TRM218U-TARIMSAL PAZARLAMA
Ünite 3: Tarımsal Pazar Bölümlendirmesi ve Hedef Pazar Seçimi
Giriş
Pazar bölümlendirmesi, bir hedef pazarı, ortak ihtiyaçları ve/veya istekleri olan ve bir pazarlama faaliyetine benzer şekilde yanıt vermesi beklenen daha küçük, daha tanımlı insan veya işletme kategorilerine bölme sürecidir. Tüketici grupları arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak pazarı bölümlendirmenin amacını oluşturmaktadır. Böylelikle pazarlama çabalarının ve kaynaklarının hangi gruba (hedef pazar) odaklayacağına karar verebilmektedir.
Pazar bölümlendirmesi, müşteri hedeflemesinin bir alt kümesidir ve özellikle bir ürün veya hizmetin “pazarın farklı segmentlerine veya alt gruplarına hitap edecek şekilde” tasarlanması anlamına gelmektedir. Tarımsal pazarlamada bölümlendirme hem çiftçilerin hem de tarımsal girdi tedariki, tarım ürünlerinin işlenmesi ve dağıtımında faaliyet gösteren işletmelerin farklı müşteri gruplarının çeşitli ihtiyaçlarını ve tercihlerini anlamalarını sağladığı için önem taşımaktadır.
Pazar Bölümlendirmesi Kavramı
Bir pazarın benzerlik gösteren ihtiyaçlara ve özelliklere sahip olan ve benzer satın alma davranışı gösterme olasılığı bulunan potansiyel müşteri gruplarına ayrılması süreci pazarın bölümlendirilmesi olarak tanımlanmaktadır (Weinstein, 2004). Bir başka tanımlamaya göre pazar bölümlendirme, uygulanan pazarlama eylemine benzer biçimde cevap verecek olan ve ortak ihtiyaçları bulunan potansiyel tüketicileri gruplara ayırma faaliyetidir. Pazar bölümlendirme mantığında her bir pazar bölümü tüketici davranışları yönünden ağırlıklı olarak birbirine benzerlik gösteren insanlardan meydana gelmektedir (Kerin ve Hartley, 2023). Pazar bölümlendirme, pazar ihtiyaçları ile bir kuruluşun bu ihtiyaçları karşılamak için tasarladığı spesifik pazarlama karması eylemleri arasında bağlantı kurmaktadır. Pazar bölümlendirmede önem taşıyan iki önemli husustan söz edilebilir. Bir pazardaki insanları veya kuruluşları ihtiyaçlarının benzerliğine ve satın alma sırasında arayış içinde oldukları faydalara göre gruplandırmak birinci önemli noktadır. İkinci önemli nokta ise kuruluşlar tarafından pazara yeni bir ürün sunulması veya özel bir promosyon teklif edilmesi gibi çeşitli pazarlama eylemlerinin söz konusu ihtiyaç ve faydalar ile ilişkisinin yüksek olması gerekmektedir (Kerin ve Hartley, 2023).
Pazar Bölümlendirmesinin Faydaları ve İlkeleri
Pazar bölümlemenin birçok faydası vardır. Genel olarak pazar bölümlendirmesi, kuruluşları nerede bulunduklarını ve gelecekte nerede olmayı arzuladıklarını sorgulamaları açısından harekete geçirmektedir. Bunu yaparken, kuruluşları rakiplerine kıyasla özellikle hangi konularda iyi olduklarını düşünmeye ve tüketicilerin ne istediğine dair içgörü kazanmaya teşvik etmektedir (Dolnicar vd., 2018).
Weinstein’e (2004) göre pazar bölümlendir me stratejisinin ve analizinin dört temel faydası bulunmaktadır:
• Pazar yerinin ihtiyaçlarını karşılayacak duyarlı ürünler tasarlanması • Etkin ve uygun maliyetli tutundurma stratejilerinin belirlenmesi • Pazar rekabetinin, özellikle de şirketin pazar konumunun değerlendirilmesi • Mevcut pazarlama stratejilerine yönelik bilgi elde edilmesi
Leask (2023) ise pazar bölümlemenin ana faydalarını üç başlıkta toplamaktadır:
• Hedefli pazarlama • Artan müşteri memnuniyeti • Artan kârlılık
Kotler vd. (2024), pazar segmentlerinin faydalı olabilmesi için bazı gereksinimlere dikkat çekmiştir. Bu kapsamda etkili bir pazar bölümlendirmenin gereksinimleri veya koşulları aşağıda belirtilmektedir:
• Ölçülebilirlik • Erişilebilirlik • Kayda değer büyüklük • Farklılaştırılabilirlik • Uygulanabilirlik
Pazar Bölümlendirme Kriterleri
Pazar bölümlendirmede hangi bölümlendirme kriterinin kullanılacağına ilişkin kararın, pazar hakkın da ön bilgi gerektirdiğinden, bir danışmana ya da veri analistine kolayca devredilemeyeceği vurgulanmaktadır. En yaygın segmentasyon veya pazar bölümlendirme kriterleri coğrafik, demografik, psikografik ve davranışsal olarak belirtilmektedir.
Coğrafik Pazar Bölümlendirmesi
Coğrafi bölümleme, pazarı uluslar, bölgeler, eyaletler, ilçeler, şehirler ve hatta mahalleler gibi farklı coğrafi birimlere bölmek anlamına gelmektedir (Kotler vd., 2024). Coğrafik bölümlendirme pazarı ülke, bölge, şehir, nüfus yoğunluğu, nüfus büyüklüğü, nüfus artışı, iklim gibi coğrafi kriterlere göre bölmek şeklinde de tanımlanmaktadır (Marshall ve Johnston, 2010; Eser vd., 2022). Bir başka tanıma göre ise coğrafik bölümlendirme; pazarın uluslararası, ulusal, bölgeler, iller, kentler, kasabalar ve köyler, değişik coğrafik yapı (dağlık, ovalık) ve iklim gibi özellikler bakımından farklı gruplara ayrılmasıdır (İslamoğlu, 2011).
Coğrafi konuma göre pazarın hedeflenmesi işletmeler tarafından pazarları bölümlere ayırmada kullanılan en yaygın yöntemlerden birisidir. Bu yöntem çoğunlukla kendilerini kabul ettirmeye ya da tanıt maya çalışan küçük veya yeni işletmeler tarafından kullanılmaktadır. Pazarlama alanında faaliyet gösterenlerin pazarlama çabalarına odaklanmak amacıyla yararlanabileceği çeşitli coğrafik parametreler bulunmaktadır. Bu parametreler; konum, nüfus türü ve yoğunluğu, kültürel tercihler, iklim ve dil olarak belirtilmektedir.
Demografik Pazar Bölümlendirmesi
Tüketici gruplarını segmentlere ayırmada kullanılan en yaygın faktörlerden birisi de demografik değişkenlerdir. Tüketici ihtiyaçlarının ve isteklerinin sık bir şekilde demografik değişkenlere göre büyük ölçüde değişmesi bunun nedenlerinden birisi olarak vurgulanmaktadır. Demografik değişkenlerin diğer faydalı pazar bölümlendirme değişkenlerine göre daha kolay ölçülmesi de demografik pazar bölümlendirmesinin yaygın kullanılmasının nedenlerinden bir diğeridir. Birçok mal türünde tüketicilerin istek, ihtiyaç, arzu ve beklentilerinin onların demografik özelliklerine göre farklılık gösterdiği, bu nedenle de pazarın demografik faktörlere göre bölümlendirilmesinin fay dalı olacağı ifade edilmektedir.
Yaş, cinsiyet, gelir ve eğitim başlıca demografik bölümlendirme kriterleri olarak gösterilmektedir. Sosyodemografik bölümlendirmenin bazı endüstriler için çok yararlı olabileceği vurgulanmaktadır. Demografik bölümlendirme ile pazarlamacı, pazarı genellikle cinsiyet, gelir, yaş, eğitim düzeyi, ırk, din, etnik köken, meslek veya iş türü ve hatta aile yapısı gibi ortak demografik faktörlere dayanarak daha küçük gruplara bölmektedir.
Tüketicilerin yaşına göre bölümlendir me üç şekilde gerçekleşmektedir (Albrecht vd., 2023):
• Yaş aralığına göre bölümlendirme • Yaşam döngüsüne (yaşam evresine) göre bölümlendirme • Nesil (kuşak) tabanlı bölümlendirme
Stereotip pazarlama: Biçimsellik dışında olan veya açıklamaz bir kavram olarak söz edilen stereotip pazarlama, demografik segmentlerin değerleri ve davranışları hakkında genelleştirilmiş çalışmalara veya ortak algılara dayanan pazarlama kampanyalarını ifade etmektedir (Kumar, 2017; Hassan ve Yazdanifard, 2019). Sosyal stereotipler ise bireyin bir grubun özellikleri veya nitelikleri hakkındaki inanç eğilimi olarak tanımlanmaktadır (Van Tilburg vd., 2023).
Psikografik Pazar Bölümlendirmesi
Bazen psikometrik veya yaşam tarzı segmentasyonu olarak da adlandırılan psikografik bölümlendirme, müşterilerin faaliyetleri, ilgi alanları ve görüşleri incelenerek ölçülmektedir. Psikografik pazar bölümlendirmesinde insanların boş zamanlarını nasıl geçirdikleri ve hangi dış etkilere karşı yüksek duyarlılık gösterdikleri ve bunlardan ne düzeyde etkilendikleri dikkate alınmaktadır. Psikografi, dar veya sınırlandırılmış olarak tanımlanmış pazar bölümlerinin belirlenmesi yanında ürün veya marka seçiminde tüketici motivasyonlarının daha iyi anlaşılmasında pazarlamacılara imkân sağladığı için pazar bölümlendirmede çok yaygın olarak kullanıl maktadır (Helmold, 2022).
Bir bireyin yaşam tarzı incelenerek nelere değer atfettiği veya parasını ve zamanını nasıl harcadığı hakkında fikir sahibi olunabilir. Pazarlamacılar, genellikle AIO (activities,
interests, and opinions) olarak adlandırılan faaliyetler, ilgi alanları ve görüşlerden oluşan üç yaşam tarzı boyutunu analiz etmektedir (Albrecht vd., 2023).
Bir diğer psikografik bölümlendirme kişisel değişkenlere göre yapılmaktadır. Psikografik pazar bölümlendirmesinde kişilik ve satın alma alışkanlıkları arasında kuvvetli bir ilişki olduğu göz önüne alınarak birbirine benzer nitelikte kişilik özelliklerine sahip olan bireylerden segmentler oluşturulmaktadır (Albrecht vd., 2023). Bir başka ifade ile pazarları bölümlere ayırmak amacıyla kişilik değişkenleri kullanılmaktadır.
Psikografik bölümlendirme tüketicilerin önem verdiği değerlere göre de yapılmaktadır. Değerler, tüketicilerin yaşama ve çalışma şekli üzerinde etkisi olan ilkeler ve önemli görülen hususlardır.
Davranışsal Pazar Bölümlendirmesi
Davranışsal bölümlendirme tüketicileri gözlemlenen davranışlarına göre gruplara ayırma süreci olarak tanımlanmaktadır (Helmold, 2022). Davranışsal bölümlendirme; alıcıları bilgileri, tutumları, kullanımları veya bir ürüne verdikleri tepkilere göre segmentlere ayırmaktadır. Pazar bölümlerinin oluşturulmasında pazarlamacıların birçoğunun davranışsal değişkenlerin demografi ve coğrafi bilgilerden daha üstün olduğuna inandığı vurgulanmaktadır. Bazı analistlerin görüşüne göre de davranışsal pazar bölümlendirmesi demografiyi ortadan kaldırmaktadır.
Yaygın olarak kullanılan davranışsal değişkenler ve bunlara ait tanımlamalar aşağıda gösterilmektedir (Helmold, 2022):
• Satın alma/kullanım durumu: Normal durum, özel durum, bayram veya festival durumu, hediye verme • Aranmakta olan fayda: Kalite, ekonomiklik, kolaylık, erişim, hizmet seviyesi • Ürün veya hizmetleri kullananların durumu: Düzenli kullananlar, ilk kez kullananlar, kullanma yanlar • Kullanım oranı/satın alma sıklığı: Seyrek kullanıcılar, yoğun kullanıcılar, orta kullanıcılar • Sadakat durumu: Sadıklar, değiştirenler, sadık olmayanlar, vazgeçenler • Alıcının hazır bulunuşluğu veya istekliliği: Farkında olmayanlar, farkında olanlar, satın alma niyeti olanlar • Ürün veya hizmete karşı tutum: Hevesli, kayıtsız, olumsuz veya karşı; fiyat bilinçli, kalite bilinçli • Benimseme durumu: Erken benimseyen, geç benimseyen, geciken (geri kalanlar, ağır hareket edenler) • Süpermarketten alınan tarayıcı verileri veya kredi kartı bilgileri verileri
Yukarıda belirtilen davranışsal tanımlayıcıların yalnızca yaygın olarak kullanılan örnekler olduğunu unutmamak
gerekmektedir. Pazarlama faaliyetinde bulunanlar davranışsal değişkenler ve bunlara ait tanımlamaları hem yerel koşullara hem de belirli uygulamalara göre özel hale getirmektedir.
Davranış sal pazar bölümlendirmesinde tüketiciler bir ürün veya hizmetle etkileşime girerken sergiledikleri davranış kalıpları ile bağlantılı olarak pazar bölümlerine ayrılmaktadır. Buna göre; fayda, kullanım bazlı ve durum/fırsat olmak üzere üç farklı davranışsal bölümlendirmeden söz edilebilir.
Pareto İlkesi: Pareto İlkesi adını, 19. yüzyılın sonlarında İtalya’daki zenginliğin %80’inin insanların %20 ’sine ait olduğunu gözlemleyen İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto’dan almıştır. 80-20 kuralı olarak da bilinen Pareto İlkesi, birçok kişinin yaşam ve zaman yönetimi için benimsediği bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ilkeye göre, çabanın ya da girdinin %20’si sonuçların ya da çıktının %80’ine yol açmaktadır. 1950’lerin başında, psikolog Joseph Juran bu fikri genişleterek yönetime de uygulanabileceğini ve hatta “evrensel bir ilke” olduğunu savunmuştur. Joseph Juran’ın bir şirketin gelirinin %80’inin müşterilerinin %20’sinden geleceğine inandığı belirtilmektedir (Guy-Evans, 2023). Pazarlamada Pareto İlkesi, “bir şirketin gelirinin %80’i tekrar eden veya sadık olan müşterilerin ilk %20’sinden gelmektedir” şeklinde yorumlan maktadır (Albrecht vd., 2023).
Hedef Pazar Seçim Modelleri
Hedef Pazar: Hedef pazar, bir kuruluşun pazarlama programını yönlendirdiği bir veya daha fazla spesifik potansiyel tüketici grubudur (Kerin ve Hartley, 2023). Bir başka tanımlamaya göre hedef pazar, bir şirketin hizmet vermeye karar verdiği ortak ihtiyaç ları veya özellikleri paylaşan bir dizi alıcı grubudur (Kotler vd., 2024).
Dört genel hedef pazarlama stratejisi vardır (Albrecht vd., 2023).
Farklılaştırılmamış Pazarlama (Kitlesel Pazarlama)
Kitlesel pazarlama olarak da ifade edilen farklılaştırılmamış pazarlama stratejisini kullanan bir firma, pazar bölümündeki farklılıkları göz ardı etmeye ve tek bir teklif sunarak tüm pazarı hedeflemeye karar verebilir. Bir şirketin iki temel stratejik seçeneği vardır. Bunlar, pazarı bölümlere ayırmak veya tüm pazarı mal veya hizmetleri için potansiyel müşteriler olarak ele almaktır. İkinci seçenek, şirketin farklılaştırılmamış bir pazarlama stratejisi kullandığı anlamına gelmektedir. Bu yaklaşımdan faydalanabilecek çok az şirket söz konusudur. Kamu hizmetlerinde bu stratejinin uygulanabileceği iddia edilebilir.
Farklılaştırılmış Pazarlama (Segmentlere Ayrılmış Pazarlama)
Farklılaştırılmış pazarlama (veya segmentlere ayrılmış pazarlama) stratejisini kullanan bir firma, çeşitli pazar segmentlerini hedeflemekte ve her biri için ayrı teklifler tasarlamaktadır (Kotler vd., 2024). Bu tür pazar
hedeflemesi en yaygın olanlardan birisi olup, bir şirket birkaç hedef pazar belirlemekte ve her biri için ayrı ve yoğunlaştırılmış stratejiler tasarlamaktadır (Albrecht vd., 2023).
Yoğunlaştırılmış Pazarlama (Niş Pazarlama)
Yoğunlaştırılmış pazarlama, bir pazar içinde saptanan bölümlerden yalnızca birisini pazar olarak seçme ve tüm pazarlama çabalarını tek pazarlama karması ile bu bölüme yöneltme stratejisi olarak tanımlanmaktadır (Mucuk, 2010). Tek segmente yoğunlaşmak, bir firmanın sadece belirli bir pazar bölümüne satış yapması anlamına gelmektedir. Yoğunlaştırılmış pazarlama sayesinde bir firma segmentin ihtiyaçları hakkında derin bilgi sahibi ol makta ve güçlü bir pazar varlığı elde etmektedir.
Yoğunlaştırılmış pazarlamanın tek bir kitle segmentine yönelik reklam ve strateji geliştirmeye odaklanması, farklılaştırılmış pazarlama ile arasındaki temel farkı ortaya koymaktadır. Farklılaştırılmış pazarlamayı kullanan işletmeler ise birden fazla tüketici türünü hedeflemektedir.
Mikro Pazarlama (Yerel veya Bireysel Pazarlama)
Mikro pazarlama, çok küçük müşteri gruplarına özel hale getirilmiş bir ürün veya hizmet sunmak anlamına gelmektedir (Dolnicar vd., 2018). Tüm pazar veya bir ya da birkaç pazar bölümünün hedeflenmediği bu modelde, yerel bir müşteri grubunun (şehir, semt veya mağazalar), birey ya da örgütün ihtiyaç ve isteklerine göre mamul ve pazarlama programları oluşturulmaktadır (Mucuk, 2010). Yoğunlaştırılmış pazarlamanın bir adım ötesinde olan mikro pazarlama, elde edilen belirli bilgilere dayanarak bir niş pazar içindeki belirli bir grup bireyi hedeflemektedir (Albrecht vd., 2023). Mikro segmentasyon, geniş kategorilerin daha küçük ve daha niş tabanlı gruplara ayrıştırılmasını içermektedir (Voxco, 2024b).
Tarımsal Pazar Bölümlendirmesi ve Hedef Pazar Seçim Modellerine İlişkin Örnekler
Tarımsal pazarlamada pazarın uygun şekilde bölümlendirilmesi çiftçilerin, tarımsal girdi tedarikçilerinin ve tarıma dayalı işleme sanayinde faaliyet gösteren firmaların müşterilerini daha iyi anlamalarına, onların özel ihtiyaçlarına uygun ürünler üretmelerine ve bunun sonucunda sektörde rekabet avantajı elde etmelerine yardımcı olabilir.
Tarımsal ticarette pazar bölümlendirilmesi üzerine çeşitli çalışmaların yapıldığı görülmektedir. Bu kapsamda, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) tarımsal tedarik piyasalarına yönelik bir segmentas yon örneği verilebilir. Bu örnekte, çiftçilerin hem tarımsal yatırım mallarında (makineler gibi) hem de harcanabilir mallarda (tohum, gübre, kimyasallar gibi) bir tedarikçi seçerken kolaylık/konum, müşteri hizmetleri/bilgi (örn. yanıt verme, tavsiye), kişisel faktörler (örn. güven, iş ilişkileri), fiyat, ürün perfor mansı (örn. dayanıklılık, verim) ve destek hizmeti (örn. onarım, teslimat) olmak üzere altı faktöre önem verdiği vurgulanmaktadır. Segmentasyon yapılırken
bu altı faktörün esas alındığı ve bu faktörler temelinde denge, fiyat, performans ve uygunluk olmak üzere dört ana pazar segmenti tanımlandığı belirtilmektedir.
Kahve Pazarının Segmentasyonu ve Hedef Segment(ler)in Seçilmesi
Kahve üreticisi şirketler hedef pazarı tanımlarken pazarlama faaliyetleri için farklılaştırılmamış, farklılaştırılmış, yoğunlaştırılmış ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar olmak üzere dört olası stratejik seçenekten birini seçebilir.
Farklılaştırılmamış yaklaşım, tüm pazar için tek bir pazarlama stratejisi geliştirmeyi içermektedir. Farklılaştırılmış yaklaşımın kahve üreticileri için daha uygun bir seçenek olarak göründüğü ve önceden belirlenmiş pazar bölümleri için çeşitli pazarlama stratejileri nin hazırlanmasına olanak sağladığı belirtilmektedir. Odaklanmış ya da yoğunlaştırılmış yaklaşım, pazarlama faaliyetleri için kahve ürünleri pazarında faaliyet gösteren büyük bir bütçeye sahip olmayan şirketler için tavsiye edilmektedir. Bu durumda pazarlama stratejileri seçilen bir segmente odaklanmalıdır. Bireyselleştirilmiş yaklaşım modeli, her müşteriye ayrı ayrı davranılmasına ve pazarlama stratejisinin müşterilerin özel gereksinimlerine göre uyarlanmasına dayanmaktadır.
Kahveye yönelik pazarda hedef pazar segmenti veya segmentleri seçilirken üç temel ilkeye uyulması gerektiği belirtilmektedir:
• Seçilen pazar segmentinin mümkün olduğunca içsel yönden benzer nitelikte olması önem taşımaktadır. Alıcıların ihtiyaçları mümkün olduğunca benzerliklerine göre gruplandırılmalıdır (örneğin küme analizi kullanılarak). Benzer gruplandırma, alıcıların geliştirilen pazarlama stratejisine olası tepkilerini tahmin etmede kolaylık sağlamaktadır. • Kahve pazarında seçilen segmentin üretimi karlı hale getirecek sayıda alıcı içermesi gerektiği vurgulanmaktadır. • Bir kahve üreticisinin uygun bir pazarlama stratejisi ile seçilen pazar segmentine erişebilme kabili yetinin yüksek olması gerektiği önemli görülmektedir.
Fonksiyonel Gıdalara Yönelik Pazar Bölümlendirmesi
Fonksiyonel gıdalar: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), fonksiyonel gıdaları, besin maddelerine ek olarak sağlığa faydalı olabilecek diğer bileşenleri de içeren gıdalar olarak tanımlamaktadır. Fonksiyonel gıdalar, sağlığı iyileştirici veya hastalık önleyici değere sahip maddeler veya canlı mikroorganizmalar içerecek şekilde ve amaçlanan faydaya ulaşmak için hem güvenli hem de yeterince yüksek bir konsantrasyonda formüle edilmiş yeni gıdalar olarak ifade edilmektedir. Eklenen bileşenler arasında besinler, diyet lifi, fitokimyasallar, diğer maddeler veya probiyotikler yer alabilmektedir. Kalsiyum eklenmiş portakal suyu ve yüksek omega-3 yağ asitleri içeren
margarin (ve diğer gıdalar), prebiyotik eklenmiş gıdalar fonksiyonel gıda türlerine örnek olarak verilebilir (Temple, 2022).
Gıda Turizminde Bölümlendirme
Gıda turizminde global eğilimlerin yerel düzey de yeni mutfak turistlerine nasıl izah edilebileceğini bilmek ve bu turistlerin ihtiyaç ve isteklerini belirlemek birçok çiftçi, yetiştirici ve turizm işletmecisi için önemli bir zorluk teşkil etmektedir.
Gıda turizminde pazar bölümlendirmesine yönelik bir çalışmada “Macera gezginleri”, “Ambiyans gezginleri”, “Otantik gezginler”, “Bütçeye önem verenler”, “Eklektik (seçici) olanlar”, “Gurme yemek meraklıları”, “Yenilikçi gezginler”, “Yerelciler”, “Acemiler”, “Organik gıda tüketicileri”, “Sosyal gıda gezginleri”, “Trendi takip eden yemek meraklıları” ve “Vejetaryenler” olmak üzere 13 farklı mutfak turisti segmenti tespit edilmiştir.
Tarımsal Finansmanda Müşteri Bölümlendirme
Birçok banka genel olarak tarım piyasasını kurumsal, KOBİ ve çiftçi olmak üzere üç gruba ayırmaktadır. Bu bölümlendirme birçok banka tarafından benimsenen yaygın bir uygulamadır. Bu segmentasyon veya bölümlendirme; bankanın müşteriye verdiği krediye, müşterinin profiline, aktif büyüklüğüne veya cirosuna göre yapılmaktadır. Tarımsal finansman açısından müşteri bölümlendirmesine yönelik bir örnekte, birçok bankanın genel olarak tarım piyasasını “kurumsal”, “KOBİ” ve “çiftçi” olmak üzere üç gruba ayırmakta olduğu saptanmıştır.