TRM213U-BAHÇE TARIMI
Ünite 5: Sıcak İklim Sebzeleri
Giriş
Yazlık sebzeler olarak sınıflandırılan grup içerisinde yer alan sıcak iklim sebzeleri, aylık ortalama sıcaklık değeri olarak 25-30 °C’ de en iyi gelişimi sergilerken, bu sebzelerin tohumlarının maksimum çimlenme sıcaklık aralığı 35-36 °C, minimum çimlenme sıcaklık aralığı ise 9-10 °C arasında değişiklik göstermektedir.
Solanaceae Familyası Sebze Türleri
Solanaceae familyası dünyada en fazla yetiştiriciliği yapılan ve bünyesinde domates, biber ve patlıcan gibi önemli türleri barındıran familyadır.
Domates Yetiştiriciliği
Şili’nin dağlık bölgeleri ile Peru ve Ekvator gibi Güney Amerika ülkeleri domates bitkisinin anavatanı olarak bilinmektedir.
Botanik Özellikleri
Genel görünüşü: Domates bitkisi normal koşullarda kendinden çok yoğun dallanma gösterir. Sırık ve yer domatesi olarak iki şekilde yetiştirilen domates, dik büyüme gösteremeyen bir sebzedir. Kök: Domates tohumları çimlendikten sonra kökçük uzayarak kazık kök oluşturur ve bu kazık kök uzaması fideler 2-3 yapraklı oluncaya kadar uzayarak büyümesine devam eder. Gövde: Domates bitkisinin gövdesi otsu yapıdadır. Fide aşamasında yuvarlak ve tüylü yapıda olan gövde, yaşlandıkça odunlaşır ve köşeli bir form alır. Çiçek: Domates bitkisinde oluşan çiçekler salkım şeklindedir. Salkım, tek veya çift dallanma yapısı sergiler. Çiçek salkımları büyük çoğunlukla gövdede ve yan dallar üzerinde oluşan ana yaprakların aralarında ve çeşitlerin karakterlerine göre her 2-4 yaprakta bir meydana gelir. Bir salkımda 8-16 çiçek bulunur. Domates çiçekleri erseliktir. Çiçekte 5 taç yaprak, 5 çanak yaprak, 5 erkek organ, 1 dişi organ bulunmaktadır. Polenlerin çimlenmesi için en ideal sıcaklık aralığı 20-28 °C, en ideal nem aralığı ise %60- 65’dir. Meyve: Domates meyvesi botanik bakımdan üzümsü meyvedir. Domates meyvesi 2 karpelden oluşmuş ise bu tip meyveler düzgün yüzeylidir. İkiden dokuza kadar değişen karpel sayısı, dişicik tepesi gözlemlenerek anlaşılabilmektedir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Çekirdek evlerinde yer alan domates tohumları değişik şekillerde sıralı hâlde bulunurlar. Meyvede mevcut olan tohum sayısı ile karpel sayısı arasında doğrusal bir ilişki vardır. Karpel sayısının artması ile tohum sayısında da artış görülmektedir. Domates tohumlarının çimlenme gücü %90-93, safiyet %98-99’dur. Tohumların çimlenme süresi 14 gündür. Çimlenme karanlıkta ve 15-25 °C’de gerçekleşir.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Domates tohumunun çimlenmesi için gerekli sıcaklıklar:
Minimum 11 °C, Optimum 20-25 °C, Maksimum 35 °C
Büyüme için gerekli sıcaklıklar:
Minimum 18 °C, Optimum 21-24 °C, Maksimum 32 °C
Meyve tutumu için gerekli sıcaklıklar:
Minimum 10-18 °C, Optimum Gece: 13-18 °C, Gündüz: 19-24 °C, Maksimum 20-30 °C
Domates ışıktan hoşlanan bir sebzedir. Domatesin suya ihtiyacı çok fazladır. Toprak: Toprak isteği bakımından çok seçici olmayan domates, kumlu toprak-hafif killi toprak aralığındaki her tip toprakta yetişir. Domates yetiştiriciliği için en iyi sonuç pH 6.5’ta alınır.
Yetiştirme Teknikleri
Kısa Kültür: Bu kültürde yetiştirme süresi 3-4 ay sürmektedir. Normal Kültür: Bu kültürde yetiştirme süresi 5-6 ay devam etmektedir. Uzun Kültür: Yetiştirme süresi iklim yapısına göre 10-12 ay devam etmektedir.
Örtüaltı Yetiştirme Şekilleri
Sonbahar, İlkbahar, Kışlık yetiştiriciliği şeklinde yapılmaktadır.
Yıllık Bakım İşlemleri
Çapalama, sulama, gübreleme, askıya alma, budama, koltuk alma, yaprak alma, tepe alma işlemleri yapılmaktadır. Ayrıca hastalık ve zararlılarla mücadele için düzenli bakım yapılmalıdır.
Hasat
Sabah erken saatlerde veya yağışlı havalarda üzeri nemli bulunan meyvelerin hasadından kaçınılmalı, nem kalktıktan sonra hasada başlanılmalıdır.
Biber Yetiştiriciliği
Başta botanikçiler olmak üzere araştırıcılar, biber bitkisinin anavatanının tropikal Amerika olduğu ve dünyaya buradan yayıldığı görüşündedir.
Botanik Özellikleri
Kök: Biber tohumları çimlendikten sonra oluşan kazık kök, fide gelişim döneminde toprağın yapısına ve sulama koşullarına göre değişmekle birlikte toprakta 10-15 cm derinliğe kadar inebilmektedir. Gövde: Büyümenin erken dönemlerinde otsu yapıda olan gövde, ilerleyen süreçte gevrek ve kısmen odunsu bir form kazanır. Yaprak: Biber yaprakları çeşit ve meyve şekline bağlı olarak oldukça farklılık göstermektedir. Sivri biberlerde görülen yaprak tipi uzun-oval iken, dolmalık biberlerde yuvarlak-oval yaprak şekli görülmektedir. Çiçek: Biber bitkilerinde çiçekler yaprak ya da dal koltuklarında, tek olarak veya salkım hâlindedir ve ortalama olarak 2-3 çiçek birlikte bulunur. Biber çiçekleri erselik yapıya sahip olup yeşil renkli 5 tane çanak yaprak, 5 tane taç yaprak, 5 tane erkek organ ve 2-5 karpelli dişi organa sahiptir. Meyve: Biberde farklı şekillerde, renkte, irilikte, lezzette, kabuk ve et kalınlığında meyveler görülmektedir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Biber tohumları domates tohumlarına göre daha geniş tipte, oval, sarımtırak renkte ve parlak ve kenar kısmı kalkık, ortaları basık yapıdadır.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Ilıman ve sıcak iklim sebzesi olan biberin gelişim gösterdiği optimum sıcaklık 20-25 °C’dir. Meyve oluşumunun hızlanması ışık şiddetindeki artışla olmaktadır. Biber bitkileri %60-65 oranında hava neminden, %65-70 oranındaki toprak neminden hoşlanırlar. Toprak: Fazla seçici bir toprak isteği olmayan biberlerin iyi bir gelişme göstermesi ve yüksek verim elde edilebilmesi için oldukça derin, geçirgen, su tutma kabiliyeti iyi, besin ve organik maddelerce zengin tınlı ve tınlı-kumlu topraklar tercih edilir.
Yetiştirilme Teknikleri
Toprak Hazırlığı, Ekim ve Dikim: Yetiştiriciliğin yapıldığı toprak yapısına göre sonbaharda 3-5 ton/da atılan çiftlik gübresinin ardından toprakta derin sürüm yapılır ve tarlanın kışı bu hâlde geçirmesi sağlanır. Sonbaharda toprağa çiftlik gübresinin verilmemesi durumunda, ilkbaharda dikimin 2- 3 hafta öncesinde iyi özellikli, yanmış çiftlik gübresi verilir ve ardından toprak işlemesi 20-30 cm derinlikte sürülerek yapılır. Tohumlar 10-15 günde çimlenip toprak üstüne çıkarlar. Fideler 6-8 yapraklı olduğunda asıl yetiştirme yerlerine dikkatlice dikilir.
Hasat
Taze tüketilecek olan biberlerde hasat yeşil olgunluk döneminde olmak üzere 6-8 kez yapılırken, salçalık ve toz biberlerde ise hasat kırmızı olgunluk döneminde bir ya da birkaç seferde yapılır.
Patlıcan Yetiştiriciliği
Hindistan ve Çin patlıcan bitkisinin anavatanı olarak bilinmekle birlikte Afrika’da da yabani türlerinin bulunduğu bildirilmiştir.
Botanik Özellikleri
Kök: Patlıcan bitkisinin kök yapısı, yetiştirildiği ortam koşullarına göre değişkenlik göstermektedir. Gövde: Odunsu yapıda olan bitki gövdesi tarla koşullarında 100 cm’ye kadar boylansa bile desteksiz bir şekilde ayakta durabilmektedir. Yaprak: Çeşitlere göre farklılık gösteren yaprak biçimi ve büyüklüğü görülmekte olup, yapraklar genellikle büyük ve geniştir. Çiçek: Patlıcanda çiçekler erselik karakterlidir. Patlıcan çiçekleri 6’lı yapıda olup çiçekler; 6 adet çanak yaprak, 6 adet taç yaprak, 6 adet erkek organ ve 1 adet dişi organ taşır. Meyve: Patlıcan meyveleri üzümsü yapıda olup etli meyve tipindedir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Tohumların en ideal çimlenme sıcaklık aralığı 25-30 °C olup uygun şartlarda 10-12 günde çimlenirler.
Yetiştirme İstekleri
İklim: 25-30 °C’lik sıcaklık aralığı bitkilerin gelişimi ve düzenli meyve bağlaması için uygundur. Gelişme süresince sıcaklığın yanı sıra ışıklanma süresi ve ışık yoğunluğu da önemlidir. Toprak: Toprak istekleri bakımından seçici bir bitki olmayan patlıcan, kök sisteminin rahatlıkla gelişebileceği, organik maddece zengin, tınlı-killi yapıya sahip toprak koşullarında daha olumlu sonuç verir. Toprak pH değeri 5.5-6.5 arasında ise başarı artar.
Yetiştirilme Teknikleri
Günümüzde viyollerde topraklı fidelerin yetiştiriciliği yaygınlaşmaya başlamış olup fideler viyollerde yetiştirildikten sonra asıl yerlerine topraklı olarak dikilmektedir. Üç gerçek yaprağa sahip 15-18 cm boylanmış patlıcan fideleri dikim büyüklüğüne ulaşmış demektir.
Yıllık Bakım İşlemleri
Çapalama, sulama, gübreleme, budama ve askıya alma işlemleri yapılır. Ayrıca hastalık ve zararlılarla mücadele için düzenli bakım yapılmalıdır.
Hasat
Meyvelerin hasadı, çeşitlerin hasat iriliklerini kazanmasıyla birlikte aşağıdan yukarıya doğru sert bir şekilde çekilerek yapılır. Ayrıca patlıcanlar meyvelerin keskin bir bıçak veya makasla kesilmeleri şeklinde hasat edilir.
Fabaceae Familyası Sebze Türleri
Fabaceae familyası nemli baklagil sebzelerini bünyesinde barındırmakta olup bunlar içerisinde de en fazla yetiştiriciliği yapılan fasulye türü yer almaktadır.
Fasulye Yetiştiriciliği
Fasulye bitkisinin anavatanı Güney Amerika’dır.
Botanik Özellikleri
Kök: Fasulye bitkisi kuvvetli olmayan ve yanlara doğru yayılım gösteren kazık köke sahiptir. Gövde: Fasulye bitkisinin gövdesi otsu yapıda, boğumlu ve hafif tüylü olup, toprak üstünde kalan 15-20 cm’lik kısmında dallanma oluşmaz. Kotiledon yapraklar toprak üstünden 10-15 cm yukarıda yer alırlar. Yaprak: Fasulyede epigeal çimlenme görülür ve kotiledonlar toprak yüzeyine doğru çıkar. Kotiledon yaprakların üzerinde iki adet karşılıklı kalp şeklinde ilk yapraklar vardır. Nadir hâllerde üç yaprakçık da bulunabilir. Asıl yapraklar üç yaprakçıktan oluşmuş bileşik yaprak formundadır. Çiçek: Fasulyede çiçekler sırık tiplerde yaprak koltuklarından çıkan salkımlarda yer alırken, bodur tiplerde ise dal uçlarından çıkan salkımlarda bulunur ve bir salkımda mevcut olan çiçek sayısı 3-15 arasındadır. Fasulye çiçeği, bir baklagil çiçeğinin bütün özelliklerini taşır. Fasulye, çiçeğinin yapısı gereği mutlak kendine döllenir. Çiçek yapısı 5 taç yaprak, 5 çanak yaprak, 10 erkek organ, 1 dişi organdan oluşur. Bakla: Fasulyenin meyvesine fasulye, bakla, kapsül, lobya vb. isimler de verilir. Meyve, yumurtalığın dış cidarının gelişmesiyle meydana gelmiş, iki parçası iki dikişle birbirine bağlanmış
yapıdır. Meyvenin içinde birden fazla tohum bulunur. Meyve gelişimi için uygun sıcaklık 15-25 °C arasındaki sıcaklıklardır.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Fasulyede tohum renk, şekil, büyüklük vb. çeşit özelliğine göre büyük değişiklik gösterir. Tohum anatomik olarak üç farklı organdan meydana gelir; tohumu dıştan saran tohum kabuğu, tohumun besin deposu olan kotiledonlar ve çimlendiğinde yeni bitkiyi oluşturan embriyo.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Ilıman iklim kuşağında tarımı yapılan fasulye, çok soğuk olan yüksek bölgeler ile çok sıcak olan nemli ovalarda iyi gelişme göstermez. Fasulyenin en ideal çimlenme sıcaklığının 15-20 °C, en uygun büyüme ve çiçeklenme sıcaklığının ise 20-25 °C olduğu kabul edilir. Toprak: Fasulye tarımının yapıldığı toprak fazla ağır ya da fazla hafif olmamalıdır. Yüksek su ve besin maddesi ihtiyacını hafif topraklar karşılayamaz. Ağır topraklarda ise özellikle yağışları takiben oluşan su birikimi bitkilerin oldukça az bir sürede ölmesine sebep olur veya toprak yüzeyinde oluşan kaymak tabakası fidelerin çıkışını engelleyebilir.
Yetiştirilme Teknikleri
Fasulye ister sırık ister yer çeşidi olsun 2 şekilde üretilmektedir: Masuralara Ocak Usulü Ekim, Tarlaya Mibzerle Ekim.
Yıllık Bakım İşlemleri
Çabalama, sulama ve gübreleme işlemleri yapılır. Ayrıca Bakteri Aşılama ve Azot Fiksasyonu yapılır. Hastalık ve zararlılarla mücadele düzenli aralıklarla gerçekleştirilir.
Hasat
Hasat, ister elle isterse makine ile olsun hasat kaybını önlemek için sabah erken saatlerde, hava neminin yüksek olduğu zaman yapılmalıdır. Elle yapılan hasat, 3-4 günde bir olacak şekilde hasat olgunluğuna erişmiş fasulyeler toplanarak yapılır. Bitkinin zarar görmemesi için baklalar yukarı doğru koparılmalıdır.
Cucurbıtaceae Familyası Sebze Türleri
Cucurbitaceae familyası, Solanaceae familyasından sonra dünyada ekonomik olarak en fazla yetiştiriciliği yapılan 2. önemli familya olup bünyesinde kabak, karpuz, kavun ve hıyar gibi önemli türleri barındırmaktadır.
Yazlık Kabak Yetiştiriciliği
Anavatanı Amerika olmasına rağmen oldukça uzun zamandan beri Avrupa’da yetiştiriciliği yapılmaktadır.
Botanik Özellikleri
Kök: Tek yıllık bir kültür sebzesi olan kabak, genç döneminde kazık kök ile çevresinde 4-6 adet oldukça yüzeysel gelişen yan kökleri barındırır. Gövde: Yazlık kabaklarda (Sakız ve Girit) gövde dik ve yarı yatık büyür. Yaprak: Uzun bir sapla gövdeye bağlanan yaprakların sapları, boyuna çizgili, oluklu, dikenli ve tüylü yapıdadır.
Çiçek: Ana gövdedeki yaprak koltuklarında tek veya 3-4 tanesi bir arada olacak şekilde gelişen çiçekler, monoik (tek evcikli) yapıdadır. Meyve: Kabak çeşitleri arasında meyve şekli, iriliği, rengi, dilimliliği ve et karakterleri bakımından önemli farklılıklar sergilenir. Yazlık, uzun çeşitler olan Sakız ve Girit kabaklarının meyveleri sebze olarak değerlendirildiği normal hasat dönemlerinde 10-25 cm uzunluk ve 3-10 cm çaptadır.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Tohumların çimlenmesi 10 °C’den itibaren başlar ve optimum 20-25 °C’de çimlenir. Tohumların çimlenme süresi 4-8 gündür. Toprak: Çok seçici toprak isteği olmamakla birlikte çok ağır ve kumlu topraklardan hoşlanmaz.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Kabak bitkileri ılıman çevre koşullarını gelişme dönemlerinde isterken, ürüne yatma dönemlerinde ise sıcak koşullar ister.
Yetiştirilme Teknikleri
Ekim veya dikim toprak sıcaklığı 10-12 °C olduğunda yapılır. Yazlık kabak çeşitleri ile genellikle erkenci yetiştiricilik yapılmakta ve açık tarla şartlarında veya örtüaltında fidelerin asıl yetiştirilme yerlerine dikilmesi şeklinde uygulanmaktadır.
Hasat
Yazlık kabaklarda en ideal hasat büyüklüğü normal iriliğinin 1/3’üne ulaştığı zamandır. Yine bu kabak çeşitlerinin hasadı, süt olgunluğunda ya da çiçeği burnunda tabir edilen ve taç yaprakları meyvenin üzerindeyken yapılır. Hasat, kabakların içinde bulunan çekirdekler belirginleşmeye başlamadan önce yapılmalıdır.
Karpuz Yetiştiriciliği
Karpuz bitkisinin anavatanı Orta Afrika olarak bilinmekle birlikte bazı araştırıcılar anavatanının Anadolu, İran, Orta Asya ve Amerika olabileceğini düşünmektedirler.
Botanik Özellikleri
Kök: Özellikle sulama yapılmayan bölgelerde karpuz kökleri uygun toprak koşullarında oldukça derine iner. Gövde: Gövde dik büyümeye uygun olmayıp, toprak yüzeyinde sürünücü olarak gelişir ve uygun koşullarda merkezden çevresine doğru 3-5 m uzayabilir. Yaprak: Yapraklar kısa, orta ve uzun yapıda bir sapla gövdeye ya da yan dallara bağlanmıştır. Çiçek: Karpuz çiçekleri biyolojik bakımdan genellikle monoiktir. Hıyar ve kavunlarda görülen andromonoik ve gynomonoik çiçek yapıları karpuzlarda da görülebilir. Meyve: Yuvarlak, oval, beyzi ve uzun beyzi gibi farklı şekil ve büyüklüklerde karpuz meyveleri görülebilir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
En ideal çimlenme sıcaklığı 20-25 °C iken, minimum çimlenme sıcaklığı 10 °C, en yüksek çimlenme sıcaklığı ise 30-35 °C’dir. İdeal koşullarda karpuz tohumları 7-10 gün içinde çimlenir.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Sıcak ve ılıman iklim sebzesi olan karpuzun yetiştiriciliği ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra yapılabilir. Karpuzun sıcak ve uzun bir gelişme dönemine ihtiyacı vardır. Toprak: Karpuz yetiştiriciliği için en elverişli topraklar akarsu kenarlarındaki millî topraklarla, su tutma kabiliyeti yüksek kumlu-tınlı veya tınlı kumlu topraklardır.
Yetiştirilme Teknikleri
Tohumların direk olarak tarlaya ekilmesi ile normal sezonundaki üretim yapılır.
Hasat
Karpuzlarda olgunluğun anlaşılması, meyvelerde ve meyve saplarında oluşan bazı belirtilerle olur. Tohum ekimini takiben 80-120 gün sonra meyveler hasat olgunluğuna erişir.
Kavun Yetiştiriciliği
Araştırmalarda, Asya ve Afrika’nın kavun bitkisinin anavatanı olduğu ve dünyaya bu bölgelerden yayıldığı bildirilmektedir.
Botanik Özellikleri
Kök: Kazık kök yapısına sahip olup yapısı başlangıçta zayıftır. Bitkinin büyüyüp gelişmesiyle bu zayıf kökler kuvvetlenir. Gövde: İlk dönemlerde otsu yapıda ve sert tüylerle kaplı, yuvarlak şekilli olan gövde, zaman geçtikçe biraz odunlaşır, köşeli hâle gelir ve tüylerin miktarı azalır. Yaprak: Yapraklar büyük, yuvarlak ya da kısmen kalp şeklindedir. Çiçek: Kavun çiçekleri biyolojik bakımdan monoik karakterdedir. Meyve: Kavun meyvelerin şekli, iriliği, rengi ve kabuk yapısı bakımından oldukça geniş bir varyasyona sahiptir. Meyveler yuvarlak, oval, oval-uzun ya da yumurtamsı şeklindedir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
10-12 °C üzerindeki toprak sıcaklığı çimlenmeleri için gerekli olan sıcaklıktır.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Ilıman iklimler kavunun daha iyi büyüme ve gelişme göstermesi için uygun olup 18-24 °C sıcaklıklarda en iyi gelişim performansını göstermektedirler. Toprak: Kavun, toprağın organik ve besin maddeleri bakımından zengin olmasını ister.
Yetiştirilme Teknikleri
Toprak birkaç kez derin işlenerek köklerin toprakta iyi gelişmesi ve etrafa yayılması sağlanmalıdır. Kavun, ülkemizde daha çok tarla tarımı şeklinde yetiştirilir. Tohumlar direkt toprağa ocaklara veya sıravari olarak ekilir.
Hasat
Meyvelerde olgunluk, çeşitlerin yazlık ya da kışlık olmalarına göre değişiklik gösterir. Yazlık çeşitlerde meyve olgunluğu bitki üzerinde meydana gelir. Bu
çeşitlerin meyveleri birkaç gün veya birkaç hafta içinde tüketilmelidir. Kışlık çeşitlerde meyveler hasattan sonra depoya alınarak belli bir süre bekletilir.
Hıyar Yetiştiriciliği
Anavatanı Hindistan olup Hindistan’ın Himalaya Dağları ile Çin, İran, Anadolu’yu içine alan bir bölgeden dünyaya yayılmıştır.
Botanik Özellikleri
Kök: Toprak nemini sevdiğinden dolayı kökleri yüzlektir, uygun koşullarda 20-25 cm derinlikte gelişme gösterir. Gövde: Gövde otsu ve sınırsız bir gelişme eğilimi gösterir sürünücü ve tırmanıcı karakterde, köşeli ve tüylüdür. Yaprak: Yapraklar gövde üzerindeki boğumlardan çıkar ve uzun bir sapla gövdeye bağlanırlar. Çiçek: Hıyar çiçekleri monoiktir. Meyve: Hıyarlarda meyveler çeşit özelliğine bağlı olarak farklı şekillerde olabilir. Uzun yuvarlak, silindirik, kama, tokmak vb. olabilir.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
En ideal çimlenme sıcaklığı 25-30 °C olup, 10-12 °C’den düşük ve 40 °C’den yüksek sıcaklıklarda çimlenme yeteneğinde azalma görülür.
Yetiştirme İstekleri
İklim: Açık alanda yüksek ve düşük sıcaklıkları sevmez. Toprak: Hıyar, su tutma kapasitesi yüksek, besin maddeleri bakımından zengin, tuz konsantrasyonu fazla olmayan çok kireç içermeyen organik maddelerce zengin sıcak topraklardan hoşlanır.
Yetiştirilme Teknikleri
Bu yetiştirme şekillerinde 4 farklı yöntem uygulanır.
1. Tek sıralı yetiştirme, 2. Çift sıralı yetiştirme, 3. Fide ile üretim (tek sıralı ve çift sıralı yetiştirme), 4. Örtüaltı yetiştiriciliği.
Hasat
Çeşitlerin erkencilik özellikleriyle beraber yetiştirme ve bakım şartlarına da bağlı olarak tohum ekimini takiben 55-70 gün sonra hasada başlanabilir.