İKT315U-SOSYAL BİLİMLERDE PROJE YÖNETİMİ
Ünite 6: TÜBİTAK Projeleri
Giriş
Dünya her geçen gün baş döndürücü bir hızla gerçekleşen değişimlere sahne olmaktadır. Bu değişimler o kadar hızlı gerçekleşmiştir ki toplumsal düzen dinamik ve işlenebilir bir nitelik kazanmıştır. Günümüzde bu değişimlere yön veren ise bilim ve bilimin ışığında biçimlenen teknolojik gelişmedir. Her ülkede olduğu gibi Türkiye’de de bilim ve teknoloji alanında ilerlemenin sağlanması büyük ölçüde izlenen bilim ve teknoloji politikaları ile ilişkilidir.
Bilim ve teknoloji politikalarını tasarlayan aktörler tarafından cevaplanması gereken bazı sorular bulunmaktadır. Bunlar; politikanın altında yatan iktisadi gerekçenin ne olduğu, politikanın amacının ne olduğu, politikayı kimin ve nasıl uygulayacağı ile politika öz değerlendirmesi ve etki analizinin nasıl yapılacağıdır (Akçomak, 2016).
Türkiye’de bu gelişme ivmesinin ana dinamiklerinden birini Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) oluşturmaktadır. Bugün ulusal bir fon sağlayıcı olarak TÜBİTAK’ın ülkedeki araştırma ve geliştirme faaliyetleri için yadsınamaz bir role sahip olduğu söylenebilir.
Bu ünitenin temel amacı TÜBİTAK projelerinin öneminin, gerçekleştirilme süreçlerinin ve sonuçlarının ortaya konulmasıdır.
Ulusal Bir Fon Sağlayıcı Olarak TÜBİTAK
TÜBİTAK, Türkiye’nin planlı ekonomi dönemine geçişiyle birlikte, 24 Temmuz 1963 tarih ve 11462 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 17 Temmuz 1963 tarihli 278 sayılı Kanun ile kurulmuştur. Daha önce “Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu” olan TÜBİTAK ismi, 7 Temmuz 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5376 sayılı Kanun ile “Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu” olarak değişmiştir. İlk başta doğa bilimleri ile sınırlı olduğu izlenimini veren hükümler yeni yasada genişletilmiş, sosyal ve beşerî bilimler de Kurumun görev alanına dâhil edilmiştir (TÜBİTAK, 2020). TÜBİTAK’ın amacı kanunda şu şekilde tanımlanmıştır: “Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla iş birliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek alt yapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmaktır” (TÜBİTAK, 2020).
TÜBİTAK Nedir?
TÜBİTAK ülkemizin ve insanlığın güvenlik, sağlık, refah, huzur ve sosyal gelişimi için; ulusal bilim, teknoloji ve yenilik ekosistemini desteklemek, bilim tabanlı teknoloji ile katma değeri yüksek ürün ve hizmetler geliştirmek,
bu amaçlara yönelik nitelikli bilgi üretimi ve nitelikli insan kaynağı geliştirilmesini sağlamak (TÜBİTAK, 2020). Amacıyla müspet bilimlerde araştırma ve geliştirme faaliyetlerini ülke kalkınmasındaki önceliklere göre geliştirmek, özendirmek, düzenlemek ve koordine etmek; mevcut bilimsel ve teknik bilgilere erişmek ve erişilmesini sağlamak amacı gütmektedir.
TÜBİTAK Ne İçin Kuruldu?
Türkiye’de 1960’lı yıllardaki planlama anlayışının ve üniversitelerle iş birliği hâlinde planlama teşkilatı oluşturulmasının öne çıkması ile ülkede sektörel boyutları da olan beş yıllık planlarla bir ekonomik büyüme modeli tasarlanmıştır (Tokgöz, 2004: 163). Ülkedeki bu iklim, bilim ve teknoloji politikalarının koordinasyonunun sağlanması açısından da gereksinim duyulan kurumsal yapının tasarlanmasını gündeme getirmiştir. Bu yapı ile TÜBİTAK ülkedeki bilim insanlarının yurt içi ve yurt dışı akademik faaliyetlerini burs ve ödüller ile desteklemekte, özendirmekte, üniversitelerin, kamu kurumlarının ve sanayinin projelerini fonlamaktadır.
TÜBİTAK Ne Yapar?
TÜBİTAK, Türkiye’nin bilim ve teknoloji politikalarının belirlenmesinde hükûmete yardımcı olmak sorumluluğunu, ilk kez “Türk Bilim Politikası; 1983- 2003” dokümanını hazırlama görevini üzerine alarak üstlenmiştir. TÜBİTAK gelecek dönemde uygulanacak bilim ve teknoloji politikalarının belirlenmesine yönelik olarak “Vizyon 2023” adlı kapsamlı bir proje ile toplumun her kesiminin arzu edeceği bir Türkiye’yi ortaya çıkarmak hedefini açıklamıştır (TÜBİTAK, 2004)
Neden TÜBİTAK
TÜBİTAK her türlü araştırmacı kişi ya da kuruma büyük olanaklar sunmakla birlikte güçlü bir inceleme ve değerlendirme sürecine sahiptir. Akademik ve üretime dönük birçok kurum ve kuruluş tarafından önemli bir değerlendirme ölçütü olarak kabul edilmekte ve böylece araştırmacılar için prestijli bir etikete dönüşmektedir.
TÜBİTAK Ar-Ge Destekleri
TÜBİTAK’ın araştırma ve geliştirme faaliyetleri akademik, sanayi, kamu eksenlerinde gruplanabilmekte; ulusal ve uluslararası işbirlikleri çerçevesinde gerçekleştirilebilmektedir. Bu çerçevede bu bölümde TÜBİTAK ARDEB tarafından yürütülen sosyal bilimler alanındaki destekler ve özellikleri açıklanmaktadır.
Ulusal Destek Programları
1000-Üniversitelerin Araştırma ve Geliştirme Potansiyelinin Artırılmasına Yönelik Destek: 36 ayı geçmemektedir, bütçe üst sınırı ve bütçe ile ilgili diğer hususlar çağrı duyurusunda belirtilmektedir.
1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı: Amacı, yeni bilgiler üretilmesi, bilimsel yorumların yapılması veya teknolojik
problemlerin çözümlenmesi için bilimsel esaslara uygun olan projeler desteklemektir. Bu projelerden altyapı oluşturmaya yönelik olan projeler desteklenmemektedir. Bu proje türü için süre en fazla 36 ay olabilir. (Bütçe: 720.000 TL)
1002-Hızlı Destek Programı: Üniversitelerde, araştırma hastanelerinde ve araştırma enstitülerinde/istasyonlarında yürütülecek acil, kısa süreli, küçük bütçeli araştırma ve geliştirme projelerine destek sağlamaktır. Bu proje türü için süre en fazla 12 ay olabilir. (Bütçe 45.000 TL)
1003-Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı: Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi çerçevesinde belirlenecek öncelikli alanlarda sonuç odaklı, izlenebilir hedefleri olan, ilgili bilim/teknoloji alanlarının dinamiklerini gözeten ve yurt içinde yapılan Ar-Ge projelerini desteklemek ve bu projeler arasında eş güdüm sağlamaktır. Bu proje türünde süre; küçük ölçekli projeler için en fazla 24 ay, orta ve büyük ölçekli projeler için en fazla 36 aydır. Bütçe küçük ölçekli projeler-750.000 TL, orta ölçekli projeler-750.001 - 1.500.000 TL, büyük ölçekli projeler 1.500.001-3.750.000 TL)
1004-Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı: Yükseköğretim kurumları araştırma altyapılarının, Ar- Ge/Tasarım merkezleri ve kamu ArGe birimleri ile iş birliği yaparak ihtisaslaşması ve mükemmeliyet merkezi hâline gelmesi için ulusal hedef ve politikalar kapsamında belirlenen öncelikli alanlarda, yurt içinde yapılan, izlenebilir hedefleri olan, bilimsel nitelikli, ticarileşme potansiyeli yüksek araştırma programlarının desteklenmesidir.
1005-Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı: Ülkemizde ihtiyaç duyulan, teknolojik dışa bağımlılığımızı azaltacak ve/veya ülkemizin rekabet gücünü artıracak ulusal/uluslararası yeni bir ürün/süreç/yöntem/model geliştirme amacına yönelik uygulamalı araştırma ve/veya deneysel geliştirme projelerinin desteklenmesidir. Bu proje türü için süre en fazla 18 ay olabilir. (Destek üst limiti: 300.000 TL)
1007-Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destek Programı: Programın spesifik olarak amacı; Ar-Ge’ye dayalı tedarik yöntemi, teknolojik nitelikli ürün/sistem tedarikinin ulusal kaynaklardan sağlanması, teknolojik nitelikli ürün/sistem ithalatı için yurt dışına aktarılan kaynakların daha az maliyetle yurt içinde üretime aktarılmasıdır.
3501-Kariyer Geliştirme Programı: Kariyerine yeni başlayan doktoralı bilim insanlarının çalışmalarını proje desteği vererek teşvik etmektir. Bu proje türü için süre en fazla 36 ay olabilir. (Proje üst limiti 360.000 TL)
Uluslararası Destek Programları
ERA-NET: Avrupa Birliği Çerçeve Programları kapsamında kullanılacak bir uygulama aracı olarak tasarlanan ERA-NET ile Programa üye ülkelerde Kamu- Kamu iş birliklerini destekleyerek, ulusal ve bölgesel
araştırma programları arasındaki koordinasyonun sağlanması, araştırma ve yenilik programlarının geliştirilip güçlendirilerek uluslararası iş birliğinin artırılması hedeflenir. Bu hedeflere katkı sunmak amacıyla AB Yenilik ve Teknoloji Programı Ufuk 2020 kapsamında ERA-NET Cofund Aracı geliştirilmiştir.
COST (European Cooperation in Science and Technology), ulusal kaynaklarla desteklenmiş araştırma projelerinin Avrupa düzeyinde koordinasyonunu sağlamak ve Avrupa bilim insanlarının ortak çalışmalarını desteklemek amacıyla kurulmuş olan bir organizasyondur.
İkili İş Birliği Proje Destekleri: Bilim ve teknoloji alanında çeşitli ülkelerle hükûmetler arası ya da kurumlar arası düzeyde imzalanan ikili iş birliği anlaşmaları çerçevesinde ortak araştırma projeleri desteklenmekte ve izlenmekte, ortak bilimsel toplantılar, uzman değişimleri, çalışma ziyaretleri vb. gibi etkinliklere maddi destek sağlanmaktadır. Proje süreleri program bazında değişiklik göstermekle birlikte en fazla 36 ay olarak belirlenebilmektedir.
TÜBİTAK Proje Yazımında Dikkat Edilmesi Gereken Konular
Fikir Geliştirme
Proje fikri, sistemli bir biçimde ifade edilebilmeli; özgün değeri, yöntemi, yönetim şekli ve yaygın etkisi bakımından dikkatle tasarlanmalıdır. Farklı disiplinlerin bakış açıları ile değerlendirmeler yapılmalı, iyi bir literatür taraması ile kuramsal ilişkinin iyi kurulması gerekmektedir.
Araştırmanın Planlanması
Araştırmanın planlanması aşamasında yazılacak olan proje önerisinin, hangi disiplinleri ilgilendireceği göz önünde bulundurulmalıdır. Araştırmada hangi verilerin kullanılacağı, bu verilerin nasıl elde edileceği, ikincil verilerin mi kullanılacağı yoksa verilerin araştırmacılar tarafından mı toplanacağı önemlidir. Veriler araştırmacılar tarafından toplanacaksa, örneklem nasıl belirlenecek, veriler hangi yöntemlerle analiz edilecek, bulgular nasıl paylaşılacak gibi soruların önceden belirlenmesi ve yanıtlanmasına yönelik plan yapılması gerekmektedir.
Hangi Destek Programı Seçilmeli?
Proje önerisi geliştirilirken oluşturulacak ekip, bu ekipte yer alan araştırmacıların proje deneyimleri ve proje önerisi kapsamında ihtiyaç duyacağı destekler hangi destek programının seçilmesi gerektiği konusunda yol göstericidir.
Proje Ekibi
Yürütücü: Muhtemelen proje fikrini geliştiren, proje ekibinin koordinasyonu ve yönetiminden sorumlu olan proje yürütücülerinin doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık derecesine sahip olmaları gerekmektedir. Eğer proje bir kamu veya yükseköğretim kurumunda yürütülecek ise yürütücünün söz konusu kurum/kuruluşun
kadrolu personeli olması gerekmektedir. Proje yürütücüsü Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ikamet etmelidir. Yabancı uyruklu bir kişi ise Türkiye sınırlarındaki bir kurum/kuruluşta görev yapmak koşulu ile projede yürütücü olarak görev alabilmektedir.
Araştırmacı: Araştırmacılar projenin gerektirdiği uzmanlık alanlarına göre belirlenirler. Özellikle proje önerisinin disiplinler arası nitelikte olması hâlinde araştırmacıların da ilgili disiplinleri kapsayacak biçimde seçilmesi gerekmektedir. Proje konusu ile uzmanlığı örtüşmeyen araştırmacılara projede görev verilmemelidir. Üniversite personeli olmaları durumunda, doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık derecesine sahip olmaları gerekmektedir. Kamu kuruluşları veya özel kuruluşlarda çalışmaları durumunda, en az dört yıllık üniversite lisans eğitimi almış olmaları yeterlidir. Görev yaptıkları katılımcı kurum/kuruluşun kadrolu personeli olmaları gerekmektedir. Araştırmacıların Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ikamet etmeleri gerekir. (Yabancı uyruklu bir kişi Türkiye sınırlarındaki bir kurum/kuruluşta görev yapmak koşulu ile projede yürütücü/araştırmacı olarak görev alabilir.), Projedeki katkı oranı % 10’un altında olan kişiler araştırmacı olarak görev alamazlar.
Danışman: Proje önerisinde araştırmalar yürütülecek konuda deneyimli kişilerin projeye danışman olması mümkündür. Proje danışmanının; üniversite personeli olması durumunda, doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık derecesine sahip olması gerekmektedir. Kamu kuruluşları veya özel kuruluşlarda çalışması durumunda, en az dört yıllık üniversite lisans eğitimi almış olması yeterlidir. Görev yaptığı katılımcı kurum/kuruluşun kadrolu personeli olması gerekmektedir. Projedeki katkı oranı % 10’un altında olan kişilerin danışman olması mümkündür.
Bursiyer: Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında lisans ve lisansüstü eğitimlerine devam etmekte olan öğrenciler (özel öğrenciler ve hazırlık öğrencileri hariç) veya öğrenci statüsündeki Araştırma Görevlileri ile doktora sonrası araştırmacılar bursiyer olarak proje ekibinde yer alabilirler. Ancak TÜBİTAK’ın desteklediği herhangi bir projeden burs alanlar, ikinci bir projede bursiyer olarak görev alamazlar.
Lisans bursiyerlerinde aranan koşullar şu şekildedir: Herhangi bir kurum/kuruluşta çalışmama, Türkiye’de kurulu bir yükseköğretim kurumunun lisans programında 3. sınıf ve üzeri öğrencisi olmak, Üniversitenin not sistemi esas olmak üzere, hazırlık hariç önceki yılların ağırlıklı genel not ortalamasının en az 4 üzerinden 2,5 veya 100 üzerinden 65 olması veya bölümünde hazırlık sınıfı hariç önceki yıllara ait ağırlıklı genel not ortalamasında ilk % 20’lik dilime girilmiş olması.
Doktora Sonrası Araştırmacı bursiyerlerinde aranan koşullar: Doktoralı olup herhangi bir kurum/kuruluşta çalışmama, Doçent ve üstü akademik unvana sahip olmama, Doktora/tıpta uzmanlık derecesinin alındığı tarih
ile ilgili programın son başvuru tarihi arasında kalan sürenin 7 yıldan fazla olmaması.
Yabancı Uyruklu Yüksek Lisans/Doktora bursiyerlerinde aranan koşullar ise şu şekildedir: Yüksek lisans bursiyerlerinin 30 yaşın altında olması. Doktora bursiyerlerinin 35 yaşın altında olması.
Proje İçin Alınması Gereken İzin Belgeleri
Fikrî Mülkiyet Hak Sahipliği Protokolü: TÜBİTAK’a sunulan ve taraflarca imzalanmış olan Fikrî Hak Sahipliği Beyan ve İmza Tablosunda belirtilen proje önerisinin desteklendiği takdirde yürütülmesi esnasında veya sonucunda ortaya çıkacak olan fikrî ürünler üzerindeki fikrî mülkiyet hak sahipliğini belirlemek üzere düzenlenen bir protokoldür.
Etik Kurul Onay Belgesi: İnsandan anket, mülakat, odak grup çalışması, deney vb. yollarla veri toplanmasını ve/veya insan ve hayvanların deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını öngörüyor ise başvuru öncesinde ilgili kurumun ilgili araştırmalara yönelik olarak kurmuş olduğu etik kurullarından Etik Kurul Onay Belgesi alınması gerekmektedir.
Yasal/Özel İzin Belgesi: Kamu/özel kurum ve kuruluşlarından kamuya açık olmayan bilgi, belge vb. verilerin toplanması, bu kurum/kuruluşlarda proje çalışmalarının bir kısmının (anket, mülakat, odak grup çalışması, deney, uygulama vb.) yürütülmesi, ilgili mevzuatın (yasa/yönetmelik/esas) yetkili kurum ve kuruluşların iznine bağladığı maden, bitki, hayvan, mikroorganizma vb. örneklerinin toplanması, ilgili mevzuatın tarihî eserler, arkeolojik alanlar, askerî bölgeler vb. alanlar veya korunma altına alınmış yer altı, yer üstü ve su altı alanlarında yürütülecek araştırma/çalışmaları yetkili kurum ve kuruluşların iznine bağladığı faaliyetleri içermesi.
Destek Mektupları: Araştırma tasarımının gerektirdiği bazı hâllerde destek mektupları ile bir kişi ya da kurum tarafından araştırmanın herhangi bir aşamasına destek verileceğine yönelik bir beyanda bulunulması, projenin gerçekleşme ihtimalini güçlendirebileceği için bu tür destek mektuplarına ihtiyaç duyulabilecektir.
Proforma Fatura: TÜBİTAK’tan birtakım makine/teçhizat ya da hizmet satın alımı için fon talep edilmesi ve proje bütçelerinde buna yer verilmesi durumunda proje bütçesine takriben ne miktarda yansıyacağını proforma fatura yardımı ile göstermek mümkün olmaktadır.
KOBİ Beyannamesi: Küçük ve Orta Büyüklükte İşletme (KOBİ) olma şartlarına ulaşamamış sermaye şirketleri ve KOBİ niteliğindeki işletmelerin yönetici ve ortaklarının TÜBİTAK’a sunulan proje önerisinin yürütücüsü olması durumunda eklenmesi gereken belgelerden biridir.
Özel Kuruluşların Kuruluş Yetkilisinden Talep Edilen Belgeler: Ticaret Sicil Gazetesi (Şirketin güncel unvan ve adresinin yer aldığı sayfa), Oda Sicil Kayıt Sureti, İmza Sirküleri.
TÜBİTAK Proje Önerisinin Hazırlanması
Başvuru yapılması planlanan programa ilişkin güncel Başvuru Formu ile Kaynaklar ve Bütçe ve Gerekçesini içeren eklerin doldurularak elektronik başvuru sistemine yüklenmesi gerekmektedir.
Proje Başlığı
Proje önerisi ile gerçekleştirilmesi planlanan araştırmayı ve araştırmanın ortaya koyacağı sonuçları en iyi şekilde anlatacak biçimde tasarlanmalıdır.
Özet-Summary
Projenin önemini, özgün değerini, amaç ve hedeflerini, yöntemini, yönetim şeklini ve yaygın etkisini ana hatları ile kapsaması gerekmektedir.
Özgün Değer
Önerilen projenin konusu ile ilgili literatürün çok iyi taranması ve tartışılmasına dayalı olarak projenin önemi, özgün değeri ve literatüre yapacağı katkı çok daha net olarak ortaya konabilir. Araştırma konusunun özgünlüğü, incelemeye tabi tutulan konunun önemi ve araştırma sorusu ile nelere cevap verileceğine bağlı olarak değişmektedir.
Konunun Önemi, Araştırma Sorusu veya Hipotezi
Proje önerisinin kapsadığı konunun teorik ya da uygulamadaki önemi açıklanmalıdır. Sonra amacı ortaya koyan araştırma sorusu veya hipotez(ler)i tanımlanmalıdır.
Yöntem
Projede uygulanacak yöntem ve araştırma teknikleri veri toplama araçları ve analiz yöntemlerini içerecek şekilde tasarlanmalı ve ilgili literatüre atıf yapılarak açıklamaya tabi tutulmalıdır. Yöntem ve tekniklerin projede öngörülen amaç ve hedeflere ulaşmaya elverişli olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. Proje önerisinin yöntem bölümü proje kapsamında uygulanması öngörülen araştırma tasarımını, bağımlı ve bağımsız değişkenleri ve istatistiksel yöntemleri ortaya koymalıdır.
Proje Yönetimi
Projenin belirlenen iş paketleri, bu iş paketlerinde proje ekibi içerisindeki görev dağılımları ve iş paketleri için ayrılan süreler, iş paketi riskleri ve önlemler, proje paydaşlarının olanakları çerçevesinde bir yönetim düzeni ortaya konulur.
Yönetim Düzeni: İş Paketleri, Görev Dağılımı ve Süreler Proje önerisinde yönetim düzeni ile projede yer alacak başlıca iş paketlerinin hangi sürede gerçekleştirileceği bir “İş-Zaman Çizelgesi” ile belirlenir.
Risk Yönetimi: Riskler ve bu risklerle karşılaşıldığında projenin başarıyla yürütülmesini sağlamak için alınacak tedbirler (B Planı) ilgili iş paketleri belirtilerek ana hatlarıyla Risk Yönetimi Tablosunda açıklanır.
Araştırma Olanakları: Paydaşların projenin gerçekleştirilmesi sırasında kullanılması öngörülen altyapı
ya da ekipman (laboratuvar, araç, makine-teçhizat, vb.) olanakları belirtilmelidir.
Yaygın Etki
Bir proje başarıyla gerçekleştirildiği takdirde projeden elde edilmesi öngörülen çıktılar ve öngörülen etkiler kısa ve net cümlelerle ilgili bölümde açıklanmalıdır.
Projenin Beklenen Çıktıları: Projeden elde edilmesi öngörülen çıktılar, amaçlarına göre belirlenen kategorilere ayrılarak belirtilmeli, nicel gösterge ve hedeflere dayandırılmalı ve varsa bu çıktıları kullanacak kurum/kuruluşlara ilişkin detaylar ve gerçekleşme süresine yönelik beklentiler verilmelidir.
Projenin Beklenen Etkileri: Toplumsal/kültürel, ekonomik, ulusal güvenliğe dair etkiler olabilirler. Projenin etkilerinin T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından düzenlenen Kalkınma Planları ile ilintili olması öngörülen etkileri daha önemli kılar.
Toplumsal/Kültürel Etki: Toplumun yaşam kalitesini, sürdürülebilir çevre ve enerjiyi, refah ve eğitim seviyesinin iyileştirilmesini, ülke ya da dünya düzeyinde önemi bir sosyal soruna getirilecek çözümleri ilgilendirebilir.
Ekonomik Etki: Potansiyel sektörel uygulama alanlarına, küresel pazar öngörülerine, istihdama katkıya, rekabetçiliğe dair de olabilir.
Ulusal Güvenlik Etkisi: Siber güvenlik, Enerji güvenliği, Sınır güvenliği, Gıda güvenliği, Ekonomik güvenlik etkileridir.
Proje Çıktılarının Paylaşımı ve Yayılımı
Proje kapsamında toplantı, çalıştay, eğitim, web sitesi, medya, fuar, proje pazarı ve benzeri etkinliklerin amacı, hedefi, etkisi açıklanmalıdır. Bu durumda bu etkinliklerin paydaşları ya da olası kullanıcılarının kim ya da kimler olduğu ve etkinliğin zamanı ve süresine dair öngörüler ya da planlara dair detaylara yer verilmelidir.
Projenin Kabul Edilmemesi
Projenin kabul edilmemesi durumu özellikle özgün değer ve yöntem başlıklarındaki değerlendirmelerin önemli eksikliklere işaret etmesi ya da projenin toplam değerlendirme puanının çok düşük olması durumlarında söz konusu olabilir. Bu durumda proje ekibinin, değerlendirme raporunda belirtilen eksiklikleri dikkatle gözden geçirmesi ve imkân varsa bu eksikleri giderecek çözüm önerileri geliştirerek yeni bir başvuru yapması mümkündür
Revize Proje Başvurusu
Revize halinde Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formu doldurulmalıdır. Bu form, aynı ya da benzer bir proje önerisi ile daha önce TÜBİTAK’a başvuru yapıldı ve bilimsel değerlendirme sonucunda proje reddedildi ise elektronik başvuru sistemine girilen bilgiler doğrultusunda sistem tarafından otomatik olarak oluşturulmaktadır.