• Karşıt çıkar gruplarının baskılarını etkisiz hale Giriş getirirler.
Kamusal ilişkiler halkla ilişkilerin önemli bir parçasıdır ve • Yönetimlere alternatif görüşler sunarlar. hükûmet ve devlet kurumları ile kurulan ilişkileri kapsar. • Siyasal kurumlar önünde üyelerini temsil ederler. Bu kamusal ilişkiler içinde lobicilik ayrı bir yer tutar. • Üyeler ile ilgili kamu kurumları arasında karşılıklı Bazıları lobiciliği gelişmiş demokrasilerin vazgeçilmez bir iletişim ağı kurarlar. parçası olarak görürken lobiciliği eleştirenler lobiciliğin • Siyasal iktidarın gruba karşı olumsuz tavrı ile bencil çıkarlar uğruna yasa yapıcıları etkilemeye çalıştığını mücadele ederler. söylemektedir. Lobicilik bir anlamda ikna edici bir iletişim • Kamuda bir nevi denetçi görevi yürütürler. biçimidir. Ancak burada ikna edici iletişimden önce bilgi toplama fonksiyonu önem taşımaktadır. Lobici, ikna Baskı grupları çok çeşitli olabilmektedir. Baskı gruplarının eyleminde bulunacağı kişi hakkında her türlü bilgiye sınıflandırılmasında genel kabul görmüş bir sınıflandırma erişmek zorundadır. Lobiciler, lobicilik faaliyetine bulunmamaktadır. Farklı yazarlar konuya bakış açılarına ayırdıkları zamandan daha fazlasını bilgi toplamaya göre bir sınıflandırma yapmaktadırlar. Baskı grupları ayırırlar. Bu yüzden tüm lobicilik stratejileri bu toplanan ekonomik, ahlaki, dini ve benzeri amaçlara dayanarak bilgilere dayalı olarak geliştirilir. kurulabilen örgütlerdir.
İyi bir iletişimci olmanın yanında lobicilik faaliyeti ile İşverenler, Çiftçiler, Serbest Meslek Kuruluşları, İşçiler, uğraşan kişiler, faaliyette bulundukları ülkenin bürokrasi, Milli konular, Dini konular, Ahlaki konular, Gençlik ve yasama organlarının yapısı, kamu politikaları, hükûmetin öğrenci Kuruluşları ve Silahlı Kuvvetler baskı gruplarına yapısı, seçim sistemi gibi sofistike siyasal konulara hâkim örnektir. olmalıdır. Baskı gruplarının görevlerini yerine getirmek için bazı güç Baskı Grupları ve Çıkar Grupları unsurlarına sahip olması gerekmektedir. Baskı gruplarının Gerek kendi kişisel, bencil çıkarları için gerekse kamu güç kaynakları şunlardır;
iyiliği için yasa yapıcılar etkilenmeye çalışılsın, bu • Grubun büyüklüğü etkileme faaliyetini yürüten çeşitli gruplar vardır. Bu • Grubun birliği, bütünlüğü grupların temel amaçları belirlenmiş ortak çıkarları için • Grubun coğrafi dağılımı yasa yapıcılar üzerinde bir baskı oluşturmaktır. Lobicilik ile • Grubun sosyal statüsü ilişkili olarak ele alınabilecek gruplar baskı grupları ve • Gruptaki liderlik olgusu çıkar grupları olarak ikiye ayrılabilir. • Grubun benimsediği program Baskı Grupları • Grubun içinde bulunduğu siyasi ortam
Genel bir anlatımla, baskı grubu bilinçli ve örgütlü menfaat Çıkar Grupları grubudur. Baskı grubu, etkilemeye dayanır. Etkileme ise, kolektif bir menfaat ya da bir grubun çıkarı adına yapılır. Çıkar grupları belli çıkarlar için bir araya gelmiş grupları Baskı grupları, sosyal güçlerin örgütlendiği çeşitli meslek ifade etmektedir. Çıkar grupları teşkilatlı olabilecekleri gibi kuruluşlarıyla derneklerin, sendikaların bir bütün olarak teşkilatsız bir yapılanma içerisinde de olabilirler. Genel bir iktidarı kendi amaçları doğrultusunda baskı altında tanıma göre çıkar grupları ortak maddi ve manevi çıkarlar tuttukları gruplardır etrafında bütünleşmiş ve bu çıkarlar çerçevesinde uzmanlığa dayalı olarak örgütlenmiş, ortak çıkarları Bazı baskı grupları tüm enerjilerini ve zamanlarını yasama doğrultusunda siyasi yönetimden talepte bulunan toplumsal sürecini etkilemeye ayırırken, diğer bazıları yürütme erki gruplardır. Maddi ve manevi çıkarlar doğrultusunda üzerinde yoğunlaşabilir. Ancak bunlardan biri üzerinde toplanmaları, uzmanlığı gerektiren bir grup oluşturmaları etkili olmak diğeri üzerinde de etkili olmayı engellemediği ve siyasi yönetimin maddi ve manevi yararları dahilinde için baskı gruplarının çoğu kendilerini ilgilendiren bazı taleplerinin bulunması çıkar gruplarının temel konularda her ikisini de etkilemeye çalışırlar. Bu süreçte özelliklerdir. baskı gruplarının kullandığı en etkili yöntem lobiciliktir. Bazı gruplar siyasal arenada önemli roller üstlenirler. Baskı Çıkar grupları ile baskı grupları eş anlamlı kavramlar gruplarının varlığı sağlıklı siyasal yaşamın bir göstergesi değillerdir. Baskı ve çıkar grupları arasındaki temel fark bir olarak kabul edilir. Baskı grupları siyasal yaşam içinde bazı davranış, yöntem farklılığıdır. Bir çıkar grubu, ancak görevler üstlenirler. Bu görevleri şu şekilde sıralayabiliriz; siyasal karar merkezleri üzerinde çeşitli yollardan sistemli bir etkileme faaliyetine giriştikleri zaman baskı grubu • Baskı grupları kişileri siyasetle ilgili konularda haline gelir. Bu durumda “etkileme” kavramı, baskı bilinçlendirirler, kendi üyelerini eğitirler. grubunu niteleyen temel kavramdır. Çıkar gruplarını • İktidar üyelerine, vekillere, bürokratlara bilgi ve ekonomik, sosyokültürel, dini, etnik, ekolojik, sektörel, istatistiki veriler sunarlar. siyasal, entelektüel olmak üzere sekiz grup içinde toplamak • Benzer düşüncelere ve çıkarlara sahip mümkündür. İşveren ve işçi sendikaları ekonomik çıkar organizasyonlar arasında koordinasyon sağlarlar. gruplarına örnektir. Hemşeri dernekleri sosyo-kültürel
HİT208U-HALKLA İLİŞKİLERDE GÜNCEL KAVRAMLAR II
Ünite 6: Lobicilik
çıkar gruplarına örnek verilebilir. Çevreci dernekler ekolojik çıkar grupları içindedir.
Lobiciliğin Tanımı ve Kapsamı
Lobicilik ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkmış bir uygulamadır. Halen de Amerika Birleşik Devletleri’nde yoğun olarak kullanılmaktadır. Lobici kelimesi ilk kez Amerika Birleşik Devletleri’nde 1839’da “lobi ajanı” olarak kullanılmıştır. Kurumlar için önemli olan çoğu siyasi karar, seçimler bittikten çok sonra alınır. Bu yüzden çoğu kurum çalışmaları ile ilişkili bu siyasi kararlar üzerinde etkide bulunmaya konsantre olurlar. Bu etkileme aktiviteleri lobicilik olarak adlandırılır.
Lobicilik, özellikle gelişmiş demokrasilerde hızla gelişen bir halkla ilişkiler alanıdır. Özellikle Amerikan yasalarında lobicilik yasal düzenlemeler ile tanımlanmış bir faaliyettir. Lobici, müşteri tarafından işe alınan veya tutulan, o müşteri adına birden fazla temasta bulunan kişidir. Lobi firması, lobicilik faaliyetini başkaları adına yapan, en az bir çalışanı olan kuruluş olarak tanımlanmaktadır.
• Lobiciliğin bazı özellikleri şunlardır; • Planlı bir çalışmadır. • Hükûmetteki karar verme mekanizmalarına yönelik bir faaliyettir. • Profesyonel bir kişinin bir kurum adına faaliyette bulunması gerekir. • İletişim becerileri gerektiren bir faaliyettir. • Halkla ilişkilerin bir parçasıdır. • İkna edici ve bilgilendirici bir faaliyettir.
Lobicinin Temel Görevleri
Bir lobicinin temasta bulunduğu kişilerin kim olduğu kadar bu kişiler hakkında ne kadar bilgiye sahip olduğu da önemlidir. Çıkarılması düşünülen yasasının istendik düzeyde etkide bulunabilmesi için doğru kişi hakkında doğru bilgi edinilmelidir. Lobiciler şirket yöneticilerini yapılması düşünülen yasal düzenlemeler hakkında bilgilendirmekten yasa yapıcılar ile iletişime, yasa yapıcıları işletmenin konumu hakkında bilgilendirmekten lobicilik stratejisi geliştirmeye kadar pek çok görevi üstlenirler.
Bir lobicinin temel görevleri temsil ettiği sektöre göre değişse de genel anlamda aşağıdaki görevleri yerinde getirir.
• Bilgi toplama • Hükûmet aktivitelerinin yorumlanması • Şirket aktivitelerinin yorumlanması • Konum savunuculuğu • Haber atlatma • Kurum satışlarını destekleme
Lobicinin Nitelikleri
Karar vericiler ile iyi ilişkiler geliştirmek ve bu karar vericilere erişmek lobicinin bir niteliği olarak hemen aklınıza gelebilir ancak tek başına yeterli değildir. Karar vericiler ile kurulan iyi ilişkiler yanında uzmanlık,
hassasiyet, stratejik düşünce yeteneği ve iletişim bilgisi gibi yeterlilikler de gereklidir. Lobicilik bir halkla ilişkiler faaliyeti olduğuna göre temel halkla ilişkiler yöntem araç bilgisine sahip olmak da önemlidir.
Lobicilerde bulunması gereken özellikleri şu şekilde listeleyebiliriz;
• Karar vericilere erişime sahip olma • İkna edici iletişim yetenekleri • Araştırma ve analiz yeteneği • Açık ve doğru bilgi sahibi olma • İyi bir halkla ilişkiler uzmanı olma • Güvenilir olma • Değişen koşullara uyum yeteneği • Öngörüye sahip olma • Araştırma okuryazarı olma • Doğru hedef kitle tespiti yapma
Lobicilik Türleri
İki temel lobicilik türü bulunmaktadır. Bunlardan biri doğrudan lobicilik diğeri ise kamuoyunda imaj oluşturmaya, medyayı da kullanarak kitleleri etkileyip dolaylı yoldan sonuç almaya yönelik “grass roots” hareketi olarak da ifade edilen dolaylı lobiciliktir. Bu ikincisi halk arasında propaganda, kamu diplomasisi, halkla ilişkiler veya kamuoyunu yönlendirme olarak da bilinmektedir.
Doğrudan Lobicilik
En etkili lobicilik türüdür. Doğrudan lobicilik, bilgi alışverişi veya iletişimin yorum gerektirmeyecek biçimde doğrudan doğruya lobici ile karar alma sürecindeki yetkili kişi arasında gerçekleşmesidir. Doğrudan hedef kitle ile yüz yüze, sıcak iletişimler kurulur. Lobiciler kanun oluşumu ile ilgili hedef kitlelere ayrıntılı ve aydınlatıcı bilgiler verirler.
Dolaylı Lobicilik
Halka dayalı lobicilik olarak da adlandırılmaktadır. Temel amaç seçmenleri harekete geçirerek karar vericiler üzerinde etkili olabilmektir. Dolaylı lobicilik organize olmuş, kendini ifade edebilen bir kitlenin çeşitli organizasyonlar ve materyaller ile hedef kitleye yönelik etkileme faaliyetinde bulunmasıdır. Doğrudan lobicilik ile bir sonuç alamayan lobiciler halkın gücüne başvurarak dolaylı lobiciliğe yönelirler.
Kolektif Lobicilik
Lobicinin lobiciye lobi yapması olarak da adlandırılan kolektif lobicilikte diğer lobiler ile iş birliğine girilmektedir. Kolektif lobicilikte üzerinde durulan konu ile ilgili bilgi alışverişi, konunun şekillendirilmesi için karşı tarafı etkileme, ileride kullanılacak taktik ve stratejilerinin tartışılması gibi olanaklar yaratılmaktadır.
Diğer Lobicilik Çeşitleri
Yukarıda özetlenen çeşitlerin dışında yer alan diğer lobicilik türleri şunlardır;
• Amatör Lobicilik • Yüksek Düzeyde Lobicilik
• Wagner Tipi Lobicilik • Seçmenler ile tanışmak • Etnik Lobicilik • Halkla ilişkiler kampanyaları düzenlemek • Bilgi Lobiciliği • Medya ile ilişkiler kurmak. • Uluslararası Lobicilik • Sesli ve Sessiz Lobicilik
Lobicilikte Kullanılan Etkileme Yöntemleri
Lobicilik, halkla ilişkiler olan yakın ilişkisi nedeniyle, halkla ilişkilerin kullandığı iletişim araçlarının çoğunu kullanmaktadır. Lobicilik için özellikle halka dayalı lobicilik için, medya önemli araç olmaktadır. Medyada haber olmak için basın bildirileri göndermek, bilgilendirici makalelerin gazetelerde yayınlanması için çalışmak, gazete ve dergi editörleri ile toplantılar düzenlemek, radyo televizyon programlarına katılmak, daha büyük hedef gruplara ulaşmak için kullanılan yöntemlerden bazılarıdır.
Lobiciliğin temel amacı bilgilendirmek olduğu için raporlar lobiciliğin önemli bir etkileme aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Lobiciler düzenli olarak karar vericilere lobi faaliyeti yürütülen konu hakkında istatistiki bilgiler, teknik raporlar, uzman raporları sunarlar.
Lobiciliğin önemli geleneksel bir etkileme aracı ise karar vericilere mektuplar yazmaktır. Bu mektuplar klasik anlamda kâğıda yazılı olabileceği online tekniklerde (e- posta) kullanılabilir. Özellikle halka dayalı lobicilik faaliyetinde toplu mektuplar yazılması karar vericileri etkilemektedir. Mektup yazma konusunda önemli noktalardan bir tanesi, konu ile ilişkili kişi ve kişilerin tespit edilmesi ve onlara mektup yazılmasıdır.
Diğer yandan lobiciliğin en önemli etkileme araçlarından bir tanesi de yüz yüze iletişimdir. Yüz yüze iletişim ile lobiciler hedef kitle olan karar vericilere ne istediklerini net bir şekilde açıklama şansı bulmaktadırlar. Yüz yüze ile iletişimde lobicilerin dikkat etmesi gereken konular şunlardır;
• Doğru bilgi verilmeli. • Dürüst olunmalı. • Ciddi olunmalı. • Gereksiz laf, ağız değiştirilmemeli. • Açıklamalarda gereksiz detaylara girilmemeli.
Lobiciler etkileme yöntemi olarak reklama da başvurabilirler. Bu alanda sıklıkla kullanılan reklam türü savunucu reklamcılıktır. Savunucu reklamcılık, bir bakış açısı ya da toplumun çıkarına yönelik nemli bir konuyu desteklemek için yapılan reklam türüdür. Lobicilikte kullanılan etkileme yöntemleri şu başlıklar altında özetlenebilir;
• Yüz yüze iletişim • Mektuplar yazmak • Sosyal lobicilik • Karar vericiler ile dostluklar kurmak • Toplantılar düzenlemek • Savunucu reklamcılık • Bilgi sunmak