Liderlik özellikleri analizi sadece hazırlıksız olarak Giriş yapılan açıklama metinleri (mülakat gibi) kullanılarak
Türk dış politikası içerisinde liderlerin nasıl rol yapılmaktadır. oynadıkları üzerine bir sunum yapıldıktan sonra yakın dönem Türk-Yunan ilişkileri liderlere ait özelliklerden Bu yaklaşıma göre, liderler tarafından söylenen belirli yola çıkılarak incelenmiştir. sözlerin, belirli kişilik özelliklerini yansıttığı kabul edilmektedir. Türk Dış Politikasında Liderler Liderlik özelikleri analizi yönteminde, liderlerin kişilikleri Türkiye Cumhuriyeti tarihinde siyasi liderler her zaman ve liderlik stilleri yedi özellik üzerinden önemli siyasi güç sahibi olmuşlardır. Genel olarak Türk yoğunlaşmaktadır; siyasal yaşamı, lider merkezli olmuştur. Türk siyasetinde liderlerin kişilikleri tercihleri ve inançları siyasetin her 1. Liderlerin olayları kontrol etme yeteneğine olan aşamasındaki ilerleyişin belirleyicisi olmuştur. inancı 2. Kavramsal derinlik Lider, iç siyasetin ve parti içi siyasetin belirlenmesinin ve 3. Liderin güç ihtiyacı seyrinin önemli merkezi olmasının yanı sıra Türk dış 4. Diğerlerine karşı duyulan güvensizlik derecesi politikasının belirlenmesinde de aynı etkinliği devam 5. Liderin kendi grubuna karşı ön yargısı ettirmiştir. 6. Özgüven
Bu yüzden Türk siyasi liderlerinin özellikle de 7. Güven yönelimi
başbakanlarının bireysel özellikleri, Türkiye’nin dış Liderlerin kişilik özellikleri bu yedi maddenin bileşeni politika davranışının anlaşılmasında yol gösterici olduğu olarak tasarlanır. Liderin kişilik haritasını çıkaran bu düşünülmektedir. maddeler ayrıca liderin liderlik tarzını da ortaya çıkarır.
Türk dış politikasının yapımında herhangi bir başbakanın Yapılan çalışmalar neticesinde, Liderlik Özellikleri rolünü anlamak için, elbette ki onu çalıştığı bürokratik Analizinin ileri sürdüğü bu yedi kişilik özelliğinin şu organizasyon ve kültürel uygulamalar içinde de- davranışlarla bağlantılı olduğu kanıtlanmıştır: ğerlendirmek gereklidir. Tarihsel anlamda, Türk dış politikası başbakan ile birlikte başka aktörleri de 1. Bir liderin çevresinden gelen sınırlama ve içermiştir: Dış işleri bürokrasisi, Genelkurmay başkanlığı, engellere meydan okuma veya kabullenme Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bunların eğilimi başında gelir. 2. Liderin dışardan bilgi ve danışmanlık almaya olan açıklığı ve liderin kurduğu danışmanlık Siyasi liderlerin profilleri “uzaktan analiz” yöntemine sistemlerinin yapısı dayanılarak yapılmaktadır. Bu yöntemin veri kaynakları 3. Liderlerin ülkeleri veya organizasyonları için liderlerin sözlü ya da yazılı açıklamalarıdır. Bu veri seçtikleri politikalar kaynakları şunlardır; Liderlik Özellikleri Analizi, Türk dış politikası • Mülakat çalışmalarına yeni girmiş bir yöntemdir. Yakın dönemde • Konuşma yapılan çalışmalar Türk liderleri hakkında daha fazla bilgi • Basın toplantıları sağlamakta ve dış politika kararlarını liderlerden yola • Kişisel notlar çıkarak açıklamamıza yardımcı olmaktadır. • Anılar Kardak sürecinde başbakan olan Tansu Çiller’in dış Siyasi liderlerin politika üretme süreçlerine etkilerini politika kararlarıyla Mart 2003’ten Ağustos 2014’e kadar araştırmak için geliştirilmiş yöntemler arasında liderlik başbakanlık görevini sürdüren Recep Tayyip Erdoğan’ın özellikleri analizi ve operasyonel kod analizi dış politika kararlarını karşılaştırabiliriz. bulunmaktadır. Liderlik özellikleri analizi sonuçlarından önce, kısaca Yakın Dönem Türk-Yunan İlişkileri: Liderlik Tansu Çiller’in ve Recep Tayyip Erdoğan’ın genel olarak Özellikleri Analizi ile Çiller ve Erdoğan nasıl algılandıklarını ele alalım. Tansu Çiller ‘güç Karşılaştırması kaygıları olan, egoist çıkarlarını gözeten, kavgacı’ bir liderlik sergilemiştir. Recep Tayyip Erdoğan ise dinî Liderlik özellikleri analizi ya da lider kişilik analizi inançları ön planda olan ama pragmatik bir liderdir. yöntemi Margaret Hermann tarafından psikoloji Onur/şeref ve sadakat Erdoğan için en önemli araştırmaları ve kişilik testleri temel alınarak kavramlardandır. geliştirilmiştir. Bu metot, siyasi liderlerin söyledikleri sözlerin içerik analizi yapılması ile profillerini oluşturan Başkalarına duyulan güvensizlik ve kendi grubuna olan ön bir metottur. yargılara bakıldığında Çiller’in diğer Türk başbakanlara göre yüksek bir skoru olduğunu gözlemliyoruz. Buna karşılık Erdoğan’ın skorları onun dünyayı tehditlerden ibaret görmediğini ve daha ziyade mevcut şartlardaki
fırsatları ve ilişkilerini kullanarak kendi için en iyi (instrumental) inançlarına göre, strateji yönü (I-1) sonuçlara ulaşmak üzerine odaklandığına işaret eder. kesinlikle iş birliği üzerinedir (S:113 Tablo 6.1’i inceleyiniz). Karar alma süreçlerinin diğer önemli aktörlerinden bir tanesi de bireylerinin etkileşiminin önem kazandığı küçük gruplardır. Türk-Yunan ilişkilerini ve Türk dış politikasını genel olarak karar verici küçük gruplar düzeyinde çalışmak bireysel ve toplumsal öğeleri açıklamaktan daha zordur. Zira liderler toplum önünde oldukları için yazdıkları ve söyledikleri ile psikolojik analizlerini yapmak mümkündür.
Soğuk Savaş Sonrası Türk Başbakanlarının Operasyonel Kodları
Operasyonel kod analizi, bir liderin siyaset dünyasını, kendi ve diğerlerini nasıl algıladığını ve bu inandıkları sebebiyle hangi taktikleri tercih ettiğini açıklamaktadır. Bu araştırma yöntemi çeşitli aşamalardan geçerek günümüzdeki şeklini almıştır.
Operasyonel kod analizi geleneksel olarak liderlerin konuşma metinleri üzerinden yapılmaktadır.
Operasyonel kod analizi, karar alıcıların siyasi düşüncelerinin incelenmesine ve liderin düşüncelerinin, siyasi durumlara karşı eğilimlerinin, dış politika kararını nasıl tercih ettiklerinin anlaşılması için önemli bir araçtır. Operasyonel kod analizinde, liderin “insan ilişkilerinde güç kullanımına dair bildikleri, hissettikleri ve istekleri nedir?” sorusuna yanıt aranmaktadır.
Operasyonel kod analizinde, bir siyasi liderin inanç sistemi üzerine odaklanılmaktadır. Liderlerin kullandıkları kelimelerin kendilerini yansıttığı kabul edilmektedir.
Analiz, fiillerin amacı, zamanı, hedefi üzerine kurulu olan sistematik ve sayısal bir yöntem olan VICS (Verbs in Context System) ile yapılmaktadır. VICS sisteminde genel olarak iki veri kaynağı üzerinde durulmaktadır;
• Kişinin genel (kamuoyu önünde: konuşmaları, bildirileri, röportajları ve basın toplantıları • Özel (günlükleri ve mektupları gibi) açıklamalarındaki kelimelere odaklanarak yapılmaktadır.
Operasyonel kod kavramı, Türk dış politikası çalışmalarına oldukça yabancı bir terimdir. Operasyonel kod kavramının ve yönteminin Türk dış politikasına yeni giriyor olması sebebiyle buradaki sunuş operasyonel kod yönteminde temel endeks olarak adlandırılan ilk felsefi (philosophical) inanç P-1 siyasi evrenin aslı ve yine ilk araçsal (instrumental) inanç I-1 strateji yönü ile sınırlı tutulacaktır. P-1 endeksi bir liderin politik evrendeki diğer aktörlerin hedeflerine nasıl yaklaştığı ve hedeflerini nasıl tanımladığı hakkındaki inançlarına karşılık gelir. İlk araçsal inanç endeksi, I-1 endeksi, bir liderin politik amaçlarına stratejik yaklaşımıdır.
Felsefi (philosophical) inançlarına göre, Türk başbakan(lar)ı, siyasi evrenin aslının (P-1) biraz dostça olduğuna inanır. Bir Türk başbakanının, araçsal