Türk Dış Politikası II — Ünite 8 Soru-Cevap

Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Dünya Bankası ise uluslararası ekonomik ilişkilerin çerçevesini çizen iki önemli örgüttür.

Türk personelin görev yaptığı misyonlar MINUSCA (Orta Afrika Cumhuriyeti), MINUSMA (Mali), MONUSCO (Kongo), UNIFIL (Lübnan), UNITAMS (Sudan), UNMIK (Kosova), UNMISS (Güney Sudan) ve UNSOM (Somali) olup mevcut rakamlarla Türkiye, barış güçlerine katılım bakımından BM üyeleri arasında 60. sırada gelmektedir.

Annan Planı: Resmî adı “Kıbrıs Sorununun Kapsamlı Çözümü İçin Anlaşma Temeli” olan ve Kasım 2002’den Mart 2004’e kadar üç kez revize edilen BM Planı, içerisinde iki Parça Devlet’in (Component State) yer alacağı, federal yapıya sahip bir Ortak Devlet (Common State) kurulmasını öngörmekteydi.

Batı Avrupa ve Diğerleri, örgüt içinde varlığı kabul edilen beş coğrafi gruptan biridir. Diğerleri Afrika, Asya-Pasifik, Doğu Avrupa ile Latin Amerika ve Karayipler bölgeleridir.

SDR, hem bir rezerv türü hem de bir IMF’nin hesap birimidir. 1969 yılında üye ülkelerin rezerv ihtiyaçlarına destek olmak ve uluslararası likiditeyi artırmak amacıyla yaratılmış faizli bir uluslararası rezerv paradır. IMF, zaman zaman yeni SDR’ler yaratarak üye ülkelere tahsis eder ve onların rezerv pozisyonlarının iyileşmesine katkıda bulunur. SDR’nin değeri, beş para biriminin belirli ağırlıklarla yer aldığı bir sepet aracılığıyla belirlenir. IMF’ye üye olan her ülke SDR hesabına da katılır. Böylece IMF üyesi ülkeler arasında SDR aracılığıyla ödemeler gerçekleştirilir

IMF’nin öz kaynağı, ülkelerin üye olduklarında ödedikleri kotalardan oluşmaktadır. Kota, bir üyenin hem IMF platformlarında ağırlıklı oy kullanma hakkını hem de ihtiyaç duyduğunda IMF’den kredi limitlerini belirler.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (Organisation for Economic Cooperation and Development – OECD)

ABD, Batı Almanya, Japonya, İngiltere, Fransa, İtalya ve Kanada tarafından oluşturulur

1997’deki Güneydoğu Asya ekonomilerini vuran krizin ardından ise 1999’da Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Meksika, Suudi Arabistan, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Türkiye ve AB’nin katılımıyla birlikte dünya ticaretinin %75’i ve dünya nüfusunun %60’ını temsil eden, dünyanın en büyük 20 ekonomisine sahip devletleri bir araya getiren G20 ortaya çıktı.

Avrupa Konseyi’nin en önemli kazanımı, 1950’de imzalanıp 1953’te yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’dir.

Avrupa Konseyi (Council of Europe) Avrupa Birliği’nin devlet ve hükümet başkanlarının oluşturduğu karar organı olan ve İngilizce adı European Council olduğu için Türkçede de zaman zaman Avrupa Konseyi şeklinde adlandırılan yapı ile karıştırılmamalıdır.

Mevlüt Çavuşoğlu

Esas meselesi Avrupa güvenliği olan ve 1994’ten itibaren daimî sekreteryası olan bir örgüt hâline gelen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) günümüzde sahip olduğu 54 üye ve bir grup ortakla beraber en geniş bölgesel örgüt durumundadır.

ABD, Rusya, Fransa ile Belarus, Almanya, İtalya, Portekiz, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan

Esas olarak Karadeniz Ekonomik İşbirliği’nin temellerini atan İstanbul Bildirisi, üye devletler arasında ekonomik işbirliğini artırma ve serbest ticarete dayalı bir bölge oluşturma hedeflerinin yanı sıra bölge ekonomilerinin dünya ekonomisiyle sağlıklı biçimde bütünleşmelerini sağlama amacını da belirtiyordu. Diğer bildiri ise Boğaziçi Bildirisi idi ve burada imzacı devletler, dış ilişkilerinde AGİT ilkelerine uyacaklarını bir kez daha taahhüt ettiler

İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde 1981’de kurulan Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimî Komi8 tesi (İSEDAK) çalışmalarını Türkiye’nin liderliğinde İstanbul’da yürütmektedir.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)

savaş yerine barış; çatışma yerine diyalog; çifte standart yerine adalet; üstünlük yerine eşitlik; sömürü yerine işbirliği; baskı ve tahakküm yerine insan hakları ve demokrasi

22 Ekim 1996’da İstanbul’da düzenlenen ve Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır ve Nijerya ve Pakistan’ın katıldığı İşbirliği ve Kalkınma Konferansı, D8’in kuruluş sürecini başlattı.

Ekonomik İşbirliği Örgütü (Economic Cooperation Organisation -ECO) Türkiye, Pakistan ve İran arasında 1964 tarihinde kurulmuş bulunan Bölgesel Kalkınma İçin İşbirliği (Regional Cooperation for Development) adlı örgütün bir nevi devamı niteliğinde olmak üzere, 1985 yılında İzmir’de yapılan bir anlaşmayla kuruldu. Orta Asya’daki Türk Cumhuriyetleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan ile bölgenin bir diğer önemli ülkesi Afganistan 1992’de örgüte yeni üyeler olarak katıldılar.