanlara iş gücü sağlamak için ihtiyaç duyduğu toplam tutar. Personel giderleri, tüm personel için geçerli olan brüt ücretler, sosyal (güvenlik) ücretleri, emeklilik katkı payları ve eklerinden
oluşmaktadır. İç su yolu taşımacılığı Yönetmeliği, çeşitli gemi kategorilerini ve kullanım modlarını tanımlar, yani;
• Gemi kategorileri: Motorlu yük taşıma gemileri, motorlu tank taşıma gemileri, itme mavna konfigürasyonları • Kullanım modları: tek sefer taşıma, gün boyu taşıma, yarı sürekli taşıma ve sürekli taşıma
Bu kategorileri ve kullanım biçimlerini iki nedenden dolayı not etmek önemlidir. İlk olarak, çeşitli mürettebat üyelerinin (kaptan, kaptan, denizci vb.) brüt ücretleri gemi kategorisine göre farklılık gösterdiğinden dolayıdır. İkinci olarak, mürettebat düzenlemeleri gemi kategorisine ve kullanım moduna göre farklılık gösterdiğinden yani asgari mürettebat ve mürettebat konfigürasyonu, gemi kategorisine ve gemi tipine göre farklıdır.
Karayolu yük taşımacılığında personel maliyetleri üç alt kategoriden oluşmaktadır: sosyal masraflar dahil ücretler (a) en büyüğüdür, oysa konaklama maliyetleri (b) ve çeşitli personel maliyetleri (c) küçük parçalar oluşturur. Bu kategori sadece sürücüler için geçerlidir çünkü diğer personel için maliyetler bölüme dahil edilmiştir.
Denizcilik endüstrisinde, personel maliyetleri şu şekilde tanımlanır: Bir işletmenin emeği maaşlı çalışanlara yaptırması için gereken toplam tutar. Personel giderleri, tüm personel için geçerli olan brüt ücretler, sosyal (güvenlik) ücretleri, emeklilik katkı payları ve eklerinden oluşmaktadır.
Personel maliyetleri, demiryolu yük taşımacılığı işletmecileri ile yapılan altı görüşmeye dayanılarak belirlenir. Bu maliyet kategorisinin, diğer personel için değil, yalnızca tren makinistleri için ücretleri, sosyal harçları ve ücret vergilerini içerdiğini unutulmamalıdır. Sürücü olmayan personel için personel maliyetleri, genel işletme maliyetlerinin bir parçasıdır. Demiryolu taşımacılığı için personel maliyetleri şu şekilde tanımlanır: Bir işletmenin, maaşlı çalışanlara işgücü sağlamak için ihtiyaç duyduğu toplam tutar. Bunlar, personel giderleri, brüt ücretler, sosyal (güvenlik) ücretleri, emeklilik katkı payları ve tazminatlardan oluşmaktadır.
Vergi Maliyeti: Motorlu taşıtlar vergisi, halka açık yolları kullanan çoğu motorlu araç türünden alınan yıllık bir vergi biçimidir. Bu maliyet alt kategorisindeki rakamlar, ülkelerin Vergi ve Gümrük İdarelerinin vergi oranlarına dayanmaktadır. Tutar yıllık olarak enflasyona göre ayarlanır.
Deniz ve havayolu taşımacılığı ile ilgili olarak taşıma operatörleri ve işletmeler kamu ve uluslararası otoriteler tarafından belirlenmiş yasak birtakım maliyetlere katlanmak zorundadır. Harçlar, gümrük vergileri, kullanım bedelleri gibi maliyetler bu tür giderlere örnek olarak verilebilir.
Sigorta Maliyeti: Sigorta giderleri, iç suyolu taşıma işletmecilerinin kar ve zarar tablosundan (alternatif olarak: gelir tablosu, kâr zarar hesabı, faaliyet tablosu vb.) elde
edilir. Sigorta primlerinin gemilerin sigortalı değerine ve taşıma kapasitesine bağlı olduğu görülmektedir. Hesaplamalarda kullanılan maliyetler, belirli bir yılda bir gemi için ödenen tutara dayanmaktadır. Diğer (araç dışı) sigorta maliyetleri, genel işletme maliyetleri altında gruplandırılır. Sigorta maliyetlerinin gelişimine ilişkin rakamlar, sigorta şirketlerine göre değişebilmektedir.
Bu alt kategori sadece araç sigortası masraflarını karşılamaktadır. Diğer varlıklara ilişkin sigortalar, genel işletme giderleri altında gruplandırılmıştır. Mutlak fiili sigorta maliyetlerine ilişkin veriler her yıl karayolu taşımacılığı operatörlerinden toplanır. Sigorta yüzdelerini belirlemek ve gelişimlerini takip etmek için çeşitli (nakliye) sigorta şirketlerinin sağladığı veriler kullanılabilir.
İlgili kuruluşlardan günlük işletme maliyeti ve maliyet bölümü rakamları elde edilerek denizcilik işletmelerinin sigorta maliyetleri hesaplanabilir. Bu maliyet kaleminin hesaplanması çoğunlukla yıllık olarak gerçekleştirilir.
Demiryolu ile yük taşımacılığıyla ilgili olarak, taşımacı sigorta maliyetlerinin kıymet prim değeri olarak gönderene yansıtmaktadır. Bu değer gönderenin taşınan yük için beyan edilen değerini ve taşımanın mesafesini dikkate alır.
Bakım-Onarım Maliyeti: Toplam yıllık bakım ve onarım maliyetleri, yük kapasitesi, kullanım süresi, yük (yani hangi emtia grubu) ve operasyon alanına göre gemi tipine göre tahmin edilir. Formül, kâr ve zarar tablolarına dayalıdır ve maliyet modeline entegre edilir. Bakım ve onarım maliyetlerinin %50’si sabit kabul edilir; diğeri %50 değişken olarak kabul edilir. Bu ayrım, aracın kullanımıyla ilgili veya ilgisiz olabileceğinden, bakım ve onarım nedenlerine dayanmaktadır. Bakım ve onarımlar için maliyet gelişimi, iç su yolu taşımacılığı endüstrisinde gerçekleştirilecek saha çalışmalarından elde edilir. Bakım ve onarım maliyetleri, iç su yolu taşımacılığı operatörleri tarafından katlanılan ilgili maliyetleri içerir.
Bakım ve onarım için mutlak maliyet rakamları, karayolu taşımacılarından alınır. Karayolu taşımacılığında bakım ve onarım maliyetleri sabit ve değişken kategorilere bölünmek yerine tamamen değişkendir. Bunun nedeni, bu nakliye modundaki bakım ve onarım maliyetlerinin tamamen tamircilerin ücretlerine, yedek araç parçalarının maliyetine ve üçüncü şahıslar tarafından yapılan onarım oranlarına bağlı olmasıdır. Bu hesaplamada, tamirciler için ücret oranları, ücret eğilimleri için piyasa fiyatlarına dayanmaktadır. Yedek araç parçaları için fiyat oranları ve geliştirme, toplanabilir.
Genel Yönetim Giderleri: Genel yönetim giderleri; yönetim, gayrimenkul ve altyapı, diğer personel için sosyal ödemeler dahil ücretler, BT ve iletişim, diğer yönetimsel giderleri kapsayan yönetimsel nitelikte maliyetlerdir. Genel işletme maliyetleri sabit maliyet kategorileri olarak kabul edilir. Bu son kategori, diğer dört kategoriye ait olmayan tüm maliyetleri içerir. Bu kategorideki maliyetler, bir işletmenin işletilmesi ile ilgilidir ve bu nedenle (karayolu) taşımacılığına özgü değildir. Bu kategori sürücü olmayan
personel için sosyal ödemeler dahil ücretler, emlak yönetim, bt, otomasyon, iletişim, çeşitli genel maliyetler gibi maliyet kalemlerinden oluşur.
Değer Kaybı (Amortisman) Maliyeti: Gemi başına yıllık amortisman maliyeti üç faktöre bağlıdır: sigortalı değer, artık değer (alternatif olarak: kurtarma değeri veya yeniden satış değeri) ve ekonomik ömür.
Genel olarak işletme sahipleri, ilk yatırıma (yani sigortalı değere) dayalı amortisman maliyetlerini hesaplamak yerine bir aracın ikame değerini izlemeyi tercih eder. Ancak bir geminin ikame değerinin daha doğru bir resmini çizdiği için sigortalı değeri kullanmayı tercih ettik. (Kullanılmış) gemilerin fiili piyasa değeri, arz ve talebe bağlı olarak sürekli dalgalanıyor, bu da onu yıllık sabit maliyetlerin hesaplanması için uygun hâle getirmiyor. Yöntemimizin bir uyarısı, gemilerin eksik veya fazla sigortalı olmadığını varsaymamızdır.
Sigortalı değer, yük kapasitesi ve inşaat yılı arasındaki ilişkiyi belirlemek için sigorta şirketleri tarafından sağlanan bilgileri kullanmıştır. Amortisman süresinin süresi (yani faydalı ömür), kullanım süresine (saat) bağlı olarak on ila yirmi yıl arasında değişir. Bir gemi tipinin artık değeri, geminin inşasında kullanılan demir miktarının cari demir fiyatıyla çarpılması esasına dayalıdır.
Karayolu taşıma araçlarındaki amortismanlarda, varlığın satın alma fiyatı, kalıntı değeri ve beklenen ömrü esas alınır. Çekme ve bağımsız birimlerin (kamyonlar, traktörler ve minibüsler) amortismanları kilometreye dayalıdır, çekilen varlıkların (römorklar) amortismanları ise satın alma tarihinden itibaren geçen yıllara bağlıdır. Bu nedenle, yalnızca sonuncusu sabit maliyetler olarak kabul edilir ve satın alma değeri, artık değer ve faydalı ömür (yıl olarak) temel alınarak hesaplanır. Bu nedenle, kamyonların ve diğer bağımsız araçların sabit amortismanları yoktur.
Dolaysız (Değişken) Maliyetler
Değişken maliyetler: Yakıt/enerji maliyetleri, yakıt ikmal maliyetleri, stoklama ve sarf malzemeleri, bakım ve onarım (%) maliyetleri olarak sınıflandırılabilir. Türe özgü maliyet kategorisi değişken olarak kabul edilirken personel maliyetleri ve genel işletme maliyetleri sabit maliyet kategorileri olarak kabul edilir. Değişken maliyetler yakıt maliyetleri (a) ve bakım ve onarımlar (b) maliyetleri gibi iki alt kategoriden oluşmaktadır.
Karayolu taşımacılığında, yakıt maliyetleri (a), sermaye varlıklarının amortismanları (b), lastikler (c) ve bakım ve onarımlar (d) gibi alt kategoriler değişken maliyet kategorisini oluşturur. Deniz taşımacılığı için aşağıdaki değişken alt kategoriler mevcuttur: bakım ve onarım (a), yakıt ikmali (b) ve depolar, erzak ve yedek parçalar (c). Demiryolu taşımacılığı modu için tek değişken maliyet alt kategorisi enerji maliyetleridir. Uluslararası demiryolu trafiğinde çoğunlukla elektrikli lokomotifler kullandığından, demiryolu taşımacılığında enerji maliyetleri tamamen elektrik fiyatına bağlıdır. Enerji
maliyetlerine ilişkin rakamlar, ülkelerin elektrik tedarik maliyetleri dikkate alınarak belirlenebilir.
Hava taşımacılığı için değişken maliyetler, yakıt, bakım ve onarım (kısmen) ve çeşitli değişken maliyetlerdir. Uçak yakıt olarak kerosen kullanır ve bir Boeing 747- 400ERF’nin ortalama yakıt kullanımı yaklaşık uçuş saati başına 13.000 litre olarak hesaplanmaktadır.
Yakıt (Enerji) Maliyeti: Bir geminin yakıt tüketimi birden çok değişkene bağlıdır ve bunların en önemlileri şunlardır: seyir hızı, şekli, boyutları, motor yakıt tüketimi, geminin yük faktörü ve motor gücü ve su yolunun boyutları ve akıntıları. Gemi tipi başına ortalama yakıt kullanımını belirlemek için, belirtilen tüm değişkenleri içeren iç su yolu ulaşım güzergahları dikkate alınır.
İç su yolu gemileri neredeyse tamamen petrol türevleri ile çalışır. Akaryakıt fiyatı hem ham petrol hem de gaz yağı arz ve talebine bağlı olarak dalgalanmaktadır. Diğer ulaşım türlerine göre daha dramatik fiyat dalgalanmalarına yol açan, akaryakıt üzerinde tüketim vergileri de bu maliyetleri artırır. Bu dalgalanmaları hesaba katmak için, hesaplamalarda yıllık ortalama fiyatı kullanmayı tercih edilebilir. İç su yolu taşımacılığı operatörlerinin perakende fiyatının belirli bir oranına kadar yakıt indirimi aldığına dikkat etmek önemlidir.
Uluslararası demiryolu trafiğinde çoğunlukla elektrikli lokomotifler kullandığından, demiryolu taşımacılığında enerji maliyetleri tamamen elektrik fiyatına bağlıdır. Enerji maliyetlerine ilişkin rakamlar, ülkelerin elektrik tedarik maliyetleri dikkate alınarak belirlenebilir.
Denizyolu taşımacılığında yakıt tüketim maliyetleri geminin sefer sırasında ve beklerken tüketeceği yakıt miktarına dayanmaktadır. Dolayısıyla bir geminin enerji tüketimi geminin hızı, yük miktarı, taşımanın mesafesi vb. faktörlere göre değişiklik göstermektedir.
Havayolunda yakıt tüketim maliyeti karayoluna benzemekle birlikte, uçakların enerji tüketimi hızlarına, taşınan yükün ağırlığına, taşımanın yapılacağı mesafeye ve seyrettikleri yüksekliğe göre değişebilmektedir.
Demiryolu taşımacılığında diğer taşıma türlerinden farklı olarak kullanılan taşıma araçlarının elektrik enerjisi ile çalışmasından dolayı enerji tüketimi megajule (MJ) cinsinden belirlenir. Bu değerin eşdeğerlik katsayısı ile çarpılması tüketilen enerjinin yakıt eşdeğerine dönüştürülmesine olanak sağlar.
Sefere İlişkin Personel Maliyeti: Bu maliyet türü taşıma operasyonunda göre alacak personellerin operasyon süresince yapacakları harcamaları içermektedir. Uygulamada tüm taşıma türleri için geçerli bir maliyet türü olmakla birlikte en sık karayolu taşımacılığında karşılaşılır. Bu türde maliyetler çoğunlukla harcırah olarak adlandırılır ve yük birimine denk gelen değeri operasyonun birim maliyetine eklenir.
Güzergâh Maliyetleri: Güzergâh maliyetleri operasyonlarda katlanılan ve güzergahta karşılaşılan her türde maliyeti içermektedir. Köprü ve yol geçişleri için ödenen ücretler, feribot ve vignet ücretleri gibi maliyetler ile ilişkilidir. Buna ek olarak taşımanın ulusal ya da uluslararası nitelikte olması güzergah maliyetlerini de önemli ölçüde etkiler ve değiştirir.
Elleçleme Maliyetleri: İşleme maliyetleri, bir işletme malları depodan alıp müşteriye teslimat için hazırladığında ortaya çıkar. Dolayısıyla bunlar, malların depodan çıktığı andan göndericiye teslim edildiği ana kadar geçen süre boyunca oluşan maliyetlerdir. Mallar yerine hizmetler sağlandığında, elleçleme maliyetleri bir siparişle ilişkili idari maliyetlere atıfta bulunabilir. İşleme maliyetleri satıcı tarafından karşılanabilir veya müşteri faturalarındaki nakliye ve işlem maliyetleri kalemine dahil edilebilir. İşleme maliyetleri müşteriden tahsil edildiğinde, bunlar siparişteki her satır öğesi için değil, sipariş başına bir kez ücretlendirilir.
Liman, Terminal ve Saha Maliyetleri: Deniz taşımacılığı için moda özel maliyetlerin tek türü liman harçlarıdır. Liman harçları liman otoritelerine ödenir ve gemi başına tarife limanda geçirilen süre, yanaşma yeri, gros tonaj ve aktarma miktarına göre belirlenir. Liman harçları, bu maliyet alt kategorisi için bir değer seçmeyi zorlaştıran, limana göre önemli ölçüde değişebilir.
Acente Hizmet Maliyetleri: Acente hizmet maliyeti genellikle denizyolu taşımacılığında görülen bir maliyet türüdür. Dolayısıyla diğer taşıma türleri için bu maliyet hesaplanmamaktadır. Buna karşılık çok türlü (kombine ya da İntermodal) taşıma operasyonlarında denizyolu taşıma süreçleri de mevcut ise bu tür maliyetler hesaba katılabilmektedir.
Bekleme Maliyetleri: Bekleme ücreti (sejür) uluslararası demiryolu taşımacılığında yüklü vagonların gönderen ya da alıcıdan kaynaklanan çeşitli nedenlerle işlemleri tamamlanmaması, bunun sonucunda bekleme ücretine tabi tutulmasıdır.
Hat İşgal Maliyetleri: Kendi tekerlekleri üzerinde taşınan demiryolu araçlarının çıkış ve varış istasyonlarında gönderici veya alıcıları tarafından 24 saat içinde yükletilip boşaltılmaması veya diğer işlemlerin tamamlattırılmaması nedeniyle dolu ve boş olarak bekledikleri sürenin (İlk yirmi dört saat hariç) beher 24 saat ve kesri için dingil sayısına bakılmaksızın vagon başına 0,28 TL/m hat işgal ücreti alınır
Hammaliye Maliyeti: Perakende işlemli eşya, eşya sahibinden kantara en yakın ambar rampası kapısında teslim alınır ve burada teslim edilir. Eşyanın araçlar içinden çıkarılması veya araçlar içine konulması ile araçlarda yerleştirilmesi eşya sahiplerine aittir. Rampadan kantara, kantardan vagona ve bunun karşıtı olarak yapılacak taşıma ve hamaliye hizmetleri taşıma işletmesi personelince yerine getirilir.
Depolama Maliyeti: Tam vagon işlemli eşya da dahil olmak üzere her çeşit perakende işlemli eşyanın gelişi alıcılarına haber verilecektir. Her çeşit eşya varış istasyonuna geldiği gün ile bugünü takip eden iki gün için ardiye ücretine tabi değildir. Ancak, Taşıt araçları (Bisiklet, çocuk arabaları ve elle itilen basit satıcı arabaları hariç), canlı hayvanlar, karayolu taşıt araçları ile gelen eşya, alıcısı tarafından boşaltılmaması sebebiyle gerekli hâllerde İşletmece boşaltılan tam vagon işlemli eşya (İşletmece boşaltılan bu eşyada meydana gelen her türlü zarar ve ziyan sahibine aittir.) geldikleri günün gece yarısına kadar ardiye ücretine tabi değildir.
Manipülasyon Maliyeti: Demiryolu taşımacılığında manipülasyon eşyanın ambalajının açılması, numune alınması, taşıma kabının temizlenmesi, yeniden paketleme, şilingleme, etiketleme vb. faaliyetlerin genel adı olarak nitelendirilmektedir.
Teçhizat Tahsis Maliyeti: Eşyanın korunması için gereken donanımlar (muşamba vb.) gönderen tarafından temin edilmelidir. Buna karşılık gönderenin talebi ile taşımacı bu tür donanım ve teçhizatları taşımacı temin ediyorsa bunun sonucunda teçhizat tahsis ücreti adı verilen bir ücret talep edebilmektedir. Adet olarak temin edilen teçhizatlar için adet başına, bu şekilde temin edilemeyen teçhizatlar için kilogram başına ücretlendirme yapılmaktadır.
Tartım ve Kantar Maliyeti: Vagon kantarı ile yapılan tartım işlemi için Kantar Tarifesi olarak belirtilen ücret alınır. Kamyon/tır kantarı için uygun olan yerler belirlenerek en az aşağıdaki tartım ücretleri uygulanacaktır.
Feribot Maliyetleri: Demiryolu taşımacılığında belirli yerlerde feribot kullanılması taşımanın tamamlanabilmesi için zorunluluktur. Türkiye’de İstanbul boğazı ile Van Gölü geçişleri feribot ile yapılırken uluslararası taşımalarda Derince Limanı ile Ukrayna’nın Ilıcevks Limanı, Samsun Limanı ile Rusya’nın Kavkaz Limanı arasında demiryolu araçlarının taşındığı gemiler (rail ferry) taşıma gerçekleştirmektedir. Türkiye’den yapılacak feribot taşımaları dışında Bulgaristan’ın Varna Limanı ile Ilıcevsk Limanı ile Gürcistan’ın Batum Limanı ile Ukrayna’nın Kerch Limanı, yine Gürcistan’ın Poti limanı ile Ilıcevsk Limanı arasında demiryolu feribotları taşıma gerçekleştirmektedir.
Boş Vagon Taşıma Maliyeti: Özel vagon, Uİ tipi vagon ve özel trenle yapılan taşımalardan ayrıca boş dönüş ücreti alınır. Boş dönüş ücreti dolu taşımada alınan taşıma ücretinin (Ek ücret, kira ücreti ve diğer hizmetler karşılığı alınan ücretler hariç) %50’si olup, dolu taşıma ücreti ile birlikte tahsil edilir.