davetiye çıkarmaktadır. Eritme işlerinde; kükürt dioksit, Metal Sektöründe iş kazaları ve Meslek sülfürik asit, karbonmonoksit, arsenik, antimon, Hastalıkları kadmiyum cıva, arsenik, antimon, kadmiyum içeren
Çalışma hayatında mevcut sektörler, tehlike ve riskler partiküller, Arsenik, cıva, siyanid tozları, hidrojen siyanid açısından değerlendirildiğinde metal, maden, inşaat ve ve arsin gazlarının önemli tehlikeleri vardır. Dökümcülük tekstil sektörü ön sıralarda yer almaktadır. Metal işlerinde; Kızılötesi ve UV radyasyon, talk, grafit, piridin sektöründe yaygın olarak cevher ve hurda eritme ve bileşikleri, fosforik veya sülfonik asitler, karbondioksit, arıtma, döküm işleri, gibi temel metal işleme teknikleri sodyum silikat ve silika karışımı, kromik asit buharı, yağ, uygulanmaktadır. Özellikle bu sektörün yapısı gereği buharları, organik fosforlu bileşikler pek çok hastalığa makineleşme düzeyinin yüksek olması, araç, gereç ve neden olurlar. "(kitabın 221. sayfasındaki Tablo 7.2'de tehlikeli kimyasalların kullanımında alınmayan önlemler gösterildiği gibi)" ve dikkatsiz davranışlar insan hayatını tehlikeye düşürecek Kaynakçılık ve Sıcak Kesme İşlerinde; Ultraviyole nitelikte kazaların yaşanmasına ve meslek hastalıklarına radyasyon: Gözlerde ağrılı konjunktivite neden olur. neden olabilmektedir. İyonize radyasyon: Kaynağın x ışını veya gama ışını olan Metal sektöründe yaşanan iş kazalarını şu şekilde kaynak atölyelerinde uyarı levhaları bulundurulmalı ve sıralayabiliriz. Bunlar; yanık, ezilme, kesik, yaralanma, talimatlara kesinlikle uyulmalıdır. İşçiler bu donanımdan yabancı cisim kaçması, düşme, zehirlenme, haddehane güvenli mesafede tutulmalıdırlar. kazalarıdır. Kaynak İşlemleri ve Tehlikeleri; Kaynak işlemlerinde Metal Sektöründe Meslek Hastalıkları kaynak metal yüzeyini eriterek dolgu yapıldığı için türüne Tozlardan kaynaklanan hastalıklara oldukça çok rastlanır. göre çok çeşitlilik arz eder. Metal dumanları, infrared Silika kumu ile sıkça çalışıldığından silikoz hastalığına radyasyon, yangın, patlama, UV radyasyon içerir ve çok yakalanma riski oldukça yüksektir Silikotüberküloz tehlikelidir. "(kitabın 224. Sayfasındaki Tablo 7.6’da hastalığı da yaygın olarak görülen hastalıklardan biridir. gösterildiği gibi)"
Ayrıca pnömokonyoz, kronik bronşit, Akciğer kanseri, Metal Yüzey İşlemleri ve İşlemlerdeki Risk etmenleri ve lober pnömoni, bronkopnömoni de pnömokonyoz ile Sağlık Sorunları; Her bir işlemde çalışanlar farklı risk birlikte anılan diğer hastalıklardır. Krom, nikel gibi etmenleri ve sağlık sorunları ile karşılaşır (kitabın 226. metallerin ve ayrıca asbest, silika gibi tozların da ölüme sayfasındaki Tablo 7.7'de gösterildiği gibi)." yol açtığı düşünülmektedir. Bunlarla birlikte dökümhanelerde bulunan bazı kimyasallar (formaldehit, Metali yeniden kazanma işlemleri sırasında görülebilen dimetiletilamin, trietilamin) ve tozlar çalışanlar da risk etmenleri ve sağlık sorunları "(kitabın 67. gözlerin buğulu görme gibi rahatsızlıklara neden olur ki sayfasındaki şekil 4.2'de gösterildiği gibi)" özetlenmiştir. bu da mavi-gri görüş olarak bilinmektedir. Tehlikelerinden bazıları; Uçucu cıva, solventler, organikler ve asit buharlarıdır. Metal Sektöründe Yapılan İşlemlerde Sağlık Tehlikeleri Metal Sektöründe İşyerlerinde İş Sağlığı ve • Eritme ve arıtma işlemi • Dökümcülük Güvenliği Önlemleri
• Dövme ve presleme Metal sektöründe kullanılan makine, tezgâh ve aletlerin, İş • Haddehaneler Sağlığı ve Güvenliğine uygun biçimde kullanılmaması • Kaynakçılık ve sıcak kesme sonucunda iş kazaları ve meslek hastalıkları etkilerine bağlı • Tornalar, zımparalama ve parlatma ölümler, yaralanmalar ve hastalıklar oluşmaktadır. Metal sektöründe kullanılan makineler, tezgâhlar ve aletlerin • Endüstriyel yağlar ve metal işleme sıvıları kullanımında iş kazasına sebep veren tehlikeler ile alınması • Metallerin yüzey işlemleri gereken önlemler aşağıdaki şekilde sıralanabilir: • Metal yeniden kazanma Binaların Yapısı ve Dayanıklılığı Metal sektöründe meslek hastalıkları yapan mesleki çalışma alanları; Eritme ve Arıtma İşleminde Kullanılan İşyeri binaları ile bunlara yapılacak her çeşit ek ve Metaller ve Ortaya Çıkan Sağlık Tehlikeleri; Eritme ve değişiklikler, yapılan işin özelliğine uygun nitelik ve arıtma işlemlerinde; Pirometalurjik veya hidrometalurjik yeterli sağlamlıkta inşa edilir. Binaların dayanımına ilişkin tekniklerle yapılması. Eritme ve arıtma işlemlerinde en değerlendirmelerde 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî çok kullanılan metaller bakır, kurşun, çinko, alüminyum, Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak altın olup tehlikeleri bazı oksitler, asitler, partiküller ve Binalar Hakkında Yönetmelik’ten ve TS 500 gazlardan oluşur. "(kitabın 221. sayfasındaki Tablo 7.1’de standardından yararlanılabilir.
gösterildiği gibi)" Metal sektöründe dökümcülük, dövme, Acil Çıkış Yolları ve Kapıları presleme, kaynakçılık ve sıcak kesme, pirinç kaynağı, Acil çıkış yolları ve kapıları, 23/12/2003 tarihli ve 25325 lehimleme, gaz altı kaynağı, elektron ışın kaynağı, lazer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güvenlik ve Sağlık kaynağı gibi pek çok çalışma sistemi kullanılır. Bu İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenir. sistemler özelliklerine göre meslek hastalıklarına da
Yangınla Mücadele Yükleme Yerleri ve Rampalar
27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Yükleme yerleri ve rampalarının, taşınacak yükün Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından boyutlarına uygun olması, çalışanların düşmesini Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun önleyecek şekilde güvenli olması, bu yerlerde en az bir olması sağlanır. çıkış yeri bulunması sağlanır.
Kapalı İşyerlerinin Havalandırılması Çalışma Yeri Boyutları ve Hava Hacmi-Çalışma Yerinde Yeterli hava hacminin tespitinde, çalışma yöntemi, çalışan Hareket Serbestliği
sayısı ve çalışanların yaptıkları iş dikkate alınarak, Çalışma yerinin taban alanının, yüksekliğinin ve hava çalışanların sağlığına zarar verebilecek atıkların ve hacminin, çalışanların sağlık ve güvenliklerini riske artıkların derhal dışarı atılması sağlanır. atmadan işlerini yürütebilmeleri, rahat çalışmaları için yeterli olması sağlanır. Ortam Sıcaklığı İşyerlerinde termal konfor şartlarının çalışanları rahatsız Dinlenme Yerleri
etmeyecek, çalışanların fiziksel ve psikolojik durumlarını Yapılan işin özelliği nedeniyle çalışanların sağlığı ve olumsuz etkilemeyecek şekilde olması amacıyla termal güvenliği açısından gerekli hâllerde veya 10 ve daha fazla konfor şartlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine çalışanın bulunduğu işyerlerinde, uygun bir dinlenme yeri yönelik TS EN 27243 standardından yararlanılabilir. sağlanır.
Aydınlatma Yemek Yeme Yeri
İşin konusu veya işyerinin inşa tarzı nedeniyle gün Yemeklerini işyerinde yemek durumunda olan çalışanlar ışığından yeterince yararlanılamayan hâllerde yahut gece için, rahat yemek yenebilecek nitelik ve genişlikte, uygun çalışmalarında, suni ışıkla uygun ve yeterli aydınlatma termal konfor ve hijyen şartlarını haiz yeteri kadar ekipman sağlanır. İşyerlerinin aydınlatmasında TS EN 12464-1: ve araç-gereç ile donatılmış yemek yeme yeri sağlanır. 2013; TS EN 12464-1.2011: 2012; standartları esas alınır. Soyunma Yeri ve Elbise Dolabı İşyeri Tabanı, Duvarları, Tavanı ve Çatısı İş elbisesi giyme zorunluluğu olan çalışanlar için, yeterli
İşyerlerinde, taban döşeme ve kaplamalarının sağlam, büyüklükte, uygun aydınlatma, havalandırma, termal kuru ve mümkün olduğu kadar düz, kaymaz ve seviye konfor ve hijyen şartlarını haiz, kadın ve erkek çalışanlar farkı bulunmayacak bir şekilde olması sağlanır, buralarda için ayrı ayrı soyunma yerleri sağlanır tehlikeli eğimler, çukurlar ve engeller bulundurulmaz Duşlar ve Lavabolar Kapılar-Girişler İşin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi hâlinde
Kapı ve girişlerin yerlerinin, sayılarının, boyutlarının ve veya çalışanların yıkanmalarının temizlenmelerinin yapıldıkları malzemelerin, bulundukları oda ve alanların gerektiği her durumda, kadın ve erkek çalışanlar için yapısı ile kullanım amacına ve çalışanların rahatça girip duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına çıkmalarına uygun olması sağlanır. hazır hâlde olması sağlanır, buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur. Pencereler İşyerlerinde pencerelerin ve tavan pencerelerinin, güvenli Tuvalet ve Lavabolar
bir şekilde açılır, kapanır ve ayarlanabilir olması sağlanır. Çalışma yerlerine, dinlenme odalarına, soyunma yerlerine, Pencereler açık olduklarında çalışanlar için herhangi bir duş ve yıkanma yerlerine yakın yerlerde, kadın ve erkek tehlike oluşturmayacak şekilde yerleştirilir. çalışanlar için ayrı ayrı olmak üzere, uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor ve hijyen şartları sağlanacak Ulaşım Yolları-Tehlikeli Alanlar nitelikte yeterli sayıda tuvalet, lavabolar tesis edilir. Merdiven, koridor, geçiş yolu, yükleme yeri ve rampa dâhil bütün yolların, yaya ve araçların güvenli İlk Yardım Odaları
hareketlerini sağlayacak, çalışanlara tehlike İlk yardım odaları yeterli ilk yardım malzemesi ve oluşturmayacak şekil ve boyutlarda olması, yüksekten ekipmanı ile teçhiz edilir ve buralarda sedyeler kullanıma düşme riskini önlemesi sağlanır. hazır hâlde bulundurulur. Bu yerler, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenir. Merdivenler Merdivenlerin; işyerinin büyüklüğüne, yapılan işin Açık Alanlardaki Çalışmalarda Özel Önlemler
özelliğine, işyerinde bulunabilecek azami kişi sayısına İşyerindeki açık çalışma yerleri, yollar ve çalışanların göre, ateşe dayanıklı yanmaz malzemeden, sağlam, yeterli kullandığı diğer açık alanlar, yaya ve araç trafiğinin güvenli genişlik ve eğimde, etrafı düşmelere karşı uygun bir şekilde yapılmasını sağlayacak şekilde düzenlenir. korkuluklarla çevrili olması sağlanır. Olumsuz hava şartlarına ve gerekli hâllerde cisim düşmelerine, zararlı düzeyde gürültüden ve gaz, buhar, toz gibi zararlı dış etkilere, düşme ve kaymalara karşı korunur.
İşyeri Ortam Ölçümleri Kimyasalların Kullanımı, Taşınması ve Depolaması
Çalışanların işyerinde bulunan, kullanılan, ortaya çıkan Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalar, en az sayıda veya herhangi bir şekilde işlem gören maddelerin ve çalışan ile yapılır. İşyerinde kullanılması gereken kimyasal çalışma ortam koşullarının zararlı etkilerinden korunması madde miktarı en az düzeyde tutulur. Tehlikeli kimyasal amacıyla fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlike maddelerin, atık ve artıkların işyerinde en uygun şekilde kaynaklarının varlığı ortam ve kişisel maruziyet ölçüm, işlenmesi, kullanılması, taşınması ve depolanması için test ve analiziyle tespit edilir. gerekli düzenlemeler yapılır. Kimyasalların depolandığı alanlarda uygun yangın söndürücüler bulundurulur. Acil Durumlar ve İlk Yardım Kimyasalların depolandığı alanların ısı seviyesi kontrol Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre altında tutulmalıdır. şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumlar önceden İş Ekipmanları (Makine, Alet, Tesis ve Tesisat)
değerlendirerek muhtemel acil durumları belirlenmelidir İş ekipmanında bulunan ve güvenliği etkileyen kumanda Tehlikeli sınıfta sayılan işyerlerinde, her 15 çalışana kadar cihazları açıkça görülebilir ve tanınabilir özellikte olur. 1 ilk yardımcı, çok tehlikeli işyerlerinde, her 10 çalışana Gerektiğinde uygun şekilde işaretlenir. Bu konuda ders kadar 1 ilk yardımcı bulundurmalıdır. kitabının 238-241. sayfaları arasındaki maddeleri inceleyebilirsiniz. İSG Eğitimleri Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını Atıklar
sağlanmalı, özellikle; işe başlamadan önce, çalışma yeri Atıklar türlerine göre ayrıştırılmalıdır. Cam, plastik, kâğıt, veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi hâlinde metal ve kimyasal atıklar birbirlerinden ayrı olarak veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir. Çok depolanmalı ya da işlem yapılmalıdır. Kimyasal atıklarının tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde mesleki yeterlilik belli kurallar çerçevesinde depolanması ve bertarafı; ilgili gerektiren işlerde çalışacak personellerin yapacakları işle yönetmeliklere (“Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”, ilgili mesleki yeterlilik belge sahibi olması gerekir. “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”, “Atık Esaslarına İlişkin Yönetmelik”, “Atıkların Düzenli Sağlık Gözetimi Depolanmasına Dair Yönetmelik”) uygun olarak Çalışanların yapacakları işe uygun olduklarını belirten işe yapılmalıdır. giriş ve periyodik sağlık muayenesi ile gerekli tetkikler mevzuatta belirtilen periyotlarda yapılmalıdır. Metal İşleme İş Kolunda Kullanılan Makineler ve Tezgâhlarda İş Sağlığı ve Güvenliği Elektrik Tesisatı Metal işlerinde kullanılan araçlar uygun kullanılmadıkları Elektrik tesisatı, yangın veya patlama tehlikesi takdirde tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden oluşturmayacak şekilde projelendirilip tesis edilir. Elektrik kullanım sırasında dikkatli olmak ve kullanım tesisatının projelendirilmesi, kurulması, malzemesinin ve talimatlarına uymak çok önemlidir. Kullanımdan önce tüm koruyucu cihazlarının seçimi kullanılacak gerilime ve ortam araçlar kontrol edilmelidir. Makine koruyucuların yerinde şartlarına uygun olarak yapılır ve bakımı, onarımı, kontrolü ve çalışır durumda olduğu, hareketsiz parçaların sabit ve işletilmesi sağlanır. Bu kapsamda yapılacak testlerde TS olduğu kontrol edilmelidir. HD 60364-4-43 standardı göz önünde bulundurulur ve gerekli kayıtlar tutulur. Makinelerde Koruyucular ve Durdurucular
Üretimin ana unsurları arasında yer alan makine ve Elektrik tesisinin kurulmasında 30/11/2000 tarihli ve tezgahlar, çıkıntılar, dönen miller, merdaneler, kayış 24246 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik kasnaklar, dişliler, şaftlar, tamburlar, kesici kalemler, Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, 4/11/1984 tarihli ve mafsallar gibi mekanik tehlikelere ayrıca kaynak teşkil 18565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik İç etmektedir. Makine koruyucu çeşitleri şunlardır; Sabit Tesisleri Yönetmeliği ile 21/8/2001 tarihli ve 24500 sayılı Koruyucular, Kilitlemeli Koruyucular, Otomatik Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Koruyucular, Yaklaşma Koruyucuları, Ayarlanabilir Topraklamalar Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak Koruyucular, Durdurucu Nitelikli Koruyucular (kitabın gerekli sağlık ve güvenlik tedbirleri alınır. 243. sayfasından Resim 7.11-16 ya kadar gösterildiği gibi)
Elektrik bakım onarım vb. işleri yapan kişiye yapılan işin Metal Sektöründe Kullanılan Basınçlı Gaz Tüplerinde İş tehlikelerinden korunmaya yönelik KKD (kişisel koruyucu Sağlığı ve Güvenliği donanım) verilmelidir. Piyasada en çok çelikten imal edilen tüpler Elektrik panoların önlerine malzeme konulmaması ve kullanılmaktadır. Bunlar mecburi uygulamaya konulmuş pano kapaklarının kilitli tutulması ve üzerinde uyarı TS EN 1964-1, TS EN 1964-2 ve TS EN 1964-3 levhalarının bulunması gerekir. standartlarına göre imal edilmektedir. Yüksek basınçta
Elektrik pano önlerine, trafo önlerine, makine önlerine sıkıştırılarak ya da sıvılaştırılan gazlar bu tüplere (CE) belgeli yalıtkan paspas temin edilmelidir. doldurulmaktadır. Standartlara göre imal edilmiş olan tüpler sanayi kullanımına uygundur. Sanayi gazı tüplerinin
mecburi uygulamaya konulmuş TS EN 1803 ve TS EN 1968 standartlarına göre periyodik muayene ve deneyleri yapılmış olmalıdır.
Basınçlı Gaz Tüplerinin Etiketlenmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler: Tüplerin düşmemesi veya yuvarlanmaması için gerekli tedbirler alınmalı. Tüpler amacı dışında hiçbir iş için kullanılmamalı Tüplerin taşınmasında hiçbir zaman vanalarından tutulmamalı. Kaynak topraklaması olarak kullanılmamalı. Tüpler direkt güneş ışığından korunmalı 50 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda muhafaza edilmemeli. Kaynak şaloması tüpe yanar vaziyette asılmamalıdır (kitabın 246 sayfasındaki şekil 7.2).
Basınçlı Gaz Tüplerinin Depolanmasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar: Gaz tüpleri; havalandırılmış, iyi aydınlatılmış ve yanıcı maddelerden uzak bir yerde muhafaza edilmelidir. Gazlar tiplerine göre belirlenmiş ve kolayca ayırt edilebilen yerlerde depolanmalıdır. Zehirli, kriyojenik ve asal gazlar ayrı yerlerde depolanmalıdır (kitabın 247. sayfasındaki Tablo 7.9'da gösterildiği gibi".
Birlikte Depolanabilen ve Depolanamayan Gruplar:
a. Grup 1 ve Grup 2 birlikte depolanmaz. b. Grup 3 ve Grup 4 birlikte depolanmaz. c. Grup 2 ve Grup 4 birlikte depolanmaz.
Kaynak İşlerinde Alınması Gereken İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri
Hava kirleticilerin olumsuz etkilerini önlemek için bunların ortam havasına yayılmasını engellemek gereklidir.
Kaynak İşlerinde Kullanılması Önerilen KKD’ler, Gözlerin ve Yüzün Korunması: Kaynak İşlerinde göz ve yüzün korunması ihtiyacını değerlendirdiğimizde, özellikle TS EN 166 ve TS EN 175 gibi mekanik korumaların yanında TS EN 379 kaynak ışığından koruma standartları gerekliliklerine uygun olan kişisel koruyucu donanımlar gerekli ve yeterli korumayı sağlamaktadır. Kaynakçılar el, kol gibi açıkta kalan vücut kısımlarını morötesi ışınlar, sıcak parça sıçramaları gibi tehlikelerden korumak durumundadırlar.
Sonuç olarak metal sektörü diğer sektörler ile karşılaştırıldığı zaman ağır yaralanma riskleri, iş kazaları ve meslek hastalıkları oranının daha yüksek olduğu görülmektedir.