ulaşmıştır. Bu artış, son yıllarda mısır üretiminin artmasına Giriş neden olmuştur. Ancak üretimdeki artışlar, özellikle yüksek
Tahıllar, iklim istekleri bakımından “Serin İklim Tahılları” verimli ve olumsuz koşullara toleranslı melez çeşitlerin ve “Sıcak İklim Tahılları” olmak üzere iki gruba ayrılır. Tahıl kullanımının yaygınlaşmasından, yeni teknolojilerin cinslerinin tümü Poaceae (Gramineae) familyasında yer alır. üretimde kullanılmasından ve yetiştiricilerin bilgi ve Dünya üzerinde bu familyaya giren yaklaşık 800 cins (genus) becerilerinin artmasından kaynaklanmaktadır. ve 11500 tür (species) bulunmaktadır. Bu tahıl cinslerinden arpa (Hordeum), buğday (Triticum), çavdar (Secale), yulaf Köken, Tarihçe ve Coğrafi Dağılım
(Avena) ve buğday-çavdar amfidiploidi olan “Triticale” Tahılların kökeni, ilk tarımının yapıldığı yerler, Serin İklim Tahıllarını; çeltik (Oryza), mısır (Zea), kocadarı yeryüzündeki dağılışları ve başlangıçtan bugüne kültür (Sorghum), kumdarı (Panicum), cindarı (Seteria) ve kuşyemi süreçlerindeki gelişmelerin ortaya çıkarılması önemlidir. (Phalaris) ise Sıcak İklim Tahıllarını oluşturmaktadır. Bu Bu bilgiler ile bitkilerin kültürel evrimleri hakkında veriler gruplandırmanın temel nedeni, iki grupta yer alan tahıl elde edilebilir. cinslerinin iklim isteklerinin farklı olmasıdır. Tahılların iki Köken gruba ayrılmasının bir başka nedeni de sahip oldukları kromozom sayılarıdır. Serin iklim tahıllarında genomdaki Son yıllarda yürütülen arkeo-botanik araştırmalar, buğday kromozom sayısı x=7’dir. Serin iklim tahılları 7 ve 7’nin ve arpanın bundan 10 bin yıl önce ilk kez Türkiye’nin katları olan kromozom sayısı bulundurur. güneydoğusu, Suriye’nin batı kısımları, Kuzey Irak, İran’ın batısı, Lübnan, İsrail, Ürdün ile Fırat ve Dicle nehirlerini de Tahılların Önemi içine alan ve ‘Bereketli Hilal’ adıyla bilinen bölgede
Dünyada yaklaşık 1.4 milyar hektar olan işlenen alanların başladığını ortaya koymuştur. Bu bölgeler, buğdayın yarısında tahıl tarımı yapılmaktadır. Tahılların dünya yabani akrabaları, yabani arpa ve yabani çavdar türlerinin üzerinde yaygın üretilmesinin başlıca nedeni ilk kültürü coğrafi dağılımlarının kesiştiği noktalardır. Ayrıca, yapılan tarla bitkileri olmalarıdır. Yetiştirilmelerinin kolay buralarda yapılan arkeolojik çalışmalarda yabani türlerin olması, hasat edilen ürünün taşıma ve depolama koşullarına tohumlarına da rastlanmıştır. Arkeolojik araştırmalar, uygunluğu tahılların ekim alanlarının geniş olmasında çeltiğin iki bölgede kültüre alındığını göstermektedir. etkilidir. Tahıllar insan ve hayvan beslenmesinde doğrudan Oryza sativa, Güney Asya’da Himalaya dağlarının kullanıldıkları gibi sanayiin pek çok dalına da hammadde eteklerinden ve Güneydoğu Çin’den köken almaktadır. sağlamaktadır. Dünyada farklı ülkelerin insanları temel Güneydoğu Asya, Hindistan ve Çin Hindi’deki kültür besinlerini farklı tahıllardan sağlamaktadır. formlarındaki çeşitlilik, Oryza sativa’nın gen merkezinin bu bölgede olduğu görüşünü güçlendirmektedir. Kültürü Dünya Tahıl Ekiliş, Üretim ve Verimi yapılan ikinci tür; Oryza glaberrima’nın kökeninin ise
Dünya toplam tahıl ekim alanının yaklaşık %39’u serin Nijer nehri çevresinde olduğu belirtilmektedir. iklim tahıllarına ve %61’i de sıcak iklim tahıllarına ayrılmıştır. Dünyada en fazla ekim alanı olan buğdayın Tarihçe
yirminci yüzyılın başındaki üretim miktarı 100 milyon Doğu Türkistan’daki Annau’da Pumpelly’nin 1904’te ton,1930’lu yıllarda 150 milyon, 1960’lı yıllarda 250 yaptığı kazılarda, M.Ö.3000 yılından kalma T. aestivum ve milyon, 1980’li yıllarda 450 milyon, 2000 yıllarda 600 Hordeum distichum taneleri çıkarılmıştır. Irak’taki milyon ve günümüzde 770 milyon tona ulaşmıştır. Dünya kazılarda M.Ö. 3500-3000 yıllarında Eski Mezopotamya toplam tahıllar ekim alanın % 28.2’sini en önemli sıcak halklarının kaplıca ve arpayı temel besin maddesi olarak iklim tahıl genusu olan mısır oluşturmaktadır. Dünyayı kullandıklarını göstermektedir. Eski Mısır’da M. Ö. 5000- besleyen üç önemli tahıl cinsinden buğday ve çeltik insan 6000 yıllarına ait mezarlarda, kaplıca, makarnalık buğday beslenmesi ve gıda sanayiinde kullanılmaktadır. Mısırın ise ve kabatahıl ve arpa taneleri de bulunmuştur. Anadolu’nun tane ürünü hem insan beslenmesinde hem de başta yem farklı yörelerinde yapılan kazılarda buğday taneleri sanayii olmak üzere endüstriye hammadde sağlaması ve arasında iki sıralı arpa ve çıplak arpa taneleri bulunmuştur. yeşil yem veya silajlık kullanımı ve son yıllarda Yulafın, tarla koşullarında yetiştiriciliğinin M.S. 1. yy’da yenilenebilir enerji kaynaklarından olan biyokütle enerjisi başladığı kabul edilmektedir. Yulaf tarımının asıl başlığında değerlendirilmesi nedeniyle üretiminin artışını yaygınlaşması Batı Avrupa ve İngiltere’de geniş alanlarda zorunlu hale getirmiştir üretilmesiyle başlamıştır. Tarımının başlangıcında, beyaz yulaflar ekmeklik tahıl ve kırmızı yulaflar ise özellikle Türkiye Tahıl Ekiliş, Üretim ve Verimi Anadolu’da atların beslenmesinde ve kıtlık yıllarında insan
Ülkemiz tarım ürünleri içerisinde tahıllar, ekiliş ve üretim beslenmesinde kullanılmıştır. Çavdarın ilk kültürünün bakımından ilk sırada yer alan ürün grubudur. Toplam tahıl bundan 2-4 bin yıl önce olduğu, Anadolu’dan Balkanlara ekim alanımız, 2022 yılında, 20 milyon hektar olan toplam ve Avrupa’ya yayıldığı ve Orta Çağda Avrupa’da yaygın işlenen alanların %55’ini, ekilen alanların ise yaklaşık üretiminin yapıldığı tahmin edilmektedir. Mısır bitkisi, %68’ini kaplamaktadır. Ülkemizde mısır, buğday ve 1492’de Kristof Kolomb ve ekibinin Amerika’yı keşfinden arpadan sonra en fazla ekim alanına sahiptir. Ana ürün ve sonra olmuştur. Ülkemize, 16. yüzyılda Kuzey Afrika, ikinci ürün olarak yetiştirilmektedir. 2010’dan sonra ekim Mısır ve Suriye üzerinden getirilmiştir. alanı artmaya başlamış ve 2022’de 911 bin hektara
Coğrafi Dağılım yer almıştır. Schulz (1913) tarafından hazırlanan bu modern Buğday, kuzey yarım kürede 20-65° ve güney yarım kürede sınıflandırmada; Triticum cinsindeki tüm türler
ise 22-45° enlemler arasında yetiştirilmektedir. Kuzey a) kaplıca (siyez) grubu (tek taneliler, monoccoca), Kutbu sınırlarından Ekvator yakınlarına kadar yetiştirilir. b) Emmer (gernik) grubu (iki taneliler, tetraploidea), Dünyanın en çok buğday üreten ülkeleri 36-60° kuzey ve c) Dinkel (spelta) grubu (ekmeklik buğdaylar, 27-40° güney enlemleri arasındaki ülkelerdir. Ülkemizde hekzaploidea) (36-42° kuzey) Rize ili dışında, tüm bölgelerde tarımı yapılmaktadır. olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Buğdayda temel kromozom sayısının 7 olduğu, doğada bulunan diploid Dünya’da arpa ekim alanlarının büyük bir kısmı Kuzey buğdayların 2n=2x=14, tetraploid buğdayların 2n=4x=28 Yarım Kürededir. Arpa, Norveç’te 70⁰ kuzey enleme ve ve hekzaploid buğdayların 2n= 6x= 42 kromozom içerdiği Arjantin’de 45⁰ güney enlemine kadar yetiştirilmektedir. saptanmıştır. Bu üç grubun oluşumunda allopoliploidlerin Yetiştirildiği en yüksek rakım Himalaya dağlarının etkili olduğu sonraki yıllarda yapılan melezleme güneybatısında 4480 m’dir. Enlem ve rakım bakımından çalışmaları ile ortaya konulmuş, genom formülleri ekstrem olan bu arpa ekim alanları, arpanın yazlık belirlenmiştir. yetiştirildiği alanlardır. Dünyada en fazla arpa yetiştiren başlıca ülkeler Rusya, Kanada, Avustralya, Almanya, Arpa (Hordeum) genusunun otuzdan fazla yabani türünün Fransa, İngiltere’dir. olduğu ve bu türlerin diploid (2n=14), tetraploid (2n=28) ve hekzaploid (2n=42) kromozom sayısını içerdiği Yulaf tarımı, Kuzey Yarıkürede 40°-55° enlemleri arasında bildirilmektedir. Kültür arpaları ve onların yabani yer alan ülkelerde yapılmaktadır. Beyaz yulaf (Avena akrabaları olan arpa türlerinin tamamı diploid yapıdadır. sativa) çeşitleri kuzey sınırına yakın bölgede yetiştirilirken, Kültür arpaları ve yabani ataları arasında kolay melezleme kırmızı yulaf (A. byzantina) çeşitleri ise daha ılıman yapılabildiği ve filogenetik analizlerde aynı gruba girdikleri bölgelerde yaygındır. Dünyada yaygın yulaf tarımı yapılan için hala tek tür altında oldukları kabul edilmektedir. yerlerde, yulaf yazlık ekilmektedir. 1950’de arpa tek tür (Hordeum vulgare L.) altına alınarak Çavdarın, soğuğa, kışa, kumlu-asitli ya da alkali topraklara varyete gruplarına ayrılmıştır: Hordeum vulgare convar. dayanıklılığı iyi olduğu için kuzey ülkelerinin bitkisidir. hexastichon, H. vulgare convar. distichon, H. vulgare Sibirya ve Finlandiya çavdar tarımının kuzey sınırını convar. intermedium, H. vulgare convar. deficiens, H. oluşturmaktadır. Rusya’da Ural Dağlarından başlayıp vulgare convar. labile. Polonya, Almanya ve Hollanda’ya uzanan bölge çavdarın asıl ekim alanıdır. Bu alan dışında; kuzeyde İsveç ve Sıcak İklim Tahıllarının Sınıflandırması
Norveç’in belli kesimlerinde, Fransa’nın dağlık Mısır (Zea mays L.) bitkisi, erkek ve dişi organların aynı bölgelerinde, Balkan ve Tuna ülkelerinde, Türkiye, İran, bitki üzerinde farklı yerlerde bulunmasına göre tanımlanan A.B.D., Kanada, Avustralya, Arjantin ve Güney Afrika’da Maydeae oymağında yer almaktadır. Bu oymakta sekiz da çavdar tarımı yapılmaktadır. genus bulunmakta ve Zea, maydeae oymağının en önemli genusudur. Çeltik, dünya genelinde 120’den fazla ülkede yaygın olarak ekilmektedir ve dünya nüfusunu yaklaşık yarısının temel Buğdaygiller (Poaceae) familyası, Poaideae alt familyası, besin kaynağıdır. Çeltik yetiştiriciliği, 35º güney ile 53º Oryzeaea oymağında yer alan Çeltiğin çiçek topluluğu kuzey enlemleri arasında yer alan Asya’nın tropikal ve karışık salkım yapıdadır. Başakçıkta tek çiçek bulunur, subtropikal bölgelerinde yoğunlaşmıştır. dışkavuzları çok küçüktür ve çiçekte altı erkek organ vardır. Oryza cinsi ikisi kültür ve yirmi ikisi yabani toplam 24 tür Mısır, tropik ve ılıman iklim kuşaklarında 58⁰-60⁰ Kuzey ve içermektedir. İki kültür türü Oryza sativa (Asya’da 40⁰-45⁰ Güney enlemleri arasında 4000 m rakıma kadar yetiştirilen kültür çeltiği) ve O. glaberrima (Afrika kültür yetiştirilmektedir. Yeryüzünde değişik bölgelerde, 70-90 çeltiği) ve altı yabani akraba O. rufipogon, O. nivara, günde yetiştirilen çok erkenci mısır çeşitleri olduğu gibi, O. barthii, O. longistaminata, O. meridionalis ve 110-130 günde yetişen orta erkenci ve 150 günden daha O. glumaepatula AA genomu içeren diploid türlerdir. uzun sürede yetiştirilen çok geçici çeşitler de vardır. O. sativa içinde birincil ekocoğrafik grup indica’dır. Taksonomi ve Sınıflandırma Tahılların Morfolojisi Tahıllar sistematikte, Bitkiler Alemi (Plantae), Çiçekli Tahıl cinslerinde morfoloji (taneden-köke) birbirine Bitkiler (Phanerogamae) Bölümü, Kapalı Tohumlular benzemektedir. Tohum yatağına bırakılan tanenin gelişmiş (Angiospermae) Alt Bölümü, Tek çenekliler bitki oluşturması için, çimlenme-sürme, kardeşlenme, sapa (Monocotyledoneae) Sınıfı ve Kavuzlu Çiçekliler kalkma, başaklanma, çiçeklenme, döllenme ve olum (erme) (Glumiflorae= Poales) Takımında yer alır. dönemlerinin tamamlaması gerekmektedir. Serin İklim Tahıllarının Sınıflandırması Tane Buğdayın taksonomisi ile ilgili ilk çalışmalar, 1753’te Tahıl tanesi, bitkinin döllenmesi ile oluşan, embriyon Linneaus’un yayınladığı “Species Plantarum” adlı eserinde (gelişmiş bitkinin minyatürü) ve endospermi (besidoku)
taşıyan generatif üreme birimidir. Tahıl tanesi, tohumluk tahıllarında ise mısırda 8-10⁰C, çeltikte 12-13⁰C ve olarak kullanıldığı gibi insan beslenmesinde, hayvan darılarda 15-18⁰C’dir. beslenmesinde ve sanayii hammaddesi olarak da kullanılan Oksijen (Hava) asıl üründür. Tahıl tanesi üç kısımdan oluşur: Kabuk, endosperm (Besidoku), embriyon. Tohumda çimlenmenin başlayabilmesi için tane yüzeyinin %20’sinin oksijen (hava) ile temas ediyor olması gereklidir. Kabuk Oksijen, tohumdaki besin maddelerini okside eder,
Tahıl tanesinde kabuk; meyve kabuğu (pericarp), tohum çimlenme için gerekli enerjiyi sağlar. Çimlenme sırasında kabuğu (testa) ve hialin (nucellar) tabakadan oluşur. embriyonun büyümesi hızlandıkça oksijene ihtiyacı da Tanenin dış kısmını oluşturan bu katların kalınlığı artar. Tohum yatağında su arttıkça hava azalır. Yeterince genuslara ve çeşitlere göre değişmektedir. Meyve kabuğu, nem ve oksijen içeren ortam, en uygun tohum yatağıdır. üst epidermis (exocarp), orta epidermis (mesocarp), enlem Çimlenmenin Fizyolojisi ve Morfolojisi hücreleri (Transversal hücreler katı) ve iç epidermis (endocarp) katlarında oluşur. Tohum kabuğu, iki sıra Çimlenme, uygun ortama konulan canlı tohumun çim hücreden oluşur. Üst kat hücreleri basık ve renksizdir. Alt kökleri ve çim kınını (Coleoptile) tanenin dışına kattaki hücreler ise serin iklim tahıllarında taneye renk çıkarmasına denir.
veren pigmentleri bulundurmaktadır. Bu pigmentler, Tahıllarda Kök buğday tanesine sarı, kırmızı ve kehribar renkleri vermektedir. Hialin, tanenin embriyon ve endospermini en Tahıllarda, bol dallanıp saçaklanarak oluşan lifi kök sistemi içten saran ince bir kattır. Tohum kabuğunu oluşturan bu (radix fibriosa) vardır. Kökler oluşum sırasına göre iki katlar, tanenin işlenmesi ve öğütülmesi sırasında kepek ayrılır: Embriyonal (primer) kökler ve Adventif (sekonder) olarak ayrılır. Öğütme sırasında ortaya çıkan kepek, insan kökler.
ve hayvan beslenmesinde kullanılabilir. Embriyonal (Primer) Kökler
Endosperm (Besidoku) Tahıllarda her embriyonda bir tek asıl kökçük (radicula) Tanenin ağırlık ve hacimce en büyük kısmını oluşturan vardır. Asıl kökçük, çimlenme sırasında kökçük kını içinde endospermde besin maddeleri depolanmaktadır. Aleuron ve uzayarak çıkan ilk organdır.
asıl endosperm olmak üzere iki kısma ayrılır. Adventif (Sekonder) Kökler
Embriyon Adventif kökler, ana sapın ve kardeş sapların alt Embriyon, tohum uygun koşullara bırakıldığında yeni bir boğumundan çıkan köklerdir. Bu kökler, bitkinin toprağa bitki oluşturan ve soyun devamlılığını sağlayan tane tutunmasını sağlar ve bitkiye besin maddelerini taşırlar.
kısımdır. Embriyon, görev ve biçimleri bakımından Tahıllarda Sap ve Kardeşlenme birbirinden farklı iki kısımdan oluşur: Kalkancık Serin ve sıcak iklim tahıllarında sap, boğum ve boğum (Scutellum) ve asıl embriyon (cücük). aralarından oluşmaktadır. Sap uzunluğu, boğum sayısına
Tahıllarda Çimlenme göre değişmektedir. Tahıllarda çimlenen her tohumdan Çimlenme, tohum ile üreyen bitkilerde ilk gelişme birden fazla sap ortaya çıkmaktadır.
dönemidir. Çimlenmenin gerçekleşmesi için tohumun canlı Sap (Culmus) olması ve uygun çevre koşullarının bulunması Tahıllarda sap, boğum (node) ve boğum arasından gerekmektedir. Çimlenmeyi etkileyen faktörler, su, sıcaklık (internode) oluşur. Boğumların içi öz ile doludur. Her ve oksijendir. Tohum yatağında, bu üç faktör yeterli boğumdan bir yaprak çıkar. düzeyde olduğunda çimlenme gerçekleşir. Tahıllar için ışık çimlenme faktörü değildir. Kardeşlenme
Su (Nem) Çimlenen bir tohumdan birden fazla sapın ortaya çıkmasına “kardeşlenme” denir. Her kardeş sapın kendine ait kökleri Tohumda, çimlenmenin başlaması için yeterli miktarda vardır ve ana bitkiden ayrılıp dikildiğinde yaşamını suya (nem) ihtiyaç vardır. İhtiyaç duyulan bu su ya sürdürebilir. Bu nedenle diğer bitkilerdeki dallanmadan doğrudan doğruya tohuma değerek alınır, ya da nemi farklıdır. Tahıllarda kardeşlenmenin morfolojisi şöyledir: yüksek havadan difüzyon yoluyla geçer. Çimlenme ilerledikçe, embriyonun sapçık kısmı
Sıcaklık (hypocotyl) gelişerek ana sapı meydana getirir. Ardından Sıcaklık; tohumun su ve oksijen almasına ve kimyasal ana sapın toprak altındaki birinci boğumundan çıkan ilk olayların hızına etkilidir. Çimlenme; tohum yatağında yaprağın koltuğunda bulunan büyütken (meristematik) yeterli nem ve hava bulunduğunda, genus için minimum dokudan bir sap ve birkaç adventif kök çıkar. İlk yaprağın çimlenme sıcaklığı da varsa başlar. Serin iklim tahıl koltuğundan çıkan bu sap, ana saptan sonra çıkan ilk genuslarında minimum çimlenme sıcaklığı çavdarda 1-2⁰C, kardeştir. Daha sonra, ilk kardeşin çıktığı boğumun buğday ve arpada 3-4°C, yulafta 4-5°C’dir. Sıcak iklim üstündeki boğumdan çıkan yaprağın koltuğundan da ikinci kardeş çıkar.
Tahıllarda Yaprak Tahıllarda Yetiştirme Tekniği
Yapraklar bitkinin fotosentez organıdır. Tahıllarda ilk Bitkisel üretimde yetiştirme tekniği, toprak işleme ile yaprak, çim kınından çıkar. Sapta her boğumdan bir yaprak başlayıp bitkinin hasat-harmanına kadar geçen sürede çıkar. Bu nedenle bitkide saptaki boğum sayısı kadar yapılacak uygulamaları kapsamaktadır. Bu uygulamalar yaprak bulunur. Gelişmiş bir tahıl yaprağı; yaprak ayası bölge ve yetiştirilecek çeşide göre farklılık göstermektedir. (lamina), yaprak kını(vagina), yakacık (ligula) ve kulakçık (auricula) kısımlarından oluşur. Yaprak ayası, sap üzerinde Toprak İşleme
kının bitti yerden sapla belli bir açı yaparak uzayan, mızrak Toprağın, uygun alet-ekipmanlar ile belirli bir derinlik ve şeklindeki kısımdır. Yaprak ayası bitkinin en önemli genişlikte çizilip kesilip devrilerek karıştırılması ya da fotosentez organıdır. Kulakçık, yaprak ayası ile kının kesilen kısmın devrilmeksizin olduğu yere bırakılmasına birleştiği yerde sapı kerpeten ağzı gibi saran küçük bir toprak işleme denir. Toprak işlemenin amacı, bitki organdır. artıklarını (anız) toprağa karıştırmak, yabancı otları kontrol etmek ve tohum yatağı hazırlamaktır. Tahıllarda Çiçek Topluluğu Çiçek topluluğu, başak (spica), karışık salkım (panicula) ve Tohumluk
koçan (spadix) şeklindedir. Tahıllarda; buğday, arpa, Bitkilerde çiçekteki dişi organın döllenmesiyle oluşan çavdar ve tritikale başak; yulaf, çeltik, darılar ve mısırda embriyonu ve yedek besin maddesi bulunduran generatif tepe püskülü (erkek çiçek) karışık salkım ve mısırda dişi üreme organına tohum denir. Bitkilerin üretilmesinde çiçek topluluğu koçan formuna sahiptir. Başak, karışık kullanılan generatif ya da vejetatif bitki kısımlarının salkım ve koçan ekseni üzerindeki boğumlara başakçıklar (Tohum, soğan, yumru, çelik vb.) tümüne de “tohumluk” dizilmiştir. Başak, karışık salkım ve koçandaki başakçık denilmektedir. Tohumluk, bitkisel üretimin başlangıç sayısı genuslara, çeşide ve çevre koşullarına göre değişir. materyalidir. Birim alan verimini, tohumluğun nitelikleri ve yetiştirildiği çevre koşulları belirlemektedir. Döllenme ve Olum Dönemleri “Döllenme” dişicik tepesi üzerine dökülen çiçektozunun Ekim
çimlenerek dişicik borusunda ilerleyip, mikropile ulaşarak Tohumun uygun yöntemlerle belli derinlik ve sıklıkta iki generatif çekirdeğe bölünüp, haploid(n) kromozomlu toprağa bırakılıp bastırılmasına ekim denir. Uygun yumurta hücresi ve diploid (2n) kromozomlu endosperm zamanda yapılan ekim, eş zamanlı çimlenme ve çıkış için ana hücresiyle birleşmesine denir. Tahıl tanesine besin önemlidir. maddelerinin biriktiği, tanenin nem içeriğinin azaldığı ve Gübreleme fizyolojik olarak olgunlaştığı bu döneme “olum (erme)” denir. Olum dönemi; süt olum, sarı olum, fizyolojik olum Kültür bitkilerinin verimini ve kalitesini artırmak için bitki ve tam olum olarak ayrılmaktadır. besin maddesi içeren organik ve inorganik bileşiklerin toprağa ya da direkt bitkiye verilmesine gübreleme denir. Tahılların Adaptasyonu Gübreleme öncesinde toprak analizi yapılarak, var olan Adaptasyon; bir bitki cins, tür ya da çeşidinin belli bir besin maddelerinin miktarı belirlenmelidir. Eksik besin bölgedeki iklim, toprak ve topografya koşullarına maddeleri bitkilerin ihtiyaç duyduğu zamanda verilmelidir.
gösterdiği uyumdur. Bitkilerin adaptasyon yeteneği, Bakım genetik yapısı ve çevre koşullarının etkisiyle ortaya çıkar. Değişen çevre koşullarına, morfolojik ve fizyolojik olarak Tohumun ekiminden bitkinin hasadına kadar geçen uyum sağlayabilen bitkiler, o yerde yaşayabilir ve türlerinin dönemde yapılan gübreleme, sulama, çapalama ve ilaçlama devamı sağlayabilirler. gibi işlemlerin tümüne bakım denir.
İklim İstekleri Hasat Harman
Serin iklim tahıllarının çimlenme minimum sıcaklığı 1-4 ⁰C Tahıllarda, tane olum (erme) dönemlerini tamamlayan, iken sıcak iklim tahıllarının 8-12 ºC’dir. Serin iklim olgunlaşmış bitkilerin elle, orak, tırpan ya da biçerdöver ile tahılları 5-7 ºC sıcaklıkta fotosenteze başlayabilmekte, biçilmesine hasat; tanelerin elle, patoz ya da biçerdöver ile ancak sıcak iklim tahıllarında minimum fotosentez sap, başakçık ve çiçek organlarından ayrılmasına da 14-17 ºC sıcaklıkta gerçekleşmektedir. Vernalizasyon, harman denilmektedir.
bitkilerin çimlenme-kardeşlenme ve sapa kalkma Tahıl Hastalık ve Zararlıları dönemleri arasında fotosentez minimumuna yakın Tahıllarda ortaya çıktıkları yıllarda önemli ekonomik sıcaklıklarda belli bir süre kalmasıdır. Serin iklim tahılları kayıplara neden olan hastalık ve zararlılar vardır. Bu bu düşük sıcaklık istekleri karşılanmadığında sapa kalkmaz hastalıklar, bakteri, fungus (mantar) ve virüslerin etkisiyle ve başak oluşturamazken; sıcak iklim tahıllarında ortaya çıkabilir. Yüksek nem ve uygun sıcaklık, hastalık vernalizasyon isteği yoktur. etmenlerinin gelişmesini ve yayılmasını hızlandırarak,
Toprak İstekleri salgınlara neden olabilir. Buğdayda görülen en yaygın Tahılların belirgin bir toprak seçiciliği yoktur. Tüm tahıllar hastalık pastır. Çeltik yanıklık hastalığı, Mısır rastığı, için en uygun toprak tipleri tınlı ve alüvyal topraklardır. Çeltik beyaz uç nematodu, Süne gibi hastalıklar görülür.