YBS307U-KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA SİSTEMLERİ
Ünite 7: Kurumsal Kaynak Planlaması ile İlgili Teknolojiler
Giriş
İşletmeler kurumsal kaynak planlamasını farklı yazılımlar aracılığı ile yürüttüğü için teknolojik gelişmeleri yakından takip etmeli ve küresel rekabetin gerisinde kalmamak için kurumsal kaynak planlaması sürecinde bu teknolojilerden faydalanmalıdır.
Tedarik Zinciri Yönetimi
Tedarik zinciri yönetimi, hammadde temininden itibaren son ürün müşteriye ulaşınca kadar gerçekleştirilen tüm süreçlerin yönetimidir. Tedarik zinciri yönetimini kullanmanın tüm tedarik zincirinde boyunca sağladığı bazı avantajlar şu şekildedir:
• Verimliliğin artması • Maliyetlerin düşmesi • Tedarik çevrim süresinin kısalması • Envanterlerin azalması • Teslim sürelerinin kısalması • Müşteri memnuniyeti artışı • Doğruluk oranı yüksek talep tahminleri yapılması
Tedarik Zinciri Ağ Yapısı
Klasik bir tedarik zinciri tedarikçiler, üreticiler, distribütörler, perakendecilerden ve müşterilerden oluşur. Tedarik zinciri ağı yapısının karmaşıklığına göre basit ve genişletilmiş olmak üzere ikiye ayrılır. Basit tedarik zinciri yapısında, işletmenin sadece tedarikçileri ve müşterileri ağda yer alır. Genişletilmiş tedarik zinciri yapısında ise işletme, tedarikçileri, tedarikçilerinin tedarikçileri, müşterilerinin müşterileri ve tedarik zinciri ağına hizmet sağlayan servis sağlayıcı işletmeler bulunur.
Tedarik Zinciri Süreç Görünümü
Tedarik zincirinde süreçlerin görünümü döngü ve itme/çekme görünümü olmak üzere ikiye ayrılır. Döngü görünümü, tedarik zinciri süreçlerin birbirini takip edecek döngülere bölünmesi ile oluşur. Her bir döngü tedarik zincirinde birbirini takip eden başarıyla gerçekleşmiş iki aşamasını kapsar. Döngü görünümünde tedarik zinciri ağının üyelerinin sorumlulukları açıkça belirli olduğu için operasyonel kararlarda döngü görünümü kolaylık sağlar. Tedarik zinciri süreçleri müşteri sipariş döngüsü, ikmal döngüsü, üretim döngüsü ve tedarik döngüsü olarak ayrışır. İtme/Çekme görünümünde tedarik zinciri süreçleri müşteri siparişine cevap olup olmamasına (çekme) ve müşteri siparişi beklentisiyle başlatılıp başlatılmamasına (itme) göre ikiye ayrılır. Satın alma, üretim ve ikmal döngüleri itme sürecinde iken, müşteri sipariş döngüsü çekme sürecindedir. İtme süreçlerinde müşteri talepleri bilinmediği için ürünler talep tahminlerine göre depolanır veya mağazalarda satış için bekler. Çekme süreçlerinde ise müşterilerden gelen talebe göre üretim yapılır.
Müşteri İlişkileri Yönetimi
Müşteri ilişkileri yönetimi, şirketlerin kârlılığını artırmak için olası müşterileri ve halihazırda var olan müşterileri ile ilişkilerini yönetmek için kullandığı bir pazarlama
sistemdir. Kurumsal kaynak planlaması sistemleri ve müşteri ilişkileri yönetimi farklı yaklaşımlara sahip işletme kârlılığını artırmayı amaçlayan iki farklı sistemdir.
Müşteri İlişkileri Yönetimi Bileşenleri
Müşteri ilişkileri yönetiminin temel bileşenleri insan, teknoloji ve süreçtir. Başarılı bir müşteri ilişkileri yönetimi ancak bu üç bileşenin doğru bir şekilde birleştirilmesi ile elde edilir.
Müşteri İlişkileri Yönetimi Adımları
Bir işletmede müşteri ilişkileri yönetimini uygulama adımları müşteri seçimi, müşteriyi elde etme, müşteriyi koruma ve müşteri derinleştirmedir. Bu dört adım sırasıyla uygulanır.
Müşteri İlişkileri Yönetimi Türleri
Müşteri ilişkileri yönetimi operasyonel, analitik, işbirlikçi ve stratejik olmak üzere dörde ayrılır.
İş Zekâsı
Günümüzde işletmeler için en değerli kaynak veridir, bu nedenle de veri yeni dünyanın petrolü olarak adlandırılmaktadır. İşletmelerin veriden değer elde etmesi iş zekâsı sayesinde olur. İş zekâsı, şirkete ait büyük veriyi anlamlı hâle getirerek şirketin rekabet gücünü artırır. İş zekâsı iş operasyonlarından veri toplama, depolama ve analiz etme sürecini ifade eden bir şemsiye kavramdır. Bir işletme iş zekâsına en çok yönetim bilgi sistemleri, planlama, pazarlama, insan kaynakları ve satış süreçlerinde ihtiyaç duyar.
Veri Ambarı
Veri ambarı, farklı kaynaklardan gelen farklı formatlardaki verinin kolaylıkla analiz edilebilecek şekilde depolandığı ve yönetildiği ortamdır. Veri ambarlarının özelliklerini şu şekildedir:
• Konu odaklılık: Veriler konuya göre düzenlenir. • Veri entegrasyonu: Farklı kaynaklardan gelen verinin tutarlı olacak şekilde birleştirilir. • Kalıcılık: Veri ambarları statiktir. Veri, veri ambarına girildikten sonra son kullanıcılar tarafından değiştirilemez sadece okunabilir. Veri güncellenmesi veya yenilenmesi periyodik zamanlarda yapılır, son kullanıcılar ancak bu işlem bittikten sonra veriye erişebilir. • Zamana bağlılık: Anlık veriler yerine geçmişten bugüne kadar tutulan verileri içerir. Böylelikle işletmelerdeki değişim ve eğilimler incelenebilir.
Çevrimiçi Analitik İşleme (Online Analytical Processing-OLAP)
Çevrimiçi analitik işleme (Online Analytical Processing- OLAP) büyük ölçekli veri üzerinde hızlı bir şekilde çok boyutlu analizler ve sorgulamalar yapılmasını sağlayan çevrimiçi bir sistemdir. Veri ambarların yer alan olan çok boyutlu verinin OLAP küpleri ile farklı görünümlerini oluşturulabilir ve bu farklı görünümler üzerinden karmaşık analizler yapılabilir.
Veri Madenciliği
Veri madenciliği, karar verme süreçlerine katma değer sağlayacak bilginin büyük ölçekli veri kümelerinden bilgisayar programları aracılığıyla çıkarılmasıdır. Pek çok farklı tanımı bulunan veri madenciliğinin bir diğer tanımı da büyük ölçekli veri kümelerinden gelecekle ilgili tahmin yapılmasını sağlayan gizli örüntü ve ilişkilerin çeşitli algoritmalar aracılığı ile bulunmasıdır. Karar verme süreçlerinde veri madenciliğinden yararlanan başlıca sektörler; sağlık, pazarlama, finans, biyoenformatik, eğitim, bilgi güvenliği, ulaşım, üretimdir.
Kurumsal Kaynak Planlama Sistemlerinde Kullanılabilecek Bilgi Teknolojileri
Endüstri 4.0, üretim süreçlerindeki tüm makinelerin bilgi teknolojileri aracılığıyla birbirleri ile haberleşmesini sağlayarak kendi kendini yönetebilen insan bağımsız süreçlerinin oluşmasını amaçlar. Endüstri 4.0’ın işletmelerin hayatına girmesi ile üretim ve hizmet süreçlerinde bilgi teknolojilerini kullanmak artık işletmeler için bir tercihten ziyade zorunluluk olmuştur.
Elektronik Veri Değişimi
Kurumsal kaynak planlaması sistemleri, işletme içi ve işletmeler arasındaki veri ve doküman (irsaliye, gümrük belgeleri, envanter belgeleri, fatura, konşimento vb.) alışverişinde elektronik veri değişimi (EDIElectronic Data Interchange) teknolojisini kullanır. Elektronik veri değişimi belirli standartlara uygun olarak elektronik ortamdaki dokümanların ve verinin bilgisayar ağları arasındaki aktarımıdır.
Bulut Bilişim (Cloud Computing)
Günümüzde insanların büyük bir kısmı fotoğraflarını, videolarını ve dokümanlarını bilgisayar, harici bellek gibi fiziksel alanlar yerine iCloud, Google Drive, Dropbox gibi bulut bilişim alanlarında depolamaktadır. Günlük hayatımızda sıklıkla kullandığımız ve duyduğumuz bulut bilişim; sunucu, depolama, veritabanı, veri ambarı, ağ iletişimi ve yazılım gibi bilişim hizmetlerinin internet üzerinden gerçekleştirilmesidir. Bulut bilişim hizmetleri, hizmet olarak altyapı (IaaS-Infrastructure as a Service), hizmet olarak platform (PaaS-Platform as a Service) ve hizmet olarak yazılım (SaaS-Software as a Service) modeli olmak üzere üçe ayrılır.
Nesnelerin İnterneti (IoT)
Endüstri 4.0’ın önemli bileşenlerinden biri olan Nesnelerin interneti (IoT-Internet of Things), birbirleri ile iletişim kurabilen fiziksel nesnelerin ağıdır. Burada bahsedilen fiziksel nesneler üzerinde sensör ya da çip bulunduran ağ bağlantısına bağlanabilen akıllı cihazlardır. Bu fiziksel nesneler arasında ağ bağlantısı üzerinden veri ve bilgi alışverişi yapılır. Artık günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olan robot süpürgeler evlerimizdeki IoT uygulamalarına örnek verilebilir.
Blok Zincir (Blockchain)
Blok zinciri merkezi bir kontrol sistemi olmadığı veri bloklarının birbirlerine zincir şeklinde bağlandığı dağıtık bir veritabanıdır. Blok zinciri yapısındaki üç temel unsur blok, düğüm ve zincirdir. Bloklar işlemlerin kaydedildiği veri yapılarıdır. Blokların birbirine kriptografik olarak bağlanması ile zincirler oluşur. Blok zincirindeki düğümler belirlenmiş görevleri yetiren ağa bağlı akıllı cihazlardır (bilgisayar, IoT, telefon vb.). Bir blok zincirinde, tüm düğümler birbirine bağlıdır ve blok zincirindeki en güncel bilgileri birbirleriyle sürekli olarak değiştirirler.
Robotik Süreç Otomasyonu (RPA)
Robotik süreç otomasyonu; kural tabanlı, yüksek hacimli, tekrarlayan işlerin otomatik bir şekilde yapılması için programlanan yazılımlardır. RPA dünyada finans, lojistik, sağlık, üretim, insan kaynakları, müşteri ilişkileri, satın alma, bankacılık gibi pek çok alanda uygulanmaktadır. Örneğin, bir RPA projesi ile şirkete gelen e-Mailleri otomatik olarak açar, okunur ve e-Maildeki ekli dosyaları konularına göre arşivler. İnsanların şirketin ürün ya da hizmetleri ilgili duygu ve düşüncelerini sosyal medyadan toplayarak analiz eden robotlar da bir diğer RPA uygulamasıdır.
RPA modelleri, modellerin katılımcılarına göre katılımlı (attended), katılımsız (unattended) ve hibrit (hybrid) olmak üzere ayrılır. Katılımlı RPA modellerinde robotik yazılımlar insan müdahalesi ile başlatılır ve kontrol edilir. Örneğin, çağrı merkezi temsilcisi bir müşterinin bilgilerini güncellemek için robot yazılımlarından faydalanabilir. Katılımsız RPA modelleri ise tamamen insan bağımsızdır, tüm süreçlerin başlatılması, kontrol edilmesi ve durdurulması robot yazılımlarla sağlanır. Daha önce örnek verilen mailleri açarak içlerindeki dosyaları arşivleyen robot katılımsız RPA örneğidir. Son olarak hibrit RPA modellerinde adından anlaşılacağı gibi hem katılımlı hem katılımsız RPA modelleri birlikte çalışır. Örneğin, Bir bankanın çağrı merkezini arayan müşteri bazı tuşlar aracılığıyla otomatik işlemleri yapılabilirken bazı tuşlarla müşteri temsilcisine bağlanarak sözlü iletişimle manuel işlemler de yapabilir.