TRM215U-TARLA BİTKİLERİ
Ünite 4: Yağ Bitkileri
Giriş
Günümüzde bitkisel yağ sanayisi için önem taşıyan bitkiler soya, kanola(kolza), ayçiçeği, pamuk, yerfıstığı, susam, aspir, haşhaş, keten, palm, hindistan cevizi, zeytin, jojoba ve hintyağıdır. Bunlardan pamuk, haşhaş ve keten yağ elde amaçlı yetiştirilmeyip yan ürün olarak tohumlarından yağ çıkarılmaktadır. İklim farklılığı nedeniyle palm, jojoba, hindistancevizi ve hintyağı gibi çok yıllık bitkiler Türkiye’de ekonomik olarak yetiştirilmemektedir.
Soya
Tek yıllık yazlık yetiştirilen soyada erkenci çeşitler 80-100 gün, orta geççi çeşitler 100-120 gün ve geççi çeşitler 120-170 günlük yetişme süresine sahiptirler.
İklim ve Toprak İstekleri
Soyanın bütün gelişme döneminde 2500-3000 °C toplam sıcaklık isteği vardır. Fotosentez yapmak için ihtiyacı olan optimum hava sıcaklığı 25-30 °C’dir. Hava sıcaklığı 30 °C üzerinde iken bitkinin otosentezini olumsuz olarak etkilemektedir. Aynı zamanda düşük sıcaklık bitkide olumsuzluklara yol açmaktadır. Hava sıcaklığı 24 °C altında olduğunda çiçeklenme süresinde gecikmeler gözlenmiştir. Hava sıcaklığının yanı sıra toprak sıcaklığı da tohum çimlenmesi için önem taşımaktadır
Toprak Hazırlığı
Ana ürün soya yetiştiriciliğinde sonbaharda tarla 20-25 cm derinlikte pullukla sürülür. Şubat ayında, yağışlar sonrasında yabancı otlarla mücadele için kültivatör (kazayağı) veya diskaro ile tarla tekrar sürülür. Nisan ayı sonuna doğru, tava gelen toprak diskaro ile birkaç kez yüzlek olarak sürülür. Sürümler arasında gübre atılır, daha sonra toprağı sıkıştırarak nem kaybını önlemek için tapan çekilerek tarla, ekime hazır hale getirilir. İkinci ürün soya yetiştiriciliği için tarla hazırlığı, bastıran sıcaklar ve zaman sıkıntısı sebebiyle ana ürün tarla hazırlığından daha zordur. Haziran ayında tahıl hasadının yapılması nedeniyle toprak tavının yüksek sıcaklıklarda olumsuz etkilenmesini engellemek amacıyla toprak işlemenin en kısa sürede yapılması büyük önem taşımaktadır.
Ekim
Soya, ana ürün olarak yetiştirildiğinde toprak sıcaklığının 13-15 °C’yi bulduğu nisan ayı ortasından itibaren ekilebilir. Geççi çeşitler nisan ayı içinde ekilmelidir. Erkenci çeşitler ise mayıs ayı ortasına kadar ekilebilme şansına sahiptir. İkinci ürün için ekim zamanı ise haziran ayında tahıl hasadının hemen sonrası olarak belirlenmiştir. Ekim öncesi bakteri aşılaması yapılması gereklidir.
Bakım
Ekimden sonra aşırı yağış olması ya da fide çıkışı için yağmurlama kurulması durumlarında tarla yüzeyinde oluşabilecek kaymak tabakasının kırılması sağlıklı ve homojen tarla çıkışı sağlanması açısından önemi büyüktür. Kaymak tabakası geliştirilen özel aletler aracılığıyla kırılabilmektedir. Yetiştirme sürecinde yabancı otlarla
savaşabilmek amacıyla ve toprağın havalanabilmesi için 2-3 kez çapalama yapılabilmektedir. Soya ilk gelişme döneminde yabancı otlar tarafından baskı altına alınabilir. Bu durumun önüne geçmek için çıkış sonrası (10-12 gün sonrası) traktör ile ilk ara çapası yapılmalıdır. Sıra üzerinde ise el çapası uygundur. Bitkinin ilerleyen dönemdeki gelişme durumuna bağlı olarak 2. ve 3. ara çapaları yapılır.
Hasat
Hasat olgunluğuna gelmiş soya bitkilerinde yaprak dökülmesi olur. Bitki sap ve baklaları sararır. Soya hasadı buğday biçerdöverleri ile yapılabilmektedir. Biçim yüksekliği alt baklaları almasını sağlayacak şekilde ayarlanmalıdır. Ürün yoğun ve sık ise biçerin tıkanmasını ve tohumların kırılmasını azaltmak için biçerdöver hızı azaltılmalıdır. Hasat sonrası ürün uzun süre depolanacaksa soya tanesinde nem oranı %13’ ün altına düşürülmelidir. Kurutma işlemi gölge bir yerde yapılmalı, güneş altında yapılan kurutma, soya tohumlarında çatlamalar meydana getirmektedir.
Kolza
Bitkisel Özellikleri
Yazlık ve kışlık çeşitleri bulunan kolza kışlık tahılların yetiştirilebildiği alanlarda rahatlıkla yetiştirilebilir. Kışlık çeşitlerinin olması su kısıtı olan alanlar için avantaj sağlamaktadır.
İklim ve Toprak İstekleri
Kışlık ve yazlık olarak ekilebilen çeşitleri mevcuttur. Ülkemizde genellikle kışlık kanola tarımı yaygındır. Kışlık kolza toplamda 2300-2500 °C sıcaklığa gerek duyar. Kolza 20-25 °C optimum sıcaklıkta iyi yetişir. Kışlık çeşitlerin iyi gelişebilmeleri için 5 °C civarında 35-40 gün kalmaları gerekmektedir.
Toprak Hazırlığı
Kolza tohumu çok küçük olması sebebiyle çıkış gücü düşüktür. Bu nedenle tohum yatağının iyi hazırlanması gerekmektedir. Sonbaharda ilk toprak sürümü 10-13 cm derinlikte gerçekleştirilir. Daha sonra ekimden önce sıkı bir tohum yatağı için toprağın tapan ile bastırılması gerekmektedir. Ekimden önce toprak yüzeyinin düzgün olması ve bastırılması için tapan çekilmelidir. Tapan çekilmezse tohumlar derine gideceğinden üniform düzgün bir çıkış sağlanamaz.
Ekim
Ekim zamanında toprak sıcaklığının en az 10-12 °C olması çimlenmenin iyi olabilmesi için gereklidir. Bundan daha yüksek sıcaklıkta tohumların çimlenme ve çıkışı daha hızlı olur. Kolza ekim zamanı Trakya-Marmara, Ege, Güneydoğu Anadolu, Marmara, Orta Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinde 15 Eylül-15 Ekim tarihinde yapılmalıdır. Eylül ve ekim ayı içerisinde düşecek yağışlar toprağa ekilen kolza tohumlarının çıkmasına yardımcı olacaktır. Bu şekilde iyi çıkış yapan kanola bitkileri kışa 4-6 yaprak arasında girer ve kuvvetli bir kök sistemi geliştirerek soğuktan zarar görmez.
Bakım
Kolza tarımında en ekonomik yabancı ot mücadelesi yabancı ot ilaçları ile yapılır. Kimyasal mücadelede tarlada görülen yabancı ot türlerine göre seçilen ilaçlar kullanım özelliklerine göre ekim öncesi, ekim sonrası veya çıkış sonrası uygulanabilir. Kolzada genellikle salma sulama ya da karık usulü sulama yapılmaktadır. Kolza tarımında diğer bütün bitkilerde olduğu gibi doğru bir gübreleme yapılması için üreticilerin topraklarını analiz yaptırması şarttır. Kolza tarımında fosforlu gübrelerin ekimden önce toprağa verilmesi, bitkiler tarafından ileri gelişme dönemlerinde kolay ve yeterli alınmasını sağlar. Azotlu gübrelerin kolza üretiminde uygun şekilde verilmesi üçe bölünerek yapılır.
Hasat
Kolza, iklim koşulları ve çeşitin erkenciliğine bağlı olarak çiçeklenmeden 40 ile 50 gün sonra hasat olumuna gelir. Kolza hasat olumuna geldiğinde bitki tamamen kuruyup sararır ve tohum kahverengi olur. Tohum nemi hasat esnasında %10-12 düzeyinde olmalıdır. Kolza tohumları çok küçük olduğundan hasata başlamadan önce biçerdöverin ayarları çok iyi yapılmalıdır. Hasatta kayıpları azaltmak için uygun silindir hızı (250-350 devir/ dakika), batör-kontrobatör açıklığı, vantilatör, elek ayarları yapılmalıdır. Hasatta biçerdöver ön tablası ayarlı olmalı ve uygun yükseklikten zamanında hasat yapılmalıdır. Fazla yüksekten hasat yarı yatık bitkilerin biçerdöverin ön tablasına alınmasını önleyerek verim kaybına neden olabilir. Dekardan alınan verim ekilen çeşidin verim gücüne, toprak verimliliği ve iklim koşullarına bağlı olarak 200-300 kg/da arasıdır.
Ayçiçeği
Bitkisel Özellikleri
Tek yıllık yazlık bir bitki olan ayçiçeğinin vejetasyon süresi 70-165 gün arasındadır. Erkenci çeşitler 70-110 gün arasında, orta erkenci çeşitler 110-150 gün arasında, geççi çeşitler 150-165 gün arasında vejetasyon süresine sahiptirler.
İklim ve Toprak İstekleri
Adaptasyon kabiliyeti çok yüksek olan bitki dünyada geniş bir alanda yayılış göstermiştir. Yetişme süresi boyunca 2600-2800 °C toplam sıcaklık ihtiyacı vardır. Tohumları 8-9 °C sıcaklıkta çimlenebilmektedir. Toprak sıcaklığında artış tohumun çimlenme ve sürme hızını artırmaktadır. Kotiledon devresinde -4 ile -5 °C soğuklardan zarar görmez. İlerleyen gelişme dönemlerinde soğuktan etkilenebilmektedir. Optimum yetişme sıcaklığı 21-26 °C’ler arasında olup gece ve gündüz sıcaklık istekleri farklıdır. Gelişme devresinde 35 °C üzeri sıcaklıklar bitkinin döllenme ve fotosentezini olumsuz etkilenmektedir. 45 °C üzerindeki hava sıcaklığında fotosentez durmaktadır.
Toprak Hazırlığı
Sonbaharda tarla 18-20 cm derinlikte kulaklı pulluk veya diskli pullukla sürülür. Önceki ürün buğday ise anız
bozularak toprağa karıştırılır ve kışı bu şekilde geçirir. İlkbaharda tarla tavda iken kültivatör, kazayağı gibi toprak işleme aletleri ile 8-10 cm derinlikte toprak işlenir. Özellikle kuru tarım alanlarında ilkbaharda ikiden fazla toprak işleme yapılmamalıdır.
Ekim
Ayçiçeği ekiminde toprak sıcaklığı 8-10 °C iken ekime başlanmalıdır. Toprak sıcaklığının çimlenme için uygun olması durumu bölgelere göre değişiklik göstermektedir. Bu nedenle ülkemizde ekim zamanı 15 Mart gibi başlamakta ve nisan sonu, mayıs başına kadar devam edebilmektedir.
Bakım
Ayçiçeği tarımında çapalama yabancı otlarla mücadele etmek ve aynı zamanda boğaz doldurma yaparak sıra aralarında sulama karıkları açılması amaçlanarak yapılmaktadır. Ayçiçeği için 2-3 çapa yeterli görülmektedir. Bitkiler 10-12 cm’ye ulaştığında ilk çapa, 25-30 cm’ye ulaştığında ise ikinci çapa yapılması uygundur. Üst gübreleme (N) yapıldığında ikinci çapa ile beraber verilmelidir. Ayçiçeğinin özellikle çiçeklenme öncesi 20 gün ve çiçeklenme sonrası 20 gün suya olan ihtiyacı yüksektir. Yağışın yeterli ve düzenli olduğu bölgelerde sulamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Ayçiçeğinde ilk sulama zamanı tabla oluşumu döneminde, ikinci sulama çiçeklenme döneminde ve üçüncü sulamada süt olum döneminde yapılmalıdır. Ayçiçeği topraktan oldukça fazla besin maddesi kaldırır. İyi şekilde gübrelenmesi gerekmektedir. Tahıllara nazaran topraktan 2 kat fazla fosfor kaldırır. Ayçiçeği tarımında sulu koşullar için önerilen azot miktarı 10-15 kg/da iken kuru koşullarda bu miktar 6-8 kg/da olmaktadır. Fosfor (P2O5) gübresi 6-8 kg/da, potasyum gübresi ise 5-6 kg/da olarak önerilmektedir.
Hasat
Ayçiçeği çeşitlerinin yetiştirme süresi geniş bir çeşitlilik göstermekte ve 90 ile 140 gün arasında olabilmektedir. Ülkemizde ayçiçeği hasadı çeşit ve ekolojik şartlara göre temmuz ve ağustos aylarında yapılmaktadır. Geç ekim yapılan yüksek rakımlı bölgelerde eylül ayına hasat uzamaktadır. Ayçiçeğinde hasat elle ya da makina ile yapılabilmektedir. Harman işlemi ise kuru tablaların sopayla dövülmesi, dövenle ezilmesi, tablaların üstünden traktörle geçilmesi veya ayçiçeğine özel harman makinalarından geçirilerek yapılmaktadır.
Susam
Bitkisel Özellikleri
Yazlık olarak yetiştirilen susamda vejetasyon süresi erkenci ya da geççi olmaya bağlı olarak 70-150 gün arasında değişir. Bitki tropik ve subtropik bölgelerde yetiştirilebilmektedir.
İklim ve Toprak İstekleri
Susam yetişme devresinde 2700-2800 °C toplam sıcaklığa ihtiyaç duyar. Tohum çimlenmesi için ihtiyaç duyduğu
toprak sıcaklığı en az 20 °C’dir. Çimlenme ve meyve oluşturma dönemini kapsa yan 90-120 gün içerisinde ortalama 26 °C sıcaklık ister. Susam 500-600 mm yıllık yağış alan yerlerde iyi verim verir.
Toprak Hazırlığı
Susam tarımında toprağın iyi işlenmesi gerekir. Ön bitki hasat edildikten sonra toprak sonbaharda pulluk ile 20-25 cm derinlikte sürülür. Kışı bu şekilde geçiren tarla, ilkbaharda kültüvatörle karıştırılarak ekim zamanına kadar beklenir. Ekimde gübre serpme şeklinde tarlaya atılır, arkasından yüzlek olarak goble-disk ile geçilerek tarla hazırlanır. Ekim makinası geçmeden önce tapan veya merdane geçirilir (Kolsarıcı, 2009).
Ekim
Ekim tavlı toprağa, toprak sıcaklığı 20-24 °C’ye ulaştığında bölgelere göre farklılık göstererek mart nisan aylarında yapılır. Ekimin susam mibzeriyle yapılması gereklidir. Mibzerle ekimle atılacak tohumluk 0.50-0.75 kg/da olmaktadır. Ekim derinliği 2-3 cm olup sıraya mibzerle ekimde sıra arası mesafe 50-60 cm, sıra üzeri mesafe 8-10 cm’dir (Kolsarıcı, 2009). Bakım Ekim toprak tavlı iken ve uygun sıcaklıkta yapıldıysa ekim sonrası 7-10 gün içerisinde tarla çıkışı gözlenir. İlk çapa bitki 10-15 cm boylandığında yüzlek şekilde yapılır. İkinci çapa bitki 20-25 cm boya ulaştığında yapılır. Susam yetişme dönemi boyunca genellikle iki çapa yeterlidir. Susam bitkisi için 2-3 sulama yeterlidir. Yağmurlama sulama susam tarımı için uygundur. Bunun dışında karık veya tava usulü sulama yapılabilir. Susamda gübre ihtiyacı yapılan toprak analizlerine göre karşılanır. Eksiklik görülmesi durumunda uygulanacak azot miktarı 6-10 kg/da, fosfor miktarı 6-8 kg/da ve potasyum miktarı 3-5 kg/da olacak şekildedir.
Hasat
İki şekilde hasat mümkündür. Elle hasat: Susam tarlasındaki bitkiler aynı zamanda hasat olgunluğuna gelmezler ve bir bitki üzerindeki meyveler aynı zamanda olgunlaşmazlar. Bir bitkide en alt dallardaki kapsüller önce olgunluğa gelerek uçları açılır ve tohum dökülmesi gözlenir. Bu sebeple üst kapsüllerde olgunlaşma beklenmeden hasat başlar. Makineli hasat: Susam bitkilerinde hafif sararma gözlendiğinde hasat yapılır. Böylece kapsül çatlaması başlamamış olduğu için verim kaybı olmaz. Biçer bağlar ile yapılan hasatta makine bitkileri demet haline getirir ve tarlaya bırakır. İşçiler aracılığıyla bu demetler toplanır ve gümül oluşturulur.
Aspir
Bitkisel Özellikleri
Aspir yazlık olarak yetiştirilen çok dallanan dikenli tipleri de olan tek yıllık bir yağ bitkisidir. Tarımı Türkiye’de geliştirilmeye çalışılan alternatif yağ bitkilerinden biridir. Genelde sulanmadan tarımı yapılan bitkinin tarımı İç Anadolu ve geçit bölgelerinde öne çıkmaktadır.
İklim ve Toprak İstekleri
Aspir tohumlarının çimlenebilmesi için minimum 4-5 °C toprak sıcaklığı gereklidir. Optimum toprak sıcaklığı ise 8-9 °C’dir. Rozet devresinde -7 °C’ye kadar dayanabilmektedir. Sapa kalkma ile beraber düşük sıcaklıklara olan tolerans düşmektedir. Çiçeklenme döneminde bitki 24-32 °C arasındaki sıcaklıklarda çiçeklenmesini ve döllenmesini tamamlayabilir.
Toprak Hazırlığı
Aspirde ekimler bölgelere göre şubat, mart ve nisan aylarında yapılmaktadır. Bu nedenle sonbaharda bir önceki bitkilerin artıklarını toprağa karıştırmak amaçlı toprak derin sürülür. İlkbaharda toprak tavda iken en az iki defa 10-15 cm hafif sürüm yapılır. Daha sonra kesekler diskaro ile parçalanır. Sonrasında ise merdane ve tırmık geçirilerek toprak bastırılması tamamlanır.
Ekim
Toprak sıcaklığı 4-5 °C olduğunda bölgelere göre şubat, mart ve nisan aylarında ekim başlar. Mibzerle ekimde sıra aralıkları 30-60 cm, sıra üzeri ise 5-10 cm olarak önerilmektedir. Ekim 3-5 cm derinlikte yapılmaktadır.
Bakım
Tarlanın ot durumunda göre 2-3 kez çapalama yeterli olmaktadır. Aspir kurağa dayanıklı olarak bilindiğinden ülkemizde tarımı sulanmadan yapılmaktadır. Aspirde kuru koşullarda dekara 5-6 kg azot, sulu koşullarda 15 kg azot, 4-6 kg fosfor ve 8-10 kg potasyum uygun olmaktadır.
Hasat
Hasat olgunluğuna gelen bitkilerde yapraklar sararır ve alt yapraklar dökülür. Brakte yapraklar sararır ve meyveler kurur. Tohumlarda nem oranı %10 civarındadır hasatta. Ülkemizde hasat zamanı temmuz ve ağustos aylarıdır. Küçük tarlalarda elle veya orakla büyük tarlalarda ise tahıl biçerdöveri ile hasat edilir. Elle hasat edilenler harman makinesinden geçirilerek tabladan tohumlar ayrılır.
Yerfıstığı
Bitkisel Özellikleri
Tek yıllık yazlık olarak yetiştirilen bitkinin vejetasyon süresi erkenci ya da geççi olmasına göre 100-180 gün arasında değişir. Ana ürün yetiştiriciliği için geççi çeşitler, ikinci ürün yetiştiriciliği için erkenci çeşitler tercih edilir.
İklim ve Toprak İstekleri
Tropik bölgelerde yetişen yerfıstığının vejetasyon devresi 100-140 gün, ılıman (subtropik) iklime sahip ülkelerde ise vejetasyon devresi 160-180 güne kadar çıkabilmektedir. Tohumlarının çimlenmesi için optimum 30 °C’lik bir hava sıcaklığı 12-13 °C’lik toprak sıcaklığı ister.
Toprak Hazırlığı
Ekimden önce esas olarak toprağın pulluk ve tırmık ile iyice işlenmesi gereklidir. Genellikle toprak kıştan önce hazırlanır. Tarlada örtü bitkisi varsa bunun saplarının parçalanıp ayrışması için daha sonbahardan toprağın
işlenmesi gerekmektedir. Yerfıstığı tarımında derin sürümden kaçınılır. Aksi takdirde meyveler fazla derine giderek hasatın güçleşmesine neden olur. Genel olarak 15-18 cm arasındaki bir işleme derinliği gerekli itina gösterilmesi durumunda başarılı sonuç vermektedir.
Ekim
İlkbaharın son don tehlikesi geçtikten ve toprak sıcaklığı 12-13 °C’yi bulduktan sonra mümkün olduğu kadar erken ekim yapmak yüksek verim için gereklidir. Ülkemizde genellikle 1 Nisan ile 15 Mayıs arasında ekim yapılır. Yağışlar ya da diğer sebeplerle ekimde geç kalınırsa özellikle de 15 Mayıstan sonra erkenci çeşitlerin ekilmesi daha uygun olur. Geççi çeşitlerin ekilmesiyle hasat zamanının sonbahar yağışlarına isabet etmesi tehlikesi mevcut olmaktadır. Elle ya da mibzerle ekilebilmektedir. Ekim mesafesi, mibzerle ekimde yatık çeşitlerde 80-100 × 17 cm, dik çeşitlerde ise 50-70 × 10 cm arasında değişir. Ekim derinliği toprak yapısına bağlı olarak 3-7 cm arasında değişir.
Bakım
Ekimden yaklaşık 6 gün sonra yerfıstığı fidelerinde çıkış gözlenir. Ekimden sonra yağmur yağmış ise fidelerin çıkışını kolaylaştırmak için toprak yüzeyin de oluşan kaymak tabakasının kırılması gerekmektedir. Yerfıstığı bakımında en önemli iş çapalamadır. Toprak yüzeyinde oluşan yabancı otların alınması ve ilerde oluşacak olan gineforların toprak içerisine girmesini kolaylaştırmak için toprağın devamlı kabarık ve gevşek tutulması yüksek verim elde etmek için gereklidir. İyi bir tarla hazırlığı yapılmış ise 1-2 kez çapalama yeterlidir ancak ülkemizde yabancı ot problemi yüksek olduğundan birçok yerde 3-4 kez çapalama gerekmektedir. Yerfıstığında 10-12 kg/da fosfor (P2O5), 13 kg/da potasyum (K2O) ekim öncesi ya da ekimle beraber verilmelidir. Azot (N) ise toprakta rizobyum bakterileri varsa ekimle beraber 3 kg/da taban gübresi olarak verilmelidir.
Hasat
Yerfıstığının meyve olgunlaştırma süresi 2 ay gibi oldukça uzun bir süre devam eder. Bu nedenle hasat zamanının en uygun devresinin saptanması oldukça güç olmaktadır. Bitkiler, erken hasat edilecek olursa bol miktarda olgunlaşmamış kapsüller elde edilir. Hasat geciktirildiğinde ise bu kez özellikle erken olgunlaşan Spanish grubu çeşitlerde olduğu gibi birçok tohumun toprakta çimlenmesi sorunu ortaya çıkmaktadır. Hasat zamanına yakın devrelerde sık sık farklı yerfıstığı bitkilerinin toprakaltı organlarının olgunluk durumlarının kontrolü için söküm yapılır.
Haşhaş
Bitkisel Özellikleri
Haşhaş tek yıllık hem yazlık hem de kışlık olarak yetiştirilebilen bir yağ bitkisidir (Aynı zamanda kapsülleri tıbbi amaçlı da kullanılmaktadır). Vejetasyon süresi yazlık
ya da kışlık çeşit olmasına göre 110-280 gün arasında değişmektedir.
İklim ve Toprak İstekleri
Ülkemizde sonbaharda ekimi gerçekleştirilmektedir. Haşhaş tohumları toprak nemi yeterli olduğunda 4 °C’de çimlenebilmektedir. Yıllık toplam yağış ihtiyacı 600-700 mm’dir. Tohumların küçük olması göz önüne alınarak ekim yapılacak tarlanın hazırlanmasına dikkat etmek gerekmektedir. Ülkemizde haşhaş ekimi genelde elle serpme şeklinde yapılmakta olup mibzerle ekim son zamanlarda yayılmaya başlamıştır. Makinalı ekimde çıkışlar homojen olduğu için, özellikle çapalama ve ilaçlamada büyük oranda işçi tasarrufu sağlanmaktadır. Ekim derinliği 1-1.5 cm dir. Kış sonunda haşhaş bitkileri 7- 10 yapraklı olunca seyreltme ve ilk çapa yapılması gereklidir. Toprak analizi sonuçlarına göre gübre verilmesi uygundur. Hastalık ve zararlılarla mücadele için kültürel önlemler alınmalı ya da uygun ilaç kullanılarak mücadele edilmelidir. Haşhaş kapsülleri kuruduğu zaman zarlar üzerindeki dizili tohumlar kapsül dibine dökülür. Hasatta kapsüller sap ile birleştiği noktadan kırılarak toplanır.
Toprak Hazırlığı
Tohumların küçük olması göz önüne alınarak ekim yapılacak tarlanın hazırlanmasına dikkat etmek gerekmektedir. Eylül sonu, ekim başında fosforlu gübrenin tamamı ve azotlu gübrenin yarısı saçılarak tarla işlenir. Toprak işlemede kazayağı kullanılır. Yeterli nem yoksa ve imkân da varsa, sulama yapılarak toprak tava getirilmelidir.
Ekim
Ülkemizde haşhaş ekimi genelde elle serpme şeklinde yapılmakta olup mibzerle ekim son zamanlarda yayılmaya başlamıştır. Makinalı ekimde çıkışlar homojen olduğu için, özellikle çapalama ve ilaçlamada büyük oranda işçi tasarrufu sağlanmaktadır. Elle ekimde tohum, bazen yarı yarıya ince kumla karıştırılıp serpilir ya da yalnız ekilir. Serpme ekimde dekara tohum miktarı 1-2.5 kg arasında değişmektedir. Ekim derinliği 1-1.5 cm’dir.
Bakım
Kış sonunda haşhaş bitkileri 7-10 yapraklı olunca seyreltme ve ilk çapa yapılması gereklidir. Ekim makine ile yapılmışsa 50 cm sıra arası için sıra üzerinde her 20 cm’de bir bitki bırakılır. Serpme ekilen tarlalarda ise 30 cm ara ile bitki bırakmak yeterlidir. Serpme ekimde ilk çapa zor olmakta ve işçi gereksinimi fazladır. Dekardan 150 kg tohum alındığında topraktan 10.4 kg azot, 5,3 kg fosfor ve 9,3 kg potasyum kaldırdığı bilinmektedir. Haşhaşın çiftlik gübresi verildiğinde verimi iyi olmaktadır.
Hasat
Haşhaş kapsülleri kuruduğu zaman zarlar üzerindeki dizili tohumlar kapsül dibine dökülür. Hasatta kapsüller sap ile birleştiği noktadan kırılarak toplanır. Toplanan kapsüller kapsül kırma makinesinden geçirilerek veya tahta tokaçlarla kırılarak kapsül ile tohum ayrılır.