TİC205U-GÜMRÜK MEVZUATI
Ünite 7: Diğer Gümrük Rejimleri
Giriş
Bu başlıkta, diğer bölümlerde kapsanmayan malların serbest dolaşımı ile ilgili belirli konuları incelenecektir. Ardından, transit rejimi ve ihracat rejimini inceleyeceğiz. Transit rejimi, ekonomik açıdan etkisiz olan ve şartlı muafiyet kapsamına giren rejimlerden birisidir. Bunun nedeni, transit rejiminin gümrükleme işlemleri için vergi muafiyeti sağlayan bazı özel işlem ve prosedürleri içermesidir. Eşyanın transit rejime girmesi hâlinde gümrük gözetimi ve kontrolü altında olduğu için herhangi bir ekonomik etkisi olmayacaktır. Dolayısıyla bu rejim şartlı muafiyet sisteminde yer almıştır (Selen, 2016, s.67).
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine İlişkin Özellikli Hususlar
Türkiye Gümrük Bölgesine ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma girmesi, ticaret politikası tedbirlerinin uygulanması, eşyanın ithali ve vergilerin kanunda öngörülen diğer işlemleri için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması ile mümkündür.
İthalata İlişkin Genel Bir Yasaklama veya Kısıtlama
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre vergi numarasına sahip gerçek ve tüzel kişiler ile ilgili kanunların hükümlerine göre tasarruf hakkı bulunan ortaklıklar ithalat işlemleri yapabilirler. Kamu düzeninin, kamu güvenliği personelinin, hayvan ve bitki sağlığının veya sınai ve ticari mülkiyetin korunmasına ilişkin kanun hükümleri çerçevesinde alınan tedbirlerin kapsamı dışında kalan eşyanın ithalatı serbesttir
Türkiye’ye İthali Yasak Eşya
Türk Tarife Cetveli, özel kanunlar ve taraf olduğumuz anlaşma ve sözleşmelerle ithali yasak olan mallar serbest dolaşıma sokulamaz. Türkiye’ye girişi yasak olan eşya listesi Gümrük Yönetmeliği ekinde yer almaktadır.
Türkiye’ye İthali Belli Kurum ve Kuruluşlara Bırakılmış Eşya
Bazı kurum ve kuruluşlar tarafından özel mevzuat kapsamında Türkiye’ye ithaline izin verilen eşya, ancak bu kurum veya kuruluşlar veya bunların yetkilendirdiği kurum veya kuruluşlar tarafından ithal edilebilir
Türkiye’ye İthalinde İzne Tabi Eşya
Kanun hükmünde kararname ve tebliğ hükümlerine göre Türkiye’ye ithali belirli mercilerin onayına tabi olan eşya, ilgili mevzuata uygunluğu tespit edildiği takdirde ancak Türkiye gümrük bölgesine getirilebilir.
Yalnızca Belirli Gümrük İdarelerinden İthal Edilebilecek Eşya
Türkiye’de serbest dolaşıma giren ölçü ve teraziler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Ölçme ve Kalite Kontrol Genel Müdürlüğü) yetkililerince denetlenmektedir. Filmlerin ise Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri
doğrultusunda İstanbul Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğü bünyesinde bulunan
Film Denetleme Kurulunca denetlenmesi esastır. Tarım ve Ticaret Bakanlıklarının müştereken kararlaştıracakları gümrük kapı ve kapılarından hayvan ve hayvan materyalleri ile bitki ve bitki parçaları girebilir.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi Çerçevesinde Sahte Menşeli Eşya ve Zarflar
Türkiye menşeli ve diğer ülkelerden veya başka ülkelerden menşeli, taklit mallar için kullanılan yabancı dilde yazılmış veya basılmış boş zarf, şerit, etiket, posta pulu ve benzeri her türlü eşya Türkiye’de düzenlenebileceğini ortaya koyan nitelikli eşya boş faturaların Türkiye’ye ithaline izin verilmez.
Transit Rejimi ve Transit Türleri
Serbest dolaşımda olmayan, ithalat vergileri ve ticaret politikası tedbirlerine tabi tutulmayan eşyanın, mevzuata uygun olarak gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir yerden başka bir yere taşınması ve ihracat için gümrükleme işlemlerinin tamamlanması transit eşya taşıma işlemlerine ilişkin prosedüre
Transit hâlindeki tabidir.
Transit Rejimi: Serbest dolaşımda olmayan, ithalat vergilerine veya ticaret politikası tedbirlerine tabi olmayan eşya ile ihracat gümrük izni alınmış eşyanın yurt içinde bir noktadan diğer bir noktaya taşınmasına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
Vergi Muafiyeti
Transit hâlindeki araçlar ile serbest dolaşımda olmayan eşya, transit belgeleri nedeniyle gümrük vergisine tabi olmayıp, yükleme, boşaltma, mühürleme, antrepo veya antrepolarda depolama gibi hizmetler ücrete tabidir.
Kara Yoluyla Transit
Türkiye gümrük bölgesi içinde demir yolu haricindeki kara taşıtları ile transit rejimi kapsamında taşınan eşya, sahibi, taşıyıcısı veya temsilcisi tarafından düzenlenen transit beyannamesi ile beyan edilir.
Bu rejim çerçevesinde taşınan eşyanın varış gümrük idaresinde denetlenmesini kolaylaştırmak üzere, muayeneden sonra, eşya kaplarına ve kapsız olanların üstlerine tekli sicimle veya telle bu sicimler veya teller koparılmayınca açılamayacak ve ayniyetlerini belirtecek surette mühür takılır. Mühürleme, muayeneyi yapan memurun gözetimi ve sorumluluğu altında yapılır ve durum beyannameye kaydedilir.
Varış gümrüğüne getirilen transit eşya, sahibi veya acentesi veya taşıyıcısı tarafından yapılan beyanlara göre kontrol edilir.
Mal sahibi veya acentesi veya taşıyıcısı, varış gümrüğüne getirilen eşyayı transit olarak kabul etmeyi reddeder ve eşyayı antrepo, geçici depolama veya gümrüğün uygun gördüğü yerde muhafaza ederse, eşya muayeneden sonra
iade edilir. Muayene sonucunda malında ayıplı bulunanların vergileri teminattan mahsup edilir ve yukarıdaki hükümlere göre gelir kaydedilir. Cins ve nev’i itibarıyla aykırılık bulunduğu takdirde, kaçakçılık kovuşturması yapılır.
Deniz Yoluyla Transit
Bir Türk limanından diğer bir Türk limanına taşınan mallar sadece Türk bayraklı gemiler ile taşınabilir. Yabancı bir limana gönderilmek üzere bir Türk limanından başka bir Türk limanındaki başka bir gemiye taşınan eşya, denizde olması hâlinde yabancı bayraklı gemilerle de taşınabilir.
Türk ve yabancı limanlara taşınan mallar, varış gemisinin bordasında veya liman araçlarında, geçici depolama tesislerinde veya antrepolarda gümrük gözetimi altında depolanır.
Demir Yoluyla Transit
Demir yolu ile kapalı ve üstleri, içinden eşya çıkarılmayacak surette muşamba veya sair örtülerle örtülü vagonlar içinde getirilen ve vagon değiştirilmeksizin diğer bir sınır veya sahil gümrüğüne götürülecek olan transit eşyası, gümrük bulunan ilk sınır istasyonunda, memur tarafından iki nüsha yük senediyle beyan olunur. Gümrüğe bu yük senetleriyle birlikte ve varsa gümrük işlemlerine mahsus olmak üzere mahreçlerinden düzenlenmiş ve demir yolları idaresine teslim edilmiş diğer gerekli belgeler de verilebilir.
Transit hâlindeki eşya varış gümrüğüne ulaştığında, görevli gümrük idaresine transit beyannamesi gibi belgeleri içeren bir zarf verir. Gümrük memurları, yukarıdaki maddede açıklandığı üzere transit beyannameleri ve diğer belgeler ile vagon ve mühürleri kontrol eder.
Hava Yoluyla Transit
Serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde hava yoluyla transiti özet beyanla yapılır. Serbest dolaşımda bulunmayan ve bulunan eşyanın aynı hava yolu aracıyla transit edilmesi hâlinde, bu eşya özet beyanda gösterilir.
Boru Hattı ile Transit
Boru hattı taşıma rejiminde, rejimden boru hattı işletmecisi sorumludur.
Boru hattı ile transit taşımalarda, eşyanın alıcı firmaya ulaşması ve tescil edilmesi ile transit rejimi sona erer. Boru hattı taşımacılığında, nakliyeci ve eşyanın gönderileceği şirket, bu eşyanın eksiksiz muhasebe belgelerini saklamalı ve bunları her zaman gümrük makamlarının incelemesine hazır bulundurmalıdır.
Posta Yoluyla Transit
Bu transitte, Gümrük Kanunu’nun Posta Gümrük İşlemlerine İlişkin hükümleri, posta yoluyla bir Türkiye gümrük bölgesine giren ve Türkiye gümrük bölgesinin iç gümrük idaresinden taşınan eşyaya uygulanır.
Yolcu Eşyasının Transiti
Yolcunun mülkiyetinde olmayan eşyanın transit hâlinde olması veya ithal edilmek üzere herhangi bir araç ve araçla başka bir gümrük idaresine taşınması hâlinde, prosedür, eşyanın taşındığı şartlara ve araca uygulanan düzenlemelere tabidir.
Transit Rejiminde Kullanılacak Ortak Hükümler
Transit olarak taşınan eşyanın gümrük vergilerinin ödenmesini güvence altına almak için eşyaya konulabilecek her türlü gümrük vergisini kapsayan bir teminat ibraz edilmesi zorunludur.
Türkiye gümrük bölgesinden geçen eşya için garanti edilen kıymet, alınan gümrük kıymetinden az olamaz.
Transit Beyanı
Transit beyannamesi transit beyannamesinden ayrı bir belge üzerine ibraz edilmişse, bu belgenin ön yüzüne gümrük idaresinin adı, sicil numarası ve tescil tarihi ile damgalanmış hareket gümrük idaresine kayıt yapılır.
Transite tabi eşya, şüphe veya ihtar hâlleri dışında, varış yeri gümrük idaresine muayenesiz ve gerekirse mühürlenerek veya refakatinde taşınır.
İhracat Rejimi
İhracat rejimi, Türkiye gümrük bölgesinden serbestçe dolaşan eşyanın ihraç amacıyla çıkışına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. Uluslararası veya ikili anlaşmalar, kanunlar ve kararnamelerle getirilen yasaklamalar veya kısıtlamalar saklı kalmak kaydıyla her türlü mal Türkiye’den serbestçe ihraç edilebilir. Türkiye’deki gümrük bölgelerinden ihraç edilen mallar, sorumlu gümrük idarelerine beyan edilmelidir. İhracat, ticari politika önlemlerinin uygulanması yoluyla yapılır ve uygulanabildiği durumlarda ihracat vergileri de dâhil olmak üzere çıkış prosedürü hükümlerine tabidir. Türkiye gümrük bölgesi dışında ticaret ve ödeme anlaşması olmayan ülkelere ihraç edilen malların geri çekilmesi, o sırada yürürlükte olan ticaret politikası önlemlerine tabi olacaktır. İkili ticaret anlaşmaları ve ödeme anlaşmaları bulunan ülkelere yapılan ihracatlarda, ticaret politikası önlemleri ile birlikte ilgili ticaret anlaşmalarının hükümleri geçerlidir.
Çıkış eşyası, geçici depolama ve Gümrük tarafından uygun görülen yerlerde bir ay süreyle tutulabilir.
Türkiye’den ihraç edilmesi yasak olan eşya Bakanlıkça ilan edilir. Gümrük Kanununun 55 inci maddesine göre gümrük idareleri Cumhurbaşkanınca belirlenen, kamu düzeni, kamu güvenliği, kişilerin korunması, sağlığı ve canının korunması hayvan ve bitkiler, sanatsal, tarihî veya arkeolojik değeri olan ulusal hazineler, fikri ve sınai mülkiyetin korunması için ihracat yasakları ve kısıtlamalarına uymakla yükümlüdür.