Stratejik planlar, tesisin üst düzey amaç ve hedeflerine Giriş ulaşması için hazırlanan planlardır. Eylemsel planlar, daha
Spor tesis işletmelerinde yönetim süreci altı temel detaylı planlardır ve stratejik planların uygulanmasına fonksiyondan meydan gelmektedir. Bu fonksiyonlar: yardımcı olmak üzere oluşturulurlar. İşlevsel planlar ise eylemsel planların yerine getirilmesini hızlandırmak için • Planlama, hazırlanırlar. • Organizasyon, • İnsan kaynakları yönetimi, Kullanım sıklığına göre plan türleri;
• Yöneltme, • Tek kullanımlı ve • Koordinasyon, • Sürekli kullanımlı olarak ikiye ayrılmaktadır. • Denetlemedir. Sürekli planlar, spor tesis işletmelerinde sürekliliği ve Spor Tesis İşletmelerinde Yönetim Süreci düzeni sağlamak amacıyla oluşturulan politikalar,
Spor tesis işletmelerinde misyon, vizyon, amaç ve hedefler prosedürler ve kurallardır. Tek kullanımlı planlar ise tesiste gerçekleştirilen ve gerçekleştirilmesi düşünülen değişen koşullar nedeniyle sadece bir kez kullanılmak tüm fonksiyonlara ışık tutmaktadır. Bu nedenle bu üzere hazırlanan ve programları, bütçeleri ve projeleri kavramların açıklanması yönetim sürecinin anlaşılmasını kapsayan planlardır. kolaylaştıracaktır. Planlar kapsadıkları süreye göre; Misyon, örgütsel anlamda, bir kurum ya da kuruluşun varoluş nedeni, ne yapmak ve hangi amaçla yapmak üzere • Kısa dönemli, kurulduğu, kendisini nasıl görmek istediği, kendisinden • Orta dönemli ve beklenen görev olarak tanımlanabilmektedir. İyi • Uzun dönemli olmak üzere üçe ayrılmaktadır.
düşünülmüş ve etkili bir şekilde ifade edilmiş bir misyon, Kısa süreli planlar, çoğunlukla 1 yıldan daha az bir süreyi örgütün çalışanları ve müşterileri tarafından daha iyi kapsamaktadır. Orta süreli planlarda süre 1-5 yıl algılanması sağlar. arasındadır. Uzun süreli planlar ise 5 yıldan daha fazla bir
Vizyon, mevcut gerçeklerle gelecekte arzulanan şartları süreyi kapsayacak biçimde oluşturulmaktadır.
birleştirerek, örgüt için ideal bir gelecek imajı yaratmaktır. Spor tesis işletmelerinde planlama süreci şu şekildedir: Geliştirilen bir vizyonun, işletmenin tüm üyeleri tarafından paylaşılması, açıklanarak iletilmesi gereklidir. • Amaç ya da amaçların belirlenmesi, • Amaçlara ulaşmayı kolaylaştıracak ya da Amaç, bir işletmenin erişmeye çalıştığı uzun dönemli zorlaştıracak faktörlerin belirlenmesi, genel sonuçlardır. • Alternatiflerin sıralanması, Hedef ise amaçlara erişmek için gerekli olan kısa süreli • Alternatiflerin karşılaştırılması, aşama durumlarıdır. • Mevcut alternatifler arasından en uygununun seçilmesi, Spor Tesis İşletmelerinde Planlama • Tercih edilen alternatiflerin uygulama planı Yönetim süreci, planlama aşaması ile başlamaktadır. olarak yürürlüğe konulmasıdır. Planlama, varılması tasarlanan hedeflerin belirlenmesi ve bu hedeflere giden yol, yöntem ve araçların önceden Spor Tesis İşletmelerinde Organizasyon
seçilmesidir. Planlama sürecinin çeşitli özellikleri Organizasyon, bir kuruluşun amaçlarını gerçekleştirmesi bulunmaktadır: için gerekli olan yer, araç, gereç ve personelin sağlanması,
bunların belirli bir sistem içerisinde bir araya getirilmesi • Planlama, kaynakların verimli bir biçimde ve kişiler ile birimler arasında görev ve yetki dağılımının kullanılmasını sağlamaktadır. yapılması olarak tanımlanmaktadır. Organizasyon • Planlama, bir seçim ve tercih sürecidir. faaliyetinin aşamaları şunlardır: • Planlama, bir karar sürecidir. • Planlama, geleceğe dönüktür. • Organizasyon yapısının kurulması, • Planlama, kapsamlı ve sürekli bir faaliyettir. • İlişkilerin saptanması, • Planlama, esnek ve dinamik bir süreçtir. • Görev tanımlarının yapılması, • Görevin gerektirdiği niteliklerin tanımlanmasıdır. Spor tesis işletmelerinde kullanılan plan türleri niteliğine, kullanım sıklığına ve kapsadığı süreye göre Organizasyon faaliyetinin temel ilkeleri şunlardır: sınıflandırılmaktadır. • Amaç birliği ilkesi, Niteliğine göre planlar; • Ekonomik olma ilkesi,
• Stratejik, • Faaliyetlerin tanımlanması ilkesi, • İşlevsel ve • Hiyerarşi ilkesi, • Eylemsel olmak üzere üçe ayrılmaktadır. • Komuta birliği ilkesi,
• Yönetim birliği ilkesi, objektif olarak yapılmasına katkıda bulunur. İkinci olarak • Yetki ve sorumluluk ilkesi, ise çalışanların kendi potansiyellerinin ve eksikliklerinin • Liderliği kolaylaştırma ilkesidir. farkına varmalarına, yönetimin beklentilerini daha net olarak görmelerine ve işletme amaçlarını açık olarak Spor tesis işletmelerinde tepe yönetim tesis yöneticisinden kavramalarına yardımcı olur. ya da yönetim kurulundan oluşabilir. Tesisin yapısal düzeni için muhasebe, finans ve yasal düzenlemelerle Spor tesislerinde insan kaynakları eğitimi önemli bir yer ilgili olan bir bölüm, pazarlanması konusunda ayrı bir kaplamaktadır. Çünkü işletmelerin ayakta kalabilmesi ve bölüm ve tesisin işleyişi için ise personel, temizlik, varlıkları sürdürebilmesi ancak kalifiyeli yani eğitimli güvenlik ve tesis bakımı gibi konularla ilişkili bir bölüm çalışanlarla olabilmektedir. Spor işletmelerinde oluşturulmalıdır. kullanılabilecek eğitim yöntemleri, iş başı ve iş dışı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İşbaşında uygulanan eğitim Spor Tesislerinde İnsan Kaynakları Yönetimi kişiye, görevlerini yerine getirirken verilen eğitimdir.
Organizasyon oluşturulduktan sonra birimlerdeki İşbaşında uygulanan belli başlı eğitim yöntemleri faaliyetlerin yerine getirilmesi için; işe uygun adayların şunlardır: toplanması, seçilmesi, eğitilmesi, başarılarının • Yönetici Gözetiminde Eğitim, değerlendirilmesi ve ücretlendirilmesi gibi bir dizi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu da insan • Yetki Göçerimi Yoluyla Eğitim, kaynakları yönetimi ile gerçekleştirilir. İnsan kaynakları • Monitör Aracılığıyla Eğitim, yönetiminin örgüt genelinde rolü, çalışanların • Staj Yoluyla Eğitim, motivasyonunu ve verimini yükseltecek bir ortamın • İş Değiştirme (Rotasyon) Yoluyla Eğitim, yaratılması ve bu ortamın korunup geliştirilmesi için • Komiteler Aracılığıyla Eğitim, gerekli politikaların ve teknik bilginin sağlanmasıdır. • İşe Alıştırma (Oryantasyon) Eğitimidir.
Spor işletmelerinde kullanılabilecek temel insan Yönetici gözetiminde eğitimde, yönetici astlarının kendi kaynakları yönetimi konuları şu şekildedir: işinde başarısını arttırmak için kapasitesi ölçüsünde yeteneklerini geliştirmesine yardımcı olur. • Spor tesislerinde iş alanları, • Spor tesislerinde işe alım süreci, Yetki göçerimi yoluyla eğitimde yönetici tarafından astına • Spor tesislerinde performans değerlendirme, gerekli ve yeterli ölçüde yetki ve sorumluluk verilir. • Spor tesislerinde insan kaynakları eğitimidir. Böylelikle yetki göçerimi astta sorumluluk bilincini ve karar alma yeteneğini geliştirir. Spor tesislerindeki iş alanları tesisin niteliğine göre farklılaşmaktadır. Küçük spor tesislerinde çalışanlar aynı Monitör aracılığıyla eğitim daha çok işçi düzeyinde anda farklı sorumlulukları üstlenebilirler. Büyük spor tesis uygulanan işbaşı eğitim yöntemidir. Bu eğitim işletmelerinde ise; tesis müdürü, gişe yöneticisi, yönetiminde kalifiye işçi, usta, ustabaşı veya teknisyenler güvenlikçiler, otopark görevlileri, tesis içi satış arasından seçilen monitör denilen belirli kişiler teknik ve sorumluları, mimarlık ve mühendislik sorumluları, bakım pedagojik bilgilerle donatılarak işçi eğitimine yöneltilirler.
onarım müdürü, skorboard görevlileri, ses ve görüntü Staj yoluyla eğitimde işletmeler, iş gören adaylarına çeşitli uzmanları, halkla ilişkiler müdürü gibi iş alanları ayrı ayrı dallarda ve yerlerde eğitim olanakları sağlarlar. İş gören belirlenir. adaylarının işe başlamadan önce ileride yapacakları işe
İşe alım süreci, üzerinde durulan işin gerektirdiği benzer görevleri geçici bir süre için yürütmelerini sağlanır.
faaliyetlerin analiz edilmesiyle yani iş analizinin İş değiştirme (rotasyon) yoluyla eğitimde yüksek ve orta gerçekleştirilmesi ile başlar. İş analizinde; işin kademe yöneticiler çeşitli işlerde belirli sürelerle gereklerinin neler olduğu, nasıl, ne zaman, nerede ve görevlendirilir. Buradaki amaç, bu kişilerin işletmede yer neden yapıldığı belirlenir. İş analizinden sonra iş alan çeşitli fonksiyonları yakından tanımasını sağlamak ve tanımının yapılması ve gereklerinin belirlenmesi sadece yönetim sorumluluğu değil aynı zamanda teknik gerçekleştirilir. İş tanımında işin organizasyon içindeki yetenekler kazandırmaktır. yeri ve önemi belirlenir. İş tanımları personel seçiminde, personelin yönlendirilmesinde, eğitilmesinde ve Komiteler aracılığıyla eğitimde işletmelerde çeşitli performans değerlemesinde yararlı olmaktadır. İş gerekleri amaçlarla oluşturulan komitelere yeni yetişen yöneticilerin belirli bir işi yerine getirmek için bireylerin sahip olması sık sık katılması istenir. Böylelikle bu kişilerin yönetim gereken yetenek ve becerilerdir. İş gerekleri çalışmasında olgunluğu, karar yeteneği ve görgü kapasitesi geliştirilir.
çalışanların fiziksel, zihinsel, sosyal ve davranışsal İşe alıştırma (oryantasyon) eğitimleri, işletmeye yeni özelliklerine bakılır. giren ya da bölüm değiştiren iş görenlere işe başlama
Spor tesislerinde performans değerlendirmesinin iki yararı öncesi ya da işe girilen günlerde uygulanan eğitimlerdir.
bulunmaktadır. İlk olarak işletme yönetiminin çalışanlarını İş dışı eğitim, iş göreni işinin başından uzaklaştırarak daha iyi tanımasına böylelikle kariyer yönetimi işlerinin işletme içinde ya da dışında gerçekleştirilen eğitsel
çabalardır. İş dışı eğitim yöntemleri içinde önemli olarak kendilerine verilen verilere ve işletmenin politikasına göre kabul edilen bazıları aşağıda verilmiştir: kararlar alır ve diğer işletmelerle ilişki kurarlar. Böylelikle katılanlar gerçek iş yaşamına ve çevre ilişkilerine • Anlatma, varsayımlara dayanarak alıştırır. • Tartışmalı konferans, • Seminerler, Beklenen sorunlar yönteminde, adaydan aslında var • Kurslar, olmayan bir işletmedeki yöneticilerden birinin bir • Gezi-Gözlem, süreliğine işten ayrılması durumunda onun yerine işleri • T Grup Yöntemi (Duyarlık Eğitimi), yürütmesi istenir.
• Örnek Olay Yöntemi, Görsel-işitsel eğitim yöntemlerinde çalışanların • Rol Oynama Yöntemi, eğitilmesinde işitmeli ve konuşmalı (teyp), görmeli (sessiz • İşletme Oyunu Yöntemi, film, diapozitif), sesli ve resimli (film, televizyon) veya • Beklenen Sorunlar Yöntemi, odio-motris denilen öğretme makinaları gibi çeşitli • Görsel-işitsel Eğitim Yöntemleridir. teknikler kullanılmaktadır.
Anlatma yönteminde, işletmede yetkili bir kimse belirli Spor Tesis İşletmelerinde Yöneltme konularda geniş bir dinleyici kesimine bilgi verir. Bu Yöneltme fonksiyonu, astların uzun ve kısa dönemde yöntemde tek taraflı bir iletişim söz konusu olduğu için etkili ve verimli bir şekilde çalışmalarını sağlamaya ilişkin pek etkili değildir. yönetim fonksiyonlarının tümünü kapsamaktadır. Takım
Tartışmalı konferansta ise konuşmacı önce konuya ilişkin ruhunun geliştirilmesi, personelin iyi tanınması, görev kısa bilgi verir, daha sonra toplantıya katılanlar soru, kişiliği gelişmemiş kişilerin örgütten uzaklaştırılması, görüş, eleştiri ve önerilerle tepkilerini belirtir. personel ve işletme arasındaki ilişkilerin yakından tanınması ve yöneticinin çevresine iyi örnek olması etkin Seminerler yönteminde işletmeler tarafından özellikle bir yöneltme sisteminin koşullarıdır. Ayrıca, personelin yüksek ve orta kademe yöneticileri çeşitli örgütlerce devamlı teftiş ve denetim altında tutulması, yönetimde düzenlenen seminerlere katılmaları için yönlendirilirler. danışma sisteminin kurulması ve yöneticinin ayrıntı içinde Böylelikle katılımcılar genel, mesleki veya teknik boğulmamaya dikkat etmesi etkin bir yöneltme için konularda bilgilerini tazelemek olanağı bulurlar. önemlidir.
Seminer dışında işletmeler çalışanlarını kurslara Yöneltmenin insan ihtiyaçları ve güdüleri ile bağlantılı katılmaları yönünde de yönlendirebilirler. Kurslar, olması nedeniyle işletme yönetimlerinin her insanın farklı seminerlere göre daha uzun süreli eğitim çalışmalarıdır. bir ihtiyaç ya da güdünün etkisiyle davranışa
Gezi-gözlem yönteminde, işletme iş görenini benzer diğer yönelebildiğinin bilincinde olması gerekmektedir. Bu işletmelere götürerek görgü ve bilgilerini arttırmayı, noktada insan doğasına ilişkin McGregor’un X ve Y çalışma düzeni, koşulları ve tekniği hakkında gözlem kuramı ile Reddin’in Z kuramı dikkate alınmalıdır.
yoluyla eğitimlerini amaçlar. McGregor’un X ve Y kuramında liderlerin tavır ve inanç
T grup yöntemi (duyarlık yöntemi), grup çalışması şeklinde yapıları üzerine odaklanılmıştır. Liderlerin çoğunun, uygulanan bir yöntemdir. Buradaki amaç bireylerin sadece çalışanları ile ilgili iki tavır ve inanç yapısından birini davranış yapılarında olumlu etkiler yaratmaktadır. Grup kabul ettiklerini düşünmektedir (S: 57, Tablo 3.2).
tartışmasına katılan her üye hem kendisini hem de Reddin kuramında McGregor’un kuramlarını birleştirilerek başkalarını, daha iyi anlamaya çalışır, güdülerini, Z kuramı geliştirmiştir. Bu kurama göre; insanın doğuştan duygularını analiz eder ve davranışlarının etkileri izler. ne iyi, ne de kötü olduğunu savunulmakta ve koşullara göre
Örnek olay yönteminde ise soyut olaylar yerine somut her ikisine de yatkın olabileceğinin altı çizilmektedir.
olaylar üzerinde durulmaktadır. Bu yöntemdeki temel amaç, Spor işletmelerinde, yürütme işlevi doğrultusunda uzun bir tartışma içinde bir gerçek durumu ya da sorunu gerçekleştirilen eylemlerin nedenlerinin araştırılmasına bütün ayrıntılarıyla bir gruba incelettirmek ve her olay ilişkin olarak Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı ile tartışmasından sonra katılanları daha bilinçli düşünmeye, Herzberg’in Çift Faktör Kuramı dikkate alınmalıdır. etkili karar almaya ve çözümler bulmaya yönelmektir. İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramında insanın fizyolojik, Rol oynama yönteminde yetiştirme programına katılan güvenlik, sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme adaylar arasından belirli bir grup seçilerek işletmede ihtiyaçlarını gidermek amacıyla çeşitli davranışlarda ortaya çıkma olasılığı olan bir sorunu, gerçekte kendileri bulunduğunu ileri sürülür. işletmenin yöneticileriymiş gibi ele alıp, çözümlemeleri istenir. Herzberg’in Çift Faktör Kuramında ise insanların çalıştıkları ortama göre tatmin ya da tatminsizlik İşletme oyunu yönteminde, adaylar küçük gruplara yaşadıkları ortaya konulmuştur. Herzberg doyumsuzluğu bölünerek bir işletmeyi belirli kurallar çerçevesinde sözde önleyen faktörleri hijyenik ve doyuma ulaşmalarını yönetmeleri istenir. Bir işletmeyi sözde yöneten kişiler sağlayanları ise motivatör olarak tanımlamıştır.
Spor Tesis İşletmelerinde Koordinasyon • Bilet satış sisteminin tipi ve Koordinasyon; bireyleri ve bireylerin oluşturduğu • Rezerve koltuklardır.
grupları, saptanan amaçların gerçekleştirilmesi için karar Bazı spor tesislerinde gişeler yerine ön bürolar almada, faaliyetlerde ve fonksiyonlarda bir araya bulunabilmektedir. getirmektir. İşletmelerde kullanılan koordinasyon teknikleri şunlardır: İletişim ve haberleşme, spor tesislerin başarılı biçimde faaliyetlerine devam etmeleri için gerekli olan bir diğer • İyi ve basit bir organizasyon yapısının kurulması, konudur. Mobil telefonlar, internet ağı ve çağrı cihazları • Plan ve programların uyumlaştırılması, gibi araçlar spor tesislerinde iletişim ve haberleşme için • İyi bir haberleşme düzeninin kurulması, kullanılmaktadır. • Gönüllü koordinasyon, Güvenlik ve ilk yardım, konusunda spor tesislerinde • Gözetim yoluyla koordinasyondur. eğitimli ve profesyonel birimlerin bulunması oldukça Koordinasyon ile işletmenin verimliliği artar. Bu artışın önemlidir. Beklenmedik durumlar ortaya çıktığında yerine sağlayacağı faydalar direkt olarak tüketicilere dolaylı getirilmesi gerekli görevler ile ilgili bir el kitabının olarak da personele yansır. hazırlanması güvenlik ve ilk yardım konusunda fayda sağlayacaktır. Ayrıca tesis içerisine ve dışarısına Spor Tesis İşletmelerinde Denetleme katılımcılara yardımcı olacak işaretlerin yerleştirilmesi
Spor tesis işletmelerinde hazırlanan planlara bağlı olarak gerekmektedir. yürütülen işlerin gerektiği biçimde oluşturulup oluşturulmadığı denetleme fonksiyonu ile belirlenir. Bakım, Onarım ve Temizlik: Kamuya ait spor tesislerinde Denetim, konularına ve amaçlarına göre; bakım, onarım ve temizlik ile ilgili yapılacak işler Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü İşletme Yönetmeliği ile • Finansal, düzenlenmiştir. Spor tesisleri ister kamuya ait isterse de • Uygunluk ve özel müteşebbise ait olsun bakım, onarım ve temizlik ile • Performans denetimi olmak üzere üçe ilgili aşağıdaki konuların ele alınması önemlidir. ayrılmaktadır. Günlük bakımlar şunlardır: Eğer bu üç denetim türü bir arada yürütülürse dördüncü • Tesisin genel temizliği ve teknik bakımı, bir denetim türü olan ekonomik denetim ortaya çıkar. • Tesiste mevcut spor alet, cihaz ve malzemelerinin Spor Tesis İşletmelerinde Faaliyet Alanları ve bakım ve temizliği ve işler durumda muhafazası, Görevler • Duş, musluk ve diğer sıhhi tesisatın kontrol Spor tesisi içerisindeki faaliyet alanlarının ve görevlerinin edilmesi ve varsa arızalarının giderilmesi, uygun bir şekilde belirlenmesi tesis işletmesinin başarısına • Elektrik tesisatının kontrol edilmesi, varsa katkıda bulunmaktadır. Spor tesislerindeki bazı faaliyet arızalarının giderilmesi, alanları mali denetim, spor branşı, idari yapı, bütçeleme, • Tesiste bulunan eşyaların kontrol edilmesi ve bilgisayar işlemleri, müşteri memnuniyetidir. Her spor gerekli hallerde onarımının yapılmasıdır.
tesisinde tesisin büyüklüğüne göre yetkili bir tesis şefi ya Faaliyet öncesi bakımları şunlardır: da tesis memuru ile buna bağlı olarak görev yapacak yeteri kadar personel bulunur. • Tesise faaliyet için monte edilen her türlü spor alet ve malzemelerinin kontrol ve bakımı, Kamuya ait tesislerde ya da özel spor tesis işletmelerinde • Aydınlatma, ısıtma, seslendirme ve skorboard etkinlik takvimi hazırlama, gişe yönetimi, temizlik, gibi cihazların kontrol ve bakımıdır. iletişim ve haberleşme, güvenlik ve ilk yardım gibi konular tesislerin sorunsuz biçimde işleyiş göstermesi için Faaliyet sonrası bakımları şunlardır: önemli noktalardır. • Faaliyette kullanılan tesisin genel bakımı, Spor tesisinin kim tarafından, ne zaman ve ne kadar • Her türlü araç-gereç, malzeme ve cihazların süreliğine kullanılacağına dair planlama etkinlik takvimi kontrolü, ile belirlenir. Etkinlik takvimi içerisinde ön kayıt • Hasarlı olan araç-gereç, malzeme ve cihazların prosedürüne önem verilmelidir. Ön kayıt işleminin yasal onarımının yapılmasıdır. hale getirilmesi kesin kayıt ile oluşturulur. Kesin kayıttan sonra iki taraf arasında geçerli olacak sözleşme hazırlanır. Aylık bakımlar şunlardır:
Gişe yönetiminde dikkat edilmesi gereken konular; • Küçük onarım işlerinin ikmali, • Tesislerde mevcut tesisat ve cihazların kontrol, • Tesisin fiziksel özellikleri, bakım ve onarımı, • Oturma planları, • Tesise ait demirbaş araç-gereç ve malzemelerin • Fiyat yapısı, kontrolü, onarımı ve değiştirilmesidir. • Satış teşvik planları,