Gelişmekte olan ülkeler arasındaki ticaret çok hızlı Tarımsal Üretimin Tanımı büyürken, yüksek gelirli ülkeler arasındaki ticaret
Tarımsal üretim; toprakla, bitkisel ürünlerle, hayvanlarla yavaşlamaktadır. Düşük gelirli ülkelerin tarımsal ihracatı ve hayvan ürünlerinin üretimiyle ilgilidir. hızla artmasına rağmen halen istenilen seviyede değildir. Tarımsal üretim verileri, genel hatlarıyla aşağıdaki gibidir Bu yüzden, düşük gelirli ülkeler, tarım ve işlenmiş (EUROSTAT, 2018): ürünlerdeki ticaretin çok küçük bir kısmını oluşturmaktadırlar. Örneğin 2007'de 123 ülkenin işlenmiş Genel bitkisel üretim verileri şunları içerir; ürünler ihracatı, bu ürünlerin dünya toplamına %1'den daha az katkıda bulunurken, gelişmiş 20 lider ülke, • Hububat toplamın yaklaşık dörtte üçünü oluşturmuştur (AB içi • Başlıca ürünler (kurutulmuş baklagiller ve ticaret dahil olduğunda %81). protein bitkileri, kök bitkileri, endüstriyel ürünler, yeşil alanlar) Tarımsal Üretimin Gerekçeleri • Sebze ve meyveler Zorunlu ihtiyaç malı üreten tarım sektörü, geçmişte • Tarım için tarım arazisi kullanımı (ekilebilir olduğu gibi günümüzde de ülke ekonomileri için büyük arazi, kalıcı ürünler, daimi otlaklar,…) önem arz etmektedir. Tüm canlıları ilgilendiren yaşamsal
Genel hayvansal üretim verileri ise şöyledir; ürünlerin tarım sektöründe üretilmesi tarımın önemini artıran en temel unsurdur. • Büyükbaş hayvanlar Günümüzde dünyadaki toplam yıllık gıda maddeleri • Küçükbaş hayvanlar üretimi dünya tüketimini karşılayabilecek düzeydeyken • Kümes hayvanları çeşitli bölgeler arasında kişi başına düşen üretim miktarı • Bunların dışında arıcılık, ipek böcekçiliği gibi yönünden farklılıklar vardır. türleri saymakta mümkündür. Tarım sektörü, 2014 yılında küresel gayri safi yurt içi Biyoteknoloji: Bitki, hayvan veya mikroorganizmalar hasılanın üçte birini oluşturmuştur. Ancak, tarım kaynaklı kullanılarak yeni bir organizma (bitki, hayvan ya da büyüme, yoksulluğun azaltılması ve gıda güvenliği risk mikroorganizma) geliştirmek, doğal olarak var olmayan altındadır. İklim değişikliği, özellikle dünyanın en veya ihtiyacımız kadar üretilemeyen yeni ve az bulunan güvensiz bölgelerinde verimliliği düşürebilmektedir. Sera maddeleri (ürünleri) elde etmek veya var olan bir gazı emisyonları tarım, ormancılık ve arazi kullanımı organizmanın genetik yapısında arzu edilen yönde değişikliğinin %25’inden sorumlu görülmektedir. Diğer değişiklikler meydana getirmek amacı ile kullanılan taraftan dünya tarım sektöründeki azalma, iklim yöntemlerin tümüdür. değişikliğinin en önemli nedenlerinden biridir.
Tarımsal Üretimin Özellikleri Tarım sektörünün sanayi sektörüne de önemli katkısı
Tarımın en önemli özelliği çok fonksiyonlu olmasıdır. vardır. Sanayi sektörünün önemli bir kısmı her ülkede değişik oranlarda olmak üzere ham maddesini tarım • Gıda, yem, lif, yakıt ve diğer malları sağlar. sektöründen elde etmektedir. Bu bağlamda, tarım sektörü • Ekosistem üzerinde etkilidir. tarıma dayalı sanayilerin gelişmesinde önemli bir konuma • Sosyal yönü: Yaşam biçimidir. sahiptir. Böylece tarım sektörü tarıma dayalı sanayilere • Ekonomik yönü: istihdam, milli gelir, çiftçi ham madde sağlarken diğer sektörlerde üretilen mal ve geliri, ticaret. hizmetlere talep oluşturmak suretiyle ekonomiye katkıda • Dünya nüfusunun % 40’ının temel geçim bulunmaktadır. Bu bakımdan, tarım ve sanayi sektörleri kaynağıdır. birbirlerini etkileyen diğer bir değişle etkileşim içerisinde • Dünyadaki arazinin toplamının %40’ı tarım olan sektörlerdir. Dolayısıyla bu sektörlerdeki gelişmeye arazisidir. paralel olarak sektörlerin etkileşim derecesi de artmakta ve • Dünyadaki tarım işletmesinin % 90’ının arazi çeşitlenmektedir. büyüklüğü 2 hektarın altındadır. Tarımsal Üretimin Türleri ve Önemi Tarım dışı alanlarda faaliyette bulunan firmalar üretim Hububat Üretimi: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım kararında en yüksek kârı sağlamaya yönelirken tarımcılar Örgütü (FAO) verilerine göre, 2009 yılı hububat rekoltesi en uygun maliyetli üretim faktörleri bileşiminden ve en 2008 yılına göre % 3’lük bir gerileme ile 2.218,8 milyon yüksek getiri sağlayan rasyonel ürün kompozisyonundan olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılındaki bu gerilemeye uzaklaşırlar. rağmen üretim 2008 yılı rekor üretiminden sonra en Dünyada OECD grubu dahil olmak üzere; Brezilya, Çin, yüksek ikinci seviyeye gelmiştir. Ekonomik krizin Hindistan, Endonezya ve Güney Afrika gibi pek çok etkisiyle yem tüketiminde mütevazı bir artış gelişmekte olan ülkede tarımsal ürünlere dayalı ticari beklenmektedir. Ancak son yıllarda gelişen endüstriyel faaliyetler artmaktadır. Gelişmekte olan ekonomilerin kullanım için yeni sezonda ciddi bir düşüş olması dünya tarım ticaretindeki artan önemi, ikili ticaret muhtemeldir. Küresel nüfus artışının gıda için kullanılan modellerinin değişmesiyle de kendini göstermektedir. hububat tüketimini arttırması beklenmektedir. Dünya
hububat tüketiminde beklenen düşüşün hububat kazanmıştır. Coğrafi alanlarda sınırlı olduğu sanılan stoklarından karşılanması hâlinde hububat stokunda bir sebzecilik, günümüzde ekolojik şartları da zorlayarak azalma öngörülmektedir alanını hızla genişletmiştir. Günümüzün en cazip mesleklerinden biri hâline gelen sebzecilik ülke Baklagiller Üretimi: Baklagillerin beslenme değeri dikkate ekonomilerinin tarımsal girdileri içinde önemli bir yer alındığında genel olarak aşağıdaki özellikleri gösterdikleri tutmaya başlamıştır. söylenebilir: Meyve Üretimi: iklim faktörü meyvelerin yetiştirilmesinde • Yüksek oranda protein içerirler. önemli rol oynar. Tropikal iklim meyveleri için kış • Yüksek oranda mutlak gerekli lizin aminoasidi sıcaklığının 0 °C’ye düşmesi dondurucudur. Subtropikal içerirler. iklim meyveleri ise 0 °C’nin altındaki sıcaklıklara bir • Mutlak gerekli metionin ve sistin aminoasidi ölçüde dayanabilmektedir. Turunçgiller meyveleri -2 bakımından yoksunlardır. °C’de dondukları hâlde, ağaçlar -10 °C’ye kadar • Tahıl taneleri için mükemmel bir tamamlayıcı dayanabilirler. Aynı şekilde zeytin ve incirlerde -10 °C’ye protein kaynağıdır. kadar dayanabilirler. Ilıman iklim meyveleri daha düşük • Kolesterol seviyeleri oldukça düşüktür. sıcaklığa dayanabilirler. Elma ve armutlar dinlenme • Bazı anti besinsel maddeler içerdikleri için dönemi kış aylarında -30 °C’ye kadar şeftali -20 °C’ye sindirimleri zordur. kadar dayanabilir.
Tohumluk Üretimi: Tohumluk, tarımda toprak, su, gübre Hayvansal Üretim: Hayvancılık ve dolayısıyla tarım ve mekanizasyon kaynaklarının yararını artırarak üretim sektöründeki canlılık ve gelişme, tarım sektörüne ileri ve verimliliği yükseltecek bitkiyi hastalık ve zararlılara teknolojiyi ve ekonomik anlamda daha büyük işletmeler karşı dirençli hâle getirebilecek temel girdilerden biridir. ile düşük maliyetli ve kaliteli üretimi getirecektir. Sanayileşme ile birlikte yapay ve doğal ortamlarda yeni Böylece, maliyet ve fiyatlar düşerken iç talep daha da tekniklerle farklı toprak ve iklim türleri için yeni çeşitler artacak ve hatta dış talebi de zorlayacaktır. üretilmiştir. Tohumlar bölgelere göre ıslah edilerek diğer girdilerin yararını da arttırmaktadır. iyi bir özelliğe sahip Türkiye’de 2012-2017 döneminde, hayvansal ürün üretim tohum, hububatta % 20, serada domates yetiştiriciliğinde değeri % 52 artmıştır. Toplam hayvansal üretim değeri, % 400 oranında bir artış sağlayabilir. Ortalama olarak tarımsal üretim değerinden % 58 pay alarak 187 milyar verimi, genetik yapısı ve kalitesi yüksek tohum 722 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu miktarın, 117 kullanımının % 20 ila %25 arasında verimi arttırdığı milyar 796 milyon TL’lik kısmı canlı hayvanlar üretimi, bilinmektedir. 69 milyar 926 milyon TL'lik kısmı ise hayvansal ürünler üretiminden oluşmaktadır. 2017 yılı için OECD-FAO Entansif (modern-yoğun) tarım, belirli büyüklükteki bir verilerine göre dünya kişi başına et tüketim miktarı tarımsal araziden daha fazla ürün alınmasına yönelik ortalama 34,4 kg/kişi olarak gerçekleşirken, bu oran tarımsal teknolojiyi, ekstansif (kaba-yaygın) tarım ise Türkiye’de kişi başına 30,4 kg olarak gerçekleşmiştir. büyük tarım alanlarında küçük miktarlarda sermaye ve iş gücü kullanılarak gerçekleştirilen tarımsal faaliyetleri Konvansiyonel hayvancılık, daha fazla hayvan ve daha ifade eder. fazla girdi ile en yüksek verimi amaçlayan bir üretim şekli iken organik hayvancılık, hayvan sayısının az olduğu, Organik Üretim: Tarımsal üretimde kullanılan uygun besleme ve barınak koşullarında buna uygun üretim kimyasalların insan ve toplum sağlığı üzerinde olumsuz ve pazarlama yöntemi ile kaliteli ürün elde edip yüksek etkileri gün geçtikçe artmaktadır. Tüm bu olumsuz etkileri fiyata ulaşabilen bir üretim sistemidir. ortadan kaldırmak amacıyla çeşitli kimyasalların mümkün olduğu kadar az kullanılması, bunların yerine organik Hayvansal üretim, II. Dünya Savaşı sonrasında, sınırlı gübre ve benzeri yöntemlerin kullanıldığı ekolojik tarım çevresel koşullara sahip barınaklarda birçok yetiştiricilik sistemi geliştirilmiştir. pratiğinin otomasyona dayalı kontrolünü içeren, beslenmenin yoğun olarak yem kaynaklarına FAO ve Avrupa Birliği tarafından konvansiyonel tarıma dayandırıldığı entansif yoğun yapıya bürünmüş, işletme alternatif olarak da kabul edilen bu üretim şekli değişik sayıları azalmış, pazarın talep ve hedeflerine göre üretime ülkelerde farklı isimlerle anılmaktadır. Almanca ve Kuzey ve bölgesel koşullara odaklanmıştır. Çevre üzerindeki Avrupa dillerinde “Ekolojik Tarım”, Fransızca, İspanyolca olumsuz etkilerde bu yapılanmanın ortak temel ve İtalyancada “Biyolojik tarım”, İngilizcede “Organik sonuçlarından birisidir. Zira yoğunlaşma miktarı çevre Tarım”, Ülkemizde ise “Ekolojik veya Organik Tarım” eş aleyhine oldukça genişlemiştir. anlamlı olarak kullanılmaktadır.
Sebze Üretimi: insanoğlunun en eski uğraşılarından biri de sebzeciliktir. İlk insanlar beslenmelerini doğadaki yabani otlarla gerçekleştirmişler, zamanla alınan kültürle bu otlar sebzelere dönüştürülmüştür. Sosyo-ekonomik koşullarla birlikte günümüzde sebzecilik önemli bir boyut