TRZ201U-GENEL TURİZM BİLGİSİ
Ünite 4: Turizm Endüstrisi
Giriş
Seyahat ve turizm, sosyoekonomik kalkınmayı ve istihdam yaratmayı sağlayan dünyanın en büyük sektörlerinden biridir. Seyahat ve Turizm endüstrisinin küresel GSYH’nin %10,3’ünü, 330 milyon işi, toplam istihdamın %10,4’ünü (2019) ve son beş yılda dünya çapında yaratılan net yeni işlerin dörtte birini oluşturduğunu ifade edebiliriz. Uluslararası turizmde 1,4 milyar ziyaret ve 1,7 trilyon dolar gelir edilirken iç turizmle birlikte toplam olarak 8,9 trilyon dolar gelir üretilmektedir.
Turizm sistemi ve bunun bir bileşeni olarak turizm endüstrisi ile ilgili tanım ve modeller çeşitlidir. Turizm endüstrisi, ‘turistlerin özel ihtiyaç ve isteklerine hizmet etmeyi amaçlayan tüm firmalar, kuruluşlar ve tesisler’ olarak kabul edilir. Benzer olarak, seyahat ve turizm endüstrisi, yolcuların ve turistlerin ihtiyaçlarına hizmet etme ortak amacı ile birbirine bağlanmış geniş bir ticari ve ticari olmayan kuruluşlar ağı olarak da ifade edilmektedir.
Erişilebilirlik ve Yolcu Taşımacılığı (Accessibility-Transportation)
Bir yeri ziyaret edebilmenin temel koşulu o yerin erişilebilir olmasıdır. Erişilebilirlik her türlü ulaşım aracı ile olabilir. Yürüme ile veya uçakla bir yerden bir yere varılabilir. Bu sürece erişilebilirlik diyebiliriz. Bu sürecin koşullarını incelemek ve anlamak hem talep hem de arz tarafı için önemlidir.
Erişilebilirlik/Ulaşılabilirlik (Accessibility)
Erişilebilirlik (accessibility) turizmde çok kullanılan önemli bir kavramdır ve destinasyona (varış noktası) ulaşım sistemlerinin performansını ölçmek için tanımlanır. “Erişilebilirlik”, ulaşım planlama alanında yaygın olarak kullanılan bir terim olmasına rağmen, soyut bir kavramdır.
Erişilebilirlik turizm endüstrisinin temel konularından birisidir ve sadece ulaşımla değil endüstri bileşenlerinin tamamında planlama ve uygulama faaliyetlerini etkiler.
Seyahat ve Turizm İçin Ulaşım
İnsanların yaya veya süpersonik bir uçakla çeşitli modlarla (türlerle) seyahat ettiğini görüyoruz. Turizm ve ulaşım ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlıdır ve turizmin artması ulaşım sektörlerine olan talepleri arttırmaktadır.
Çünkü turizm ve ulaşım birbirinden ayrılamaz. Ulaşım, turistik yerleri turist üreten bölgelerdeki pazarları için erişilebilir kılar. Tüm turizm erişime bağlıdır. Gerçekte erişilebilirlik veya yokluğu bir destinasyonu yaratabilir veya ortadan kaldırabilir. O hâlde turizm, dünya ulaşım haritasına bağlı olarak gelişir. Üstelik ulaşım, turizmin çok ötesine geçen ve günlük yaşamın birçok yönünü etkileyen uygulamalarıyla önemli bir sektördür.
Ulaşımın Unsurları
Herhangi bir ulaşım sisteminde dört temel fiziksel unsur bulunmaktadır. Bunlar; yol, terminal, taşıma ünitesi ve itici güç olarak ifade edilebilir.
Taşıma Maliyetleri ve Fiyatlandırma
Her ulaşım türü fiyat yapısı ile tüketici talebini ve böylece de yoldaki trafik yoğunluğunu belirler. Sosyal/çevresel maliyetler ve özel maliyetler olarak iki temel maliyet vardır.
Ulaşım Modları (Türleri), Rotalar ve Ağlar
Ulaşım modları, hareketliliği sağlayan araçlar oldukları için ulaşım sistemlerinin önemli bir bileşenidir. Coğrafyacılar modları kullandıkları ortama göre kara, su ve hava olarak üç geniş kategoriye ayırmaktadırlar. Her modun kendine özgü gereksinimleri ve özellikleri vardır. Dünya ölçeğinde kıtalar arası hava rotaları vardır. Aynı şekilde deniz içinde belli rotalar vardır ve bunları petrol tankerleri ve diğer yük gemileri kullanırlar. Bölge ya da birçok ülke boyunca otobüs ve demir yolu rotaları vardır. Yerel boyutta şehir veya bazı resortlerde gezi rotaları da vardır. Ulaşım modları (türleri) “(kitabın 102 sayfasında 4.1 tabloda)” gösterildiği gibidir.
Ulaşım ve turizm birlikte gelişmişlerdir. Mesafe ve fiyat, turistlerin karar verme sürecini etkileyen temel kriterlerdir. Ulaşım sistemin unsurları, yol, terminal, taşıma ünitesi ve itici güç olarak dört grupta incelenebilir. Ulaşım modlarını (türlerini) kara (kara yolu ve demir yolu), hava ve deniz yolları olarak gruplandırabiliriz. Bütün bu ulaşım modları belli rotalar üzerinden hareket eder. Şehir içi, şehirler arası, ülkeler ve kıtalar arası rotalar belirlidir. Hava yolları uluslararası turizmde en çok tercih edilen ulaşım modudur ve en yoğun olduğu alanlar, Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Asya-Pasifik bölgesidir.
Konaklama (Accommodation)
Günümüzde konaklama ve yeme-içme hizmeti faaliyetleri ekonomik açıdan çok büyüktür. Birçok konaklama işletmesi toplantı- kongre hizmetleri, restoranlar, barlar, eğlence, hediyelik eşya dükkânları, oyun, sağlık kulüpleri ve diğer faaliyetleri sağlamaktadır. Konaklama, uzun bir geçmişi olan, turizm ekonomisi içindeki en büyük ve en yaygın alt sektördür.
Otelcilik sektörü, müşterilere konaklama hizmetleri sağlamada uzmanlaşmış ağırlama endüstrisinin bir alt bölümüdür. Genellikle boyut, işlev, hizmet ve maliyete göre kategorize edilebilen çeşitli otel türleri vardır.
Konaklama sektörü oldukça farklı hizmetler veren çok parçalı bir yapıya sahiptir. Bunlar arasında yatak ve kahvaltı, mutfaklı daireler, ev değişimleri ve kampların yanı sıra yolcu gemileri veya trenler de ulaşımın yanında konaklama hizmeti vermektedir. Konaklama sadece turizm ürününün değil, aynı zamanda turizm deneyiminin de kurucu unsurudur. “(kitabın 106 sayfasında konaklama türleri tablo 4.2 gösterildiği gibidir.)”
Konaklama işletmeleri teknoloji ve yenilikleri yakından izleyen ve uygulayan bir sektördür. Donanımdan pazarlamaya kadar birçok alanda teknoloji değişmektedir. Bunların içinde en etkilisi aslında web 2.0 teknolojisini uygulayan sosyal medya uygulamalarının müşteri
yorumlarını vermesidir. Bu konaklama işletmesi pazarlama uygulamalarını tamamen değiştiren bir dönüm noktası olmuştur.
Turizmde Dağıtım Kanalları (Tourism Distribution Channels)
Turizm dağıtım kanalları pazarlama karması elemanlarından biridir ve ürün veya hizmetin üreticiden tüketiciye ulaştırılmasında aracılık sağlayan işletme ve organizasyonlardır. Dağıtım kanalı faaliyetini “turizm ürün ve hizmetlerini üreticiler ile müşteriler arasında değişimini sağlayan köprü/aracı” olarak ifade etmek mümkündür. Turizm dağıtım kanalları, tarım veya imalat gibi diğer temel endüstrilerle benzerdir. Ürünler, toptancılar, distribütörler ve aracılar aracılığıyla nihai tüketiciye ulaşır. Diğer sektörlerle benzerlikler olsa da turizm dağıtım sistemi benzersizdir. “(kitabın 108 sayfasında 4.3 de turizm dağıtım kanalları gösterilmiştir.)”
Turizm dağıtım kanalı, turizm hizmetlerinin tedarikçilerden tüketicilere satışını ve sunumunu kolaylaştıran aracılar veya aracılar sistemidir. Dünya çapında ağın ortaya çıkışından bu yana bilgi teknolojisinin etkisi, turizm dağıtımının yapısını önemli ölçüde değiştirmiş ve hatta dönüştürmüştür.
İnternetin gelişmesi ile aracılık faaliyetleri daha çok internet üzerinden yapılmaya başlandı ve böylece mal ve hizmet arz eden tedarikçiler tüketiciye internet kanalı ile doğrudan ulaşmaya başladılar. Bu da pazarlama çalışmalarını ve aracılık faaliyetlerini oldukça değiştirdi. Ayrıca çevrimiçi tur operatörleri ve perakende seyahat acenteleri da ortaya çıktı.
Yiyecek-İçecek İşletmeleri (Food-Beverage)
Konaklama endüstrisi gibi, yiyecek endüstrisi de çok eski bir iştir. Bu tür hizmet, ilk hanlardan ve manastırlardan başladı. Şehirlerde küçük restoranlar çorba ve ekmek gibi basit yemekler sunmaya başladı. Böyle bir restoran 1765’te Paris’te açıldı.
Gıda tüm kültürlerin temel bir ögesi, dünyanın soyut ve somut mirasının önemli bir bileşeni ve turistlerin çoğu için önemli bir çekicilik alanıdır. Yiyecek ve turizm arasındaki bağlantılar kültür, yerel ekonomik kalkınma, sürdürülebilir uygulamalar ve gıda deneyimlerinin aktarılması için bir platform sağlar. Bu, destinasyonların markalaşmasına ve pazarlanmasına yardımcı olur, yerel gelenekleri ve çeşitliliği destekler.
Yemek hizmeti endüstrisi, restoranlar, seyahat yemek servisi, otomat ve sözleşmeli kurumsal yemek hizmetlerinden oluşur. Ve bunlar, yerel restoranlar, fast- food birimleri, kafeler, özel restoranlar, aile restoranları, kafeteryalar ve özenle düzenlenmiş ‘’ atmosfer ‘’ ile tam hizmet veren restoranlardan oluşur. Seyahat yemek servisleri, otomobil yolcularına yol kenarlarında, uçaklarda, trenlerde ve gemilerde verilen tüm yemek hizmetlerini kapsar.
Restoran Çeşitleri ve Özellikleri
Restoranların sınıflandırılması konusunda çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. “(kitabın 112 sayfasında 4.5 yiyecek hizmetlerinin sınıflandırılması gösterilmiştir.)” Bunlar,
• Zincir veya bağımsız restoranlar (Chain- Independent) • Franchise restoranlar (Franchised restaurants) • Sandviç dükkânları (Sandwich Shops) • Hızlı servis restoranlar (Quick-Service Restaurants) • Yemek araçları (Food Trucks) • Aile restoranları (Family Restaurants) • Günlük restoranlar (Casual Restaurants) • Lüks yemek restoranları (Fine-Dining) • Otel restoranları (Hotel Restaurants) • Et restoranları (Steakhouses) • Deniz ürünleri restoranları (Seafood Restaurants) • Etnik restoranlar (Ethnic Restaurants) • Temalı restoranlar (Theme Restaurants) • Kahve dükkânları (Coffee Shops) • Eve teslim restoranlar (Home Delivery Restaurants)
Gastronomi turizmi, çeşitli sektörleri de kapsayan bir alandır. Kişiye ve gezinin arkasındaki motivasyona bağlı olarak mutfak çeşitleri ile ilgili beklentiler değişebilir. Dahası ilgi alanlarının çoğu geleneksel turistlerle örtüştüğü için bir gastronomi turistini tespit etmek zordur. Gastronomi modaya uygun bir trend, milyonlarca kişinin hobisi ve birçoklarının seyahat etmelerinin ana nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Çekicilikler, Eğlence ve Rekreasyon (Attractions, Entertainment, Recreation)
Bir destinasyonun çekiciliği turizmin arz tarafındaki en güçlü bileşenini oluşturur. Turistik çekicilikler genellikle bir destinasyonda turizm endüstrisinin temel bileşenleri olarak tanımlanır. Çekicilikler, destinasyona olan ilgiyi uyandırmak ve ziyaretçi tatmini sağlamak gibi iki temel işleve sahiptir. Bir kişiyi belirli bir yere (destinasyon) çeken özellikler çekicilik olarak bilinir. Çekicilik merkezleri, doğal harikalar, insan yapımı çekicilikler, özel etkinlikler, kültürel veya tarihî yerler, sanat ve el sanatları, spor, müzik veya dans, olağandışı veya benzersiz flora ve fauna, gece hayatı vb. şekillerde olabilir. Bu nedenle bir destinasyonu ziyaret eden turist sayısı, ilgi çekici yerlerinin çeşitliliği ile ilişkili olmaktadır.
Tüketici talepleri ve rekabetçi yenilikler günümüz dünyasında turistik çekiciliklerin rolünü değiştirmektedir. Turistik çekicilikler biçim, konum, ölçek ve tarz açısından çoğalmaktadır. Bunlar;
• Kültürel çekicilikler o Tarihi mekânlar o Mimari mekânlar o Mutfak
o Anıtlar o Endüstriyel mekânlar o Müzeler o Etnik o Konserler o Tiyatro • Doğal çekicilikler o Kara manzarası o Deniz manzarası o Parklar o Dağlar o Flora (Bitki dokusu) o Fauna (Hayvan dokusu) o Kıyılar o Adalar • Etkinlikler (Events) o Büyük düzenlemeler o Toplumsal organizasyonlar o Festivaller o İnanç uygulamaları o Spor organizasyonları o Ticari organizasyonlar • Rekreasyon (Recreation) o Gezi o Golf o Yüzme o Tenis o Doğa yürüyüşü o Bisiklet o Kar sporları • Eğlence çekicilikleri o Temalı parklar o Lunapark o Gazino o Sinema o Alışveriş o Sahne sanatları o Spor kompleksleri