ustalaşırken, erkekler incinebilirlik, suçluluk, korku, acı Giriş gibi duygularını en aza indirmekte ustalaşabilirler. Kadın
Eşler bir ömür boyu birlikte yaşamak için evlenseler de, ve erkekler arasında ortay konan iletişim farklılıkları her zaman birbirleri ile aynı şekilde düşünmez ve şunlardır: hissetmezler. Bazı konularda benzer bazı konularda farklı düşünen bireylerin zaman zaman çatışma yaşamaları 1. Kadınlar daha çok özel, erkekler daha çok genel doğaldır. Çatışma, bireylerin, karşılıklı olarak birbirlerinin konuşmaları tercih eder. ihtiyaçlarına müdahale etmeleri, değerlerinin uyuşmaması 2. Kadınlar kendilerini rahat hissettikleri, kadınların durumunda kişilerarasında ortaya çıkan uyuşmazlık, bulunduğu mekânlarda, ev ortamlarında, telefon zıtlaşma, sürtüşmeyi ifade eder. İletişim ise ğbilgi üretme, konuşmalarında rahattırlar, erkekler ise toplantı aktarma, anlamlandırma süreciğdir. İletişim, çatışmaları ve kalabalık mekânlarda rahat konuşurlar. yumuşatabildiği, engelleyebildiği, çözebildiği ya da 3. Kadınlar duygusal içerikli mesajları erkeklere sürdürebildiği için kişilerarası ilişkilerde önemlidir. göre daha sık kullanırlar. Evlilikte eşler arası sorunların; kullanılan sözel ifadelerle, 4. Kadınlar erkeklerden daha fazla duygusal tepki sözel saldırganlığın oranıyla, tartışma becerisi eksikliğiyle, verir ve duygusal tepki bekler. eşlerden birinin daha fazla sözel saldırganlığıyla, saldırgan 5. Erkekler daha fazla bilgi içeren, duygusal eşin olumsuz ifadelerinin diğer eş tarafından ne oranda olmayan tepkiler verir, pratik, yapıcı, mantıksal kabul edildiği ve bu davranışlara ne ölçüde göz tepkiler bekler. yumulduğu ile ilişkili olduğu ileri sürülmektedir. İletişim 6. Tartışmalarda kadınlar daha fazla olumsuz duygu becerilerinin yetersiz olduğu evliliklerde eşlerden biri ya gösterir, karşısındakini ikna için kişisel da ikisi; karşındakinin yeterliliğine sıklıkla saldırır, sözel özelliklere yönelik saldırıda bulunabilir. istismar ya da sözel saldırganlığa yönelir, iletişim 7. Kadınlar için, ilişkiyle ilgili en önemli öge “iyi esnasında olumsuz mimikleri sık kullanır, birbirlerini iletişim” hissidir. kızdırmaya yönelik davranışlarda bulunur, olumlu ya da 8. Erkekler ilişkilerindeki hemen her şeyi eşlerine olumsuz duyguları eşleri tarafından anlaşılmaz, mesajları oranla daha tozpembe görmektedir.
alınmazsa karşılık alana dek daha güçlü olumsuz sözel Eşler bu farklılıkları bilmeli ve nazik, etkili bir iletişimle mesajlar gönderir veya sözel ifadeler etkili olmadığında aşmayı öğrenmelidir. İlişkilerinde sorun yaşayan çiftlerde fiziksel istismara başvurabilirler. iletişim biçimlerinde sık rastlanan aksaklıklar ise
şunlardır: Eşler Arası İletişim Sorunları Kişilerarası iletişim, bir kişinin düşünce, duygu, bilgisini 1. Sözsüz iletişim biçimlerini çoğunlukla olumsuz sözlü, yazılı, beden dili ve ses tonuyla karşısındaki kişiye algılarlar. iletmesi ve o kişinin de, bu mesajı kendi düşünce 2. Sorun çözmeye daha az yatkındırlar. sürecinde yorumlamasıdır. Kişilerarası iletişim dört temel 3. Sözsüz davranışlar daha fazladır. ögeden oluşur: 4. Daha fazla olumsuz karşılık verirler. 5. Eşlerinden daha fazla şikâyet eder, eleştirir, 1. Mesajı gönderen kişi; açık, net, dürüst ve empati sesini yükseltir, alaycı ifadeler kullanırlar. ile iletişime başlamalıdır. 6. İki tarafta dinlendiğini ve önemsendiğini 2. Mesajın yapılandırılması; iletişim sorunlarının düşünmeyip savunmacı yaklaşır. oluşmasındaki en önemli etmendir. Mesajda 7. Konunun dışına çıkarlar çözüm üretmezler. kullanılacak kelimeler, ses tonu, beden dili 8. Yanıt vermeden aldırmaz görünürler. özenle seçilmeli ve söylenmek istenen tüm 9. Sürekli savunmadadırlar, inkâr eder, neden ayrıntıları içermelidir. yaratırlar. 3. Mesajı alan kişi’nin; kişilik yapısı, alışkanlıkları, 10. Alttan almaya çalışmazlar, kızgın ve suskun mesajı yollayan ile arasındaki ilişki mesajın dururlar. yorumlanmasını etkiler. 11. Akıl okumaya, küçük düşürmeye çalışır, sürekli 4. İletişimin yer aldığı ortam: Yer, durum, zaman söz keser, karşı saldırıya geçer, eşini analiz genellikle ne dendiği, nasıl dendiği nasıl ederler. anlaşıldığı ve nasıl tepki verileceğini etkiler. Bir sözlü mesaj; %7 oranında içerdiği kelimelerle, Fitzpatrick ve Ritchie üç ayrı evlilik ve aile biçimi %38 oranında yollandığı andaki ses tonuyla, %55 tanımlar;
sözsüz mesaj kısmıyla değerlendirilmektedir. 1. Bağımsız çiftler: Aile içi bağımsızlık önemsenir.
Eşler arası iletişim “iki ayrı dünya olan kadın ve erkeğin, Bu çiftler çatışma ile kolay baş eder, tartışmaları karıkoca birlikteliğinde dünyalarını birleştirme iyi yönlendirir. davranışları”dır. Kadın ve erkekler arasında hem biyolojik 2. Geleneksel çiftler: Geleneksel çiftlerin uzlaşmacı kökenli hem de duygusal öğrenimlerden kaynaklı yönleri ebeveynlik işlevlerinde görülür. Evlilik farklılıklar söz konusudur. Kadınlar duygusal işaretleri için kişisel bağımsızlıklarından belli oranda öz okumakta, duygularını ifade etmekte ve iletmekte veride bulunurlar.
3. Ayrı çiftler: Ebeveynler koruyucu roldedir. Eşler arasında bir konu ele alınırken dikkat edilmesi Ailede samimiyet azdır. Evliliği sürdürme gereken noktalar şunlardır: Kendinizi eşinizin yerine gerektiği hissi hâkimdir. Duygularını ifade etmez, koyun ve haklı tarafları olup olmadığını düşünün. Eşinizin çatışmadan kaçınırlar. görüş açısını ihtiyaçlarını ve arzularını anlamaya çalışın. Önerilerinizin eşinizin değerleri ile çatışmamasına dikkat Kişilerarası iletişim açık ve savunucu olarak ikiye ayrılır. edin. Sabırla dinleyin dinlediğinizi belli edin. Saygılı ve Eşlerden biri ya da ikisi, karşısındaki suçlayıcı tutum içine kibar olun. Duyguları açıklığa kavuşturun. Kendinizi girdiğinde savunucu iletişim gelişir ve çatışma ortaya açıkça ifade edin. Tartışmayı haklı çıkmak için değil çıkar. Açık iletişim tarzında tartışma görülmez. Savunucu uzlaşmak için yapın. Size yönelik saldırıyı probleme iletişime yol açan tavırlar şunlardır: yönelik olarak ele alın. Geçmişe gitmeden bu günde kalın. 1. Yargılayan mesajlar; Eleştirme, isim takma, Olumsuz sonuçlara neden olacak cümle ve tepkilerden suçlama, küçümseme, sorguya çekme, kaçının. Tartışmaları çok uzatmayın. Hatalı olduğunuzu soruşturma, övme gibi mesajlardır. düşündüğünüz zaman bunu kabul edin ama kendinizi 2. Kontrol eden mesajlar; Bu tür mesajlar otoriter, eleştirmeyin. Konuşmaya başlamadan önce eşinizin tehditkâr, dinleyenin kontrol edilmeye ihtiyacı cümlesini bitirdiğinden emin olun. Son olarak olduğunun düşünüldüğü, dinleyenin yetersiz anlaşmazlıkların iki tarafı da memnun edecek şekilde algılandığına dair bir tavır içerir. Yöneten, çözümlenebilmesi için eşler arasında işbirliği ve uzlaşma hükmeden, emreden, uyaran, tehdit eden, gereklidir. cezalandıran, ahlak dersi veren, akıl öğreten Çatışma mesajlardır. 3. Stratejik mesajlar; açıkça ifade edilemeyen bir Çatışmanın başlangıç noktasına öncül koşullar aşaması amaç için karşısındaki kişiyi yönlendirmeyi denir. Daha sonra kızgınlık ve farkındalık aşaması gelir. amaçlayan mesajlardır. Sözsüz veya sözlü Aktif çatışma aşamasında ise çatışma, kendini bir dizi manipülasyon gibi. sözlü ve sözsüz mesajda göstermektedir. Aktif çatışma 4. Nötr mesajlar; duygusal yakınlık ya da çözüm ya da çözümsüzlük aşaması ile sonuçlanır. Bundan çatışmadan uzaklaşmayı, kaçınmayı amaçlayan sonra gelen tamamlayıcı aşama sonraki aşama olarak da mesajlardır. Uzaklaştırmak, saptırmak, adlandırılabilir. Tamamlayıcı aşama, çatışmayı takip eden aldırmamak, baştan savmak, telaşlanmak, aynı çatışmanın tekrarından kaçınma veya kabul etmeden yatıştırma, özür dilemek, teselli etmek, sempati yatışma gibi gelecekteki iletişimi belirleyen tepkileri göstermek gibi. içerir. Son aşama kararlaştırılmış aşama adını alır ve 5. Üstünlük taslayan mesajlar; Bu tür mesajlar ben çatışmaların aile içinde tamamen sonlanmasıyla bilirim, ben haklıyım, beni dinlemelisin iletileri gerçekleşir.
gönderir. Öğüt verme, tavsiye etme, teşhis koyma Graph teorisine göre kişilerarası iletişimde çatışma türleri gibi. sekiz başlık altında toplanır: 6. Kesin mesajlar; -meli, -malı tarzında ifadelerdir. İkna edici, nutuk çeken, tartışan mesajlar gibi... 1. Aktif çatışma: Karşı karşıya gelen kişilerin birbirinde hoşlanmamaları ya da birbirlerine Konuşurken çiftlerin ben-dilini kullanmaları ilişkileri kızmaları durumunda ortaya çıkar. Birbirlerinin açısından son derece faydalı olacaktır. Ben-dili mesajı ne ne söylediğine aldırmadan, birbirlerini oldu, ne hissettim ve ne bekliyorum öğelerini içermelidir. dinlemeden karşılıklı olarak birbirini eleştirir ve Örneğin “Beni arayıp yemeğe geç kalacağını haber kavga ederler. vermeyince başına bir şey geldiğini düşünüp üzülüyorum. 2. Pasif çatışma: Herhangi bir nedenden ötürü Geç kalacağın zaman haber verirsen sevinirim” ifadesi (çekindikleri için ya da küs oldukları için) gibi. insanların birbiri ile iletişim kurmaması pasif
Ben-dili mesajları; ben-dilini kullanan kişinin olumsuz çatışma türüdür. duygularını onu küçültmeksizin iletir, olumsuz duygular 3. Varoluş çatışması: Bir insan karşısındakinin ve hissedilenler açıkça ifade edilir, karşısındaki kişide sözlerini yanlış anlarsa ya da onun sözleriyle değişme isteği uyandırır, karşı tarafa ihtiyaçlar ve onlarla ilgisi olmayan bir mesaj verirse bu duruma ilgili duyguları iletir, açıklık, dürüstlük, iletişim varoluş çatışması denir. Kişinin dikkati konusunda diğer kişiye model olur, gelecekte olabilecek karşısındakinde değil kendisindedir. çatışmaları azaltır, ilişki zedelenmez, sağlıklı sürmeye 4. Tümden reddetme: Bir kişi kendine yöneltilen devam eder. mesajı tümüyle reddeder, tamamen aksi görüşü savunursa tümden reddetme çatışması sergilemiş Eşlerden biri bir mesaj ilettiği zaman diğeri ne duyduğunu olur. ve nasıl yorumladığını ona geri iletirse eşler arası iletişimi 5. Önyargılı çatışma: Kişiler belli bir konuda sürdüren bir diğer öğe yani aktif dinleme gerçekleşmiş tartışmaya başlamadan önce o konuda bir önyargı olur. ya da hüküm edinmişlerdir. Tartışma sırasında da
bu önyargılarını savunurlar.
6. Yoğunluk çatışması: İki kişini görüşleri arasında günlük sorunlardan uzaklaşmak, eşi ile duygusal yakınlık kısmen uyuşma olması halinde yoğunluk kurmaktan kaçınmak, farklı kadınlarla olma heyecanı, çatışması söz konusu demektir. erkekliğini hissetme içgüdüsü, kadının çekiciliğine kapılıp 7. Kısmi algılama çatışması: Bir kişinin kaynaktan bir ilişkisi olduğunu unutarak evlilik dışı ilişkiye gelen mesajların bir kısmını algılayıp bir kısmını girebilmektedir. algılamaması sonucu ortaya çıkar. Evlilik dışı ilişkiye yönelik mitler şunlardır: “Herkes 8. Alıkoyma çatışması: Kişi karşısındaki kişiden evlilik dışı ilişki yaşar”, “Evlilik dışı ilişki evliliğe iyi gelen mesajı doğru olarak anlar ancak isteyerek gelir”, “Evlilikte aşkın bittiğinin işaretidir”, “Başkalarıyla ya da istemeyerek diğer bir kişiye tam olarak aldatılmanın sonucudur”, “Görmezden gelmek en iyi iletemez. Ya bir kısmını iletir ya da değiştirerek yoldur”, “Evlilik dışı ilişkiden sonra boşanma iletir. kaçınılmazdır”. Kişilerarası iletişim sırasında farklı çatışma türleri birlikte Evlilik dışı ilişki tipi üç türdür. Duygusal ilişki; genelde sergilenebilir. Çatışmanın etkili bir şekilde çözümü için ilk kadınlar tarafından yaşanır ve bu tür bir ilişkiyi bitirmek yapılacak şey savunucu olmayan bir dinlemedir. cinsel boyutta yaşanan bir ilişkiyi bitirmekten daha zordur. Çatışmalar sağlıklı bir yapıya sahip olmayan aileler kadar Cinsel ilişki. Son olarak her ikisinin birlikte yaşandığı sağlıklı ailelerde de görülmektedir. Birçok araştırma, ilişki; bitirilmesi en zor ilişki tipidir. çatışmaları azaltma ya da çözüm üretmede kişilerarası iletişim becerilerinin önemini göstermektedir. Amaçlarına göre evlilik dışı ilişkiler şu şekilde sınıflandırılabilir: Sadakatsizlik, Aldatma Sadakatsizlik, “mevcut birliktelik dışında üçüncü kişi ya 1. Çatışmadan kaçınma ilişkileri; 20-30 yaşlarında, da kişilerle yaşanan duygusal ve/veya fiziksel bir ilişki 12 yıldan az evlilik süresine sahip kişilerin, sonucu mevcut birlikteliğin beklentilerinin ya da sorunlarla baş edebilme yetersizliği ya da hayal standartlarının çiğnenmesi” olarak tanımlanabilir. kırıklıklarına bağlı olarak, kısa süreli, duygusal Aldatma, “sadakatsizlik sonucu kaçınılmaz olarak ortaya yakınlığı az olan bir ilişki yaşamasıdır. çıkan çeşitli yalanlar ya da dürüstlük dışında kalan söylem 2. Boş yuva ilişkileri; 40 yaş üzeri, 20 yıldan fazla ve davranışlar” olarak tanımlanmaktadır. Sadakatsizlik evlilik süresine sahip, genelde erkeklerde, öncesi dönemde eşlerin ilişkisinin niteliğine, çocukların evden ayrılmasından sonra görülür. sadakatsizliğe uğrayan eşin kişilik yapısına, sadakatsizlik Duygusal boyutu fazladır. konusundaki inançlarına, sadakatsizlik yapan eşin sonraki 3. Dışarıda bir ilişki; 15 yıldan kısa süreli dönemdeki tutum ve davranışlarına, çevresel desteklerin evliliklerde, yaşa bağlı olmaksızın görülür. miktarına bağlı olarak sadakatsizliğin etkileri değişir. Aslında eş evliliği bitirmek istemektedir ancak Sadakatsizlik ilk üç boşanma nedeni arasındadır. bunun sorumluluğunu almaktan kaçınır. 4. Yakınlığı olmayan ilişkiler; eşler arası Sadakatsizliğe uğrayan eşin kayıpları şunlardır: Kimlik yakınlaşmanın sıkıcı boğucu bir hal alması kaybı. Özel olma duygusunun kaybı. Kendilik saygısının nedeniyle kısa süreli ve çok az duygusal yakınlık kaybı ve süreçte eşini yeniden kazanabilmek için inandığı yaşanarak sürdürülen ilişkidir. değerlerden vazgeçme. Söylenen yalanlara inandığı ve 5. Cinsel bağımlılığı olan ilişkiler; duygusal sadakatsizliği görmezden gelmek için çabalar gösterdiği yakınlık içermeyen, yaş ve evlilik süresine bağlı için kendine yönelik öfke ve suçluluk hissetmesi. Düşünce olmaksızın erkekler tarafından yaşanan süreçleri üzerinde kontrol kaybı. Tekrarlayan ve hoşa ilişkilerdir. gitmeyen davranışlar üzerinde kontrol kaybı. Adalet ve kontrol duygusu kaybı. Başkalarıyla kurulan bağın kaybı. Bir sadakatsizlik olayından sonra ilişkilerine devam Amaç, yaşam isteği kaybı. edebilmek için çiftler; acı veren duyguları azaltmak için ellerinden geleni yapması, sadakatsizliğin nasıl oluştuğunu Sadakatsiz eşin kayıpları ise şunlardır: Şaşkınlık; bu hale anlaması ve birlikte ileri adım atma konusunda ortak karar nasıl geldim? Çaresizlik; özür diler, pişmanlığını bildirir, alabilmesi gerekmektedir. özrün kabulünde ısrar eder. Belirsizlik; yaşanan olayın ne zaman geride kalacağı, evliliğin ne olacağı konusunda Boşanma
endişeli dönem yaşar. Öfke; ilişkideki sorunlar neden Eşlerin, birlikteliklerinden ruhsal olarak doyum olarak gösterilir ve suçluluk paylaşılmaya çalışılır. sağlamadıkları, beklenti ve gereksinmelerini Yalnızlık; etrafındaki dostların çoğu aldatılan eşe destek karşılayamadıkları evlilik yaşantılarına yasal olarak son vermektedir. Suçluluk, utanç duyar. Umutsuzluk; her vermelerine boşanma denir. Boşanma, evlilik gibi doğal şeyin eski hale gelebileceğine yönelik umudunu kaybeder. bir süreç olarak kabul edilip, eşlerin kendilerine ve birbirlerine saygılarının zedelenmesine neden olmadan Kadınlar, evliliğinde kendini yalnız hissettiğinde, evlilik gerçekleştirilebilmelidir. monotonlaştığında, duygusal yakınlık olmadığında ya da kaybolduğunda, ihmal edildiğini düşündüğünde ve Eşlerin evlilik öncesi birbirlerini yeteri kadar tanımamış intikam için evlilik dışı ilişkiye girmektedir. Erkekler ise olmaları, farklı sosyoekonomik ve kültürel çevreden
gelmenin eşler arası uyumu güçleştirmesi, eşlerin arzularda azalma gözlenir. Evliliğin kötüye birbirlerinin yaşam alanlarına girip özgürlüklerini gittiğinin ilk göstergesidir. kısıtlamaları, yaşam alanlarını daraltmaları, evlilikte 2. Yasal boşanma; adalet önünde evlenme eşlerin iletişim becerilerine sahip olmamaları, eşlerin sözleşmesinin sona ermesidir. ailelerinin evliliklerine karışmalarının yarattığı sorunlar, 3. Ekonomik boşanma; karı ve kocanın para, mal, aile üyelerini farklı beklentiler içine girmelerine, yaşanan mülkünün paylaşılmasıdır. sorunların farklı boyutlara çekilmesine ve evlilikten 4. Ebeveyn olarak boşanma; eşler birbirinden beklenen gereksinimlerin karşılanmasına engel olan boşansa da anne baba rolleri devam etmektedir. sosyoekonomik sorunlar, kadının eğitim düzeyi ve sosyal 5. Sosyal boşanma; evlilikte oluşturulan arkadaş statüsünün yükselmesi ile ekonomik bağımsızlığını ilişkilerinin sonlandığı dönemdir. kazanması sonucunda güçlenmesi ve güçlenen kadının 6. Ruhsal boşanma; en son ve en zor aşamadır. Eşin beklenti düzeyinin yükselmesi ve haklarını arama yetisi kişiliğinden kendininkinin ayrışması ve eşin kazanması, kıskançlık, şiddet, zina, akıl hastalığı, suç, yokluğunun etkisini hissetmektir. Her bir eş, onur kırıcı hareketler ve terk boşanma nedenleridir. eşinin desteği olmaksızın başarısızlıkları için suçlayıcı birim olmadan tek başına yaşamayı 1980’li yıllardan itibaren boşanma konusunu ele alan öğrenir. çalışmalarda “sosyal değiş tokuş kuramı” ve “kriz kuramı” temel alınmaktadır. Sosyal değiş tokuş kuramı bireylerin Psiko-sosyal bir süreç olarak boşanma evreleri şunlardır: evlilikleri hakkında kazançlar ve kayıplar üzerinden 1. Düş kırıklığı aşaması: Kişinin duygusal değerlendirme yaptıklarını varsayan ekonomik temele körlükten kurtulup eşini gerçek kimliğiyle fark sahiptir. Bireyler alternatifler karşısında kendi evlilikleri ettiği aşamadır. daha karlı olduğu müddetçe boşanmazlar. Levinger’in 2. Aşınma aşaması: Bir önceki aşamada Sosyal değiş-tokuş kuramına göre bireyler evlilik ilişkisi baskılanmış olan hayal kırıklıkları, kızgınlıklar dışındaki yaşamı kendi evlilik ilişkilerinden daha çekici açığa çıkmaya başlar. olarak algılamadıkça boşanmazlar. Becker’in Sosyal 3. Kopukluk aşaması: Evliliğe olan yatırımın Değiş Tokuş Kuramı ise evlilik ilişkisinde eşlerin, anlamlı derecede azaldığı aşamadır. periyodik olarak evli kalmanın yarar ve maliyetini gözden 4. Fiziksel ayrılık: Eşler yalnızlık, anksiyete ve geçirdiğini ileri sürer. Evliliğin ilk birkaç yılında ortaya karmaşık düşünceler içine girer, yeni kimlik çıkan olumsuz bilgiler evliliğin ilk yıllarında boşanmaya geliştirme ihtiyacı hissederler. neden olmaktadır. Yas modeline dayanılarak geliştirilmiş 5. Yas aşaması boşanma kuramı ise Kriz Kuramıdır. Bir olay mevcut 6. İkinci ergenlik aşaması: Bireyin yeni kişilik dengeyi bozmuşsa, mevcut savunma mekanizmaları eski arayışına girdiği aşamadır. dengenin sağlanmasında yetersizse, bu olay bir “kriz”dir. 7. Araştırma ve sıkı çalışma aşaması: Tekrar oto Bu olay bir tehdit veya kayıp olarak algılanacağı gibi kontrol oluşur. mücadele edilecek bir durum olarak da algılanabilir. Boşanma tüm bu tepkileri içerir. Boşanmadan sonra her iki cinsiyetten olan eşlerde ev geçimi, para, ev işlerini organize etme konusunda Boşanma eğiliminin endüstrileşme ve şehirleşme ile sorunlarla karşılaşırlar. Boşanmadan sonra kişilerin yeni ilişkilidir. Günümüzde eş seçiminde otonomi diğer bir hayata uyum sağlamaları sekiz ay bir yıl içinde ifadeyle severek evlenmeler artmıştır ve bu evliliklerde olabilmekte, 2-4 yıl içinde gerginlikten uzaklaşıp boşanma ihtimali daha yüksektir. Ekonomik refah hayatlarını düzene sokabilmektedirler. boşanmayı arttırmaktadır. Gelir seviyeleri birden artanlarda gelir seviyesi sabit olanlara göre boşanma oranı Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri 5 aşamada izlenir: daha yüksektir. Büro işlerinde çalışanlarda boşanma oranı Çocukların boşanmayı inkâr etmesi, Boşanma durumu daha düşükken, işçi sınıfında daha yüksektir. Prestiji yaratan nedenlere kızmaları, Anne-babayı birleştirme yüksek işlerde çalışan kadınlarda boşanma oranı yüksektir. çabaları, Depresyon ve çöküntü, Kabullenmedir. Erkeğin eğitim seviyesinde yükselme boşanma oranını Çocuk-anne-baba arasındaki ilişkinin zedelenmesi, Düşük düşürmektedir. Kadınlarda ise durum tersidir. Evlenme benlik saygısına neden olma, Kendi evlilik hayatlarında da yaşının düşüklüğü evliliğin ilk 5 yılında boşanmanın en iyi belirleyicilerindendir. boşanmaya eğilim, Suça eğilim, Düşük okul başarısı, Yoğun korku ve kaygı, Evlenmeden birlikte yaşama Bir yas süreci olarak boşanma 5 evreden oluşur. İnkâr, eğilimi, Çocuk sahibi olmakta isteksizlik, Daha fazla kayıp-depresyon, kızgınlık-ambivalans, yeni yaşam tarzı zihinsel sağlık sorunları ise boşanmanın çocuk ve genç ve kimliğe uyum sağlama, kabul ve yeniden işlev görme. üzerindeki etkileridir.
Boşanmanın 6 paralel istasyondan yani ardı ardına gelen 6 Çocuklara boşanma ile ilgili yapılacak açıklamada anne- evreden oluştuğunu ileri sürer. babanın birliktelikleri ile ilgili sorunları olduğu, bu sorunların çocuklarla ilişkili olmadığı, anne-babanın her 1. Duygusal boşanma; evliliğin çözülme sürecidir. zaman çocukların yanında olacağı uygun bir dille Eşlerden en az birinde duygusal isteklilik ve anlatılmalıdır.