Spor Yönetimi — Ünite 4 Özeti

Spor Tesislerinde İnsan Kaynakları Yönetimi

SYT102U-SPOR YÖNETİMİ

Ünite 4: Spor Tesislerinde İnsan Kaynakları Yönetimi

Giriş

İşletmelerin iş gücü planlamasından başlayarak, yeterli sayıda ve nitelikli iş gücünü işletmeye kazandırmayı amaçlayan, çalışanların performanslarının etkili ve verimli bir biçimde değerlendirerek personel ile ilgili tutarlı kararlar alınmasını sağlayan insan kaynakları yönetimi işletmelerin başarılarında önemli role sahiptir. nsanlara çeşitli hizmetler sunan spor tesisleri, sunduğu hizmetler paralelinde organizasyon ve ekipmanı bir araya getirerek, nitelikli ve kaliteli personeli istihdam ederek, etkili insan kaynakları yönetimi stratejileriyle rekabet üstünlüğü sağlar.

İnsan Kaynakları Yönetimine Genel Bir Bakış

İnsan kaynakları yönetimi; işletmenin amaç ve hedeflerine ulaşmak için gereken faaliyetleri gerçekleştirecek yeterli sayıda nitelikli çalışanın işletmeye kazandırılması, geliş- tirilmesi, değerlendirilmesi ve sürekliliğinin sağlanması süreci olarak ifade edilmektedir. Bir organizasyonda, organizasyon için gerekli insanların işe alınması, iş analizlerinin yapılarak görevlerinin belirlenmesi, performanslarının değerlendirilerek bu performanslara ve yasal düzenlemelere göre ücretlerinin belirlenmesi gibi işler insan kaynakları biriminin görevidir. Kas gücüyle çalışan mavi yakalılar ve kafa gücüyle çalışan beyaz yakalılar insan kaynakları yönetiminin odağında yer almaktadır.

İnsan kaynakları yönetiminin iki temel amacı vardır: Birincisi, çalışanların bilgi, beceri ve yeteneklerinin en iyi şekilde kullanılarak organizasyona en üst düzeyde katkıda bulunmasını sağlamaktır. İkincisi ise iş yaşamı kalitesini yükseltmektir. İş yaşamı kalitesi ile anlatılmak istenen çalışanların yaptıkları işten zevk alarak o işi yapmalarıdır. Özetle, insan kaynakları yönetimi hem çalışanların, hem de işverenin “iş birliği içinde” kendileri için en iyi ve güzel sonuçları alabilmeleri için vardır. İnsanı işletmenin en önemli “rekabet” unsuru olarak gören İnsan Kaynakları Yönetimi anlayışının yerleşmesinde özellikle 1980’lerden sonra yaşanan şu gelişmeler etkili olmuştur;

 Küreselleşmenin işletmeler üzerindeki rekabet baskısını artırması  Ekonomik ve sosyal gelişmelerin etkisi  Yetişkin insan gücündeki artış  Sendikacılığın gelişmesi  Çalışma koşullarını düzenleyen mevzuatların artması  Çalışanların eğitim ve kültür düzeyindeki artış  Kadınların iş yaşamında daha çok yer alması  Haberleşme olanaklarının (cep telefonu, İnternet vb.) artması  Refah seviyesinin artmasıyla birlikte kamuoyunun istek ve beklentilerindeki artışlar

 Kurumsal sosyal sorumluluk (CSR), kurumsal yönetim (CG), Fair Trade vb. Model düzenlemelerle iş hayatının yeniden yapılanması

Spor Tesislerinde İnsan Kaynakları Yönetimi

Tüm işletmelerde olduğu gibi spor tesislerinde de çalışanların işe alınması, eğitilmesi, örgütlenmesi, ödüllendirilmesi ve tesiste tutulmasına yönelik faaliyetleri koordine eden insan kaynakları departmanıdır. Spor tesisleri genellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler olduğu için bazı istisnalar dışında organizasyon yapıları içerisinde insan kaynakları departmanı bulunmamaktadır. Ancak insan kaynakları ile ilgili fonksiyonları patronlar ya da üst yöneticiler üstlenmektedirler. Nadiren insan kaynakları yönetimi fonksiyonu tesiste çalışanlara devredilir. Böyle durumlarda insan kaynakları yönetiminin devredildiği çalışan tamamen bağımsız hareket etmez ve karar vermez.

Bütün işletmelerde olduğu gibi, spor tesislerinde de iş gücü planlamalarının yapılması, insan kaynakları işinin temel hareket noktasında yer alan en önemli görevdir. ş gücü planlaması, “işletmenin bugün ve gelecekteki iş gücü ihtiyaçlarının niteliksel ve niceliksel olarak belirlenmesi” olarak tanımlanmaktadır. Spor tesisleri yapısal olarak büyüyebilir ya da yeni organizasyon ve etkinliklere ev sahipliği yapmaya başlayabilir. Bu süreçte yöneticiler için zor olan yeni bölümlerde çalışacak kişilerin önceden belirlenip yetiştirilmesidir. Spor tesislerinde kişilerin değişmesi de bu ihtiyacın ortaya çıkmasın neden olmaktadır. Özetle, iş gücü planlaması “Kaç kişiye ihtiyacımız var?” ve “Hangi özelliklere sahip kişilere ihtiyacımız var?” sorularına yanıt verir.

Spor tesislerinde iş gücü planlaması yapabilmek için “çalışan kişilere” ve “yapılan işlere” yönelik analizler yapılır. Çalışan kişilere yönelik analizler hâlihazırda tesiste çalışanlara yönelik yapılan hesaplamalardır. Bu analizler;

 İş gücü envanteri  İş gücü devir hızı  Devamsızlık oranıdır.

Yapılan işlere yönelik analizler ise işletmelerde işlere dönük olarak yapılan hesaplama ve araştırmalardır. En önemlileri iş analizi, iş analizi sürecinde toplanan bilgilerin özetlendiği iş tanımları ve işi yerine getire- bilmek için çalışanların taşıması gereken özellikleri ifade eden iş gerekleridir.

İş analizi yapılırken, İK yöneticilerinin ve birim yöneticilerinin işi yapan çalışanı değil işi analiz etmeleri dikkat edilmesi gereken en önemli husustur. İş analizi gözlem, mülakat ve anket yöntemleriyle yapılır. Tesiste yapılan bütün işlere ilişkin bilgiler toplanır ve kaydedilir. İş analizi yapılarak elde edilen bilgiler, iş tanımları ve iş gerekleri şeklinde özetlenirler ve bu iki belge insan kaynakları yönetiminin bazı temel görevlerini planlama ve gerçekleştirmesinde yardımcı olurlar. Bunlar;

 İnsan kaynağı planlaması  İnsan kaynağı sağlama ve seçme  İnsan kaynağı eğitimi  İş değerleme ve ücretlendirme  Başarı değerlemesi  Çalışma ilişkilerini geliştirme  İş emniyetini sağlama

Spor Tesislerinde İnsan Kaynakları Yönetiminin Önemi

İnsan kaynakları yönetiminin uygulanmadığı spor tesislerinde yöneticiler pek çok problemle karşı karşıya kalabilirler. Yanlış kişilerin istihdam edilmesi, personel devir hızının istenmeyen bir şekilde yükselmesi, personelin düşük ve verimsiz performansla çalışması bu tesislerde sürpriz olarak karşılanmaz. Ancak spor tesislerinde uygulanan etkili insan kaynakları yönetimi uygulamaları insan sermayesinin oluşmasını sağlarken, örgütsel performansı da artırır. Çalışanların etkili bir şekilde yönlendirilmeleri ve desteklenmeleriyle tesisin amaç ve hedefleriyle uyumlu bir rekabet avantajı elde edilir. Spor tesisinin amaç ve hedeflerine paralel olarak iş yapış şekilleri geliştirilerek ve uygulanarak tesisin sürekli gelişen ve değişen çevre koşullarına kısa sürede uyması mümkün hale getirilebilir. Ayrıca, başarıyla uygulanan insan kaynakları yönetimi uygulamaları çalışanların iş tatminini artırırken yaşam kalitelerini de artırır.

Spor Tesislerinde İşe Alma Süreci

İşe alma sürecindeki bu iki aşamaya “insan kaynağı bulma” ve “insan kaynağı seçme” adları verilir. İnsan kaynağı bulma süreci aday arama ile başlar ve bulunan adayların işe müracaat etmeleri ile son bulur. İnsan kaynağı bulma, işe uygun nitelikteki adayların aranması ve işletmeye çekilmesini ifade eder. İnsan kaynağı bulma sürecinin ilk adımı açık olan pozisyonların belirlenmesidir. Ardından iş analizi bilgilerinden ihtiyaç duyulan pozisyonların özellikleri öğrenilir. Daha sonra açık olan pozisyon olan birim yöneticisine istedikleri çalışanın özellikleri sorulur ve bu sayede açık olan işin gerekleri ortaya konulmuş olur. İnsan kaynağı bulma sürecinde işletmeler üç yöntem kullanır. Bu yöntemler “iç kaynaklardan insan kaynağı bulma”, “dış kaynaklardan insan kaynağı bulma” ve “taşeron kullanma” olarak ifade edilir.

İç kaynaklardan insan kaynağı bulma yönteminde işletmeler, mevcut çalışanlarının gerekli olan pozisyona terfi ettirme (yükseltme) veya nakledilme (transfer, kaydırma) işlemleri gibi uygulamalarla işletme içi kaynaklardan yararlanır. İşletme dışı kaynaklardan insan kaynağı bulma yöntemlerinin farklı çeşitleri vardır. İş ilanları vermek, işletmenin bir talebi olmadan yapılan başvuruları değerlendirmek, tanıdık ve çalışanların önerilerini değerlendirmek, resmı̂ ya da özel iş bulma kuruluşlarına başvurmak, işletmede staj yapan kişileri değerlendirmek, mesleki ve teknik eğitim kurumlarına başvurmak, üniversite ziyaretlerinde veya kariyer günlerinde öğrencilere duyurular yapmak dış kaynaklardan

insan kaynağı bulma yöntemine örnek olarak verilebilir. Spor tesislerinde de diğer işletmelerde olduğu gibi bazı işleri yürütmek için taşeron kullanma modelinden yararlanılır. Bu iş modelinde geçici istihdam, personel kiralama, yarı zamanlı çalışma, bağımsız çalışanlardan yararlanma gibi istihdam seçenekleri mevcuttur. İşletmelerde yaygın olarak taşeron kullanma sisteminin kullanımının nedenleri aşağıdaki gibi ifade edilebilir;

 Küreselleşme  Büyüyen ekonomi  Teknoloji  İnternet  Deregülasyon

İşletmelerde personel seçme süreci aşamaları şu sıralamada gerçekleşir;

 Başvuruların kabulü ve ilk görüşme  Başvuru formunun doldurulması  Sınav/Test uygulaması  İşe alma görüşmesi  Adayın geçmişinin ve referanslarının incelenmesi  Sağlık muayenesi ve diğer işlemler  İşe alma kararı ve iş teklifi  İşe yerleştirme

Günümüzde tüm işletmelerde olduğu gibi spor tesislerinde de çalışanların kendilerine verilen görevleri ve işleri ne ölçüde yerine getirdiği konusunun önem kazanmasıyla birlikte performans kavramı da son derece önemli hale gelmiştir. Performans kavramı, bir çalışanın kendisinden istenen zaman içerisinde verilen görevleri yerine getirme ölçüsünü ifade eder. Performans değerlendirme ise çalışanların belirli bir dönemdeki başarılarını ve geleceğe ilişkin gelişme potansiyellerini belirlemek için yapılan çalışmalardır. Tesis çalışanları eğer kendilerinden iş tanımında belirlenen görevleri yerine getiremiyorsa, bu çalışanlar motive edilmeli, eğitilmeli ya da iş akdi sona erdirilmelidir. Performans değerlendirme çalışmaları iki boyutludur: İşletme yönetiminin çalışanları daha iyi tanımasına ve onları daha detaylı analiz etmesine, karşılıklı iletişimin artırılmasına, çalışanların eğitim ihtiyacının belirlenmesine ve geleceğe yönelik planlama ve kariyer yönetimi işlerinin objektif bir şekilde gerçekleştirilmesine olanak sağlar. Çalışanların kendi potansiyellerinin ve eksikliklerinin farkına varmalarına, yönetimin beklentilerini daha net görmelerine, işletme amaçlarını açık olarak kavramalarına katkıda bulunur.

Performans değerlendirme sistemi, spor tesisinin amaç ve hedefleri doğrultusunda uygulandığında performansı değerlendiren yöneticilere, değerlendirilen çalışanlara ve tesise pek çok fayda sağlar. Bu faydalar sırasıyla aşağıda ifade edilmektedir. Performans değerlendirme sistemi ile tesis yöneticileri;

 Planlama ve kontrol işlevlerinde daha etkili olurlar

 Astları ile aralarındaki iletişim olumlu yönde gelişir  Astların güçlü ve zayıf yönlerini görerek gelişimlerine yardımcı olurlar  Astlarını değerlendirirken kendi güçlü ve zayıf yönlerini görebilirler  Astlarını yakından tanıdıkça yetki devri kolaylaşır  Yönetsel beceriler gelişir ve bu becerileri uygulama koşulları elde ederler

Performans değerlendirme sistemi ile değerlendirilenler (astlar);

 Üstlerinin kendilerinden beklentilerini anlarlar  Performanslarının nasıl değerlendirildiğini görürler  Güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini görürler  Tesis içinde üstlendikleri rol ve sorumlulukları daha iyi anlarlar  Performanslarına ilişkin elde ettikleri olumlu geri besleme ile iş tatmini ve kendine güven duygularını geliştirirler

Performans değerlendirme sistemi ile spor tesislerinin;

 Etkinliği ve kârlılığı artar  Hizmet ve üretimin kalitesi gelişir  Eğitim ihtiyacı ve eğitim bütçesi daha kolay ve doğru biçimde belirlenir  İnsan kaynaklarının planlanması için gerekli bilgiler daha güvenli elde edilir  Çalışanların gelişme potansiyelleri daha doğru belirlenir  Kısa dönemli insan kaynakları ihtiyaçlarının (devamsızlık, iş gücü devri vb.) giderilmesinde esneklik sağlanır

Çalışanların niteliklerinin geliştirilmesi doğru eğitim almalarıyla mümkün olur. Doğru eğitim, çalışanların gerçekten ihtiyaç duyduğu, eksik olduğu konuların belirlenerek bu eksikliklerin giderilmesini ifade eder. Bir spor işletmesinde eğitim ihtiyacı belirlendikten sonra eğitimin planlanması gereklidir. Spor tesislerinde yürütülen eğitim faaliyetleri, diğer işletmelerde olduğu gibi “işbaşı eğitim” ve “iş dışı eğitim” olmak üzere iki grupta ele alınabilir.

İşbaşı eğitim yönteminde işle ilgili bilgi ve yetenekler çalışanlara işi yaparak öğretilir. Bu yöntemde öğrenme gerçek zamanlı olarak gerçekleşir ve çalışan işin yapılmasından ayrı tutulmaz. İş üzerinde öğrenme yöntemi öğrenme ile işin kendisini örtüştürür. İşi yapmak için gerekli görevlerin gösterilerek öğrenilmesinin işbaşı eğitim olduğu göz önüne alınırsa, öğrenmenin çoğunun iş temelli olduğu görülecektir. Farklı işbaşı eğitim yöntemleri şunlardır:

 Yönetici Gözetiminde Eğitim (Amir/Gözetimci Nezaretinde Eğitim)  Yetki Devri Yoluyla Eğitim  Formen Aracılığıyla Eğitim (Mentor ya da Kılavuz Aracılığıyla Eğitim)  İşe Alıştırma Eğitimi (Oryantasyon)  İş Rotasyonu (İş Değiştirme)  Takım Çalışmaları Yoluyla Eğitim  Staj Yoluyla Eğitim

İş dışı eğitim yöntemleri ise; işletmenin içinde ya da dışında yapılan teorik eğitim yöntemidir. Genel ilke ve kurallar sistematik bir biçimde aktarılır. İşletme içinde grup eğitimi uygulamalarının maliyeti düşüktür. İş dışı eğitim yöntemlerinin temel amacı çalışanlara işe ilişkin alanlar- da bilgi, beceri ve olumlu davranışlar kazandırmaktır. Farklı iş dışı eğitim yöntemleri aşağıda başlıklar halinde verilmektedir;

 Konferans, Seminer ve Kurslar  T Grup Yöntemi (Duyarlılık Eğitimi)  Örnek Olay Yöntemi (Vaka İncelemesi)  Rol Oynama Yöntemi  İşletme Oyunu (Simülasyonu) Yöntemi  Açık Hava (Outdoor) Eğitimleri

Spor Tesislerinde İstihdam ve İş Alanları

Spor tesislerinde işe alma başlığı altında, dış kaynaklardan yararlanma konusunda yer alan örneklerden hareketle dış kaynaklardan yararlanma modelinin tüm işletmelerde olduğu gibi spor tesisleri için de bazı avantajları vardır. Bu avantajlar şu şekilde açıklanabilir;

 Spor tesisleri dış kaynaklardan yararlanma yoluyla asıl ilgi alanı ve öz yeteneği konulara daha fazla odaklanabilir. Daha fazla kaynağını bu alanlara ayırabilir. Böylece tesiste yürütülen iş süreçlerinde ve sunulan hizmetlerde verimlilik ve kalite artar.  Dış kaynaklardan yararlanma modeliyle istihdam edilen çalışan sayısı ve işletmenin giderleri azalır. Bu sayede tesisin esnekliği artar ve değişen pazar koşullarına uyum daha kolaylaşır.  Dış kaynaklardan yararlanmak spor tesislerinin maliyetleri daha kesin öngörülebilmesini ve daha kolay bütçe yapabilmesini sağlar.  Dış kaynaklardan yararlanma uygulamasıyla en son teknolojinin kullanılması kolaylaşarak yanlış ya da eski teknolojilerin seçilme riski ortadan kalkar.  Başka tesislerin entelektüel sermayesinden faydalanmayı sağlar.

Dış kaynaklardan yararlanma (taşeron kullanma) sürecinde sağlanacak avantajların yanı sıra bir takım sakıncalar da ortaya çıkabilir. Bu sakıncalardan bazıları şunlardır;

 Bazı işleri tesisin kontrolü dışında yapmak yerine, dışarıdan yaptırmaya dayanan bir yönetim uygulaması olduğu için tedarikçiye “aşırı bağlılık” sorunu ortaya çıkabilir  Dış kaynakların kullanımıyla tesisler daha az sayıda uzman istihdam eder. Bu da yeni ürün, hizmet ve iş süreçlerinin bulunma olasılığını azaltır.  Dış kaynaklardan yararlanan işletmelerin, dış kaynağa başvurduğu iş sürecindeki kontrolü azalır.  Dış kaynaklardan yararlanma, başka bir işletmeye önemli iş bilgilerini ve onları nasıl kullandığını anlatmayı gerektirir. Böylece bazı ticari sırlar ve önemli bilgiler ifşa edilmiş olur.

Spor tesislerinde söz konusu olan iş alanları işletmenin hizmet alanı, büyüklüğü ve küçüklüğüne göre farklılık gösterir. Spor tesislerinde yer alan bazı iş alanları şu şekildedir;

 Antrenörler  Bakım-onarım görevlileri  Müşteri ilişkileri sorumluları  Programcılar

Bu ünitenin sorularını uygulamada çözŞıklar, doğru cevaplar ve süreli sınav modu AÖF Soru Bankası uygulamasında