AÖF Soru Bankası

Web OkuryazarlığıÜnite 8 Özeti

Web Etiği

• Fikrî ürünler özel kanun, tüzük ve yönetmelikler Telif Hakları çerçevesinde düzenlenmektedir. Genel olarak alanda ortak bir tanımı olmamasına rağmen, insan zekâsının ve zihinsel yaratıcılığın ortaya çıkarmış Telif Hakkıyla Korunan Materyalleri Kullanma İzni

olduğu entelektüel birikimin, müzikten edebiyata, Birçok kişi sadece materyal üzerinde telif hakkı sembolü endüstriyel tasarımdan bilimsel buluşlara kadar uzanan bulunursa izin almak gerektiğine dair yanlış bir inanca geniş bir yelpaze içinde yer alan düşünce ve ürünleri sahiptir. Günümüzde “özgün çalışma” oluşturulur içeren kavramlar Fikri Mülkiyet Hakları (FMH) kapsamı oluşturulmaz Telif Hakkı Yasası tarafından otomatik içine alınmaktadır. Fikrî mülkiyet; telif hakları olarak koruma altına alınmaktadır. (copyrights) olarak da bilinen fikir ve sanat eserleri ve Web Sitelerinde Telif Hakları sınai mülkiyet hakları şeklinde iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Telif hakları, eserin meydana getirilmesiyle Web sayfalarının oluşturulmasında fiziksel emek ve kendiliğinden doğar. Buna karşılık patent, faydalı model, zaman harcanması dışında zihinsel emek bulunduğu da marka ve tasarım gibi sınai mülkiyet kategorisinde yer yasa çerçevesinde net olarak belirtilmiştir. Fikir ve Sanat alan haklar Türk Patent Enstitüsü (TPE) gibi bir idari Eserleri Kanunu 2/1 nolu maddesinde “her biçim altında kurumda tescil ettirilmektedir. Bir makale, resim, not, ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada poster, podcast veya video oluşturulduktan sonra otomatik program sonucunu doğurması koşuluyla bunların hazırlık olarak uluslararası telif hakkı yasası tarafından tasarımları” şeklinde yer alan ifade sayesinde HTML vb. korunmaktadır. Telif hakları aslında beş temel hak kodlar da “eser” olarak kabul görmektedir. Ancak bir web grubundan oluşur. Bunlar, eseri oluşturan kişiye sitesindeki içerik arayüzü oluşturmak adına bir bilgisayar diğerlerinin bu eseri nasıl kullanabileceğine karar programı ile ilgili bir ögeyi meydana getiren düşünce ve vermesine izin verir. ilkelerle oluşturulduysa eser olarak adlandırılmayabilir. Web’in telif hakları açısından özellikleri şu şekilde Yaratıcı bir eser; orijinal yazı, sanat, fotoğraf, ses, sıralanabilir: görüntü, müzik puanı, şarkı sözü veya hatta bir bale şirketinin dans adımları olabilir. Bazı istisnai durumlarda • Web ortamında eserler son derece kolay eserin kullanılması için izin gerekmeyebilir. Bu durumlar çoğaltılabilmekte ve dağıtılabilmektedir. ise şu şekilde sıralanabilir: • Web sayfaları ya da içeriği ile ilgili korumanın sınırları tam olarak belirlenememektedir. • Güvenlik ve adli gerekçelerle kamu yararı için • İnternet, etkileşimli yapısıyla ve sanal gerçeklik kullanım uygulamaları gibi teknolojik gelişmeler ile klasik • Mahkeme ve mevzuat kararları ile kullanım eser tanımını zorlamaktadır. • Nutuklarda kullanım • İnternet’in hiçbir hukuki kişiliğe ya da kuruma ait • Herkese açık eğitim ve öğretim gerekçeleriyle olmayan bir yapıda bulunması ve bu şekilde kullanım gelişmesi yapılacak düzenlemeleri • Hayır amaçlı düzenlenen gösterilerde kullanım zorlaştırmaktadır. • Eğitim ve öğretim gerekçesiyle yapılan seçme ve • İnternet’in bir özgürlük ortamı olarak fazladan toplama işlemlerinde kullanım yasal ya da teknik düzenlemelerle gelişiminin • Bazı bölümlerinin belirgin hâlde kaynak kısıtlanması istenmemektedir. gösterilmesi yoluyla kullanım • İnternet üzerinden yapılan hak ihlallerinde, ihlali • 24 saat sonrasında kullanma sınırlamasına uyacak yapanın tespiti ve bu ihlalin önlenmesi son derece şekilde günlük haberlerde kullanım güç olmaktadır. • Basın özetlerinde kullanım • Uygulanacak hukukun tespiti yani Devletler • Röportaj olarak yayımlama amaçlı kullanım Hususi Hukukuna ilişkin sorunlar bulunmaktadır. • Kâr amacı taşımadan ve eser sahibinin Web Sitelerinde Eser Sahibi menfaatlerine uygun hâlde şahsi kullanım Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda “bir eserin sahibi onu Telif Haklarının Özellikleri meydana getirendir” ifadesi geçmektedir. Bu temel kural

Bir eserde telif hakkının doğabilmesi için bazı özelliklerin üzerinden gidildiğinde İnternet’te yayımlanan içerik, onu bulunması gerekmektedir: hazırlayan kişiye aittir. Bir web sitesinin sahibi bu siteyi bir web tasarım firmasına yaptırmışsa durum değişmektedir. • Telif hakkının doğması için tescile gerek yoktur. Site ve içerik eğer başka birisi tarafından yapılmış ve bu iş Fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklar eserin bir sözleşme ile düzenlenmemiş, dahası bu sözleşmede hak üretilmesiyle birlikte doğar. devri belirtilmemiş ise siteyi hazırlayan kişi ve/veya firma • Telif hakları soyut niteliğe sahiptir. eser olarak görülen tüm ögelerin sahibi olmaktadır. • Telif haklarında ülkesellik ilkesi geçerlidir. • Mutlak hak niteliğine sahiptir. Eser Sahibinin Onayı ve Web Üzerinde Yayımlama

• Fikrî mülkiyet hakları belli bir süre boyunca Daha önce hiçbir şekilde yayımlanmamış ve sahibi dışında korunurlar. sınırlı hâlde birkaç. kişinin bilgisinde olan bir eser (veri


tabanı ve site de dâhil olmak üzere) İnternet üzerinde yaygınlaştırmak amacıyla kurulmuş bir düşünce hareketi yayımlandığı durum hukuken “umuma arz” olarak ve organizasyonudur. değerlendirilmektedir ve umuma arz hakkı tamamen eser Genel Kamu Lisansı sahibine ait olmaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 52. Maddesinde eseri sunmak ve eseri GNU Genel Kamu Lisansı (GPL), yazılım ve diğer ürünler yayımlamak hakkı sadece eser sahibine verilmiş ve bu için kamu malı haline getirilmiş, özgür bir lisanstır. Pek hakkı sadece yazılı bir sözleşme ile bir başka şahıs veya çok yazılım ve diğer ürünlerin lisansları, bu ürünlerin kuruluşa (sözleşme maddeleri içeriğine g.re oluşacak paylaşımını ve ürünleri değiştirme özgürlüğünü önleyecek şartlarla) vermesi belirtilmiştir. Facebook, Twitter ve şekilde tasarlanmıştır. Genel Kamu Lisansı, özgür benzeri sosyal medya üzerinde paylaşımların da sadece yazılımın kopyalarını dağıtma özgürlüğünü; bu içeriğe bağlantı vererek yapılması doğrudur. İçeriği yazılımların kaynak kodlarına erişimi ya da istenildiğinde kopyalayıp yapıştırarak sosyal medya üzerinde sunumunu, yazılımı değiştirebilme ya da parçalarını yeni paylaşmanız durumunda bile Fikir ve Sanat Eserleri özgür yazılımda kullanmayı ve bu eylemlerin Kanunu’nun yaptırımları ile karşılaşmanız mümkündür. gerçekleştirilebileceğinden haberdar olmayı garanti altına almak için tasarlanmıştır. e-Posta Mesajlarında Telif Genel kamu lisansı avantajları şu şekilde sıralanabilir: e-Posta mesajları da kanunun hükümleri arasında yer almaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 85. • Kullanıcı yazılımının içinde ne olduğunu bilir. maddesinde mektup, günlük ve benzeri yazılı materyaller • Yazılım çok büyük bir kitle tarafından eser olarak kabul edilmekte ve sahiplerinin izinleri kullanılması sonucunda hataların keşfedilmesi ve alınmadan yayımlanması yasaklanmaktadır. yine çok büyük bir kitle tarafından geliştirildiği

için düzeltilmesi süreci çok hızlı Lisanslama gerçekleşmektedir. Patent veya marka gibi soyut bir mülkiyetin belli bir süre • Üretici firma, kullanıcı kitlesini geliştirmek için için kullanım hakkını bir telif ücreti karşılığında başka bir büyük bir şansa sahiptir. firmaya satmaya lisanslama denir. • Kullanıcı yazılımda beğenmediği kısımları

Özgür ve Açık Kaynak Kodlu Yazılım Lisansları değiştirmekte özgürdür. Fikrî mülkiyet haklarına ilişkin ulusal ve uluslararası • Üretici firma, dünyaca popüler bir GPL yazılımın düzenlemelerin çok önemli hale geldiği günümüzde üreticisi olarak büyük bir prestij elde eder. yazılım alanında özel mülk yazılım firmalarının tekel gücü • GPL bir yazılımın kodunun üzerinde oynayan ile baş edebilmek ve özgür ve açık kaynak kodlu yazılım kişi sayısı bazen binleri bulmaktadır. topluluğunun hukuki hakların koruyabilmek için özgür ve • GPL, yazılım sektöründe bir rekabet ortamı açık kaynak kodlu yazılımların özgün bir biçimde yaratmayı sağlar. Ücretli ve kapalı kod olarak lisanslanması zorunluluk haline gelmiştir. sunulan yazılımların ücretsiz ve açık kodlu olanlara nispeten çok daha kaliteli olmasının Açık Lisanslama gerekliliği ortaya çıkar.

İnternet, insanlar için paylaşımı ve çalışmaların ortaklaşa • Kullanıcı, ürünün gelişmesi için üretici firmaya kullanımını kolaylaştırır. Eğer eseri oluşturan kişi bağımlı kalmaz. paylaşma, kullanma ve hatta yeniden düzenleme hakkını başkalarına vermek istiyorsa eseri Yaratıcı Beraberlikler GNU Genel Kamu Lisansı’nı kullanan geliştiriciler, (CC - Creative Commons) lisansı ile işaretlemelidir. CC haklarını iki adımda korumuş olurlar:

lisansı eser sahibine hangi hakları elinde tutmasını 1. Adım. Yazılım üzerindeki telif haklarını kanıtlarlar. istediğine karar verme imkanı sağlar; ayrıca eseri kullanacak olanlara, bunu, eser sahibinin iznini önceden 2. Adım. Kullanıcıya bu lisansı sunarak yazılımı almaksızın ne şekilde kullanabileceklerini bildirmeyi çoğaltmak, dağıtımını yapmak ve/veya değiştirmek için sağlar. Yaratıcı beraberlikler lisansı açık lisans türlerinden yasal hak tanırlar.

sadece biri olup, açık kaynak girişimi tarafından MIT Lisansı onaylanan seksene yakın lisans bulunmaktadır. En yaygın 1988 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü tarafından kullanılan açık lisans türleri şu şekildedir: ortaya çıkan GPL ile uyumlu bir özgür yazılım lisansıdır. • Yaratıcı Beraberlikler (CC) Lisansı MIT Lisansı, hiçbir ücret talep edilmeden yazılımın bir • Genel Kamu Lisansı (GPL) Lisansı kopyasını ve belgelendirme dosyalarını elde eden herkese • MIT Lisansı verilen izin; kullanma, kopyalama, değiştirme, birleştirme, • Apache Lisansı yayımlama, dağıtma, alt lisanslama ve/veya yazılımın kopyalarını satma eylemleri de dahil olmak üzere ve Yaratıcı Beraberlikler bununla kısıtlama olmaksızın, yazılımın sınırlama

Yaratıcı Beraberlikler (Creative Commons-CC) kâr amacı olmadan ticaretini yapmak için verilmiş olup bunları gütmeyen, telif hakları alanında esneklik ve paylaşımı yapmaları için yazılımın sağlandığı kişilere sunulur.


Apache Lisansı • Bilgisayarla işlenen sahtecilik suçları GNU kendi lisanslarının dışındaki en çok kullanılan bir • Bilgisayarla işlenen ahlaki suçlar lisans türü olan Apache Lisansı, Genel Kamu Lisansı ile • Bilgisayarla işlenen şahsi haklara tecavüz suçları uyumlu bir lisans türüdür. Diğer özgür yazılım Verilere Yönelik Suçlar lisanslarında olduğu gibi Apache Lisansı, yazılımın kullanıcılarına yazılımı herhangi bir amaç için özgürce Bilişim sistemlerinde bulunan verilerin oluşturduğu kullanma, dağıtma, düzeltme ve yazılımın değiştirilmiş suçlardır. Bunlar verilerin durdurulması, değiştirilmesi, sürümlerini dağıtma hakkını vermektedir. bozulması ve çalınması eylemleridir.

Bilişim Hukuku Bilişim Ağlarına Yönelik Suçlar

Bilişim Hukuku, teknolojik gelişmeler çerçevesinde Değişik yöntemlerle bilişim sisteminin veya iletişim insanoğlunun teknik, ekonomik ve toplumsal alanlarda sisteminin işlevlerini yerine getirmesinin engellenmesi kullandığı bilginin, elektronik ve benzeri makineler eylemleridir. Hakaret ve sövme suçuna da sanal alemde aracılığıyla toplanması, işlenmesi, saklanması ve çok sık rastlanılmaktadır.

korunması ile bunlardan doğan ihtilafların çözümü ile Taciz ve Sabotaj: Kişilerin posta kutularına saldırgan, ilgilenen hukuk dalıdır. ürkütücü veya müstehcen içerikli mesajların gönderilmesi

Yasa Dışı Yayınlar durumunda taciz eylemi ile karşı karşıya kalınmaktadır.

Yasa dışı olarak kabul edilen unsurların bilgisayar Manüpilasyon: Sanal ortamı kullanarak yalan, yanıltıcı ve sistemleri, ağları, İnternet aracılığıyla yayımlanması ve abartılı haberler yapmak ve yaymak yoluyla borsada hisse dağıtılması olarak ifade edilir. Yasa dışı yayınları üç gruba fiyatlarının artmasını ya da düşmesini sağlamak, bir ayırmak mümkündür. Bunlardan birincisi, vatanın bankanın itibarını zedeleyici site yapmak ya da e-Posta bölünmez bütünlüğüne aykırı olarak hazırlanmış terör mesajı göndermek bu suça örnek olarak verilebilir.

içerikli İnternet siteleridir. Yasa dışı yayınların bir diğeri Dolandırıcılık: Bilişim sistemleri kullanılarak kişiler; ise toplumun genel ahlakına, ar ve haya duygularına aykırı kendileri veya başkaları lehine hukuka aykırı yararlar düşen yayınlardır. İnternet aracılığıyla fiilen işlenen sağlayabilirler. suçlardan üçüncüsü ise bir kişiye, kuruma vb. karşı yapılan hakaret ve sövme suçudur. Sahtekârlık: Sanal ortamda mevcut olan verilerin değiştirilmesi hem de sahtelerinin hazırlanması şeklinde Telif Hukuku gerçekleşebilir.

Telif hukuku, fikri yaratıcıların hakları ile ilgili hukuk dalının bir parçasıdır. Telif hukuku yaratıcılığın özellikle Siber Terör: Elektronik araçların bilgisayar programlarının kitle iletişimiyle ilgili olan belirli bir şekliyle ilgilenir. ya da diğer elektronik iletişim biçimlerinin kullanılması Telif hukuku, buna karşın, fikirlerin kendilerini değil, aracılığı ile ulusal denge ve çıkarların tahrip edilmesini ifade şeklini korur. amaçlayan kişisel veya politik olarak motive olmuş amaçlı eylem ve etkinlikler, enformasyona, bilgisayar Bilişim Suçları programlarına ve doğrudan savaşın içinde olmayan

Bilişim suçları literatürde değişik şekillerde hedeflerin verilerine karşı önceden planlanmış, politik sınıflandırılmaktadır. Bilişim ortamındaki suçlar şu nedenlerden kaynaklanan bir saldırı, belirli bir politik ve şekilde gruplandırılabilir: sosyal amaca ulaşabilmek için bilgisayar veya bilgisayar sistemlerinin bireylere ve mallara karşı bir hükümeti veya 1. Bilgisayar sistem veya ağlarına hakkı olmadan toplumu yıldırma, baskı altında tutma amacıyla girmek kullanılması, siber terör olarak tanımlanmaktadır. 2. Hak sahibinin rızası olmadan bilgisayar veri ve programlarına zarar vermek, bilgisayar veri ve Yasalarımızda Bilişim Suçları

programlarını silmek, bozmak, tahrip etmek ve İnternet kullanarak sunucular içindeki veya kişisel elde etmek kullanıcılara yönelik herhangi bir bilgisayarın içinde 3. Bilgisayarların işlemesini veya telekomünikasyon bulunan bilgilere, verilere ve veri tabanlarına, programlara, sistemini engellemek amacıyla bilgisayar veri ve görüntü, resim, fotoğraflara veya yazı şeklindeki her türlü sistemlerini tahrip etmek, veri yüklemek, oluşuma yönelik hareketler bilişim suçu kapsamına girer. değiştirmek, silmek veya elde etmek Sistemin engellenmesi teriminden, gereği gibi çalışmasının 4. Hukuk dışı olarak iletişime müdahale etmek önlenmesi, faaliyet ve kapasitesinin sınırlandırılması, 5. Menfaat temin etmek için ticari sırları izin sistemin işleyişinin yavaşlatılması ya da tamamen almadan veya hukuken bir hak olmaksızın ifşa kilitlenme noktasına getirilmesi anlaşılmalıdır. etmek veya kullanmaktır. Web Etiği Diğer yandan bilişim sistemi ile işlenen suçlar da dörde İnternet’in günümüzde yaygın bir iletişim aracı olarak ayrılmaktadır: kullanılması, dikkat edilmesi gereken birtakım kuralları da • Bilgisayarla işlenen ekonomik suçlar beraberinde getirmektedir. “Web ve etik” denildiğinde


WTK205U-WEB OKURYAZARLIĞI

Ünite 8: Web Etiği

ortaya çıkan konular, “kişilik haklarının korunması, özel yaşamın gizliliği, mahremiyet, haber-reklam ayrımının belirsizleşmesi, ticari sır, veri güvenliği” gibi başlıklar altında alan yazında yoğun bir biçimde tartışılmaktadır. İnternet’in ilk oluşumundan itibaren standartların tutulduğu doküman arşivi RFC (Request For Comments) dokümanlarının RFC 1855 başlıklı belgesinde tavsiye edilen temel davranış kuralları özetlenmiştir. Bazı davranış biçimleri ve kurallar şu şekildedir:

• Eğer kişiye gelmiş bir mesaj bir başka kişiye ya da bir gruba yönlendiriliyorsa (“forward” ediliyorsa) orijinal mesajın metni değiştirilmemelidir. • e-Posta ile asla zincirleme mektuplar gönderilmemelidir. • Bir şey gönderirken muhafazakâr, alırken liberal olunmalıdır. Kişi provoke edilse bile “sert” mesajlar göndermemelidir. • Gönderilecek mesajın alıcısının kültürünün, dilinin, eğlence anlayışının sizinkinden farklı olabileceği akılda tutulmalıdır. özellikle alaycılık konusunda dikkatli olunmalıdır. • Büyük ve küçük harfler birlikte kullanılmalıdır. • Bir mesaja duygusal yanıt vermeden önce aradan bir gece geçmesi beklenmelidir. • Gönderilecek mesajın konu başlığında içeriği ile ilgili bir ifade yer almalıdır. • Bir e-Posta listesine ya da haberleşme grubuna herhangi bir mesaj göndermeden önce o listedeki mesajlar bir iki ay süreyle takip edilmelidir. Böylece o grubun kültürüne aşina olunur. • Yazılanların geniş bir kitle tarafından görüleceği dikkate alınmalıdır. • Kişilerin kendi adlarına konuştukları ve kullandığı sözlerin kurumlarının görüşü olmadığı farz edilmelidir. • Bir mesaja yanıt verirken dikkatli olunmalıdır. çoğunlukla yanıtlar asıl mesajın geldiği adrese gider ve çoğu zaman bu bir listenin veya grubun adresi olabilir. • Eğer kişisel bir mesaj kazara bir liste veya gruba gönderilirse hemen ilgili kişi ve gruba birer özür mesajı gönderilmelidir.

Türkiye’de web etiği konusunda güçlü bir bilinç yaratılmak istense de henüz bu yönde oluşturulan çabaların istenenden az olduğu görülmektedir. Bu çabalardan birini gerçekleştiren Türkiye Bilişim Vakfı’nın iletişim kuralları metni şu şekildedir:

• Toplum karşısında kişinin kendisine yakıştırdığı tavrı İnternet’in sanal ortamında da sürdürmesi gerekmektedir, kimliğini saklayabileceğini umarak gerçek yaşamda benimsenmeyen davranışlar sergilenmemelidir. • Başkalarına karşı saygılı olunmalıdır, bunun kendilerine olan saygının ve başkalarının

göstereceği saygının ön koşulu olduğu unutulmamalıdır. • Düşünceleri dile getirirken olumlu yaklaşmanın ve nazik bir ifade kullanmanın sağ duyunun gereği olduğu hatırlanmalıdır. • Tartışmaların özelleşmesine ve kişiselleşmesine yol açacak davranışlardan kaçınılmalıdır. • İnsanları duygusal yönden zedeleyici ve rahatsız edici iletilerin yayılmasına olanak verilmemelidir. • İstenmeden yapılan yanlışlar hoşgörü ile karşılanmalı, anlayışla yardımcı olmaya çalışılmalıdır. • Kişilerin istemleri dışında iletiler alarak rahatsız olmaları olabildiğince önlenmelidir. • Gelen bir ileti, başkasına aktarmak istendiğinde, bu iletiyi gönderenin bunu isteyip istemediğinden emin olunmalıdır. • Açık kimlik geçerli bir gerekçe olmadıkça gizlenmemelidir, her iletide açık kimlik net olarak belli olduğundan emin olunmalıdır. • Kimliğin önem taşımadığı durumlarda görüş ve düşünceler anonim olarak açıklamak uygun ise bunu kötüye kullanmadan özenli yapıldığına emin olunmalıdır. • Konu kısmı yeterince açık olan, dili anlaşılır, .özlü kısa iletiler ile iletişim kurmaya ve etkileşmeye özen gösterilmelidir. • Her zaman yanıtlanan iletinin konu başlığı korunarak yanıt verilmelidir.

Web Site Yayıncılığında Etik Kurallar

• Web sitesinde doğrudan büyük resim dosyaları sergilenmemelidir. Pul büyüklüğündeki versiyonlar kullanılmalıdır. • Web sayfalarında sadece metinden oluşan sürümler de tasarlanmalıdır. özellikle düşük bağlantı ile bağlanan kullanıcılar için bu yararlı bir hizmet olacaktır. • Web sayfalarına görsel ya da ses malzemeleri eklenecekse, ilgili dosyaların yanına büyüklüğü yazılmalıdır. • Her web sayfasının, özellikle de ana sayfanın, en alt kısmına iletişim bilgileri belirtilmelidir.

Sosyal Medyada Etik

• Özel yaşamın gizliliği: Bireyin insan olmasından kaynaklı “insan onuru”nun temelinde yatan özel yaşamın gizliliği hakkı sosyal medyada çeşitli şekillerde ihlal edilmektedir. • Üretilen içeriklerin olgunlaşmadan ve doğruluğunun teyit edilmeden yayılması: Geleneksel medya için geçerli olan “haberin/olayın doğruluğunu teyit etmek” sosyal medya için de geçerliliğini korumaktadır. • Kişisel verilerin güvenliğinin sağlanamaması: Teknolojinin getirdiği dezavantajlardan biri,


verilerin güvenli şekilde saklanamaması ve bir şekilde başkasının eline geçebilme olasılığıdır. • Veri madenciliği: Sosyal medya ortamlarında kullanıcıların verilerinin işlenmesi ve ortamda bırakılan dijital izler üzerinden yapılan veri eşleştirmesi ile kullanıcılara yönelik profil bilgileri çıkartılmaktadır. • Dijital gözetim olgusu: Dijital gözetim olgusu, veri madenciliği özelliğiyle birlikte ele alınmalıdır. • Yoğun reklam içeriği: Sosyal medyada reklamlar, geleneksel medyaya oranla çok daha rahat ve kuralsızca yayınlanabilmektedir. • Anonimlik olgusu: Anonimlik olgusuna, sahte kimlikli kullanıcı da denebilir. • Trol olgusunun görülmesi: Trol, İnternet’te insanların keyfini kaçırmak ya da münakaşa başlatmak için tohum ekmeye çalışan; forumlar, bloglar, sohbet odaları gibi çevrimiçi topluluklarda kasten alevlendirici, konu ile ilgisi olmayan mesajlar göndererek okuyucuları provoke edip duygusal cevaplar verdirtme ya da bir başlığın konusunu dağıtma niyetinde olan kişilerdir.

Mahremiyet

Mahremiyet geniş bir tartışma alanına sahip bir konu olarak web hizmetinden yararlananların dolaştıkları sitelerde bıraktıkları dijital izden e-Posta adreslerine ve e-Postaların içeriğine kadar her ögeyi içermektedir.

Bu ünitenin sorularını uygulamada çözŞıklar, doğru cevaplar ve süreli sınav modu AÖF Soru Bankası uygulamasında