olarak dosya paylaşım protokolünü kullanan herkes için Giriş erişilebilir hâle gelmiştir. 1974 yılında iletim denetimi
İnternet, “kendi aralarında bağlı ağ yapıları” anlamına protokolü/internet protokollerinin (TCP/IP) başlangıç gelen İngilizce INTERconnected NETworks kelimelerinin tasarımı tamamlanmıştır. TCP/IP Türkçe olarak İletim kısaltmasıdır. Bir bilgisayar ağı ise iki ya da daha fazla denetimi protokolü/ internet protokolleri olarak ifade bilgisayarın birbirine bağlanmasıyla oluşturulan yapıya edilir. Bilgisayarlar ve ağ aygıtları arasında iletişimi verilen isimdir. Bir ağa bağlı bilgisayarlar, ağ yardımı ile sağlamak amacıyla standart olarak kabul edilmiş kurallar birbirleriyle iletişim kurabilir, veri alışverişi yapabilir ve dizisidir. Sonraki on yıl süresince TCP/IP protokolleri kendilerine bağlı aygıtları paylaşabilirler. Dünya geliştirilip iyileştirmeler sağlanmıştır. Bayrak günü olarak genelinde bulunan bilgisayar, mobil aygıt vb. tüm bilgi ve da kabul edilen 1 Ocak 1983 tarihinde yerini TCP/IP iletişim aygıtları belirli protokoller altında birbirleriyle protokollerine bırakmış ve bu yeni protokoller iletişimde bulunmaktadır. ARPANet’in ana kısmı hâline gelmiştir. ARPANet projesi 1990 yılında sonlanmıştır. İnternetin Doğuşu İnternetin kökleri Amerika Birleşik Devletleri Savunma İnternet Mimarisi
Bakanlığı Pentagon’a bağlı Defansif Gelişmiş Araştırma İnterneti oluşturan bağlı bilgisayar ağları kendi aralarında Projeleri Ajansı (Defence Advanced Research Projects farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bir yerel alan ağı Agency - DARPA) tarafından başlatılan ve ARPANet (Local Area Network - LAN), birbirine fiziksel olarak olarak isimlendirilen bir bilgisayar ağı projesine yakın konumdaki bilgisayar veya diğer ağa bağlı bilgi dayanmaktadır. Bu projenin iki önemli amacı işleme aygıtlarını birbirlerine bağlamaktadır. Yerel alan bulunmaktaydı. 1. Farklı fiziksel bölgelerde bulunan bilim ağları genellikle tek bir oda ya da bina ile sınırlıdır. Bazı insanlarının bilgilerini paylaşmalarına, askerî ve bilimsel durumlarda ise birbirine yakın binaları da kapsayabilir. projeler üzerinde birlikte çalışmalarına olanak sağlamak, Yerel ağların yönetilmesi amacıyla 6 İnternet farklı ağ 2. Bilgisayar ağının bir bölümü etkisiz hâle getirilse veya topolojileri yapılandırılabilir. Ağ Topolojileri bir ağdaki bir afet ya da nükleer saldırı sonucu tahrip edilse bile bilgisayarların nasıl yerleştirileceğini, nasıl bağlanacağını işlevselliğinin ve çalışmasının devam etmesine olanak ve veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır. sağlamak. Yerel alan ağlarında ortak yol (bus), halka (ring) ya da
ARPANet olarak isimlendirilen bilgisayar ağı 1969 yıldız (star) topolojileri yaygın olarak kullanılmaktadır.
yılında işlevsel hâle gelmiş ve Amerika Birleşik Devletleri Ortak yol topolojisinde, ağdaki tüm sistemler aynı iletim üzerindeki bilimsel ve akademik araştırmacıları birbirine hattı üzerinden iletişim kurarlar. Her bir sistemin adresi bağlamıştır. ARPANet Los Angeles Kaliforniya vardır ve ortak yol üzerindeki her mesajı okurlar. Halka Üniversitesi (UCLA), Stanford Araştırma Enstitüsü topolojisinde, her düğüm noktası komşu iki düğüm ile (SRC), Utah Üniversitesi ve Santa Barbara Kaliforniya bağlantılıdır. İletim yolu halka şeklindedir. Yıldız Üniversitelerinde bulunan ve ağ üzerindeki diğer topolojide, düğüm noktalarının tamamı merkezî noktadaki bilgisayarlara bağlantı ve hizmet sağlayan dört adet ana bir cihaza bağlıdır. Ağ üzerindeki tüm veri trafiği bu bilgisayarın (host) birbirine bağlanmasıyla merkezî noktadan geçer. oluşturulmuştur. Düğüm Noktası (Node): Bilgisayar ağında bulunan adreslenebilir bağlantı noktalarıdır. Geniş alan ağı (Wide-Area Network - WAN), potansiyel ARPANet, iletişim yöntemi olarak paket anahtarlama olarak büyük bir coğrafi mesafe üzerinden iki veya daha kullanacak şekilde tasarlanmıştır. Paket anahtarlama, fazla yerel alan ağını birbirine bağlar. Bir geniş alan ağı, iletilecek mesajların paket adı verilen daha küçük yerel alan ağları arasındaki iletişimi sağlar. Genellikle parçalara ayrılmasıdır. yerel alan ağları üzerindeki özel bir düğüm noktası geçityolu (gateway) olarak yapılandırılır. E-posta protokolünü 1972 yılında ARPANet ağına uyarlamış olan Ray Tomlinson aynı zamanda kullanıcı adı Uzun mesafe veri iletimi, anahtarlama noktalarından ve adresini birbirine bağlamak amacıyla @ işaretini de oluşan ağlar üzerinden yapılır. Anahtarlama Noktaları kullanan ilk araştırmacı olmuştur. Uzak bilgisayarlara Verinin bir düğüm noktasından başka bir düğüm noktasına girişi etkinleştiren telnet protokolü, 1972 yılında kısaca iletilmesi sırasında bir hattan başka bir hatta aktarıldığı RFC (Request for Comments) olarak isimlendirilen bağlantı noktalarıdır.
açıklama isteği olarak yayımlanmıştır. Açıklama istekleri Devre anahtarlamada iletişimde bulunacak iki düğüm (RFC), ARPANet projesindeki ağ çalışma grubu içinde noktası arasında bir bağlantı hattı (devre) kurulur. Bağlantı gerçekleştirilen çalışmalar ile geliştirmelerin takip ve hattı üzerindeki her bir düğüm noktasında kaynak ayrılır. paylaşımının yapılmasına olanak sağlamıştır. İnternet Veri iletişimi süresince belirlenen bağlantı hattı kurulu standartları açıklama isteği (RFC) ifadesi ile birlikte kalır ve veri aktarımı bu hat üzerinden gerçekleşir. anılmaktadır. Ağa bağlı bilgisayarlar arasındaki dosya transferini etkin kılan dosya transfer protokolü (FTP), Paket anahtarlama (packet switching) veri aktarımı 1973 yılında açıklama isteği (RFC) olarak yayımlanmış ve gerçekleşen düğüm noktaları arasında bağlantı kurmak bu tarihten itibaren açıklama istekleri (RFC) elektronik amacıyla ARPANet ağı ile birlikte geliştirilmeye
başlanmıştır. Paket anahtarlama dağıtım yöntemi Ağ üzerindeki her bir aygıtın nerede olduğunun günümüzde veri ve ses iletimi teknolojilerinin temelini belirlenebilmesi için başka bir ağ aygıtı ile aynı olmayan oluşturmaktadır. Paket anahtarlama dağıtım yönteminde benzersiz (unique) bir adrese ihtiyacı bulunmaktadır. Bu bir sistem üzerinde tek bir iletişim hattı kullanılarak birden adrese IP adresi olarak kısaltılmış olan internet protokolü çok ağ aygıtı ile iletişimde bulunulabilmektedir. Bu adresi adı verilir. IP adresi (Internet Protocol Address), amaçla uzun mesajlar (veriler) küçük sıralı parçalara interneti ya da TCP/IP protokolünü kullanan diğer paket ayrılıp bu parçaların daha sonra paket dizileri hâlinde anahtarlamalı ağlara bağlı ağ aygıtlarının, ağ üzerinden düzenlenmesi gerekmektedir. birbirleri ile veri iletişimi yapmak için kullandıkları adres olarak da tanımlanır. İnternete bağlı her bilgisayara, Her bir paket birbirinden bağımsız olarak diğer düğüm internet servis sağlayıcısı (Internet Service Provider - ISP) noktalarındaki yönlendirici (router) cihazlara iletilir. tarafından bir IP adresi atanır ve internetteki diğer Yönlendirici (router) Aynı ağ iletişim kurallarını kullanan bilgisayarlar bu bilgisayara servis sağlayıcı tarafından iki bilgisayar ağı arasında veri paketlerinin iletimini atanan bu adres ile erişimde bulunurlar. İnternet sağlayan ağ donanımıdır. Bir yönlendirici iki ya da daha protokolünün yaygın olarak kullanılan internet protokol fazla ağ arasındaki kesişim noktasıdır. sürümü 4 (Internet Protocol Version 4 – IPv4) ve internet Klavyeden karakter tuşlanması, web sayfalarına erişilmesi protokol sürümü 6 (IPv6) olmak üzere iki sürümü gibi anlık yüksek veri aktarım hızına (data transfer rate) bulunmaktadır. ihtiyaç duyulan durumlarda, paket anahtarlamalı dağıtım Bilgisayar ve ağ aygıtlarına statik ve dinamik olmak üzere yöntemi devre anahtarlamalı dağıtım yöntemine göre daha iki çeşit IP adresi verilebilmektedir. Statik IP adresleri iyi bir performansa sahiptir. Veri aktarım hızı, bilgisayar olan bilgisayarların adresleri değişmez. Daha çok sunucu ağı ya da internet ortamında bulunan iki nokta arasında bir görevi gören bilgisayarlar için tercih edilir. İnternete saniyede iletilen bit ya da byte cinsinde veri miktarı olarak bağlanan kullanıcının dış dünyaya bağlantı sağladığı tanımlanır. Paket anahtarlamalı dağıtım yönteminde gerçek adresi çoğu zaman dinamik IP adresidir. verinin paketler hâlinde yollanmasının bir avantajı, herhangi bir şekilde hattın bir veya birden fazla Adres Çözümleme Protokolü (Address Resolution kullanıcıya sürekli olarak ayrılmamasıdır. Protocol - ARP) internet katmanında bulunan bir diğer önemli protokoldür. Yerel ağların oluşturulmasında Ağ üzerinden iletilecek verinin ne şekilde paketleneceği kullanılan kablolu ya da kablosuz ağ arayüzleri, ve iletilen veride hata olup olmadığının nasıl birbirlerine veri paketi göndermeleri için üretim sırasında denetleneceğinin belirlenmesi bir kurallar dizisi tarafından kendilerine verilen ve MAC adresi olarak isimlendirilen gerçekleştirilmektedir. Bu kurallar dizisi bilgisayarlar ve 48 bit uzunluğundaki fiziksel adresi kullanırlar. ağ aygıtları arasında iletişimi sağlamak amacıyla standart olarak kabul edilmiş olan ve kısaca TCP/IP protokolleri Katman 3: TCP/IP modelinde üçüncü sıradaki katman olarak bilinen internet protokol kümesidir. taşıma katmanıdır. Alt katmanlar ağ arayüz ve internet katmanları ile üstteki uygulama katmanı arasında geçit TCP/IP donanım ve ağ alt yapısından bağımsız olarak görevi görmektedir. geliştirilmiş olan, bilgisayar ve ağ aygıtlarını birbirleriyle karşılıklı çalışabilmesi için kullanılan en yaygın protokol Katman 4: TCP/IP modelinde dördüncü ve son sıradaki kümesidir. Uluslararası Standartlaştırma Örgütünün (ISO) katman uygulama katmanıdır. Uygulama katmanı, ağ geliştirdiği birbiriyle bağlantılı açık sistemler standardı aygıtları üzerindeki yazılımların ağ kaynaklarına (OSI) tabanlı ağ modeline alternatif olarak geliştirilmiştir. erişimlerini sağlayan arabirimleri oluştururlar. Uygulama Birbiriyle Bağlantılı Açık Sistemler Standardı (OSI) Ağ katmanı kullanıcıya en yakın katman durumundadır. OSI aygıtlarında çalışan uygulamaların birbirleriyle nasıl modeli içerisindeki oturum, sunum ve uygulama iletişim kuracaklarının tanımlandığı protokol modelidir. katmanlarının gerçekleştirdiği işlemlerin yürütüldüğü katmandır. Uygulama katmanı içinde tanımlanmış olan TCP/IP protokol yapısı ise dört katmandan oluşmaktadır. SMTP, TELNET, FTP, DNS vs. gibi protokoller Bu protokol; Uygulama Katmanı (Application Layer), kendilerini kullanan yazılımlara hizmet verirler. Benzer Taşıma Katmanı (Transport Layer), İnternet Katmanı ve şekilde bir web tarayıcısı bir adresteki sayfayı Ağ Arayüz Katmanı (Network Interface Layer) olarak görüntülemek istediğinde uygulama katmanında hizmet modellenen dört katmanlı bir mimariye sahiptir. veren HTTP protokolüne başvurur. Katman 1: Ağ arayüz katmanı OSI modeli içerisindeki Önemli İnternet Hizmetleri fiziksel ve veri bağlantı katmanlarının gerçekleştirdiği işlemleri yürüten ilk ve en alt seviyedeki katmandır. Kullanıcılara sunulan internet hizmetleri arasında öne çıkanlar Telnet, elektronik posta (e-posta), dosya transfer Katman 2: TCP/IP modelinde ikinci sıradaki katman protokolü, etki alanı adı sistemi ve hiper-metin transfer internet katmanıdır. Taşıma katmanından gelen veri protokolüdür. paketleri farklı bir ağa gönderilmeden önce veri paketine yönlendiricilerin kullanacağı bilginin eklendiği katmandır. Telnet, internet ağı üzerindeki bir cihaza uzaktan erişim sağlayarak bağlantı kurmak için geliştirilen bir TCP/IP
protokolü ve bu hizmeti yapan yazılımlara verilen genel Sadece önbellekleyen ad sunucu (caching-Only Name addır. Telnet protokolü TCP bağlantısı yapılarak uzaktan Server), kendi üzerinde bölge bilgilerinin tutulduğu bir erişim ile oturum açılan cihaz üzerinde sanal klavye bölge dosyası bulunmamaktadır. DNS veritabanında kullanılmasına izin verir. Uzaktan bağlantı sırasında hiyerarşik olarak ağaç yapısındaki etki alanı adları, nokta kullanılan mesajlar ve iletilen veriler şifrelenmeden (.) ile ayrılmış şekilde, ayrı ayrı bulunmaktadır. gönderilir. Telnet erişim programları, günümüzdeki İnternet etki alanı adları, uluslararası platformada genel işletim sistemlerinin çoğunda işletim sistemi ile birlikte üst düzey etki alanı (generic Top Level DomaingTLD) gelmektedir. olarak adlandırılan .com, .org, .edu vb. şeklindeki etki Elektronik posta (e-posta) hizmetleri internet üzerinde en alanı adları ile ülke kodu üst düzey etki alanı (country çok kullanılan iletişim uygulamalarından biridir. İnternet code Top Level Domain) olarak adlandırılan ve ISO-3166 üzerinde mesajların geniş alan ağları boyunca standardında yaklaşık 200 ülke kodundan (.uk, .de, be, .tr iletilebilmesini sağlayan protokoller tasarlanmıştır. Yalın vb.) oluşan adlandırma sistemi ile yönetilmektedir. posta iletim protokolü (Simple Mail Transfer Protocol - İnternet kullanım alanlarının gelişen teknolojiye bağlı SMTP), Postane Protokolü Sürüm 3 (Post Office Protocol olarak genişlemesi, farklı türde protokollerin ortaya Version 3 – POP3) ve İnternet Mesaj Erişim Protokolü çıkmasına sebep olmuştur. Bu protokollerden en (Internet Message Access Protocol - IMAP) e-posta önemlilerden birisi hiç kuşkusuz kısaca HTTP olarak iletişiminde kullanılan protokollerdir. SMTP, e-postaların bilinen Hiper Metin Transfer Protokolü’dür. HTTP, gönderilmesi için kullanılan bir protokoldür. SMTP’nin internete bağlı bulunan sunucular ve son kullanıcılar tasarımı sebebiyle mesajın ileteceği bilgisayarların sürekli arasında bilgilerin nasıl aktarılacağı ile ilgili kural ve açık olması gerekmektedir. E-postalarına erişmek yöntemleri düzenleyen bir protokoldür. Http iletişimi, amacıyla istemci bilgisayarlar POP3 veya IMAP istek (request) ve cevap (response) mekanizmasından protokolünü kullanırlar. POP3, posta kutularına erişimde oluşur. Http, istemci tarafından iletilen her istek mesajının basit indirme ve silme işlemlerini gerçekleştirir. IMAP, birbirinden ayrı olarak işlenmesini sağlayacak şekilde POP3’e göre daha fazla ve karmaşık işlemleri tasarlanmıştır ve iki yönlü bir veri iletimine izin gerçekleştirebilir. IMAP ve POP3 kullanımı arasındaki vermektedir. temel fark IMAP ile e-posta sunucusu ile bağlantı kurulduğunda, posta kutusunda birikmiş e-postaların İnternetin Geleceği sadece başlık bilgileri istemciye getirilir. İnternet teknolojisi 2015 yılı itibarıyla yaklaşık olarak 3.2
FTP, internete bağlı iki bilgisayar arasında (her iki yönde milyar kullanıcısı olan bir hizmete dönüşmüştür. Sadece de) dosya aktarımı yapmak için geliştirilen bir internet bilimsel ve akademik araştırmalar için değil eğitim, sağlık, protokolü ve bu işi yapan uygulama programlarına verilen savunma, ticaret, seyahat ve eğlence gibi günlük yaşamın genel addır. FTP kullanılarak iki bilgisayar arasında dosya pek çok alanında kritik öneme sahiptir. 2020 yılında mobil transferi yapmak için; Bağlanılacak bilgisayarın internet telefon kullanımının yaklaşık 9 milyara yaklaşması adresi (alan adı ya da IP adresi), bağlanılacak bilgisayarda beklenmektedir.
dosyalarına ulaşılmak istenen hesapla ilgili kullanıcı adı Son yıllarda sıklıkla duyulan kavramlardan biri Nesnelerin ve parola, internet erişimi olan, üzerinde FTP yazılı- mı İnterneti (Internet of Things - IoT) kavramıdır. Amerikan bulunan bir bilgisayar, bağlanılacak bilgisayarda, FTP Federal Ticaret Komisyonu tarafından “günlük hayatta protokol komutlarını yorumlayacak, çalışır durumda bir kullanımımızda olan nesnelerin internete bağlanıp veri FTP Sunucu programı gereklidir. gönderip alma kabiliyeti” olarak tanımlanmış olan
Etki alanı adı sisteminin (DNS) görevi, etki alanı adları nesnelerin interneti açısından nesne kavramı geniş bir içerisinde yer alan bilgisayar ve diğer ağ aygıtlarının anlam ifade etmektedir. Her türlü izleme aygıtı, isimleri ile IP adresleri arasında dönüşüm algılayıcılar (sensör) veya erişim düzenekleri nesne olarak gerçekleştirmektir. İnternet ağını oluşturan her bir nitelendirilmektedir. Akıllı şehir uygulamaları, akıllı çevre bilgisayar ya da ağ aygıtı sadece kendine ait bir IP uygulamaları, akıllı ev uygulamaları, tedarik zinciri adresine sahiptir. DNS, bu IP adreslerini internet uygulamaları, akıllı hayvancılık uygulamaları ve akıllı kullanıcıların erişimi için www.alan_adı.com şeklinde tarım uygulamaları nesnelerin internetinin oldukça yaygın kolay hatırlanır adreslere dönüştürme görevini uygulama alanlarıdır. üstlenmektedir. DNS sunucuları, alan adları ile bu adlara Nesnelerin interneti uygulamaları, algılayıcıların her karşılık gelen IP adreslerini kayıt altına almaktadır. birine erişilebilir olmasından başka, pek çok algılayıcıdan Çalışma şekillerine göre 3 farklı tipte DNS sunucu toplanan verilerin bir arada çözümlenerek değerli bir bilgi bulunmaktadır. Birincil ad sunucu (primary name server), üretilmesi amacıyla da kullanılmaktadır. Fiziksel bağlı olduğu internet bölgesiyle (zone) ilgili bilgileri ortamlardan gelen çok yüksek miktardaki algılayıcı verisi kendisinde bulunan bölge dosyasından elde etmektedir. Bu (data), yapılan değerlendirmelerin ardından bilgi dosyaya bilgiler elle tek tek girilir. İkincil ad sunucu (knowledge) olarak ilgili kişilere iletilebilir ya da sistemler (secondary name server), bağlı olduğu internet bölgesiyle yardımıyla işlenerek bir faaliyet gerçekleştirilmesi ilgili bilgileri bağlı olduğu bir DNS sunucudan alır. sağlanabilir. Bu açıdan bakıldığında nesnelerin
internetinin Büyük Veri (Big Data) kavramları ve uygulamaları ile kesiştiği görülmektedir. Büyük veri, ağ bağlantılı çok farklı kaynaklardan elde edilen verinin, anlamlı ve işlenebilir biçime dönüştürülmüş biçimine verilen addır.
Artırılmış gerçeklik, bilgisayar tarafından üretilen ses, görüntü, grafik ve küresel konumlandırma sistemi (GPS) verileriyle gerçek dünyadaki çevrenin ve içindekilerin zenginleştirilmesidir. Gerçekliğin bilgisayar tarafından değiştirilmesi ve taşıdığı bilginin artırılması ya da görünür hâle getirilmesidir. Artırılmış gerçeklikte, zenginleştirme gerçek zamanlı gerçekleşir ve kullanıcı etrafındaki bilgi ile etkileşime girebilmektedir. Artırılmış gerçeklikte teknoloji gerçek dünya üzerine bilgisayar ile üretilmiş nesneler konumlandırılırken sanal gerçeklikte gerçek dünya yerine tamamıyla bilgisayar tarafından tasarlanıp canlandırılmış bir dünya bulunmaktadır. Sanal gerçeklik (Virtual reality), bilgisayarlar tarafından taklit edilerek oluşturulan ortamlardır.
Bulut bilişim, bilişim aygıtları arasında ortak bilgi paylaşımını sağlayan hizmetlere verilen genel addır. Ağ üzerinde bulunan temel kaynaktaki yazılım ve bilgilerin paylaşımının sağlanması ve mevcut bilişim hizmetinin bilgisayarlar ve diğer ağ bağlantılı aygıtlar tarafından internet üzerinden kullanılmasıdır.
Bulut bilişim üç temel hizmet modeli sağlamaktadır. Altyapı olarak hizmet (IaaS) modeli, sunucu bilgisayar hizmetinin fiziksel veya sanal makine olarak verildiği en temel bulut bilişim hizmet modelidir. Platform olarak hizmet (PaaS) modelinde, genellikle işletim sistemi, programlama dili yürütme ortamı, veri tabanı ve web sunucularını içeren bir bilgi işleme platformu hizmeti verilmektedir. Yazılım olarak hizmet (SaaS), modelinde ise uygulama yazılımının yüklenmesi ve işletilmesi bulut hizmetini veren sunucu firma tarafından gerçekleştirilirken uygulamanın üzerinde çalıştığı bulut bilişim altyapısı ve platformunu yönetmezler.
Sis bilişim, akıllı aygıtlar tarafından toplanan verilerin merkezî bir sunucuya gönderilerek işlenmesini sağlayan bulut bilişimin aksine önce yerel bir noktada bu verilerin çözümlenmesi ve gerekli olan bilginin bulut üzerindeki merkezî sunuculara gönderilmesidir.