WTK212U-WEB GRAFİK TASARIMI
Ünite 2: Web Grafik Tasarımının Özellikleri
Giriş
Yaşantımızın hemen her anında internet teknolojileri aracılığıyla Web sitelerinden faydalanmaktayız. Web siteleri özellikle de Web yayıncılığını kullananlar için oldukça önemli bir kanal görevi görmektedir. Web yayıncılar, Web sitelerini daha fazla kişiye ulaşabilmek, duygu, düşünce ve mesajları en iyi şekilde iletebilmek, daha çok müşteri potansiyeline ulaşabilmek, tanınırlıklarını artırabilmek amaçlarıyla kullanmaktadır. Bu noktada Web yayıncıları kullanımı kolay Web sitelerini tercih etmeleri gerekmektedir. Web yayıncıların amaçlarına ulaşabilmeleri noktasında ise grafik tasarımları önemli bir işlev görmektedir. Kullanıcılara hitap edebilecek grafik tasarımlar aracılığıyla Web yayıncıları daha büyük kitlelere ulaşabilmektedir.
Web Grafik Tasarımda Temel Terimler
Bir mesajı iletmek, bir görseli geliştirmek veya bir düşünceyi görselleştirmek için metnin ve görsellerin algılanabilir ve görülebilir bir düzlemde, iki boyutlu veya üç boyutlu olarak organize edilmesini içeren yaratıcı süreç, Grafik Tasarım olarak adlandırılır.
Grafik tasarımında amaç, iletişim ve estetiği en iyi noktaya ulaştırabilmektir. Fotoğraf, resim, grafik ve video gibi görsel unsurlarla düz yazıları bir araya getirerek, kullanıcılara mesaj vermeyi ya da düşünce aktarımını sağlamak, ilgi çekmek, beğeni kazanmak ve tanıtım yapmak, grafik tasarımının hedefleri arasında yer almaktadır.
Web tasarım ilkeler doğrultusunda oluşturulmuş olan bir Web sitesinde yer alan grafikler, daha fazla anlam kazanacaktır. Grafiklerin sergilendiği Web sitelerinin kullanışlı olması, bu grafiklerin daha fazla kişiye ulaşma olanağını da artıracak bir unsurdur. Bu noktada grafik tasarımında kullanılan terimlerin ne olduğunu bilmek ve bu doğrultuda tasarımlar gerçekleştirmek önemli bir noktadır. Grafik tasarımında kullanılan bazı terimler ve açıklamaları şu şekildedir:
Denge: Bir tasarımdaki şekil ve elementlerin görsel dengesi denge olarak tanımlanmaktadır.
Hiyerarşi: Bir tasarımda defalarca bir nesnenin diğerlerinden daha önemli bir noktada gösterilmesidir.
Doyma: Bir rengin yoğunluğu ve canlılığı, doyma olarak tanımlanmaktadır.
Ölçek/Oran: Bir ögenin başka bir ögeye göre boyutu, Ölçek/Oran olarak tanımlanmaktadır.
Hâkimiyet/Vurgu: Bir nesnenin diğer nesnelerle olan ilişkisinden bağımsız olarak en önemli detayları belirtmek için baskınlığını ifade eder.
Öncü: Harflerin veya sözcüklerin aksine metin satırları arasındaki boşluktur.
Kontrast: Görüntünün açık ve koyu kısımları arasında bulunan renk veya biçim farkı olarak tanımlanmaktadır.
Hizalama: Bir tasarımda nesnelerin nasıl dizildiğini ifade eder.
Takip: Bir gruptaki harfler arasındaki boşluk, takip olarak tanımlanmaktadır.
Eğim: Bir renkten diğerine kademeli bir değişimdir.
Beyaz Boşluk: Bir tasarımda boş bırakılan bölüm veya bölümleri ifade eder.
RGB: Kırmızı, Yeşil, Mavi renkler, RGB olarak tanımlanmaktadır.
Tipografi: Bir tasarımda metin kullanma sanatı ve bilimi, tipografi olarak tanımlanmaktadır.
CMYK: Camgöbeği, Macenta, Sarı, Siyah renkler, CMYK olarak tanımlanmaktadır
Hareket: Bir tasarımda gözlerin nesneden nesnelere doğru doğal olarak ilerlemesidir.
Web Tasarımının ve Web Grafik Tasarımının Özellikleri
Yaratıcılık
Yaratıcılık, çalışma ve egzersizle öğrenilebilen, öğrenildikten sonra ise zamanla bir beceriye dönüşebilen bir kavramdır. Yaratıcılık özelliği taşıyan bireyler;
• çalışmayı severler, • durmadan ilerlemek isterler, • araştırmacı karakterlerdir.
Yaratıcılık konusunda ilerleme kaydedebilmek için şu adımları uygulamak önemli katkılar sağlayacaktır:
• günün en üretken zamanında çalışmak • fikirlerin özetlenmesi • kişisel tasarım projeleri üretmek • daha zorlu işler üstlenmek • yaşam boyu öğrenime devam etmek • dikkat dağıtıcı durumlardan kurtulmak • yaratıcı grup toplantıları düzenlemek • bilinçaltını devreye koymak
Dinamiklik
Dinamik Web siteleri, ASP ve PHP gibi programlama dilleri kullanılarak hazırlanır. Önemli avantajları bünyesinde barındıran bu siteler, yönetim (admin) panelini de içermektedir. Dinamik Web sitesi kullanıcıları, yönetim paneli aracılığıyla; yazı, görsel, video veya çeşitli eklentileri Web sitelerine yükleyebilirler.
Avantajları:
• Bu siteler için oluşturulan özel bir yönetim paneli vardır. • Yönetim paneli aracılığıyla Web sitesinin ayarları değiştirebilmekte veya içerik yüklemesi yapılabilmektedir. • Hazır temalar da bu sitelerde kullanılabilmektedir.
• Dinamik Web sitelerinde tasarım değişikleri kolayca yapılabilmektedir. • Dinamik Web sitelerini yönetebilmek ya da içerik yükleyebilmek için herhangi bir kodlama bilgisine gereksinim duyulmamaktadır. • Bu siteler, arama motoru optimizasyonu konusunda avantaj sağlamaktadır. • Güncelleme işlemleri, dinamik Web sitelerinde daha hızlı yapılabilmektedir. • Dinamik Web sitelerinde içerik yapısı, ihtiyaca göre düzenlenebilmektedir. • Dinamik Web sitelerinde etkileşim olanağı oldukça yüksektir. • Bu sitelerde, veri girişi, veri silme gibi işlemler kolay yapılabilmektedir. • Dinamik Web siteleri, içerik ve mimari açıdan gelişime açıktır. • Bu siteler, büyük projelerin mimari ve içerik yönetimleri için oldukça kullanışlıdır.
Erişilebilirlik
Geliştirilen Web tasarımlarının ve Web grafik tasarımlarının, belirlenen hedef kitleye ulaşabilmesi ve amacına ulaşabilmesi için erişiminin kolay olması ve sürdürülebilir olması gerekmektedir.
Covington ve Hannah (1997), evrensel tasarım için 6 farklı ölçüt belirlemiştir. Bu ölçütler şu şekildedir:
• Olabilecek en fazla sayıda kullanıcıya bağımsızlık sağlayan, • Ürünün bütünlüğünü tehlikeye düşürmeden kullanıcı özel gereksinimlerine uyum sağlayan, • Estetik olarak başarılı, • Ortalama bir gereksinim düzeyinde başarı gösteren, • Tüketiciye bilgi veren, • Sürdürülebilir olan tasarımdır.
Evrensel Tasarım İlkeleri
Evrensel tasarım felsefesinin dayandığı ilkeler ilk kez 1948’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından benimsenip ilan edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde ifade edilmiştir.
Evrensel tasarım ilkeleri şu şekilde özetlenebilir (Connell vd., 1997):
• Eşitlikçi Kullanım • Kullanımda Esneklik • Basit ve Sezgisel Kullanım • Algılanabilir Bilgi • Hata için Tolerans • Düşük Fiziksel Güç Gereksinimi • Yaklaşım ve Kullanım İçin Uygun Boyut ve Mekân
Erişilebilir Tasarım
Erişilebilirlik; bir ürün, hizmet veya çevrenin çoğunluk tarafından kullanılabilirliğinin derecesidir. Erişilebilirlik, kullanışlılık ile aynı anlama gelmemektedir. Kullanışlılık; bir ürünün belirli bir amaç doğrultusunda belirli kullanıcılar tarafından kullanılmasıdır. Erişilebilirlik ise amaç gözetmeksizin ürünlerin kullanıcılara ulaşmasını hedeflemektedir. Erişilebilirlik, her zaman eşit kullanım için yeterli olmamaktadır.
Erişilebilirlik standartları da göz önüne alınarak site hazırlama sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar şu şekilde sıralanabilir Eskinazi (2011):
• Sayfa tasarımı • Renklerin kullanımı • Resim ve grafiklerin kullanımı • Ses kullanımı • Bağlantıların kullanımı • Bilgi ve anket formlarının kullanımı • Pencere kontrollerinin kullanımı • İndirilen dokümanların kullanımı
Yenilemeye Açık Olma
Kurumların kendi bünyelerinde geliştirmiş oldukları grafik tasarımlarını da Web ortamında sergilemeleri, hazırlanan grafik tasarımının görünürlüğüne önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, kurumların kullandıkları Web sitelerinin kullanımı kolay, esneklik sağlayan ve sürekli bir şekilde yenilemeye açık olması gerektiği ifade edilebilir.
Bir Web sitesinin yenilenmesini gerektiren nedenler ise şu şekilde sıralanabilir:
• Web sitesi kullanan kurumların stratejilerini değiştirmesi • Web sitesinin sunduğu işlevlerin yeterli olmaması • Website yönetiminin zor olması • Websitenin hızının yavaşlaması • Website tasarımının eski kalması • Web site tasarımının duyarlı (responsive) bir yapıda olmaması
Bakım Kolaylığı
Web siteleri, internet ortamının kaleleridir. Dolayısıyla her zaman sağlam olma gereksinimleri vardır. Hangi alanda olursa olsun Web siteleri, bakıma ihtiyaç duyar. Bu noktada kullanılan Web tasarımlarının bakım aşamasında zorluk teşkil etmemesi, kolay bir şekilde bakımının sağlanması önemli bir unsurdur.
Aşağıda belirtilen unsurlardan herhangi birinin yaşanması neticesinde Web sitenin bakıma ihtiyaç duyulduğu anlaşılabilir. Bu unsurlar şu şekilde özetlenebilir:
• Web sitesinde yer alan kodların doğru bir şekilde çalışmaması • Web sitesindeki eklentilerin, temaların ya da diğer modüllerin doğru bir şekilde çalışmaması • Websitesinin hızının yavaşlamaya başlaması
• Web sitesinin görsel tasarımında bozulmalar başlaması • Web sitesinin bulunduğu anın teknolojisine uyum sağlayamaması • Websitesine saldırı yapılması ya da yönetici yetkilerinin izinsiz bir şekilde kullanılması • Web sitesinde herhangi bir içeriğin ya da kategorinin silinmesi • Websitesinde güvenlik anlamında açıkların oluşmaya başlaması • Web sitesine muhtemel diğer saldırı olasılıklarının oluşması
Bir Web sitesinin bakım aşamaları ise şu adımları kapsamaktadır:
• Web sitesi analiz yöntemi kullanılarak hata ve eksikliklerin tespiti yapılmalıdır. • Düzensiz olan tasarımlar ve sayfa bozuklukları düzenlenmelidir. • İçerik paylaşımlarının Web site formatına olan uygunluğu denetlenmelidir. • Websitesinde kullanılan reklam alanlarının (banner) düzenlenmesi sağlanmalıdır. • Web sitenin mobil cihazlarda ve diğer bütün dijital cihazlarda sorunsuz bir şekilde çalışıp çalışmadığı kontrol edilmeli, bu aşamada gerekli düzenlemelere ihtiyaç varsa yerine getirilmelidir. • Web sitesi bünyesinde yer alan grafik tasarımları, yazılar, videolar ve diğer kaynakların güncelliğini koruması sağlanmalıdır. • Websitesinin hızı kontrol edilmelidir. • Websitenize sosyal medya hesaplarını ekleme ve düzenleme işlemleri yapılmalıdır.
Hızlı Yükleme
Teknolojinin bireylere sunmuş olduğu fırsatlar arttıkça hız arayışı ve hız talebi de artmaya başlamıştır. Buna bağlı olarak zaman kavramının önemi de artmaktadır. Bu bağlamda, internet kullanıcılarının daha hızlı olan Web sitelerine daha fazla talep gösterdiğini söylemek mümkündür.
Web site hızını ölçebilmek için ise kullanılan bazı araçlar mevcuttur. Bu araçların başında Google’ın kendi hız testi aracı olan “PageSpeed Insights” aracı gelmektedir. Yaygın olarak kullanılmakta olan bu araç ücretsiz bir şekilde kullanılarak sunulmaktadır. PageSpeed Insights aracını kullanırken test edilmek istenen sayfanın URL’si araca tanımlanmalıdır. Bu süreçten sonra kullanılan araç, ilgili sayfanın hızı için genel bir puan vermektedir. Verilen bu puan yardımıyla, web sitenin hem mobil performansına, hem de masaüstü performansına dair genel bir görüş elde edilebilmektedir. Bununla birlikte PageSpeed Insights aracı, yanıt süresinin nasıl optimize edileceğine dair tavsiyelerde de bulunmaktadır. Hız ölçmek için kullanılan diğer araçlar ise şu şekilde sıralanabilir:
• Pingdom • GTMetrix
• Google Analytics • WebPageTest
Web site yükleme hızının sunacağı faydalar ise şu şekildedir:
• Daha fazla kullanıcı çekme • Kullanıcı deneyimini iyileştirme • Kullanıcıların Web siteye karşı aidiyet durumlarını sağlama • Web sitesindeki içerikleri etkili bir şekilde fazla kullanıcıya sunabilme • Web sitesinin arama motorlarında arkaya düşmesini önleme
Web sitelerinin yükleme hızlarını düşüren nedenlere bakıldığında ise şu unsurlar karşımıza çıkmaktadır:
• Hosting servis sağlayıcısından kaynaklanan sorunlar • Web sitesine yüklenen yüksek boyutlu grafikler • Web site ziyaretçilerinin anlık olarak yoğunlaşması • Web sitesi tasarımında kullanılan kodların yoğunluğu • Websitesinde kullanılan eklentilerin sayısal olarak fazla olması • Web sitesi içindeki sayfalar arası çok fazla yönlendirme yapma
Hedef Kitle ile Etkileşim
Hedef kitlenin belirlenmesi aşamasında anahtar kelime seçimi büyük önem taşımaktadır. Anahtar kelimeler hedef kitlenin Web’te arama yaparken kullandıkları kelime grupları oldukları için, anahtar kelime tercihleri belirlenirken hedef kitlenin alışkanlıklarını göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu noktada hedef kitlenin iyi bir şekilde analiz edilmesi ve onlara ihtiyaçlarına karşılık verebilmek, başarılı bir SEO uygulamasının gerekliliği olarak gösterilmektedir.
Web Site Etkileşimi
Web sitelerinde hedef kitle ile olan etkileşimi artırmak için şu işlemlerin uygulanması gerekmektedir:
• Web sitesinde arama butonu kullanmak • Kullanıcıları aksiyona geçirmek için kullanılan mesajları ideal düzeyde kullanmak • Faydalı ve akıcı metinler üretmek • İç link kullanımına önem göstermek • Google Analytics gibi uygulamalar kullanarak kullanıcı davranışlarını analiz etmek ve bu doğrultuda eylem planları oluşturmak • SEO konusunda uzman desteği almak • Site hızının yüksek kalmasını sağlamak • Web sitesinde çoklu ortam ögeleri kullanarak farklı etkileşim seçenekleri sunmak • Kullanıcı dostu bir tasarım kullanmak • Web sitesinde öneri algoritmaları kullanmak • Canlı sohbet butonu kullanmak.