Question 1

Gümrük vergileri kavramı neyi ifade eder?

Accepted Answer

Gümrük vergileri kavramı 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 3. maddesinde tanımlanmaktadır. Kanuna göre gümrük vergileri kavramı “ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade eder” (GK,1999- 4458, m. 3.8/a). Gümrük Kanunu her türlü ürün, madde ve değerli eşya olarak tanımlanmaktadır.

Question 2

İhracat vergileri nedir?

Accepted Answer

İhracat vergileri ile ise “eşyanın ihracatında ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükler ile tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenle- meler çerçevesinde ihracatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri” ifade etmektedir.

Question 3

İthalat vergileri nedir?

Accepted Answer

ithalat vergileri, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükler ile tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygula- nan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alına- cak vergileri ve diğer mali yükleri (GK,1999-4458, m. 3.9.a/b)” ifade etmektedir.

Question 4

Gümrük Rejimi kavramı neyi ifade etmektedir?

Accepted Answer

Gümrük işlemlerinin yürütülmesinde kanunla belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak işlemler için tespit edilen kuralların bütününe denir.

Question 5

Serbest dolaşım statüsü kazanmış eşya ya da serbest dolaşımda bulunan eşya kavramı neyi ifade etmektedir?

Accepted Answer

Serbest dolaşım statüsü kazanmış eşya ya da serbest dolaşımda bulunan eşya kavramı gümrük mevzuatı açısından önemli bir kavramdır. Çünkü serbest dolaşıma giriş rejiminden yararlanarak Tür- kiye Gümrük Bölgesine giren ithal bir eşya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmuş, özet beyan ile başlayan daha sonra asıl beyannamesi verilen ve muayene ile devam eden gümrük işlemleri tamam- lanmış en son aşamada da mali yükümlülükleri yerine getirilmiş bir eşyadır. Özellikle şartlı muafi- yet düzenlemelerine tabi ekonomik etkili gümrük rejimlerinde serbest dolaşımda bulunan / bulun- mayan eşya veya serbest dolaşım hakkı kazanmış / kazanmamış eşya kavramları oldukça önemlidir. Örneğin dahilde işleme rejimi serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın diye başlarken hariçte işleme rejiminde ise serbest dolaşımda bulunan eşyanın ifadesi kullanılmaktadır.

Question 6

Transit rejimi nedir?

Accepted Answer

Transit rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eş- yanın gümrük gözetimi altında Türkiye Güm- rük bölgesinde bir noktadan diğer bir noktaya taşınabilmesi için uygulanan gümrük rejimidir. Transit rejimi, Türkiye gümrük bölgesi dışından gelip, yine Türkiye gümrük bölgesi dışına geçiş yaparken, Türkiye gümrük bölgesi dışından gelip, Türkiye gümrük bölgesine giriş yaparken, Türki- ye gümrük bölgesinden çıkıp, başka bir gümrük bölgesine giriş yaparken ve son olarak Türkiye gümrük bölgesi içerisinde iç gümrükler arasında taşınırken uygulanabilir. Transit rejimi bir şartlı muafiyet düzenlemesidir.

Question 7

Gümrük antrepo rejimi nedir?

Accepted Answer

Gümrük antrepo rejimi, gümrük işlemlerine konu olan eşyanın bir gümrük antreposunda mu- hafaza edilebilmesi için yararlanılan bir rejimdir. Gümrük antrepo rejiminde, eşya, serbest dolaşıma girmeden gümrük mevzuatı kapsamında belirlenen uygun antrepoda muhafaza edilmektedir . Gümrük antrepo rejimi, şartlı muafiyet düzenlemesi kapsa- mında ve ekonomik etkili bir gümrük rejimidir.

Question 8

Gümrük mevzuatı kapsamında düzenlenen rejimler kanunda kaç şekilde sınıflandırılmaktadır?

Accepted Answer

Serbest dolaşımda olmayan eşyaya uygulanan tran- sit, antrepo, dahilde işleme, hariçte işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat rejimleri şartlı muafiyet düzenlemeleri olarak sınıflandırıl- maktadır. Şartlı muafiyet düzenlemesi kapsamın- daki gümrük rejimleri, belirli kriterleri sağlayan eşyada veya özellik taşıyan gümrük bölgesi geçiş iş- lemlerinde, gümrük işlemleri ve vergilerinde farklı ve kolaylaştırıcı uygulamalara sahiptir.

Gümrük rejimleri kapsamında mevzuatta kar- şımıza çıkan bir diğer sınıflandırma ise ekonomik etkili gümrük rejimleri sınıflandırmasıdır. Güm- rük Kanunu’na göre uygulamadaki rejimlerden ekonomik etkili gümrük rejimleri, antrepo rejimi, dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında iş- leme rejimi, geçici ithalat rejimi ve hariçte işleme rejimidir. Ekonomik etkili rejimler, yerli üreticiyi uluslararası rekabete karşı korumak, cari işlemler dengesini düzenlemek gibi makro ekonomik poli- tikaları önceleyen rejimlerdir.

Question 9

Bağlayıcı menşei bilgisi düzenlemesi hangi amaçla getirilmiştir?

Accepted Answer

Bir eşyanın gümrük rejimine tabi tutulmasında menşei bilgisi kritik önem taşımaktadır. Bu neden- le Gümrük Kanunu 9. maddesinde eşyanın menşei bilgisine ilişkin bağlayıcı menşei bilgisi düzen- lemesi getirilmiştir. Ticaret Bakanlığı ve gümrük idareleri, gümrük işlemlerini gerçekleştirecek yü- kümlüye, talebi üzerine eşyanın menşei bilgisini gerekli inceleme sonrasında verir. Bağlayıcı menşei bilgisi verildiği tarihten itibaren üç yıl geçerlidir. Menşe kurallarında bir mevzuat düzenlemesi veya bir uluslararası anlaşma gereğince değişiklik olması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması, Menşe Kuralları Anlaşması- na ve bu anlaşmaya ilişkin açıklama ve kararlardaki bir değişikliğe uymaması ve bağlayıcı menşe bilgi- sinin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin kişiye tebliğ edilmesi hâlinde bağlayıcı menşei bilgisinin gerçekliliği son bulur(GK,1999-4458, m. 9/6).

Question 10

Vergiyi doğuran olay nedir?

Accepted Answer

Vergi Usul Kanunu’nun 19.maddesinde vergi- yi doğuran olay “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki du- rumun tekemmülü ile doğar.” şeklinde tanımlan- maktadır (VUK, 1961-123). Gümrük vergilerinde vergiyi doğuran olay ise vergiye konu eşyanın güm- rüğe sunulmasıdır. Gümrük vergisinin konusunu oluşturan eşya ithalat, ihracat veya transit geçiş amacıyla gümrüğe sunulduğunda, sunan kişi mü- kellefiyeti kabul eder ve vergiyi doğuran olay ger- çekleşmiş olur. Gümrük vergileri kapsamında itha- lat ve ihracat sonucunda gümrük vergilerine ilişkin mükellefiyet ortaya çıkabilir. Gümrük vergisi ise ilke olarak sadece ithalattan alınmaktadır. İhracatta gümrük vergisi uygulanmamaktadır. Transit geçiş- lerde ise gümrük vergisi bir teminata bağlanır. İlgili rejimlerin anlatıldığı ünitelerde bu süreçler ayrıntı- ları ile açıklanacaktır. O hâlde gümrük vergilerinde vergiyi doğuran olayı, ithalata konu eşyanın güm- rüğe sunulması olarak tanımlayabiliriz. Bu durum ihracat veya transit rejiminde eşyanın gümrüğe su- nulmaması anlamına gelmemekte sadece gümrük vergilerinden gümrük vergisini doğuran olayı ithal edilen eşya ile sınırlamaktadır.

Question 11

Özel Tüketim Vergisi nedir?

Accepted Answer

Özel Tüketim Vergisi, Türk vergi sisteminde Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli listelerde be- lirlenen mal ve ürünlerden alınan bir harcama vergi- sidir. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda dört farklı listede belirlenen ürün gruplarından, maktu veya oransal olarak bir defaya mahsus olmak üzere ithalat işlemleri esnasında tahsil edilir.

Question 12

Katma Değer Vergisi nedir?

Accepted Answer

Katma Değer Vergisi (KDV), Türk vergi sis- teminde yer alan en kapsamlı, dolaylı bir harcama vergisidir. Katma değer vergisi kanununun 1. mad- desinde, her türlü mal ve hizmet ithalatı, KDV’nin konusu içerisinde sayılmaktadır. Bir eşyanın ithal amacıyla gümrüğe sunulması için verilen beyanna- menin tescil edilmesi ile birlikte söz konusu eşya için katma değer vergisi yükümlülüğü başlamakta- dır. Katma Değer vergisi ile gümrük vergisi arasın- daki en önemli fark eşyanın kapsamıdır. Hizmetlerden gümrük vergisi alınmazken, KDV her türlü mal teslimi ve hizmet ifasından alınmaktadır

Question 13

Tek-maktu vergi nedir?

Accepted Answer

Tek-maktu vergi, ticari mahiyette olmayan veya sınır ticareti kapsamında Türkiye gümrük bölgesine giriş yapan eşya için uygulanan bir vergi- dir. Uluslararası ticaretin gelişmesi ile birlikte, sınır ötesi mal alım satımı sadece ticari faaliyet kapsa- mında gerçekleşmemektedir. Herhangi bir vatan- daş da elindeki teknolojik imkanları kullanarak kişisel tüketimi için uluslararası pazardan alışveriş yapabilmektedir. Bu amaçla alınan eşyanın güm- rük bölgesine girişinde bireysel kullanıcılardan tek ve maktu bir vergi tahsil edilmektedir. Bir eşyanın bu kapsama girebilmesi ve ticari olmaması, ilgili kanun ve yönetmelikte belirli parasal sınırlara bağ- lanmıştır. Gümrük işlemlerinde maktu verginin uygulandığı bir diğer alan ise sınır ticareti kapsa- mında gerçekleştirilen gümrük geçiş işlemleridir.

Question 14

Telafi edici vergi nedir?

Accepted Answer

Telafi edici vergi, dahilde işleme rejimi kap- samında ihracat taahhüdüyle ithal edilmiş kimi ürünler için uygulanan ve piyasanın işleyişini ko- rumaya yönelik bir vergidir. Dahilde işleme izni kapsamında Avrupa Birliği, Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri ve serbest ticaret anlaşma- sı bulunan ülkeler dışında bir ülkeden ithal edi- len girdi ile elde edilen ürünün bu ülkelere ihracı esnasında ödenmesi gereken bir vergidir. Böylece iki ülke veya ülkeler arasındaki serbest ticaret an- laşmalarından kaynaklanan ve çoğu zaman karşı- lıklı uygulanan muafiyet, istisna veya kolaylıklar nedeniyle sağlanan vergi avantajı ile dahilde işleme rejimi kapsamında sağlanan ithalat muafiyetleri eş zamanlı uygulanmamakta ve uluslararası ticarette haksız rekabetin önüne geçilmektedir.

Question 15

Muafiyet ve istisna kavramları neyi ifade etmektedir?

Accepted Answer

Muafiyet kavramı Türk Dil Kurumu söz- lüğünde, “ayrı tutulma”, “kendisine uygulanmama” anlamına gelirken, istisna kavramı, bir kimseyi ya da bir şeyi benzerinden ayrı tutmak olarak tanım- lanmaktadır (TDK,2023). Bu kavramlara vergi sıfatını eklediğimizde, vergi muafiyeti ve vergi is- tisnası olmak üzere iki kavram ortaya çıkmaktadır. Vergi istisnası, verginin konusunda vergi yükümlü- lüğünü ortadan kaldırmaktadır. Vergi muafiyeti ise verginin mükellefine yani yükümlü kişiye ilişkin bir ayrıcalık sağlanmaktadır.

Question 16

Gümrük Kanunu’nun ilk düzenlediği muafiyet nedir?

Accepted Answer

Gümrük Kanunu’nun ilk düzenlediği muafiyet, cumhurbaşkanın zat ve ikametgahına gelen eşyaya ilişkin uygulanan genel muafiyettir. Bu kapsamda Türkiye gümrük bölgesine ithal edilen eşya bütün gümrük vergilerinden muaftır. Genel muafiyet ol- ması nedeniyle belirli bir eşya, miktar vb. bir sınır bulunmamaktadır.

Question 17

Savunma Sanayi ve Kaçakçılıkla Mücadele Muafiyeti nedir?

Accepted Answer

Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Milli İstihbarat Teşkilatı, Savunma Sanayii Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün münhasıran asli görevleri ile Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin faaliyet alanı ve gümrük teşkilatının kaçakçılıkla mücadele görevi ile ilgili olarak ithal edecekleri her türlü araç, gereç, silah, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ve bunların araştırma, geliştirme, eğitim, üretim, modernizasyon ve yazı- lımı ile yapım, bakım ve onarımlarında kullanıla- cak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, hammadde, malzeme ile bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan yardım malzemesi gümrük vergilerinden muaftır (GK,1999-4458. m.167/3).

Question 18

Matrah nedir?

Accepted Answer

Gümrük vergilerinde matrah, vergisi değer üzerinden alınacak eşyanın gümrük kıymeti; miktar üzerinden alınacak eşyaya ilişkin ise tarifede belir- tilen fiziki ölçüttür. Değer üzerinden alınacak ver- gilerde gümrük kıymeti, esas itibariyle eşyanın satış bedellidir. Satış bedeli, genellikle eşyanın teslimi için sigorta, navlun, nakliye gibi giderlerin topla- mını ifade eder. Bu bedel işletmelerin karşılıklı an- laşmasına göre içerdiği bedeller açısından değişiklik gösterebilir. Uluslararası ticarette satış, farklı para birimleri ile gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda güm- rük vergilerinde matrahı hesaplayabilmek için satış bedelinin Türk Lirası karşılığını tespit etmek gere- kir.

Question 19

Türk Gümrük Tarife Cetveli neleri kapsamaktadır?

Accepted Answer

Türk Gümrük Tarife Cetveli Cumhurbaşkanınca kabul edilir ve her yıl Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer. Türk Gümrük Tarifesi eşyaya uygulanacak; gümrük vergisi oranlarını, tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ithalat vergilerini, Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını, Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını, İthalat vergilerinde, bazı eşyaya şartlı olarak uygulanacak muafiyet veya indirim uygulamalarını kapsar. (GK,1999-4458, s. 15)

Question 20

GTİP Kodu nedir?

Accepted Answer

Gümrük işlemleri kapsamında tanımlanmış, uluslararası geçerliliği olan 12 haneli eşyanın gümrük tarifesini belirlemeye yarayan koddur.

Gümrük Mevzuatı — Ünite 2 Soru-Cevap