WTK204U-WEB YAYINCILIĞI ARAÇLARI
Ünite 7: Mobil Web Yayıncılığı Araçları ve Yazılım Geliştirme Kitleri
Giriş
Yazılım geliştirme kiti, donanım ve yazılım geliştiricileri için sunulan ve içerisinde birtakım yazılım geliştirme araçlarını barındıran geliştirme aracıdır. Bazı kaynaklarda Yazılım Geliştirme Seti olarak da adlandırılmaktadır.
Yazılım Geliştirme Kitleri (Sdk)
SDK kısaltması Yazılım Geliştirme Kiti (Software Development Kit) ifadesinin İngilizcesinin baş harflerinden oluşmaktadır. SDK (Software Development Kit), donanım ve yazılım geliştiricileri için sunulan ve içerisinde birtakım yazılım geliştirme araçlarını barındıran geliştirme araçlarını ifade etmektedir (Wmaraci, 2016).
Android Uygulama Geliştirme
Android işletim sistemi için uygulama geliştirmek isteyenler Android SDK’sına sahip olmalıdır. Android SDK kullanılarak geliştirilen uygulamaların mağazada yayınlanabilmesi için bir Developer (Geliştirici) hesabına ihtiyacınız olacaktır. Geliştirici hesabı açmak için “https://play.google.com/ console/about/” adresinde Google hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir. Oturum açtığınızda Geliştirici Sözleşmesini kabul ederek sonrasında kayıt ücretini ödemeniz durumunda Google Geliştirici hesabınız kullanımınıza açılacaktır. Android Studio ve Android SDK kurulum adımları aşağıda açıklanmıştır. Android Studio kurulumuna geçmeden önce ilk defa kuracak kişilerin ilk olarak JDK (Java SE Development Kit) indirip kurması gerekmektedir.
JDK Kurulumu: İlk olarak;
https://www.oracle.com/java/technologies/downloads/
adresine giderek işletim sisteminiz için uygun olan JDK sürümünü indirmeniz gerekmektedir.
Android Studio Kurulumu: Android Studio programını indirmek için öncelikle programın sitesi olan;
https://developer.android.com/studio
adresinde ekranda ortada yer alan “Download Android Studio” butonu kullanılarak indirme işlemi başlatılır.
Android SDK Kurulumu:
• Android Studio açılır. • Ekranın alt kısmında yer alan “More Actions” kısmına tıklanır ve açılan listeden “SDK Manager (SDK Yöneticisi)” seçilir. • Bu ekranda kurabileceğimiz tüm Android SDK’larının listesi yer almaktadır. Güncel Android sürümüne uygun olan SDK seçilerek “Apply (Uygula)” butonuna tıklanır.
ANDROID_HOME Ortam Değişkenini Ekleme:
• Öncelikle SDK klasörünün konumunu öğrenmek için Android Studio programı açılır. • Ekranın alt kısmında yer alan “More Actions” kısmına tıklanır ve açılan listeden “SDK Manager (SDK Yöneticisi)” seçilir.
• SDK Manager ekranında “Android SDK Location” kısmında yazan klasör konumu kopyalanır. • Windows arama bölümüne “Sistem ortam değişkenlerini düzenleyin” yazılarak aranır ve “Enter” tuşuna basılarak ortam değişkenleri ekranı açılır. • Gelen pencerede aşağıda yer alan “Ortam Değişkenleri” butonuna tıklanır. • “Yeni” butonuna tıklanarak yeni bir ortam değişkeni oluşturmak için gereken ekran açılır. • “Değişken Adı” alanına “ANDROID_HOME” yazılır. “Değişken” alanına ise kopyaladığımız değer yapıştırılır. Örnek değer: C:\Users\ahmetiscan\AppData\Local\Android\Sdk • “Tamam” butonuna tıklanarak kaydedilir ve işlem tamamlanır.
iOS Uygulama Geliştirme
iOS uygulama geliştirmek için ön koşulumuz MacOS işletim sistemine sahip olmaktır. Bunun için de bir Mac cihazına sahip olmalıyız. Sanal işletim sistemi kurularak da öğrenme sürecinde kullanılabilir. Fakat geliştirilen uygulama eğer App Store’a yani uygulama mağazasına yüklenecekse bu durumda gerçek bir Mac cihazına sahip olmanız gerekecektir. Mac cihazına sahip olduğunuzu varsaydığımızda uygulamayı yayınlayabilmek için son olarak Apple Developer hesabına sahip olmanız gerekmektedir. Apple Developer hesabı oluşturmak için http://developer.apple.com/devcenter/ios/program/start/reg ister/ adresini ziyaret ederek hesabınızı oluşturabilirsiniz.
Mobil Web Yayıncılığı Araçları
Yazılım teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte platformlar da giderek çeşitlenmiştir. Bu çeşitlenmenin birçok anlamda pozitif yönleri öne çıksa da özellikle geliştiriciler açısından negatif yönleri de bulunmaktadır. Bunların başında her platforma ayrı uygulama geliştirme zorunluluğu gelmektedir. Bu problemle başa çıkabilmek için hibrit uygulamalar ortaya çıkmıştır. Hibrit uygulamalar sayesinde tek bir uygulama geliştirilerek bu uygulama farklı platformlar için derlenebilmektedir.
Flutter
Google tarafından geliştirilen ve Mayıs 2017’de yayınlanan ücretsiz ve açık kaynaklı, mobil, web ve masaüstü uygulamaları geliştirmek için kullanabileceğiniz bir mobil UI framework yani uygulama çatısıdır. Ücretsiz ve açık kaynak kodlu olan Flutter, IOS ve Android gibi mobil platformlarda sorunsuz bir şekilde mobil yazılım geliştirilmesine imkân vermektedir. Aynı zamanda son sürümlerde gelen güncellemelerle Web uygulamaları geliştirmek için de kullanılabilmektedir. Flutter temel olarak yazılım geliştirme kiti olan SDK ve kullanıcı arayüz kütüphanelerinin olduğu Framework birimlerden oluşmaktadır (Argenova, 2020). Flutter’da uygulama tasarımı Dart programlama dili kullanılarak yapılmaktadır.
Flutter Kurulumu
Flutter kurulumunda izlenecek adımlar aşağıda listelenmiştir. Burada kurulumlar Windows işletim sistemi üzerinde yapılmıştır.
Flutter SDK İndirme:
• Flutter kurulumu için ilk olarak Flutter SDK’sının indirilmesi gerekmektedir. İndirmek için;
https://docs.flutter.dev/get-started/install/windows
adresini kullanabilirsiniz. İndirme sayfasında “flutter_windows_3.3.8-stable.zip” gibi bir isimle son sürümün indirme bağlantısını görebilirsiniz. Bu bağlantıya tıklayarak indirme işlemi tamamlanır.
Ortam Değişkenlerinin Ayarlanması: Standart Windows konsolunda Flutter komutlarını çalıştırmak isterseniz, PATH ortam değişkenine Flutter eklemek için belirli adımları izlemeniz gerekmektedir.
Android Studio Kurulumu: Bu aşamada önceki başlıkta Android Uygulama Geliştirme başlığında anlatıldığı şekilde Android Studio kurulumunu gerçekleştirmelisiniz.
Visual Studio Code Kurulumu:
• İlk olarak;
https://code.visualstudio.com/Download
adresinde sağ üstte yer alan “Download (İndir)” butonuna tıklayarak indirme işlemi başlatılır.
• İndirilen dosyayı çalıştırarak kurulum işlemi başlatılır.
Visual Studio Uzantılarının Kurulması: Visual Studio Code açılarak “Dosya > Tercihler > Uzantılar” yolu takip edilerek uzantı yönetimi ekranı açılır. Şekil 7.8’de görülen ekranda “flutter” ve “dart” araması yapılarak gerekli uzantıların kurulması sağlanır. Arama sonucunda çıkan uzantının sağ alt tarafında yer alan “Yükle” butonuna tıklanarak ilgili uzantı yüklenebilir.
Flutter Doctor: Flutter kurulumunun tamamlanması için başka herhangi bir bağımlılık durumunun kalıp kalmadığını görmek için komut satırından “flutter doctor” komutunu çalıştırmanız yeterli olacaktır. Flutter doctor bağımlılıklardan eksik olanların listesini size sunacaktır. Eğer tüm bağımlılıkları kurduysanız Şekil 7.9’da olduğu gibi “No issues found! (Sorun bulunamadı!)” mesajını görebilirsiniz.
İlk Flutter Projesinin Oluşturulması ve Çalıştırılması
Flutter Projesinin Oluşturulması: Flutter’da yeni proje oluşturmak için birden fazla yol mevcuttur. Komut satırı kullanılarak proje oluşturmak için proje oluşturmak istediğimiz klasör içerisinde komut satırını açarak “flutter create proje_adi” komutunu çalıştırmanız yeterli olacaktır. Proje oluşturulduktan sonra Visual Studio Code’da “Dosya > Klasör Aç” yolunu izleyerek oluşturduğunuz projenin kodlarını görüntüleyebilirsiniz.
Flutter Uygulamasının Tarayıcı Üzerinden Çalıştırılması: Oluşturulan Flutter uygulaması Chrome tarayıcısı kullanılarak çalıştırılabilir. Eğer bilgisayarınızda Chrome yüklü değilse “https://www.google.com/intl/tr_tr/chrome/” adresini ziyaret ederek indirebilirsiniz. Flutter projesini Chrome üzerinden görebilmek için Visual Studio Code içerisinde “Terminal > New Terminal” seçeneğine tıklayarak terminal sekmesi açılır. Sonrasında terminalde “flutter run -d chrome” komutu çalıştırılır. Komut çalıştığında yeni bir Chrome penceresi açılacak ve uygulama önizlemesi o pencerede görüntülenecektir. Şekil 7.10’da çalıştırılan ekranın örnek görüntüsü verilmiştir.
React Native
Facebook tarafından üretilen, hibrit mobil uygulama geliştirme olanağı sağlayan bir framework olarak adlandırılabilir. React Native temel dil yapısı olarak JavaScript kullanmaktadır. JavaScript kodlayanların rahatlıkla öğrenebileceği bir yapıya sahiptir. JavaScript, geliştiricilerin etkileşimli web sayfaları oluşturmak için kullandığı bir programlama dilidir.
React Native Kurulumu
React Native kullanabilmek için ilk olarak sisteminizde NodeJS’in kurulu olması gerekmektedir. React Native artık 0.60 versiyonundan sonra Node paketleri içerisinde default olarak gelmektedir. Bu yüzden ayrıca bir kuruluma ihtiyaç duymadan “npx” kullanarak proje oluşturulabilir ve react- native komutları kullanılabilir.
NodeJS Kurulumu: İlk olarak “https://nodejs.org/en/” adresine girilerek NodeJS’nin son sürümü indirilir. Eğer hangi sürümü kuracağınızı bilmiyorsanız altında “Recommended For Most Users (Çoğu Kullanıcı İçin Önerilen)” yazan butona tıklayarak indirebilirsiniz.
Python Kurulumu: “https://www.python.org/downloads/” adresinden “Download Python 3.11.0” butonuna tıklayarak indirme işlemi gerçekleştirilir. Buradaki sürüm bilgisi sizin girdiğiniz tarihte değişmiş olabilir. Girdiğiniz tarihteki güncel sürümü indirmeniz tavsiye edilir.
Android Studio Kurulumu: Bu aşamada önceki başlıkta Android Uygulama Geliştirme başlığında anlatıldığı şekilde Android Studio kurulumunu gerçekleştirmelisiniz.
React-Native CLI Kurulumu: React-Native CLI proje oluşturmak ve çalıştırmak için gerekmektedir. Windows komut satırı açılarak “npm install -g react-native-cli” ve “npm install -g react-native” komutları sırasıyla çalıştırılır ve React-Native CLI kurulumu gerçekleştirilir.
İlk React Native Projesinin Oluşturulması ve Çalıştırılması
Projeyi oluşturmak istediğiniz klasörde bir komut satırı açarak “npx react-native init proje_adi” komutunu çalıştırmanız projenin oluşturulması için yeterlidir.
Mobirise
Kodlama bilmeden de web sayfaları üretilebilmesi için geliştirilen bir yazılım. Bazı özellikleri ücretli olsa da
ücretsiz hâliyle de basit web sayfaları tasarlanabilmektedir. Öncelikle;
https://mobirise.com/
adresinden yazılımın güncel versiyonunu indirmeniz gerekmektedir. İndirdikten sonra .exe uzantılı dosyayı çalıştırdığınızda kurulmasını istediğiniz konumu sormaktadır. Bu aşamada herhangi bir değişiklik yapmadan “Kur” butonuna tıklayarak kurulumu gerçekleştirebilirsiniz. Kurulum tamamlandığında Mobirise uygulama ikonuna tıklayarak çalıştırabilirsiniz. İlk çalıştırmanızda üye girişi yapmanızı isteyecektir. İsterseniz e-posta ile üye olabilir veya Google ve Facebook girişlerinden biriyle giriş yapabilirsiniz.
AIDE
AIDE doğrudan Android cihaz üzerinde gerçek Android uygulamaları geliştirmek için entegre bir geliştirme ortamı (IDE)dır. AIDE içerisinde yer alan etkileşimli kodlama derslerini takip edebilir veya direkt uygulama geliştirme çalışmaları yapabilirsiniz. Kod tamamlama, gerçek zamanlı hata kontrolü, zengin metin editörü gibi birçok özelliği bünyesinde barındırmaktadır. AIDE uygulamasını;
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.aide.ui
bağlantısını kullanarak telefonunuza indirebilirsiniz. AIDE uygulamasını ilk açtığınızda ne yapmak istediğinizi soran bir ekranla karşılaşıyorsunuz. Bu ekrandan eğitim almak veya kod yazmak seçeneklerinden hangisiyle devam etmek istiyorsanız seçip devam edebiliyorsunuz. Java’nın temellerini öğrenmek için bir ders seçtiğimizde Şekil 7.15’te solda yer alan ekranla karşılaşıyoruz. Ekranda oynatma tuşuna benzer şekilde olan çalıştırma tuşuna bastığımızda ise yine şekilde sağ tarafta görülen çıktı ekranıyla karşılaşıyoruz. Kodlarımızın çıktılarını canlı olarak görebilmemize imkân sağlıyor.