• İşlevler (TOPLA, ORTALAMA, MAK, MİN Giriş gibi), Formüller, İşlem tablolarının kalbi ve ruhudur. Formüller, • İşleçler (toplama için + işareti, çıkarma için – çalışma sayfalarında oluşturulan tabloların üzerindeki işareti, çarpma için * işareti, bölme için / işareti, veriler hakkında bilgi sahibi olmak, çeşitli hesaplar kuvvet (üs) alma için ^ işareti, yüzde için % yapmak ve amaca hizmet eden sonuçlara ulaşmak için işareti) kullanılır. zengin olanaklar sunar. Formül hesaplanırken parantez içindeki işlemler öncelikle Formüller yapılır.
Formüller, “İşlem Tablolarında” kullanılan en önemli Bir hücreye; =(6-2)*8 formülü girildiğinde, hesaplama unsurlardır. Formüller, tabloların üzerindeki veriler sonucu 32 olarak görüntülenir. Formül yazarken işlem hakkında bilgi sahibi olmak, çeşitli hesaplar yapmak ve sırası parantezler kullanılarak belirlenir. Parantez amaca hizmet eden sonuçlara ulaşmak için zengin kullanılmadan yazılan formüller hesaplanırken matematik olanaklar sunar. Formüller yardımıyla verilerin toplamı, işleçlerinin sırası dikkate alınarak hesaplanır. ortalaması, en büyük değeri ve en küçük değeri gibi bilgiler kolayca bulunabilir. Formüllerde İşleç Kullanımı ve İşlem Öncelikleri: Bir formülde işleçlerin öncelik sıraları ve anlamları aşağıdaki Hücre adresleri ya da doğrudan rakamların kullanılmasıyla tabloda verilmiştir: oluşturulan matematiksel işlemlerin İşlem Tablolarındaki İşlem ifadelerine Formül denir. Başka bir deyişle çeşitli İşleç Anlamı Önceliği hesaplamalar yapabilen, bilgi döndürebilen, diğer hücre 1 ( ) Parantez (Ayraç) içeriklerini işleyebilen, koşulları sınayabilen 2 - Negatif değer denklemlerdir. Çalışma sayfalarında hesaplamaların tümü formüller yardımıyla yapılır. 3 % Yüzde 4 ^ Kuvvet (üs) Hücre adresleri adını hücrenin bulunduğu satır ve sütunun 5 * , / Çarpma ve bölme kesişim noktasından alır. Örneğin bir hücre C sütununda 6 + , - Toplama ve çıkarma ve 5. satırda ise adı C5 olur. H sütununda ve 20. satırda ise 7 & Birleştirme H20 olur. 8 = , > , >= , < , <= , < > Karşılaştırma
Formüller (=) işareti ile başlar. Bir formül yazılırken “=” işareti ile başlanmadığı takdirde girilen bilgi formül olarak Hangi işlemin önce yapılması isteniyorsa formülün ona değil metin olarak kabul edilir. Örneğin herhangi bir göre kurulması gerekmektedir. Formül kurulurken işlem hücreye =5+3 yazılıp Enter tuşuna basılırsa hücrede 8 önceliği verilecek olan işlem kümesi parantez içine alınır. yazar eğer “=” ile başlanmadan sadece 5+3 yazılırsa Bir formülde aynı işlem önceliğine sahip birden çok işleç hücrede 5+3 yazılı olarak kalır. varsa işlemin çözümü soldan sağa doğru gerçekleştirilir.
İşlev (Fonksiyon), bir değeri ya da değerleri alan, bir İşleç Türleri: İşleçler, bir formülün elemanları üzerinde işlemi gerçekleştiren ve bir değeri ya da değerleri yapılmak istenen hesaplama türünü belirtirken; döndüren, önceden yazılmış yerleşik formüllerdir. • Aritmetik, Formül, verilerle hesaplama yapan ifadelerdir. • Karşılaştırma,
Koşul, iki sayıyı, formülü, etiketi veya mantıksal değerleri • Metin karşılaştıran matematiksel ve mantıksal işleçlerdir. • Başvuru olmak üzere dört farklı gruba ayrılmaktadır. Hücre Başvurusu, bir hücrenin çalışma sayfasındaki konumunu belirtir. Örneğin; B sütunu ile 3 satırın hücre Aritmetik İşleçler: Temel matematik işlemlerini yapmak başvurusu B3’tür. için aşağıdaki tabloda verilen işleçler kullanılır:
İşleç, gerçekleştirilecek hesaplamanın türünü belirten İşleç Adı Açıklama simgelerdir. ( ) Parantez İşlem önceliğini belirler.
Sabit, önceden hesaplanmış olan, değişmeyen değerdir. % Yüzde Sayısal değeri 100’e böler. ^ Kuvvet Sayısal değerin belirtilen kuvvetini alır. Formül Oluşturmak: Formül oluşturulmak istenen hücreye * Çarpma İki sayısal değeri birbiri ile çarpar. tıklanıp sırasıyla; / Bölme İki sayısal değeri birbirine böler.
• Eşittir işareti (= gibi) yazılır, + Toplama İki sayısal değeri toplar. • Sabit değerler (2, 3, 8 gibi), - Çıkarma İki sayısal değerin farkını alır.
• Hücre ve alan başvuru adresleri (A2, B3, C4 gibi), Karşılaştırma (Mantıksal) İşleçleri: Karşılaştırma işleçleri
iki veriyi birbiri ile karşılaştırmak için kullanılır.
Karşılaştırma işleçleri bir formülde kullanıldığında sonuç aralığı) oluşturmak için iki nokta üst üste (:) kullanılır. mantıksal değer (DOĞRU, YANLIŞ) olarak görüntülenir. Birden çok hücre aralığını birleştirmek için noktalı virgül (;) kullanılır. Karşılaştırmalı işleçlerin görevleri aşağıdaki tabloda verilmiştir: Başvuru İşleci Temsil Ettiği Hücreler
İşleç Adı Açıklama A1:A2 A1,A2 İki değerin eşit olup olmadığını A1:A5 A1,A2,A3,A4,A5 = Eşittir A1;A3 A1,A3 kotrol eder. İlk başvurunun ikinciden büyük A1:A3;A5 A1,A2,A3,A5 > Büyüktür A1:A3;A5:A8 A1,A2,A3,A5,A6,A7,A8 olup olmadığını denetler. İlk başvurunun ikinciden küçük A1;A3:A6 A1,A3,A4,A5,A6 < Küçüktür olup olmadığını denetler. İlk başvurunun ikinciden büyük Hücre Başvurularını Kullanarak Formül Oluşturmak: >= Büyük eşit veya eşit olup olmadığını denetler. Sabitleri formüle yazmak yerine, kullanılmak istenilen İlk başvurunun ikinciden küçük değerleri içeren hücreler seçilebilir ve hücreleri seçerken <= Küçük eşit veya eşit olup olmadığını denetler. aralara işleçler girilebilir. Örneğin; =A2+B3, =C4*2 gibi. İki başvurunun birbirinden farklı <> Eşit değil Aşağıdaki ekran görüntüsünde A ve B sütunlarındaki sabit olup olmadığını denetler. veriler girildikten sonra C sütununda aynı satırdaki hücrelere hücre başvuruları kullanılarak formüller Karşılaştırma işleçlerinin formül içinde kullanımı ve oluşturulmuştur. D sütununda ise formüllerin hesaplanmış sonuçlarına ait örnekler (S:119, Şekil:5.1) verilmiştir: sonuçları yer almaktadır.
Metinsel İşleçler: Bir ya da daha fazla metin katarını bir araya getirerek veya birleştirerek boşluksuz bir metin parçası elde etmek için & (Ampersand-Birleştirme) işleci kullanılır.
Sayfa 119’daki Şekil 5.2’de yer alan örnekte A1, B1, C1, D1 hücrelerinde sırasıyla ayrı ayrı işlem, tablolarında, formül, kullanımı kelimeleri bulunmaktadır. Bu kelimeleri A3 hücresinde birleştirmek için & işleci kullanılır. A3 hücresine yazılacak formül; Bir formülü hızlıca oluşturmak için hesaplamanın hangi
=A1&B1&C1&D1 hücrede gerçekleşmesi isteniyorsa o hücre seçildikten sonra önce eşittir işareti girilir. Daha sonra işleme alınacak şeklinde olmalıdır. ilk hücre tıklanır, amaca uygun işleç klavyeden girilerek Bu durumda oluşan kelimenin aralarında boşluk yoktur, ikinci hücre seçildikten sonra Enter tuşuna basılarak eğer kelimelerin aralarına boşluk eklenmek istenirse boşluk formülün yazıldığı hücrede hesaplama sonucu görülebilir.
karakterinin de ayrıca formüle dahil edilmesi gerekir: Çalışma kitabının başka sayfalarındaki hücrelere başvuru =A1&” “&B1&” “&C1&” “&D1 yapılarak bir formül yazılırken öncelikle o hücrenin bulunduğu sayfanın adı ve ünlem işareti (!) daha sonra o Yukarıdaki formül A4 hücresine girilirse sonuç Sayfa hücrenin başvurusu yazılır. Bu şekilde formülü klavyeden 120’deki Şekil 5.3’te görüldüğü gibi olur. yazmak yerine eşittir işaretinden sonra gerekli verilerin bulunduğu sayfalarda ilgili hücreleri seçerek işleçler Formül içinde metin ifadeler birleştirmek için çift tırnak yardımıyla kolay bir şekilde formül oluşturulabilir. işareti (“ ”) kullanılır. A1 hücresine; Örneğin; Sayfa 121’deki Şekil 5.5’te bir çalışma kitabının ="işlem"&"tablolarında"&"formül"&"kullanımı" 2. sayfası (Sayfa2) B2 hücresindeki değer ile 3. sayfası yazılırsa sonuç aşağıdaki gibi olur. (Sayfa3) C3 hücresindeki değerin toplamını almak için 1. sayfasındaki (Sayfa1) A1 hücresine;
=Sayfa1!B2+Sayfa1!C3
formülü yazılırken fare ile seçim yapılarak kolayca oluşturulmuştur.
Başvuru İşleçleri: Formül Çubuğu: Çalışma sayfasında hücrelere veri Bir hücreye formül yazılırken belirlenen iki hücre ve bu girişlerinin ve hücrelerdeki verilerde düzeltmelerin hücreler arasındaki bütün hücreleri alarak başvuru (Hücre yapıldığı çubuğa Formül Çubuğu adı verilir. Eğer aktif hücrede formül varsa; aktif hücrede formülün sonucu,
formül çubuğunda ise aktif hücrede gizli olarak yer alan Formüller Sekmesi formül görüntülenir. İşlem Tablosu programında yer alan Formüller
Bir hücreye formül yazıldığında formül hücrede sekmesinde (S:127, Şekil 5.17) varsayılan olarak dört grup gizlenerek formülün sonucu olan hesaplamış değer bulunmaktadır:
hücrede görüntülenir. Formülün yazıldığı hücre • İşlev Kitaplığı, seçildiğinde hücrede yer alan formül, formül çubuğunda • Tanımlı Adlar, görülebilir. • Formül Denetleme ve Formül çubuğunda yer alan ve aktif hücreye veri girişi ve • Hesaplama Gurupları. düzeltme yapıldığı sırada görüntülenen, üç düğme (İptal, Gir, Fonksiyon Ekle) vardır (S:121, Şekil 5.7). İşlev Kitaplığı: İşlev kitaplığı, İşlem Tablosu programında bulunan tüm işlevlerin; Finansal, Mantıksal, Metin, Tarih Bu düğmelerin işlevleri kısaca şöyle açıklanabilir: ve Saat, Arama ve Başvuru, Matematik ve Trigonometri işlev gruplarını sunar. • İptal: Aktif hücreye girilmekte olan veri girişini ya da yapılmakta olan düzeltme işlemini iptal Ayrıca “Tüm İşlevler” düğmesi altında; İstatiksel, eder. Esc tuşu ile aynı işleve sahiptir. Mühendislik, Küp, Bilgi, Uyumluluk, Web işlev gruplarını • Gir: Aktif hücreye yapılmakta olan veri girişini sunarak formüllerin kolayca yazılmasını sağlar. ya da yapılmakta olan düzeltme işlemini son Daha önce kullanılmış son işlevleri kolayca seçebilmek şekliyle onaylayarak hücrede yer almasını sağlar. için En Son Kullanılan düğmesi, veri listelerinin toplamını Enter tuşu ile aynı işleve sahiptir. hızlıca almak için Otomatik Toplam (Ctrl+m) düğmesi yer • Fonksiyon (İşlev) Ekle: Çalışma sayfası almaktadır. işlevleriyle bir formül oluşturulmasına yardımcı olmak üzere İşlev Ekle penceresini görüntüler. En Son Kullanılan düğmesine tıklanınca daha önce çalışma sayfasında kullanılmış son 10 işlev ve en alt Formül Kopyalamak satırda işlev ekle komutu yer almaktadır.
Çalışma sayfasında veriler üzerinde hesaplama yaparken bir hücreye yazılan bir formül aynı yolla hesaplanacak Otomatik Toplam düğmesinin üzerine tıklandığında ise en diğer hücrelere kopyalanabilir. çok kullanılan işlevler (Toplam, Ortalama, Sayıları Say, En Büyük, En Küçük) açılan listesi ile hızlıca formül Formül Türleri yazılabilir ve hesaplamalar yapılabilir.
Hücrelere girilen formüller yapıları itibarıyla; Tanımlı Adlar: Tanımlı Adlar grubu, çalışma sayfasında
• Göreceli Formüller, kullanılan tüm adları oluşturmak, düzenlemek, silmek ve bulmak ilgili işlemlerin yapılmasına olanak sağlamaktadır. • Sabit Formüller ve • Karma Formüller olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Hesaplama: Formüller sekmesi Hesaplama grubu altında “Hesaplama Seçenekleri”ne tıklandığında formüllerin; Göreceli Formüller: Çalışma sayfasında E1 hücresinde Elle, Veri Tabloları Dışında Otomatik ve Otomatik olarak =A1+B1+C1+D1 şeklinde bir formülün olduğunu hesaplaması ile ilgili üç adet seçenek bulunmaktadır düşünelim, eğer bu formül E4 hücresine kopyalanırsa (S:128, Şekil 5.18). formül değişime uğrar. Formül E1 hücresinden E4 hücresine kopyalanırken bulunduğu sütun değişmemiştir Formül Denetleme: Formül Denetleme grubunda, yazılan sadece formül 3 satır aşağıya kopyalanmıştır, bu durumda formüllerin izlenmesini, değerlendirilmesini ve hata formüldeki satırı temsil eden sayılar 3 artacak ve formül denetiminin yapılmasıyla ilgili komutlar bulunur (S:128, kopyalanma işleminden sonra =A4+B4+C4+D4 şekline Şekil 5.19). dönüşecektir. İşlem Tablosu programında çalışırken yazılan formüller Sabit Formüller: Bulunduğu hücreden başka bir hücreye bazen çok karmaşık bir hal alabilir. Yazılan formüllerin kopyalandığında değişiklik göstermeden olduğu gibi anlaşılması güç olduğunda Formüller sekmesindeki kopyalanan formüllere sabit formüller adı verilir. Bu Formül Denetleme grubu bu konuda yardımcı olur. Bu formüller yazılırken sütunu temsil eden harf ve satırı grupta; Etkileyelenleri İzle, Etkilenenleri İzle, Okları temsil eden rakamdan önce sabitleştirme karakteri olarak Kaldır, Formülleri Göster, Formülü Değerlendir, Hata kullanılan $ (dolar) işareti kullanılır. Denetimi ve Gözcü Penceresi komutları yer almaktadır.
Karma Formüller: Göreceli ve sabit formüllerin birlikte Gözcü Penceresi düğmesi ile çok büyük çalışma kullanılması ile oluşturulan formüllere karma formüller sayfalarının farklı kısımlarındaki hücreleri, çalışma kitabı adı verilir. Bu tür formüller bulunduğu hücreden başka bir sayfalardaki belirlenen hücreleri ya da başka çalışma hücreye kopyalandığında, formülün sabit başvuru kısmı kitabındaki hücrelere gitmeye gerek kalmadan, belirlenen aynı kalırken göreceli kısmı kopyalanan hücreye göre hücreleri takip etmeyi sağlar. değişmektedir.
Etkileyenleri İzle düğmesinin görevi seçili olan hücrenin formülde başvuru yapılan hücrenin veya değerini hangi hücrelerin etkilediğini oklar yardımıyla hücrelerin silinmiş olduğunu, göstermektir. • #DEĞER! hatası, formülde geçersiz bir bağımsız değişken ya da işleç kullanıldığını, ya Etkilenenleri İzle düğmesinin görevi seçili olan hücrenin da sayı veya Doğru/Yanlış kullanılması değerinin hangi hücreleri etkilediğini oklar yardımıyla gerekirken metin kullanıldığını göstermektedir. göstermektir.
Okları Kaldır düğmesi etkileyenleri izle ya da Otomatik Toplam
etkilenenleri izle tarafından çizilen okların kaldırılmasını Otomatik Toplam kısmına tıklandığında; sağlar. • Toplam, • Ortalama, Formülleri Göster “(Ctrl+,)” düğmesinin görevi formül • Sayıları Say, bulunan hücrelerin hesaplanmış değerleri yerine içerdikleri formülleri hücre içinde gösterilmesini • En Büyük, sağlamaktır. • En Küçük ve • Diğer İşlevler komutları yer almaktadır (S:132, Formül çubuğunda yalnız seçili hücredeki formül Şekil 5.26). görüntülenebilirken, çalışma sayfasındaki formül girilmiş olan tüm hücrelerdeki formülleri görüntülemek için Toplam: Oluşturulan tablolarda sayı içeren hücrelerin kullanılır. toplamını almak için Giriş sekmesi Düzenleme grubunda ya da Formüller sekmesi İşlev Kitaplığı grubunda yer alan Formülü Değerlendir düğmesi ile yazılan formülün Toplam (∑) düğmesi kullanılabilir. Toplam düğmesine üzerinde adım adım ilerleyerek doğru şekilde hesaplama tıklandığında sayı içeren hücre aralığının toplamı yapılıp yapılmadığını kontrol etmek, hataları ayıklamaya hesaplanması için seçilen hücrede otomatik yardımcı olmak ve hesaplama sonucuna nasıl ulaşıldığını olarak=TOPLA() işlevi yazılır. Eğer bir veri listesinin görmek için kullanılır. altında ya da yanında ki bir hücre seçilerek Toplam
Formül Hataları düğmesine tıklanırsa başlangıç ve bitiş hücre başvuruları çağırılarak sayı içeren verilerin toplamını veren Hata değerleri; formül=TOPLA(A1:A5) otomatik olarak yazılmış olur.
• #######, Ortalama: Ortalama komutu sayısal bir veri listesinde • #SAYI/O!, sayıların aritmetik ortalamasını verirken mantıksal • #YOK, değerler veya metin içeren hücreleri dikkate almaz. • #AD?, =ORTALAMA (B1:B5) formülü B1,B2,B3,B4,B5 • #BOŞ!, hücrelerinde bulunan sayıların ortalamalarını hesaplar. • #SAYI!, Sayıları Say: Bir veri tablosunda sayı içeren hücrelerin • #BAŞV! ve sayısı öğrenilmek istendiğinde kullanılır. • #DEĞER! dir. =BAĞ_DEĞ_SAY(C1:C5) C1 ile C5 hücreleri arasında
####### hatasını veriyorsa hücre genişliğinden daha geniş kaç tane sayı olduğunu sayar.
bir sayı, tarih, saat ve ya eksi sonuç veren bir tarih veya En Büyük: En büyük komutu bir veri tablosunda seçilen saat formülün yer aldığını göstermektedir. hücre aralığındaki en büyük değeri bulur. =MAK(D1:D5)
Formül yazıldıktan sonra hücrede; formülü D1 ile D5 arasındaki hücrelerdeki sayıların en • #SAYI/O! hatası, formülde sıfıra bölme işlemi büyüğünü verir.
yapıldığını, En Küçük: En küçük komutu bir veri tablosunda seçilen • #YOK hatası, genellikle Arama ve Başvuru hücre aralığındaki en küçük değeri bulur. =MİN(E1:E5) işlevlerinde (Ara, DüşeyAra, YatayAra vb) formülü E1 ile E5 arasındaki hücrelerdeki sayıların en formülün kullanılabilir olmayan bir değere küçüğünü verir. başvuru yaptığını ya da aranan bir verinin bulunamadığını, İşlev Ekle
• #AD? hatası, formülde işlem tablosu tarafından Formüller sekmesi üzerinde ve Formül Çubuğu üzerinde tanınmayan bir Ad yer aldığını, bulunan İşlev Ekle düğmesi seçilen hücredeki formülle • #BOŞ! hatası, formülde iki hücre alanının çalışmak, formülleri yazarken başvuruları kolayca kesişmediğini, seçebilmek, işlevin bağımsız değişkenleri (bölümleri) • #SAYI! hatası, formülün bir sayıyı yanlış hakkında bilgi edinmek ve işlev hakkında yardım almak kullandığını, için kullanılır. Bu düğmeye tıklandığı zaman seçilen • #BAŞV! hatası, formülde geçersiz bir hücreye hücreye eşittir işareti otomatik olarak yazılarak İşlev Ekle başvuru yapıldığını ya da formül girildikten sonra penceresi açılır. Amaca göre seçilen işlev ile ilgili işlemler buradan yapılabilir.