çalışmaları, kadın ve çocukların erkeklerden daha düşük Giriş ücretle çalıştırılmaları gibi sonuçlar sanayileşme ile
19. yüzyılda Napoleon savaşlarının yarattığı büyük yıkım meydana gelen büyük değişimlerdi. ve karmaşa ile alt üst olmuş siyasi haritayı ve güçler dengesini düzenlemek için İngiltere, Avusturya, Prusya ve Fransa’da 1830 İhtilali sonucunda liberal bir anayasaya Rusya’nın da aralarında bulunduğu hükümdarlar 1814 dayalı meşruti krallık kurulmuş ve liberal Louis Philippe yılında Viyana Kongresi’nde bir araya geldi. 9 Haziran tahta çıkarılmıştı. Ancak yeni kraldan neredeyse tüm 1815’te imzalanan Viyana Kongresi kararları ile İngiltere, sınıflar şikâyetçiydi. En büyük muhalefet, Sosyalistlerden Avusturya, Rusya ve Prusya kendi çıkarlarına göre ve bu ve Cumhuriyetçilerden gelmekteydi. Giderek tırmanan çıkarların uyuşması oranında, Avrupa’da yeni bir düzen olaylar karşısında Louis Philippe ülkeden kaçtı. 24 Şubat kurmuşlardı. 1848 günü geçici bir hükümet kuruldu ve 25 Şubat 1848’de Fransa’da İkinci Cumhuriyet ilan edildi. Kongreyi düzenleyen dört büyük devlet, doğal haklar ya da insan hakları yerine eskiden olduğu gibi tanrısal İkinci cumhuriyetin geçici hükümetini oluşturan haklara dayalı siyasi rejimleri geri getirmek istiyordu. cumhuriyetçiler ve sosyalistler bir noktadan sonra Restorasyon Dönemi adı verilen bu süreçte Fransız ayrılmaya başladılar. İşçiler, tüm vatandaşlara iş İhtilâli’nin düşünce alanında ortaya çıkardığı yeni garantisinin verilmesini talep ediyordu. Cumhuriyetçilerin akımlara ve diğer alanlarda getirdiği değişikliklere önem ağırlıkta olduğu geçici hükümet, işçilerin zoruyla, çalışma verilmemişti. hayatına ve isçilerin durumunun düzeltilmesine yönelik bazı adımlar atmak zorunda kaldı. Yeni bir anayasa 20 Kasım 1815’te ise Rusya-Prusya-Avusturya ve yapmak için 4 Mayıs 1848 tarihinde toplanan Kurucu İngiltere arasında da Dörtlü İttifak yürürlüğe girdi. Bu Meclis’te çoğunluk Cumhuriyetçi burjuvazinin eline ittifaklarla dört devlet, Avrupa’da kendilerinin kurmuş geçmişti. oldukları düzene karşı baş gösterecek olayları birlikte bastırmayı taahhüt ediyorlardı. Kurucu Meclis’in, geçici hükümetin aldığı önlemleri kaldırması Fransa’yı yeni bir bunalıma sürükledi. Yeni 1830 İhtilalleri Fransa, Belçika, İspanya gibi ülkelerde hükümet 22 Haziran 1848 günü Ulusal Atölyelerin liberalizmin başarısı ile sonuçlandı. 26 Eylül 1815’te kapatılmasına ilişkin bir karar alınca Paris’te yeni Rusya-Prusya ve Avusturya Kutsal İttifak’ı imzalamıştı. çatışmalar ortaya çıktı Sosyalistlerle Cumhuriyetçi İngiltere ile birlikte Fransa’nın Kutsal İttifakla aralarına Hükümet yanlılarının 23-26 Haziran 1848 arasında devam mesafe koymaları 1830 İhtilâlleri sırasında açık biçimde eden çarpışmaları hükümet kuvvetleri tarafından bastırıldı. ortaya çıkmıştı. İngiltere ile Fransa Liberal Bloku, Rusya, Avusturya ve Prusya ise Muhafazakâr Blokunu Bu kanlı olaylardan sonra Kurucu Meclis, 12 Kasım 1848 oluşturuyorlardı. Böylece Viyana Kongresi’nde ve tarihinde İkinci Cumhuriyet in Anayasası’nı kabul etti. 10 sonrasında kurulan Avrupa düzeni büyük ölçüde değişerek Aralık 1848 tarihinde yapılan seçimle Napoleon yeni bir güçler dengesi kurulmaya başlandı. Bonapart’ın yeğeni Louis Napoleon büyük bir çoğunlukla Cumhurbaşkanlığı’na getirildi. Avrupa’da 1848 İhtilalleri Louis Napoleon, Cumhurbaşkanı olduktan hemen sonra 1848 İhtilalleri, 19. yüzyılın yaygın kitlesel Fransa’da yeniden imparatorluğu kurmak için çalışmalara huzursuzluklarının bir sonucuydu. 1840’lardan itibaren başladı. Halk oylaması ile Cumhurbaşkanlığı süresini on daha da ağırlaşmaya başlayan iktisadi bunalım, tüm yıla çıkardı. Arkasından da kendi isteğine göre hazırlanan Avrupa’yı etkisine almıştı. Tahıl üretimindeki düşüşler, ve 14 Ocak 1852’de ilan edilen anayasa ile yetkilerini sefaleti ve sıkıntıları alt sınıflar arasında yaygın hale genişletti. Bununla, yasama ve yürütme organları üzerinde getirerek yiyecek fiyatlarını yükseltti. Orta sınıflar, otoritesini güçlendiren Louis Napoleon’un, 21 Kasım nüfusun harcama kapasitesindeki düşüşün neden olduğu 1852’de yapılan ikinci bir plebisitle (halk oylaması), ve işsizliğe yol açan bunalımından ciddi şekilde etkilendi. imparator olması halk tarafından büyük çoğunlukla kabul
1848 ihtilalleri, kıta Avrupası’ndaki çoğu ülkede, farklı edildi. İkinci İmparatorluk ya da başka bir deyimle III. toplumsal sınıflar ile meslek kollarının üyeleri arasındaki Napoleon dönemi (1852-1870) başlamış oldu.
geçici işbirliğinin sonucu gerçekleşti. 1848 itibarıyla Avusturya, ihtilâl düşüncesini benimsemiş çeşitli ırk ve ayaklananların çoğu zanaatkârlardı. Hükümetler, mezheplerden meydana geliyordu. Paris’te cumhuriyetin zanaatkârların çıkarlarını göz önünde bulundurma ilanı haberi, Avusturya’ya birkaç gün içinde Şubat 1848’in konusunda isteksizdi. Zanaatkârlar 1848 yılında 22 sonna doğru ulaştı. Mart ayının başlarında Prag sokakları Şubat’ta Paris, 11 Mart’ta Viyana ve Prag ve 17 Mart’tan sansürün kaldırılması ve anayasa isteyen bildirilerle sonra da Berlin sokaklarına çıktılar. dolmuştu. Kısa bir süre sonra da Viyana’da halk, 13 Mart
Avrupa’da sanayinin gelişimi, şehirli ve kırsal nüfus 1848’de anayasa ve özgürlük için ayaklandı. Otuz yıldır oranlarındaki değişim, kitleler halinde yeni sanayi yönetimde olan Metternich istifa ederek İngiltere’ye kaçtı.
bölgelerine yığılma, köylü sınıfı gelirinin büyük kısmını İmparator I. Ferdinand ise halkın isteklerini kabul ederek, vergiye ödemeleri, işçilerin neredeyse tüm politik meşruti bir anayasayı yürürlüğe koyacağına söz verdi. haklardan yoksun olmaları ve ağır şartlar altında
Ancak toplanan Kurucu Meclis’le anlaşamayan I. düşmanca tavır alıp Eflak ve Boğdan’ı işgali ile tam bir Ferdinand, 1848 yılı sonunda yeğeni Franz Joseph lehine Avrupa savaşı halini aldı. tahttan çekilmek zorunda kaldı. Bu arada, Avusturya Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa ve Piyemonte İmparatorluğu’ndan bağımsızlıklarını kazanmak isteyen kuvvetleri karşısında aldığı mağlubiyet, Rusya’nın yarım Macarlar da Lajos Kossuth önderliğinde ayaklanmışlardı. asırdan beri devam eden Avrupa politikasındaki Bunun üzerine Avusturya, olayların kendi ülkesine etkinliğinin de sonu oldu. Savaşı sona erdiren 30 Mart sıçramasından çekinen Rusya’nın yardım teklifini kabul 1856 tarihli Paris Antlaşmasıdır. etti. 1849 yılında büyük bir Rus ve Avusturya ordusu Macaristan’a girerek Macar bağımsızlık hareketini kanlı Kırım Harbi’nin, Avrupa siyaseti açısından önemli yanı şekilde bastırdı ve Macaristan yeniden Avusturya’ya Avrupa’daki düzenin iki geleneksel garantörünü (Rusya bağlandı. Avusturya’da liberalizm, Macaristan’da ve Avusturya) ciddi derecede zayıflatmış olmasıydı. milliyetçilik şeklinde beliren 1848 İhtilali böylece tam bir Fransa Paris Antlaşması ile Rusya tehlikesini bertaraf başarısızlığa uğramıştı. etmişti. Ancak Paris antlaşmasının Rusya’ya getirdiği kısıtlamalardan Karadeniz ile ilgili olanlar II. Alexander 1848 İhtilali, küçük devletlerden meydana gelen tarafından iptal ettirildi. Rusya 1877!den itibaren Osmanlı Almanya’da da etkisini gösterdi. 18 Mart 1848’de, ordusunu alt edecek kadar güçlenmeye başladı. Prusya’nın başkenti Berlin’de halk anayasa isteğiyle krala karşı ayaklandı. Bunun üzerine Kral IV. Friedrich İtalyan ve Alman Milli Birliklerinin Kurulması Wilhelm, halka bir anayasa vereceğini bildirdi ve Kırım Harbi’nin sonucunda Orta Avrupa’da Rus Prusya’daki hareket başarı ile sonuçlandı. Bu hareketin nüfuzunun kırılması ve Batılı ülkelerin denizaşırı ülkelere etkisiyle, diğer küçük Alman devletlerinde de belirli yönelik çıkarlarının ağırlık kazanması, İtalya ve oranlarda demokrasiye dayalı anayasalar elde edildi. Almanya’nın siyasi birliklerini oluşturmasında önemli
Ulusal birliğin bir an önce sağlanması amacıyla seçilen birer etken oldu.
Kurucu Meclis, 18 Mayıs 1848’de, bütün Almanya için bir Yakınçağın başlarında İtalya, üzerinde küçük ana yasa hazırlamak üzere Frankfurt’ta toplandı. 28 Mart devletçiklerin bulunduğu bir yapıya sahipti. 1815 Viyana 1849’da Alman Anayasası’nın kabul edilmesi ve ardından Kongresi, İtalyan birliğine yönelik bir çözüm Almanya İmparatorluğu’na, Prusya Kralı IV. Friedrich getirmemişti. İtalya’nın Piyemonte Krallığı, Toskana, Wilhelm’in seçilmesiyle Alman ulusal birliğinin Modena, Parma Dukalıkları, Lukas Prensliği, Papalık kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oluyordu. Devleti ve Napoli Krallığı’ndan oluşan parçalı yapısı
Metternich’in iktidardan uzaklaşmasından sonra, Milano, devam etmişti.
Venedik, Piyemonte ve Roma başta olmak üzere tüm İtalyan birliğinin kurulması için ilk çalışmalar, 1807’de İtalya’da Avusturya’nın etkisinden kurtulmak ve ulusal Carbonari (Kömürcüler) örgütü ile başlar. 1820’de birliği sağlamak için anayasal hareketler baş gösterdi. Pi- Napoli’de, 1821’de Piyemonte’de baş gösteren yemonte Kralı Carlo Alberto ve Papalık Devleti’nin başı ayaklanmalar, anayasaya dayalı bir meşrutiyet Papa IX. Pius ayaklanmalar karşısında birer anayasa kabul kurulmasına yönelikti. 1830’daki ihtilal dalgasında bu etmek zorunda kaldılar. Kısa bir süre sonra da Papa defa Modena, Bolonya, Parma ve Papalık devletlerinde, Roma’dan kaçtı ve Papalık Devleti yerine cumhuriyet ilan yönetimde özgürlük sağlamak üzere yeni bir hareket edildi (Aralık 1848). başladı. Bu olayların kısa sürede bastırılmasıyla
1848 İhtilalleri’nin Fransa, Avusturya, Almanya ve İtalya İtalya’daki mevcut durum 1848’e kadar devam etti. üzerinde doğrudan etkileri oldu. İngiltere, İsviçre, Belçika, 1848 İhtilalleri başladığında İtalyan birliğini sağlama Danimarka ve İspanya’yı içeren diğer bölgeler çevresel görevini Piyemonte Krallığı üzerine almış görünmekteydi. olarak etkilendiler. Sadece Rusya bu olayların etki Piyemonte’nin, Fransa’ya yaklaşma politikası olumlu alanının tamamen dışında kalmıştı. sonuç verdi. Kont Cavour ve III. Napoleon’un
Kırım Harbi ve Büyük Güçler (1853-1856) Plombieres’de yaptıkları görüşmeler, 20 Temmuz 1858’de sonuçlandı. İki devlet Avusturya’ya karşı savaş açılması Rusya’nın gelecekteki savaşların nasıl bir yöntem ve ve çizilecek sınırlar üzerinde anlaştılar. Kuzey İtalya’da üç teknolojiyle yürütüleceğinin ilk örneklerinin sergilendiği devlet arasında bir savaş gerçekleşti. 10 Kasım 1859’da Kırım Harbi (1853-1856), Avrupa’daki siyasi gelişmeler Zürih Antlaşması yapıldı. açısından da büyük önem taşır. Bu antlaşmayla Lombardiya, Piyemonte’ye bırakılmış, Kırım Harbi’nin çıkmasına neden olan gelişmeler Kutsal Venedik ise Avusturya’nın egemenliği altında kalmıştı. Yerler ve Osmanlı tebaası olan Ortodoksların haklarını Kuzey İtalya’da sağlanan başarı ile Piyemonte sınırlarını koruma bahaneleriyle başladı. Kırım Savaşı, Osmanlı biraz daha genişletmiş olsa da İtalya’da tam bir bütünlük hala Devleti’nin müttefikleri olan İngiltere ve Fransa’nın sağlanabilmiş değildi. Bu yönüyle antlaşma, İtalya’da hayal Rusya’yı yalnızca Kırım’da değil, Baltık ve Pasifik kırıklığına yol açtı ve İtalyan birliğinin bir an önce kurulması kıyılarında da vurmaları, Piyemonte’nin müttefikler için halktaki isteği çoğalttı. Nitekim Nisan 1860’da birliğe safında savaşa katılması, Avusturya’nın Rusya’ya karşı katılmak isteyenler, Sicilya’da İspanyol soyundan gelen krala
karşı bir ayaklanma başlattı. Giuseppe Garibaldi, Kuzey meşruiyetiyle yüceltilmesini hedefleyen siyasal, sosyal, İtalya’dan topladığı gönüllülerle kısa zamanda buradaki kültürel, dini düşünce ve yaklaşımlarla ideolojik anlamda İspanyol egemenliğine son vererek Sicilya’yı ele geçirdi ve milli devletin güçlenmesini en önemli hedef sayan bir Güney İtalya’yı birliğe kattı. Böylece 1860 yılı içerisinde, anlayış olarak tanımlanmaktadır. Venedik ve Roma hariç olmak üzere bütün İtalya Milliyetçilik esas olarak üç amaca yönelmiş bir birleştirilmiş oldu. Bunun üzerine 18 Şubat 1861’de ideolojidir. Bu amaçlar; Torino’da ilk İtalyan Parlamentosu açıldı ve 17 Mart 1861’de II. Victor Emmanuel İtalya Kralı ilan edildi. • Milli ekonomiyi var etmek,
Fransa’nın da desteğiyle Prusya ile bir ittifak yapan İtalya, • Özerk bir milli yaşama-yürütme organı oluşturmak, Avusturya kuvvetlerinin Prusya karşısında 3 Temmuz • Milli bir kültür ve buna bağlı bir kimlik 1866’da Sadowa savaşında yenilmesi üzerine Venedik’i tanımlaması yaratmaktır.
ele geçirdi. Bir süre sonra 1870 yılında, Fransa’nın Prusya Milliyetçilik iki karşıt eğilimle oluşmuştur: ile yaptığı Sedan savaşını kaybetmesi ve Roma’dan çekilmesiyle, Roma da 1870 Eylül’ünde İtalya’ya katıldı. • Bunlardan biri, sivil ya da devlet milliyetçiliğiydi Böylece İtalyan birliği süreci tamamlanmış oldu. ve var olan devletlerin egemen kurumları tarafından destekleniyordu. Orta Avrupa’nın siyasi yönden parçalanmış olan • Diğeri, popüler ya da etnik milliyetçilikti. uluslarından biri de Almanlardı. Viyana Kongresi (1815), Fransa’nın etrafında yeni bir güvenlik çemberi Devlet milliyetçiliği, değerlerini tüm topluma yansıtmaya oluştururken Almanya’yı da irili ufaklı devletlerden çalışan siyasi seçkinler arasında ortaya çıkmıştı. Popüler oluşan (Germen Konfederasyonu) parçalı bir yapıda milliyetçilik ise var olan düzeni yıkmadan önce kitle bırakmıştı. Alman birliğini kurabilecek ve öncülük desteği arayarak tabanda şekillenmişti.
edebilecek iki aday güç Avusturya ve Prusya’ydı. Sosyalizm, özel mülkiyetin ve gelir dağılımının, fertlerin
Alman birliğinin kurulması yönünde atılan ilk adım, sadece kendi menfaatlerini korumaları suretiyle veya Prusya’nın, Alman devletleri arasında gümrük birliğini kapitalizm şartlarında piyasa güçlerinin serbest işleyişi sağlamasıdır. Prusya, 1818 yılında bir gümrük kanunu yoluyla belirlenmeyip toplumun denetimine bağlı tutulduğu çıkartarak ülke içindeki gümrüklerin hepsini kaldırdı ve toplumsal örgütlenme sistemine ve ideolojisine verilen diğer Alman devletlerine de bir gümrük yönetiminin addır. Özel mülkiyet, piyasa ekonomisi ve kâr esasına kurulmasını önerdi. 1834 yılına kadar, Germen dayanan kapitalizme bir tepki olarak doğan sosyalizm, Konfederasyonu içerisindeki devletlerin büyük çoğunluğu sermaye sahipleriyle işçiler arasındaki eşitsizliği, servet ve bu öneriyi kabul etti ve Zollverein adı verilen Gümrük refah farklarını ortadan kaldırma iddiasındadır.
Birliği etkin olarak yürürlüğe konuldu. Sosyalizmin siyasi bir ideoloji olarak şekillenme süreci,
I. Vilhelm Otto von Bismarck’ı başbakan olarak atadı. Fransa’da Napoleon döneminin sona erdiği 1815 yılı ile Bismarck, yürüttüğü diplomasi ve savaş politikası ile Karl Marx’ın Komünist Manifesto’sunu kaleme aldığı ve Alman birliğinin kurulmasını ve Almanya’nın güçlü bir bütün Avrupa’da liberal-milliyetçi devrimlerin yapıldığı imparatorluğa dönüşmesini sağladı. Alman birliğinin 1848 yılı arasını kapsar. Sosyalizmin öncüsü kabul edilen sağlanmasının uluslararası politika açısından en önemli İngiliz Robert Owen, Fransız yazarları Henri de Saint sonucu, Viyana Kongresi ile kurulmuş bulunan Avrupa Simon ve Charles Fourier’nin fikirleri ütopik olarak güç dengesini temelinden bozmuş olmasıdır. Çünkü görülmekle birlikte sonraki sosyalistleri de büyük ölçüde Avrupa’nın en güçlü devletlerinden olan Fransa ve etkiledi. Onlara göre kapitalist düzen bir sömürüydü.
Avusturya, Prusya yenilgisi ve ardından güçlü bir Karl Marx ile birlikte sosyalist düşüncede önemli bir Almanya’nın doğmasından sonra güç ve etkinliklerini değişiklik meydana geldi. Karl Marx klasik Alman büyük ölçüde yitirdiler. Bu durum, Fransa’yı deniz aşırı felsefesini, Fransız sosyalizmini ve İngiliz siyasi bölgelerde genişlemeye itecek ve böylece 1880’lerden düşüncesini bir araya getirerek bilimsel sosyalizm sonra sömürge faaliyeti hızlanacaktır. anlayışını oluşturdu. Önceki sosyalist düşünceleri hayalci
Panslavizm; bütün Slavların bir araya getirilmesi ve (ütopist) diye niteleyen Marx, 1848’de Komünist özellikle Rusya’nın önderliğinde birleştirilmelerini Manifesto’yu kaleme aldı.
öngören siyasal akımdır. Karl Marx ve Friedrich Engels işçileri bir milletlerarası
19. Yüzyılın İkinci Yarısında Yükselen Siyasi oluşumda birleştirmeye çalıştılar. Bu şekilde milletlerarası Akımlar proletaryayı organize etmek suretiyle komünist ihtilaline gitmeyi düşünmüşlerdi. Bu amaçla 1864’te ilk defa olarak Avrupa tarihinde 1848 İhtilallerinden itibaren milliyetçilik İngiltere’de I. Enternasyonal adı verilen bir Milletlerarası ve sosyalizm akımları etkili olmuştur. Bu akımlar, 19. İşçi Federasyonu kurulduysa da 1872 tarihli Lahey yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkmıştır. Kongresi’nde Mikhail Bakunin ile Karl Marx arasındaki
Milliyetçilik, belirli bir coğrafyada ortak kültürel veya tartışma, 1. Enternasyonal’in sonunu getirmiş oldu. etnik kökene sahip toplulukların siyasi ve tarihi