İŞG203U-İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DONANIMLARI,
ÖLÇME TEKNİKLERİ
Ünite 7: Kişisel Koruyucu Donanım IV
Ayar ve Bacak Koruyucular
Ayak ve Bacak Koruyucu Çeşitleri
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 de ayak ve bacak koruyucuları çeşitleri 16 başlık altında belirlenmiştir.
1. Normal ayakkabılar, botlar, çizmeler, uzun botlar, güvenlik bot ve çizmeleri 2. Bağları ve kancaları çabuk açılabilen ayakkabılar 3. Parmak koruyuculu ayakkabılar 4. Tabanı ısıya dayanıklı ayakkabı ve ayakkabı kılıfları 5. Isıya dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve tozluklar 6. Termal ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları 7. Titreşime dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları 8. Ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları 9. İzolasyonlu ayakkabı, bot, çizme ve kılıflar 10. Zincirli testere operatörleri için koruyucu bot ve çizmeler 11. Tahta tabanlı ayakkabılar 12. Takıp çıkarılabilen ayak üst kısmı koruyucuları 13. Dizlikler 14. Tozluklar 1. 15.Takılıp çıkarılabilen iç tabanlıklar (ısıya dayanıklı, delinmeye dayanıklı, ter geçirmez) 2. 16.Takılıp çıkarılabilen çiviler (buz, kar ve kaygan yüzeylere karşı)
Ayak ve Bacak Koruyucuların Kullanıldığı İşler
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik’in Ek-3 de ayak ve bacak koruyucularının kullanıldığı işler:
• Delinmez Tabanlı Emniyet Ayakkabıları, • Delinmez Taban Gerektirmeyen Emniyet Ayakkabıları, • Kaymayı önleyici ve delinmeye dayanıklı ayakkabılar, • Yalıtkan tabanlı koruyucu ayakkabılar, • Kolayca çıkarılabilen emniyet ayakkabıları ana başlıkları altında verilmektedir.
Ayak Koruyucuları Koruma Özelliklerine Göre Sınıflandırılması
Çalışma hayatında kullanılmakta olup kişisel koruyucu donanım kapsamına giren çeşitli ayak koruyucular ve ilgili standartları aşağıda listelenmiştir. Bu standartlar her bir ayak koruyucu tipine göre farklıdır. Ayrıca sağlanması gereken teknik ve performans koşullarını içerir. Ayak koruyucular koruma özelliklerine göre üç ana başlık altında sınıflandırılır:
1. Emniyet Ayakkabıları (TS EN ISO 20345) 2. Koruyucu Ayakkabıları(TS EN ISO 20346) 3. İş Ayakkabıları (TS EN ISO 20347)
Ayak Koruyucu Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Aşağıda ayak koruyucu seçimi yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir.
Çalışma Şartları: Çalışanların güvenliğini sağlamak ve olası yaralanmaların önüne geçmek için ayak koruyucu seçerken yapılan işle beraber çalışma ortamında bulunan tehlike ve riskler analiz edilmelidir. Bu sayede uygun ayak koruyucu seçilebilir. Örneğin ortamda çivi, metal parçası gibi delici veya yaralayıcı maddeler varsa kullanılan ayakkabı delinmeye karşı dirençli olmalıdır. Ortamda elektrik kaynaklı tehlike bulunduğunda yapılan iş göz önüne alınarak kullanılan ayak koruyucu tipi iletken, antistatik veya yalıtkan olarak seçilebilir. Ayak koruyucuların hangi tehlike ve risklere karşı koruma sağladığı işaretlemelerinden anlaşılabilir.
Ergonomi: Ayak koruyucunun ergonomisi koruma tipi kadar önemlidir. Kullanıcı ayakkabıyı giydiğinde aşağıdaki şartların sağlanıp sağlanmadığına dikkat etmelidir.
1. Ayak giyeceğinin iç yüzeyinde tahriş veya yaralanmaya neden olacak şekilde pürüzlü, keskin veya sert yüzeyler var mı (elle kontrol)? 2. Ayak giyeceğinin giyilmesini tehlikeli hâle getirdiğini düşündüğünüz özellikler bulunmakta mı? 3. Bağlama yeterince ayarlanabilir mi (gerekli ise)? 4. Aşağıdaki hareketler sorun yaşanmadan yapılabiliyor mu? a. Yürüme b. Basamak çıkma c. Diz çökme/çömelme
Elektriksel Özellikler: Ayakkabıları kullanmadan önce olası kazaları önlemek için elektrik tesisatının topraklamasının ideal sınırlar içinde olması, makine, cihaz ve teçhizat bakımlarının periyodik olarak yetkili kişiler ta- rafından yapılması gerektiği unutulmamalıdır. Aksi takdirde diğer KKD’lerde de olduğu gibi tek başlarına ideal bir koruma seviyesine ulaşamaz. Ayak koruyucular elektriksel özellikleri bakımından üçe ayrılır.
1. İletken Ayakkabı 2. Anti-statik Ayakkabı 3. Yalıtkan Ayakkabı
İşaretleme
Emniyet, koruyucu ve iş ayakkabıların her bir parçasına, sahip olduğu özellikleri (Numara, İmalatçının tanıtıcı işareti, İmalatçının tasarım tipi, İmalat yılı ve üç aylık imalat periyodu, İlgili standarda atıf, sağlanan korumaya uygun kategori gösteren bilgiler açık ve kalıcı olarak kabartma veya damgalamayla işaretlenmelidir. Aşağıda belirtilen bilgiler açık ve kalıcı olarak (kabartma, damgalama) işaretlenmelidir.
a. Numara, b. İmalatçının tanıtıcı işareti,
c. İmalatçının tasarım tipi, d. İmalat yılı ve üç aylık imalat periyodu, e. İlgili standardın adı TS EN ISO 20345, TS EN ISO 20346, TS EN ISO 20347, f. Sağlanan korumaya uygun sembol/semboller ve/veya kategorisi, g. CE işareti.
Diz Koruyucular
Diz çökme konumunda yapılan çalışmalarda dizin korunması son derece önemlidir. Zeminin sert olması veya zemin üzerinde bulunan taş taneleri gibi cisimlerin batması diz rahatsızlıklarına veya yaralanmalara sebep olabilir.
Diz koruyucular, diz üzerindeki basıncı dağıtıp azaltarak eklem rahatsızlıklarının oluşmasını önleme, sert cisimlerin dize batmasını engelleme ve zeminde bulunabilecek tehlikeli kimyasal maddeler ile teması keserek deride oluşabilecek alerji ve tahrişi engelleme amacıyla kullanılır.
Diz çökme konumunda yapılan çalışmalarda, diz koruyucu kullanılsa dahi belirli aralıklarla çalışma pozisyonunun değiştirilmesi ve ayağa kalkılarak hareket edilmesi kan dolaşımının düzenlenmesi için son derece önemlidir.
Diz Koruyucularla İlgili Standart: TS EN 14404: Diz Çökme Konumunda Çalışma İçin diz koruyucular standardıdır.
TS EN 14404 standardına göre diz koruyucular 4 tipe ayrılır.
1. Yaygın olarak kıyafetle birleşik hâlde bulunmaya 2. Diz üzerine takılıp çıkarılabilen tip 1, 3. Pantolonların diz kısmındaki cebe yerleştirilen 4. Pantolonla birleşik halde bulunan tip 2, Diz koruyucular kullanılmaktadır.
Cilt Koruyucuları
Meslek Hastalığı
Türkiye’de meslek hastalıkları listesi “Sosyal Sigortalar Kanunu Sağlık İşlemleri Tüzüğü” ekinde yer almaktadır. Meslek Hastalıkları Grupları 5 ana başlık altında toplanmıştır;
A. Kimyasal maddelerle olan meslek hastalıkları, B. Grubu: Meslekî cilt hastalıkları, C. Pnömokonyozlar ve diğer meslekî solunum sistemi hastalıkları, D. Mesleki bulaşıcı hastalıklar, E. Fizik etkenlerle olan meslek hastalıkları
Mesleki Cilt Hastalıkları: Mesleki cilt hastalıkları, bir veya daha fazla tehlikeli maddeyle doğrudan temastan kaynaklanır. Cilt, aşağıdaki şekillerde maddelerle temas edebilir:
• Daldırma • Çalışma tezgahı, aletler veya giysiler gibi kirli aletler veya yüzeyler ile temas
• Sıçrama • Cildin üzerine inen madde • Mesleki cilt hastalıkları; • Kontakt dermatit veya egzama • Kontakt ürtiker Akne ve folikülit • Pigmentasyon değişiklikleri • Cilt kanseri • Cilt enfeksiyonları
Cilt Koruyucular
Cildin iş yeri kirleticilerine karşı KKD ile korunmasının mümkün olmadığı durumlarda, cildin yeterli derecede korunması sağlanamaz, ellerin temizlenmesi ve ellerin bakımı, işle ilgili cilt hastalıklarına karşı proaktif, bütünsel bir duruş geliştirmenin önemli bir çalışmasıdır.
Bu nedenle, 4 Kademeli bir Cilt Koruma Sistemi Önerilmektedir.
• Korumak (Krem Sürmek) • Kirleticileri Ciltten Uzaklaştırmak • Hassas Temizlemek • Tekrar Korumak (Tekrar Krem Sürmek)
Cilt Koruma Yönetim Sistemi
Her zaman, ürünlerinin kullanımı hakkında tavsiye ve rehberlik sunan saygın bir şirketten hizmet alınmalıdır. Sabunlar, cilt temizleyicileri ve kremlerle birlikte kullanılmak üzere özel olarak tasarlanmış, kapalı kartuş dispanserlerin kurulması şiddetle tavsiye edilir.
Bu dağıtıcılar, çok sayıda insanın ürünü açık veya ortak bir kaptan çıkarması durumunda ortaya çıkabilecek çapraz enfeksiyon riskini en aza indirerek en hijyenik cilt bakım sistemini sağlar. Ayrıca, dağıtıcılar doğru miktarda ürün kullanılmasını ağlar, israfı en aza indirir ve kullanım maliyetini optimize eder; ayrıca, en çok ihtiyaç duyulan yere kalıcı olarak oturtulabilirler.
Ürünlerin sadece etkili olması (ve uygunsa test verileriyle desteklenmesi) değil, aynı zamanda mesleki dermatitin önlenmesine yardımcı olacak kritik bir unsur olan uyumluluğun teşvik edilmesi nedeniyle kullanımı da önemlidir.