yapılarda konaklamışlardır. Konuklar, dinlenme ve Giriş yemek-içme gibi ihtiyaçlarını karşılamak için kaldıkları bu
Bir seyahatin turizm niteliği taşıması için kişinin, geçici yapılarda, hiç tanımadıkları diğer seyyahlarla aynı odayı konaklama yapması gerekir. paylaşmışlardır. Buralarda sadece yatak, güvenlik ve bazı Modern konaklama işletmelerinin kökeni geçmişteki han, temel ihtiyaçlar karşılanmaktaydı Yolcuların konaklama kervansaray ve misafirhanelere dayanmaktadır. Yiyecek yaptıkları bu yapılara genellikle “katagogion”, arama, yeni yerler keşfetme, kutsal mekânlarda bulunma “pandokheion” ve “ksenostatis” gibi isimler gibi çeşitli sebeplerle yapılan ilk yolculuklar aynı zamanda verilmekteydi. Bugün kullanılan, misafir (guest) ve geceleme ve barınma ihtiyacını da doğurmuştur. Bu yabancı (stranger) sözcükleri “ksenos” kelimesinden ihtiyaç -zamanla ticaretin de gelişmesi sebebiyle- türetilmiştir.
yabancılar için konaklama imkânı sunan yapıların Antik Çağ’da Yunanlılar seyahat ve gezilerini daha çok artmasına etki etmiştir. deniz yoluyla yaparken, büyük ve geniş topraklara sahip Günümüzde konaklama işletmeleri: Otel, motel, oberj, olan Romalılar kara yolu ulaşımını tercih etmişlerdir. hostel, pansiyon, tatil köyü gibi turistlerin barınıp Termal turizmin ilk örnekleri de yine burada ortaya korunacakları ve yiyip içebilecekleri yerleri çıkmıştır. Şifalı su ve kaplıcalar için seyahat etmeyi seven tanımlamaktadır. Romalılar, deniz kıyılarında özel konaklama tesisleri kurdular ve buraları hem termal tedavilerden yararlanmak • Geleneksel veya temel konaklama işletmeleri: hem de dinlenmek için ziyaret ettiler. İngiltere, İsviçre ve Oteller Orta Doğu topraklarında ilk kez termal banyo kuran ve • Tamamlayıcı konaklama işletmeleri: Motel, bunları işletenler de Romalılardı. Devlet görevi icabı oberj, hostel, pansiyon, tatil köyü seyahat eden insanların konaklama ihtiyacını gidermek için tarihteki ilk mansiyonları (büyük konaklar) yine Konaklama işletmelerinin oldukça yeni oldukları Romalılar inşa etmiştir. Antik Roma’da yolcuların görülmektedir: 1700’lerde otel, 1900’lerin başlarında tatil konaklama ihtiyacını karşılayan yapılara “hospitia” ve kampları, 1900’lerin ortalarında motel, 1980’lerde butik “stabula” ismi verilir. Hospitia’da, müşterilere oda otel kavramı yaygınlaşmıştır. hizmetinin yanı sıra, arzu edilirse akşam yemeği de
Her ülkede konaklama sektörüne ilişkin istatistiklerin sunulur. Stabula, Hospitia’dan daha küçük olup, tutarlı olarak kayıt altına alınmaması ve günümüzde müşterilerine oda hizmeti sunmanın yanı sıra, akşam değişen tüketici ihtiyaç ve istekleri doğrultusunda sürekli yemeği, hayvanlarını koyacakları yerde sağlayan farklı konaklama tesislerinin ortaya çıkması sebebiyle tesislerdir. bugün dünyada tam olarak kaç konaklama işletmesi, oda Romalılar, MÖ 200 yıllarında, askerî hareketleri ve bazı ve yatak bulunduğu hakkında net bir bilgi vermek oldukça devlet işlerini yerine getirmek için geniş ve güvenli bir güçtür. karayolu şebekesi kurdular. Bu yollarda istasyonlar ve İlkel Konaklama İşletmelerinin Gelişimi sığınaklar inşa edildi. Roma İmparatorluğu döneminde ortaya çıkan refah, güvenli yollar ve dinlenme tesisleri İnsanlar çağlar boyunca zevk, spor, sağlık, ticari ve dini insanların zevk için seyahat etmelerini de amaçlarla seyahat etmiştir. Bu seyahatler aynı zamanda kolaylaştırmıştır. Bu yapılar, yolculuk esnasında geceleme ve barınma ihtiyacını da doğurmuştur. konaklama ihtiyacının karşılanmasına ve hayvanların Tarihî kaynaklar henüz MÖ 4000’lerde Sümerlerin bakımının sağlanmasına imkân veren tesislerdi. Romalı konaklama hizmeti için para veya takas yoluyla ödeme zenginler bu güzergâhlarda seyahat ederken, ipek perdeli yaptıklarını göstermektedir. MÖ 3000 yıllarında, eşsiz süslü at arabalarında hem geziyor hem de konaklama piramitleri sayesinde dönemin en önemli çekim yapabiliyorlardı. Antik Çağ’da birbirinden farklı merkezlerinden olan ve yoğun biçimde ziyaret edilen standartlar sunan basit konaklama yapılarının bulunduğu Mısır’da konaklama tesislerinin hizmet verdiği anlaşılmaktadır. Toplumda çok itibarlı kimseler olmayan bilinmektedir. Babil Krallığı’nda ise seyyahlar için yollar han sahipleri iki, üç veya dört kişiyi aynı yatağa güvenlik altına alınmış ve konaklama hizmeti sunmak koyabilirdi. Bu basit yapıları yol kenarındaki sıradan üzere bahçe ve dinlenme evleri gibi yapılar inşa edilmiştir. evlerden ayıran tek şey ön kapılarına asılan özel MÖ 2000’lerde Babil’i yöneten Hammurabi’nin çıkardığı işaretlerdi. Roma döneminde nispeten yüksek standartlara kanunlar arasında han ve tavernaların nasıl işletilmesi sahip bir handa konaklamak isteyen bir seyahatçinin gerektiğini gösteren kurallar dahi bulunmaktadır. otoritelerden referans mektubu alması gerekirdi. Referans alamayanlar ise pislik, sefalet ve hırsızlığın kol gezdiği Antik Çağ’da konaklamaya yönelik ticari işletmeler sıradan hanlarda kalmak zorundaydı. Buralarda güvenlik oldukça yaygınlaşmıştır. MÖ 776 yılında Olympia’da tedbirlerinin sağlanması için misafirler bile zorunlu gece başlayan Olimpiyat Oyunları’na katılan sporcu ve nöbetine tabi tutulur, tüm misafirlerin isimleri ve nereden izleyicilerin çadır kamplarında ve konaklama tesislerinde geldikleri kayıt altına alınırdı. gecelediği anlatılmaktadır. Antik Çağ’da seyyahlar, sahibinin ailesiyle birlikte yaşadığı bir evden ibaret olan
Yerel halkın zaman zaman toplandığı tavernalar da Ortalama 40 kilometrede bir bu ihtiyacı gidermek için hanların bir parçası olmaya başlayınca, büyük avlular geceleme yapmaları gerekmektedir. Bu menzildeki mola etrafına inşa edilen bu yapılar seyyahların dışında hatipler, noktalarına inşa edilen konaklama tesislerine kervansaray halk ozanları ve aşıkların da toplanma alanına dönüştü. denilmekteydi. Selçuklular dönemindeki konaklama tesislerinin kervan ticaretinin etkisiyle İpek Yolu gibi Orta Çağ’da, dinî baskıların toplumsal düzene iyice dönemin ticari açıdan önemli güzergâhlarının üzerine yerleşmesi sonucunda temel seyahat davranışı da din ve kurulduğu bilinir. Bu han ve kervansaraylar, Karahanlılar inanç etrafında şekillenmeye başlamıştır. Genel olarak ve Gaznelilerin ribat mimarisinden etkilenerek inşa siyasi belirsizlik ve ciddi güvenlik sorunları hakim edilmiştir. Ribatlar, han ve kervansarayların atası olan olduğundan insanlar çoğunlukla kutsal sayılan şehirleri tesislerdir. ziyaret etmek için yolculuk yapıyordu. Kaynaklar, Orta Çağ’da konaklama tesislerinin manastırlar ve Bazı tarihçiler Bizans dönemindeki xenedokion ve manastırların yakınına inşa edilen misafir evlerinden ksenedokhion’ların Selçuklu han ve kervansaraylarının oluşmaktadır. atası olduğunu savunsalar da yaygın görüş bu yapıların Doğu kültürüne ait olduğu ve ribatlardan türediği Güvenli konaklama ve yemek sunan yapılara şu isimler yönündedir. 1114 yılında inşa edilen Ribat-ı Şerif’in en verilmiştir: Anglosaksonlar “Inn”, Almanlar “Gasthoff”, çok bilinen Selçuklu kervansarayı olarak kabul edilmesi Latinler “Hospice-Auberge”, Cenevizliler “Fondaco”, bu önermeyi doğrular niteliktedir. Batı’da hanlar ticari Romalılar “Mansion”. amaçla işletilirken, Doğu’nun kervansaraylarından ücret Dünyadaki birçok kültürde olduğu gibi hanların İngiliz alınmıyordu. Doğu kültüründe yabancı birini ücret tarihinde derin kökleri bulunmaktadır. Norton St. Phillip, karşılığı misafir etmek ayıp ve kabul edilemez bir Somerset’de bulunan 700 yaşındaki George Inn gibi durumdu. Dünya çapında ün kazanan Türk ayakta kalan en eski hanlar, hacıların ve tüccarların kervansaraylarının tamamında bu durum geçerlidir. konaklaması için kilise tarafından Orta Çağ’da inşa Anadolu’daki Selçuklu kervansaraylarından Sultanhanı edilmiştir. İngiltere’de “Angel Inn”, “George Inn” soylu Kervansarayı’nın vakıf gelirleri oldukça zengindi ve aile üyelerine hizmet vermekteydi. 13. yüzyıl deposunda her zaman bir orduyu üç aya yakın bir süre İtalya’sındaki hanlar genellikle ortak yatak alanı sunan besleyebilecek kadar yiyecek bulunurdu. Kervansarayın yapılardı. Bazılarında çok önemli kişiler için tek kişilik bünyesinde kunduracı, terzi, berber, sağlık yurdu, hamam, odalar bulunurdu. Fakat aynı yatakta birden fazla kişinin aşhane, fırın, ahır, samanlık ve arpalık vardı. Ancak, bu birlikte yatmak zorunda kaldığı da olurdu. Bu elbette çatı altında ırk, din farkı gözetmeden hizmet verilmesi ve Londra’daki sıradan hanlarda da görülen bir durumdu. karşılığında hiçbir şey alınmaması kesin bir kuraldı. Venedik’te ise soylular için çok temiz hanlar Osmanlı İmparatorluğu döneminde de han ve bulunmaktaydı. kervansaraylar önemli konaklama tesisleri olmaya devam Avrupa’da yayılan han işletmeciliği ilk örgütlenmenin etmiş ve Osmanlı mimarisinin önemli bir parçası olarak ortaya çıkmasına da zemin hazırladı. 13. yüzyılda kabul görmüştür. Mimari açıdan Selçukluların han ve Floransa’nın han işletmecileri bir araya gelerek bugün ilk kervansaraylarından etkilendiği gibi kendine özgü bir “otel loncası” diyebileceğimiz topluluğu kurdular. Lonca mimari de ortaya koyabilmiştir. Bu dönemde hanların üyesi hancılar, şehrin girişinde ziyaretçilerle görüştüler ve daha çok şehir merkezlerine inşa edilmeye başlaması yabancıları mevcut konaklama tesislerine yerleştirdiler. dikkat çekicidir. Bu hanlar; konaklama, dükkan/ofis ve ticaret yapma imkânlarının birlikte sunulduğu çok işlevli 15. yüzyıla gelindiğinde, sadece Roma’da 1020 han yapılar olarak hizmete açılmıştır. Osmanlının han bulunmaktaydı. Bu dönemde Avrupa’da termal turizmine şeklindeki yapılara kazandırdığı bu yenilik gerek yönelik konaklama tesisleri de ortaya çıkmıştır (İsveç’teki tüccarların gerekse kutsal amaçlarla seyahat edenlerin ünlü Baden termal banyoları gibi) şehir merkezlerine çekilmesini sağlamıştır. Bu özel Kuzey Amerika’da ise en eski hanların veya tavernaların hanların ilk örnekleri Bursa ve Edirne’de görülmektedir. (zamanla konaklama hizmeti de vermeye başlayan yeme- Kayıtlara göre Lala Şahin Paşa tarafından 1627-1628 içme ve eğlence mekânları) 17. yüzyılın başlarında yıllarında yaptırılan Bezir Han’ın (Bursa) üst katında 25 açıldığı görülmektedir. Amerika’nın ilk hanı Virginia’da oda, zemin katında ise 25 dükkân ve 6 oda bulunmaktadır. 1607 yılında hizmete açılmış ve Amerika’nın Modern Konaklama İşletmelerinin Gelişimi sömürgeleşmesi sonucunda liman kentlerinde han yapımlarına hız verilmiştir. Ulaştırma teknolojilerinin keşfedilmesi ve ilk uygulamaların İngiltere’de yaşanması, buna ek olarak Batı’da hanlar inşa edilirken, Doğu’da ise kervansaraylar Grand Tour denilen gezilerin devlet tarafından teşvik yükselmiştir. “Kervan” sözcüğü, at katır ve develerle edilmesi, konaklama işletmelerine yönelik yatırımların da ülkeler arası ticaret eşyası taşıyan kafilelere verilen artmasını sağlamıştır. Batı’da demir yolunun inşa edilmesi isimdir. Gerek kervan yolcuları gerekse kendi başına ve demir yollarının farklı bölgelere yayılması gerek yolcu seyahat edenler, yolculukları boyunca mola vererek sayısının artmasına gerekse düşük gelir düzeyindeki hayvanlarını dinlendirmek ve beslemek zorundadırlar. insanların daha çok seyahate katılmasına neden olmuştur.
Bu süreçte Londra ve Paris’ten Kanada’ya kadar, tüm işletmeleri olan oteller almaya başlamıştır. Çünkü Endüstri dünya da demir yollarına yakın yerlerde büyük oteller inşa Devrimi, İngiltere’de yeni yolların açılmasına ve ticaret edilmeye başlamıştır. amaçlı seyahatlerin çoğalmasını sağlamıştır.
19. yüzyılda modern konaklama tesisleri olacak nitelikteki İngilizcesi “chain hotel” olan zincir otel (veya otel zinciri) otellerin inşasına başlanmıştır. Bu otellerin çoğu Kanada, kavramı ilk kez 1908 yılında ileri sürülmüştür. Statler, İngiltere, Fransa, Almanya ve ABD’de bulunan liman, United Hotels, Hilton Hotel International, Knott, Sheraton, tren istasyonu ve kaplıcaların etrafında açılmıştır. 19. Holiday Inn, InterContinental gibi firmalar hem büyük yüzyılın ikinci yarısına kadar Avrupa’da zengin sınıfın otel sistemini benimsemiş hem de farklı bölgelere yayılma lüks talebini karşılayan büyük oteller inşa edilmiştir. 19. düşüncesiyle zincir oteller kurmuşlardır. Hancılıkta çok iyi yüzyılda oteller, sadece gezginler için ticari konukseverlik olan İngilizler sıradan seyahatçilere yönelik hizmet verme merkezleri olarak değil, aynı zamanda toplulukların davet, davranışında hiçbir değişime gitmeyince, aristokratlara yeme-içme, eğlence gibi farklı amaçlarla bir araya geldiği hizmet veren Avrupa’daki yeni hanların gerisinde kalmaya önemli sosyal merkezler hâline de gelmiştir. başladılar.
20. yüzyılda karayolu ulaşım sistemlerinde yaşanan 18. yüzyılda mevcut hanların bazılarına toplantı ve balo iyileşmeler ve otomobil sahipliğinin hızla artması turizme salonları gibi ek alanlar eklediler ve yeni bir statü kazanan katılan birey sayısının da çoğalmasına neden olmuştur. bu hanlar için “hotel” (otel) sözcüğünü kullandılar. Büyük ve lüks otellerin yanında, orta sınıfa hitap eden 1820’lere gelindiğinde ise Amerika’da hanlardan belirgin küçük ölçekli ve sıradan tesisler de hizmete açılmıştır. biçimde farklılaşan konaklama tesisleri olarak oteller Avrupa otelciliği karşısında Amerikan otelciliği hızla yayılmaya başladı. Bu dönemde Avrupa’da da hanlar gelişim kaydetmiş, modern otelciliğin doğuşunda büyük otellere dönüştürülmeye başlanmıştı. Bu dönüşüm 19. bir rol üstlenmiştir. Amerikan Otelcilik Anlayışı zamanla yüzyılın ikinci yarısında hızlandı. Bu dönemde diğer kıtalarda da kabul görmüştür. Zincir otel işletmeleri Avrupa’nın en iyileri otellerinin İngiltere’de olduğu kurulmaya başlamış ve bu zincirler önce ABD’ye sonra görülmektedir. Büyük Tur’a katılan İngiliz aristokratların tüm dünyaya hizmet sunar hâle gelmiştir. 1950’lerde dikkatini çeken ve müşteri tutmaya hevesli han sahipleri faaliyete başlayan Holiday Inn ve Hilton gibi tanıdık tarafından hemen kabul gören Fransızca “hotel de ville” markalar bu başarıya ulaşan ilk uluslararası otel zincirleri teriminin moda olmaya başladığı görülmektedir. 1760’lı arasında yer almaktadır. Yüzyılın ikinci yarısında yıllarda İngilizler, seyahat eden kişilere konaklama görülmeye başlayan ekonomik, psikolojik, sosyolojik ve hizmeti veren lüks misafir evleri için “hotel” terimini çevresel değişimler, insanların turizme bakışını ve turizme kullanmaya başladılar. Böylece, otel sözcüğü turizm katılma eğilimlerini de olumlu etkilemiştir. Böylece kapsamında bir anlam kazandı ve kısa süre içerisinde bireysel turizm hareketi, kitlesel turizme dönüşmeye Amerika’da da benzer anlamda kullanılmaya başlandı. başlamıştır. Böylece, yiyecek içecek ve eğlence gibi 1790’ların başlarında bu kavrama ek bir anlam daha hizmetlerin sunulduğu otellerin yanında ikinci konut, tatil yüklendi. Resmî toplantı veya etkinliklerle ilgili evi ve karavan gibi alternatifler ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu duyurularda toplantı yeri olan han, meyhane ya da benzeri dönemde, yine geleneksel konaklama tesisi olan otellerden halka açık alanlar otel olarak isimlendiriliyordu. Otellerin, farklı nitelikler taşıyan ve ek konaklama tesisleri olarak han ve taverna gibi tesislerden ayrılarak özel bir mimari adlandırılan kampingler, tatil köyleri, pansiyonlar, kiralık yapı şeklinde ortaya çıkışı ise ancak 18. yüzyılın tatil yerleri, gençlik oberjleri ve hosteller de görülmeye sonlarında yine İngiltere ve Amerika’da gerçekleşti. başlanmıştır. Amerika’nın ilk otelleri de seçkin konaklama tesisleri olarak kuruldu. 1820’lerde lüksü ve konforu bir arada Batıda Yaşanan Gelişmeler sunan bu büyük otellere “first-class” (birinci sınıf) Orta Çağ’ın kapanması ve Yeni Çağ’ın başlamasıyla yakıştırması yapılmaktaydı. birlikte yaşanan ekonomik ve sosyal değişimler Batı’da hanların gelişimini olumlu etkilemiştir. Örneğin, 1634 Otel kavramının ilk kez Fransa’da kullanılmış olması ve yılında dönemin eğlence mekânları olan tavernalar Fransızların otelcilik sektörüne öncülük yaparak otelciliği konaklama hizmeti de vermeye başlamıştır. 16. ve 17. ilk kez uluslararası platforma taşımaları, bu kavramın ilk yüzyıllarda Avrupa’daki hanlar restore edilerek kez Fransa’da geliştirilmesinde etkili olmuştur. Bu yenilenmiştir. 17. yüzyılın sonlarında ve 18. yüzyılın dönemde Paris’te yaygın biçimde kullanılan “hotel garni” başlarında bazı Avrupa şehirleri konaklama imkânlarıyla sözcüğünün de otel kavramının gelişmesinde etkisi ün kazanmıştır (Paris’teki Faubourg St. Germain semti ve bulunmaktadır. Hotel garni günlük, haftalık veya aylık Roma’daki Piazza di Spagna (İspanyol Meydanı) gibi). 18. olarak kiralanan apartman daireleri için kullanılan bir yüzyılın sonlarına gelindiğinde ise Floransa, Frankfurt ve kavramdı. Müdür, resepsiyonist ve özel üniformalı Cenevre gibi şehirler Avrupa’nın en iyi konaklama personelin yer aldığı modern otellerin ortaya çıkışı 19. işletmeleri arasında gösterilen tesisleriyle ünlenmiştir yüzyılın başlamasıyla mümkün oldu. İskoçya’da zaten (Towner, 1985). kaliteli hanların bulunmayışı otellerin buraya ulaşmasını hızlandırdı. Kıyı oteli (resort hotel) fikri de yine bu süreçte 1750’li yıllarda başlayan Endüstri Devrimi ile han ortaya çıktı. İsviçre demiryolu ağının genişlemesi türündeki bu tesislerin yerini modern konaklama
sonucunda, 1950’lerin ortalarından itibaren ülkedeki otel Motel: Motel, “motor” ve “hotel” kelimelerinin yatırımları da hız kazandı. kısaltılmasıyla türetilmiştir. Bu otelcilik terimi, ilk kez 1925 yılında Kaliforniya’da Milestone Mo-Tel isimli 1827 yılında Boston’da açılan Tremont House, o zamana konaklama tesisinde kullanıldı. Motel, kısa sürede, kendi kadar konaklama endüstrisinde hiç duyulmayan hizmetleri otomobiliyle dağ ve deniz manzarasını ve güzergâh sunarak lüks konaklama yaklaşımını başlattı. Tek ya da üzerindeki bölgeleri keşfetmek isteyen sürücüler için çift kişilik özel odalar, kilitli kapı sistemleri, her odada su oldukça popüler bir konaklama noktası hâlini aldı. ve ücretsiz sabun, resepsiyon ile odalar arasında iletişim Holiday Inn, kısa zamanda Amerika’nın bir ucundan diğer kuran haberleşme sistemi, misafirlerin eşyalarını odalarına ucuna hizmet veren bir moteller zincirine dönüştü. Zincire taşıyan hamallar, Fransız mutfağından yemekler ve bağlı motellerde tüm odalar birbirine benziyordu, 18 yaş eğitimli personel Tremont House’un öne çıkan altı çocuklardan ücret alınmıyordu ve sürücülere ücretsiz yenilikleriydi. otopark, klima, telefon, yüzme havuzu ve buz Tremont House’un da etkisiyle, lüks otel konsepti ve sağlanıyordu. otellerde yenilikçi uygulamalar tüm Batı coğrafyasında Avrupa’da ise motellerin 1960’larda ortaya çıktığı yayılmaya başladı. Le Grand Hôtel Paris’te aydınlatma görülmektedir. 4000 gaz lambasıyla, ısıtma ise 18 soba ve 354 sıcak hava menfeziyle sağlanıyordu. American Hotel (1835) tüm 1-5 Yıldız: İngiltere’de otellerin yıldız sistemiyle 1-5 binada gazlı aydınlatma sistemini kullanan ilk oteldi. yıldız arasında sınıflandırılması, lüks otel konseptinin ve Avusturya’da süper lüks otel konseptiyle açılan l’Hôtel zincir otellerin yaygınlaşmaya başlamasıdır. Impérial (1873) düzenli olarak kral ve kraliçeleri misafir Tatil Kampı: Tatil kampı konseptinin kökeni ise 1900’lü ediyordu. Bu gelişmeler yoğun bir rekabetin oluşmasına yılların başlarında bisikletçiler ve bazı çalışma gruplarının sebep oldu. kurdukları çadır kamplarına dayanmaktadır. Ancak 1939 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında yılı itibarıyla bu kamplar, bireylerin eğlence ihtiyaçlarını Amerika’da hem lüks hizmeti benimseyen tesisler karşılayan ve iç turizme yönelik ucuz tatil imkânı sunan çoğalmış hem de şehir merkezinin dışındaki otel geniş ölçekli ticari işletmelere dönüşmeye başladı. Önce yatırımları artmıştır. Kanada’daki kıtalararası erkeklerin temiz ve huzurlu bir ortamda dinlenme ve demiryollarının gelişmesi ise ülkenin doğu-batı kıyı eğlenme ihtiyacını karşılayan bu gibi kamp alanları hattında lüks otellerin kurulmasında etkili oldu. 1908 zamanla ailelere yönelik hizmet veren konaklama yılında New York’ta faaliyete başlayan Buffalo Statler işletmelerine dönüşmeye başladı. Hotel konaklama endüstrisinde bir devrim yaratmıştı. Her Her şey dahil: Akdeniz çanağındaki destinasyonlarda odada bir küvet, buzlu su ve oda kapısının yanında bir yaygın biçimde uygulanan her şey dahil sistemi de lamba bulunmaktaydı. Her sabah misafirlere ücretsiz 1930’lu yıllara kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Her şey gazete dağıtılmaktaydı. dahil uygulamasının ilk örneğinin Butlin tatil köylerinde 1930’lu yıllara gelindiğinde Amerikan konaklama uygulandığı düşünülmektedir. Burada özellikle düşük endüstrisindeki bu gelişmelerin etkisiyle Meksika’da da gelirli aileler için ucuz tatil imkânın sunulması amacıyla oteller açılmaya başladı. Bu dönemde oteller bulundukları her şey dahil sistemi kullanılmıştır. 1950 yılında ise Club bölgelerin imajını da etkiliyordu. Med zinciri her şey dahil sistemini uygulamaya başlamış ve bu sistemin geliştirilmesine etki etmiştir. 1970’lere Modern konaklama işletmeciliğiyle birlikte konaklama gelindiğinde her şey dahil sistemi Avrupa’dan dünya tesislerini çeşitli kıyaslama ölçütleri doğrultusunda geneline yayılmaya başlamış ve kitle turizminin küresel derecelendiren üç kuruluş ortaya çıkmıştır: Michelin ölçekte hareketlenmesine neden olan temel ürün olmuştur. Guide (1900), Mobil Travel Guide (1958) AAA Guide (1963). Oda-kahvaltı: Oda ücretine kahvaltının da dahil olduğu gösteren oda-kahvaltı konsepti (Bed & Breakfast-B&B) Birinci Dünya Savaşı (1914-1918), 1929 Dünya ilk kez 1978 yılında kullanılmıştır. Oda kahvaltı Ekonomik Bunalımı (Büyük Buhran) ve ardından gelen uygulaması aslında bir ailenin evini yolculara açtığı İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) dönemleri boyunca Avrupa’nın küçük şehirlerinde ve kırsallarında Batı’daki otel yatırımlarında azalma ve tüketici başlamıştır. Pansiyon olarak da bilinen bu konaklama tercihlerinde değişimler gözlenmiştir. Amerikan otelcilik türünün ilk halleri ortak banyolu odaları ve ev yapımı sektörünün 1900’lerin başlarındaki büyüme hızı 1929 kahvaltısıyla Orta Çağ hanlarına benzemekteydi. yılında Büyük Buhran yüzünden durma noktasına gelmiştir. Bu ekonomik kriz döneminde insanların tatil Doğu’da Yaşanan Gelişmeler amaçlı seyahat edecek bütçeleri olmadığından ABD’deki Japonya: Japonya’nın yerel hanları veya misafir evleri otellerin neredeyse %85’i iflas etmiştir. Refah döneminin olarak yorumlanabilecek ryokanlar ülkenin en eski tekrar başladığı İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, büyük ve konaklama tesisleridir. Hâlen tüm Japonya’da modern lüks oteller yerine genellikle otoyol kenarlarına inşa oteller gibi, ryokanlar da hizmet vermeye devam edilmiş olan motellere talep doğmuştur. etmektedir. Ryokanların genel özelliği misafirlerine
geleneksel Japon kültürünü yaşatmalarıdır. Bu misyon
ryokanların mimari yapısına da yansımış, genellikle küçük çalışmaları için 1,25 milyar dolarlık yatırım yapmıştır. Dış yapılar olarak geleneksel Japon evlerine benzer biçimde ticarette açık kapı politikası, yabancı yatırımcılara yönelik inşa edilmişlerdir. Ryokanların standart hizmetleri ise teşvikler ve bu iyileştirme adımları, 1992 yılında yabancı banyo, yemek ve yataktır. İlk örnekleri tüccarlar ve yatırımcıların Çin’de 2.354 yeni otel açmasına neden samuraylar tarafından yoğun bir şekilde kullanılan olmuştur. Tokaido ana yolu üzerinde gelişmiştir. 1920’lerde demir Dubai: Doğu’da yaşanan bir diğer önemli gelişme ise yollarının gelişmeye başlamasıyla birlikte demir yolu bugün Orta Doğu’nun en lüks turizm tesislerine sahip olan güzergâhlarına da inşa edilmeye başlanmıştır. Ülkede Dubai’de, dünyanın ilk yedi yıldızlı oteli olan Burj al otelcilik sektörünün gelişmeye başlaması ve modernizmin Arab’ın (1999) hizmete açılmasıdır. etkileriyle ryokanların da hizmet standartları genişletilmiştir. Lüks ryokanlara özel banyo, TV, klima Türkiye’de Konaklama İşletmelerinin Gelişimi gibi imkânlar dahil edilmiştir. Anadolu’da Selçuklu Kervansarayları: Anadolu’ya
Guinness Rekorlar Kitabı’na (2020) göre dünyanın hâlâ yerleşen Türkler kervansarayları inşa etmiştir. Büyük faaliyette bulunan en eski oteli veya genel anlamda yapılar olan ve ziyaretçilerine yüksek konfor sunan bu konaklama işletmesi: 705 yılından bu yana Japonya’nın tesisler kervanlarla seyahat eden kalabalık grupları Yamanashi şehrinde faaliyet gösteren bir kaplıca oteli olan ağırlamaktadır. Özellikle İpek Yolu üzerinde inşa edilen Nishiyama Onsen Keiunkan’dır. Bu işletme, günümüzde kervansaraylar yüzyıllar boyunca ticaretle uğraşan aynı ailenin 52. kuşak üyeleri tarafından işletilirken, 718 yolculara ve seyahat eden bireylere hizmet vermiştir. yılında yine Japonya’da açılan Hōshi Ryokan dünyanın en Anadolu’da kervansarayların yaygınlaşması Selçuklu eski ikinci oteli olarak nitelendirilmektedir. Sultanı II. Kılıçarslan (1115-1192) döneminde başlamıştır. Türkistan’da gelişen kervansaray inşa etme geleneğinin Hindistan: Hindistan’da ise Dak Bungalow isimli Anadolu topraklarına getirilmesiyle birlikte kervansaray bungalov tipi yapılar seyahatçilere konaklama hizmeti kültürü hızla yayılmıştır. Anadolu Selçukluları tarihinde vermektedir. İkinci Dünya Savaşı’ndan önce önemli bir yer edinen kervansaraylar, zengin-fakir ayrımı Hindistan’daki çoğu otel, İngiliz ve Hint aristokrasisinin yapmadan tüm yolcularına barınma, hastane, yeme-içme, uğrak yerlerine inşa edildi. 1947 yılında bağımsızlığını nalbant, kütüphane gibi önemli hizmetler sağlamıştır. ilan eden ülkenin otel endüstrisi büyük bir duraklama Ayrıca, konaklayanların hırsızlık gibi durumlardan doğan dönemine girdi. 1950’lerde otoriteler, turizmin ekonomik zararları devlet hazinesinden ödenmektedir. Bu yönleriyle etkisine dikkat çekerek derhâl eylem planı gerektiğini kervansaraylar, ticari özellik taşımayan birer hayır kurumu savunarak, ülkede turizmi geliştirmeye yönelik ilk niteliğindeki tesislerdir. Zamanla bu durum ülke çapındaki kurumunun 1966 yılında açılmasına sebep oldular. mali sorunlar nedeniyle değişmeye başlamış ve 1970’lere gelindiğinde ise otel yatırımları tekrar hız kervansaraylar bakımsız kalmıştır. kazandı ve InterContinental gibi zincir oteller Hindistan’da otel açmaya başladılar. 19. yüzyılda Osmanlı, Batı’nın da etkisiyle bu eski konaklama tesisleri yerine modern otelcilik anlayışına 1822 yılında Kahire’de (Mısır) Shepheards Hotel, 1869 yönelmiştir. 19. yüzyılda Avrupa ile artan ticari ve yılında ise ünlü Cheops, Chephren ve Mikerinos diplomatik ilişkilerin yanı sıra özellikle, Orient Express’in piramitlerinin yanında Mena House oteli açılmıştır. İstanbul’a tren seferleri başlatması modern konaklama Rusya’da Grand Hotel Europe (1875) klasik müzik tesislerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. 1839 yılında ilan bestecisi Çaykovski gibi ünlü misafirlerini ağırlamıştır. edilen Tanzimat Fermanı’ndan hemen sonra İstanbul’un
Sovyetler Birliği: İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra özellikle Pera (Beyoğlu) bölgesinde bazı gayrimüslimler konaklama sektöründe müthiş bir gelişim yaşanırken, ve yabancılar otel inşa etmeye ve işletmeye başlamışlardır.
ülkede oteller bu gelişmeden uzak durumdaydı. 1947 Cumhuriyet’in ilan edilmesinden sonra başlayan kalkınma yılında Sovyetler Birliği’nde hazırlanan bir rapora göre sürecinde turizm bir devlet politikası olarak kabul uluslararası turist sayısının artırılması için mevcut görmeye başlayınca ülkedeki konaklama işletmelerinin otellerin iyileştirilmesi gerekliydi. Bunun için Amerika, sayısında artış yaşanmıştır. Özellikle, 1980’lerle birlikte Kanada ve İngiltere’deki gibi otellerin açılması artan teşvikler konaklama endüstrisinin günümüzdeki öneriliyordu. başarısına ulaşmasında oldukça etkili olmuştur. Öyle ki,
Çin: 1978 yılında yaşanan ekonomik reform ülkede iç ve son dönemlerde Türkiye’de faaliyet gösteren konaklama dış turizm gelirlerinin artmasını sağlamıştır. Bu gelişim işletmeleri hem mimari ve donanım özellikleri hem de ülkede konaklama endüstrisinin de hızla gelişmesini hizmet standartları açısından Akdeniz çanağının en iyileri sağlamıştır. Başlarda devlet ve yabancı yatırımcıların arasında gösterilmektedir.
ortak girişimleri ile büyüyen konaklama endüstrisi, Cumhuriyet’ten Önce Konaklama İşletmelerinin 1980’lerde uluslararası otel markalarının yönetim Gelişimi anlaşmaları ve ortak girişimler ile Çin pazarına girmesi sonucunda daha da güçlenmiştir. 1986-1991 yılları Osmanlı ve Avrupa ülkeleri arasında 18. yüzyılda arasında Çin hükûmeti konaklama endüstrisinde iyileşme başlayan yakınlaşma, 19. yüzyıla gelindiğinde, pek çok sosyoekonomik gelişmelere neden olmuştur. 1838’de
İngilizlere, ardından diğer Avrupa ülkelerine serbest ticaret hakkının tanınması ve 1839’da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile yabancılara mülk edinme hakkının verilmesi ile birlikte Avrupalıların Osmanlı topraklarında yatırım yapmasının önü açılmış ve ticari ilişkiler artmıştır. Ulaşım sistemlerinin iyileşmesi, diplomatik ilişkilerin artması, fuarların düzenlenmesi gibi gelişmeler de Avrupalıların Osmanlı topraklarına daha çok ilgi duymasını sağlamıştı. Avrupalı ziyaretçilerin konaklama ihtiyaçları daha çok ev pansiyonları ile karşılanıyordu. 18.yüzyılda İstanbul’daki yabancılar tarafından (Hotel Garnis /Hotel Garnie isimli) mobilyalı odaları olan pansiyonlar kurulmuştur. İstanbul’daki konaklama alanları daha çok Sirkeci Garı civarındaki pansiyonlardı. ilk oteller, batılılaşmanın etkisine yoğun biçimde rastlanan ve kozmopolit bir halk kitlesinin yaşadığı İstanbul ve İzmir gibi şehirlerde görüldü. 1840’lardan itibaren Pera (Beyoğlu) bölgesinde de oteller hizmete açılmaya başlamıştır. Doğu’nun Londra’sı olarak görülen İstanbul, kültürel ve dinî çekicilikleri nedeniyle oldukça merak edilen ve seyahatçilere ev sahipliği yapan bir destinasyondur. Aynı dönemde Anadolu topraklarında bazı geleneksel hanlar ve kervansaraylar da hizmet vermekteydi. Ancak bu tesislerde konaklayanlara sadece saman veya taş yatak zemin sunulmaktaydı.
İstanbul’un ilk otelleri: Hôtel des Quatre Nations (1840), Hotel d’Angleterre (1841), Büyük Londra Oteli (1892-), Pera Palas (1895-), Tokatlıyan Oteli (1897-1957)
1865 yılında, Osmanlı İmparatorluğu Otel Şirketi kuruldu. Bu şirket banka gibi hizmet görerek otel yatırımlarına destek verdi. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk Pera Palas’da konaklamış ve kaldığı 101 numaralı oda günümüzde müzeye dönüştürülmüştür.
Konaklama İşletmelerini Temsil Eden Örgütlerin Gelişimi
Konaklama işletmelerine yönelik örgütlenmelerin ilk örneği 13. yüzyılda Floransa’da görülmektedir. Bu gibi örgütlenme örnekleri, gerek modern konaklama işletmeleri olan otellerin yayılmaya başladığı 19. yüzyılda gerekse kitle turizminin hız kazandığı ve tatil köyü, butik otel, kamping, motel gibi ek konaklama işletmelerinin ortaya çıktığı ve sayıca çoğaldığı 20. ve 21. yüzyıllarda artarak devam etmiştir.