lezbiyenlere yönelik düşmanlığın kavramsallaştırılmasına, Çok Kültürcü Sosyal Hizmet Kuruluşları başka bir ifadeyle bu konudaki terminolojiye baktığımızda
Çokkültürlülük özellikle geride bıraktığımız yüzyılın çeşitli kavramlarla karşılaşmaktayız. Geylere yönelik ikinci yarısına damgasına vurmuş; küreselleşme ile önyargı, korku ve düşmanlık, homoerotikfobi, birlikte dünyamızın yeni gerçekliğini ifade eder hâle heteroseksizm, homoseksfobi, homoseksizm, gelmiş sosyolojik bir olgudur. Ekonomik, toplumsal ve homonegavitizm, antihomoseksüellik gibi çeşitli şekillerde siyasal gelişmelerin sonucunda yerlerinden olan veya tanımlanmıştır. Ancak söz konusu tutum için kullanılan en yerlerini bırakan milyonlarca insan doğdukları yerden yaygın kavram homofobidir (Ertan, 2009). başka bir yerde yaşamlarını sürdürmekte, böylece farklı kültürler bir arada yaşamaya mecbur olmaktadır. Sosyal Homofobi terimi çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Mark hizmet açısından bakıldığında, söz konusu bu çokkültürlü Freedman’a göre homofobi, eşcinsellere yönelik aşırı bir ortam sosyal hizmet sunumunu da şekillendirmektedir. öfke ve korku tepkisidir. Audre Lorde ise 1978’de daha farklı ve derin bir yaklaşımda bulunarak kişinin kendi Çokkültürcü sosyal hizmet uygulamalarında aynı toplum cinsine duydugu aşktan korkması ve bu nedenle içinde yaşayan farklı kültürlere saygı ve bu kültürlere başkalarında bu duyguyu gördüğünde nefretle karşılaması ilişkin yetkinlik önemlidir. Sosyal çalışmacıların, içinde olarak tanımlamıştır. Homofobiye yönelik söz konusu bu bulundukları toplumun farklı kültürlerini bilen, tanıyan ve farklı yaklaşımlar, aynı zamanda onun karmaşık yapısının bu kültürlere ilişkin yetkinliği olan meslek elemanları bir kanıtıdır. Başka bir ifadeyle homofobi, tek bir boyutta olmaları beklenmektedir. Ayrıca çokkültürcü sosyal ele alınıp yalnızca tek bir degişkene bağlı kalınarak hizmet uygulamalarında toplumdaki farklı etnik-dini açıklanacak bir olgu değildir (Akt.: Ertan, 2009). Bugün azınlıkların kendi kültürel gruplarına özel sosyal cinsiyet üzerine yapılan sayısız çalışmalara tanıklık hizmetleri tasarlamaları ve bu uygulamalar için merkezi ediyoruz. Feminist kuramcıların cinsiyet, beden, kimlik hükümetten veya eyalet hükümetlerinden finansman elde oluşumu üzerine yaptıkları çalışmalar cinsiyetin yeniden etmeleri mümkün olabilmektedir. anlam kazanmasına yol açarken kadınların kamusal alanda
Çokkültürcülük yaklaşımı, farklı kültürleri “otantize” ve varlığını gözler önüne sermesinde de etkili olmuştur. “egzotize” ettiği oranda içermekte ve aslında farklı Kadınlığın tartışılır ve toplumsal cinsiyetin yeniden kültürlerin ötekileştirilmesine söylemsel bir meşruiyet kurgulanır olmasına en büyük katkıyı kuşkusuz kadınların kazandırmaktadır. Kültürler arası uygulama yalnızca kendilerini ifade edebildikleri yeni mecralar yaratması ve söylemsel bir alanda kalmış görünmektedir. Zaman içinde örgütlenmeleri vesile olmuştur. Feminist kuramcıların tüm çokkültürcü söyleme karşın göçmenlerin önemli cinsiyeti tartışır olması, LGBT bireylerin varlığı ve pozisyonlara hâlâ erişememesi, ikincisi ise göçmen görünürlüğüne olumlu katkılar sağlarken kendi örgütlerinin artık hak talebinde bulunan yapılar olmaktan mecralarını yaratmak adına da LGBT’leri harekete çıkmasıdır. Çokkültürcü uygulamayı neo-liberal uzlaşının geçirmiştir (Çelik, 2010).
önemli bir parçası yapan da budur. Göçmenler “farklı”, Ampirik araştırmalar, heteroseksüellerin geylere yönelik “egzotik” ve “otantik” yapılarıyla geniş toplum tutumlarının psikolojik ve sosyo-demografik değişkenlerle kesimlerinin birer birimi olabilmekte, ancak toplumu anlamlı bir biçimde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. kuran unsurlardan biri olamamakta ve bunu talep etmekten Geylere yönelik pozitif tutumları olanların tersine negatif de uzaklaşmaktadır (Akbaş, 2011). Çokkültürcü sosyal tutumları olanlar; (1) Toplumsal cinsiyet rolleri hakkında hizmet uygulaması yeni kamu yönetiminin önemli bir katı ve geleneksel tutumlar sergilemeye daha yatkın, (2) unsuru olarak sosyal hizmet uygulamasına devrimsel bir Negatif tutumlar sergileyen akranlarına daha yakın, (3) etkide bulunmuştur. Söylemsel düzlemde “farklılıklara Geylerle ya da lezbiyenlerle kişisel ilişkiler kurmaya daha saygı”yı vurgulayan çokkültürcü sosyal hizmet, pratikte az yatkın, (4) Muhtemelen yaşlı ve az eğitimli, (5) İnancı farklılıkların ötekileşmesine hizmet edebilmektedir. güçlü ve geleneksel dini bir ideolojiyi onaylamaya daha Bunun yerine, kültürel farklılıklar karşısında “renkkörü” yatkındır(Çelik, 2010). bir tavır almak konusu tartışmaya açılmalıdır. Çünkü farklılıklar farklı birimler hâlinde ele alındığında, bir LGBT bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanlarının yandan bu farklılıklara ilişkin önyargılar yeniden mesleki çalışma sırasında dikkat etmeleri gereken birtakım üretilebilmekte, diğer yandan toplumdaki asıl eşitsizlikler ilkeler bulunmaktadır (Buz, 2011):
görünmez kılınabilmektedir (Akbaş, 2011). • Sosyal hizmet uzmanları bu gruba karşı kendi
LGBT Bireylere Dönük Hizmet Veren Sosyal davranış, tutum, inanç sistemi, ahlaki değerlerinin yanısıra önyargı ve ayrımcılık Hizmet Kuruluşları potansiyelini fark etmelidir. LGBT bireylere ilişkin sosyal hizmet anlayışı ülkemizde • Anlayış ve bilginin eksik olmasından korkmamak henüz karşılık bulmamaktadır, ancak yurtdışında bu gereklidir. LGBT konusunda profesyoneller alandaki sosyal hizmet faaliyetleri bir hayli gelişme arasında bile büyük bir inkâr yaşanmaktadır. kaydetmiştir. LGBT bireylere dönük sosyal hizmet LGBT bireylerin algı, ilgi ve deneyimlerini faaliyetleri toplumlarda yaygın bir biçimde karşımıza öğrenmek için çok çalışmak gereklidir. çıkan homofobi sorunuyla ilişkilidir. Özellikle gey ve
• Cinsel yönelimini tanımak ve kabul etmek, aile ve çocuk refahı gibi farklı alanlarda geniş bir karmaşa ve belirsizlikle geçen yıllardan sonra uygulama alanına sahip olan sosyal hizmet disiplininin kolay değildir. Heteroseksüel olduklarını özel bir uygulama alanıdır. Okul sosyal hizmeti, kanıtlamak için farklı yolları deneyebilirler. öğrencilerin içinde bulundukları gelişim dönemi, aile ve Böyle içsel çatışmaların özellikle adölesanlar için yaşam koşulları nedeniyle yaşadıkları sorunların çözümü, zor olduğunu ve bazen intihara yol açabileceğini gereksinim duyulan hizmetlerden yararlanmaları ve bilmek gereklidir. böylece eğitim etkinliklerini başarı ile sürdürmelerini • Bazı LGBT’lerin cinsel yönelimlerini sağlama gibi hizmetleri yürütmek üzere okullarda yer açıklamakta zorlanacaklarını, toplum tarafından alan, sosyal hizmetin önemli uygulama alanlarından kimliklerini saklamaya zorlandıklarını, toplumda birisidir (Duman, 2000: 35).
reddedilme durumunu da dikkate alarak, Okul ortamında çalışan sosyal çalışmacıların yürüttükleri müracaatçıya acı, kızgınlık ve adaletsizlik görev ve çalışmalar ile ilgili bilgiler farklı biçimlerde duygularını açıklaması için yardım edilmelidir. sınıflandırılabilir (Özbesler ve Duyan, 2009): • Yardım ilişkisine girmede, ayrımcılık ve önyargı deneyimleri nedeniyle çok incindikleri için • Öğrencinin gereksinimlerini değerlendirme tedbirli ve korkulu olabilirler. Sosyal hizmet • Program planlama ve değerlendirme uzmanının önyargısız olduğunu anlayana kadar • Direkt hizmet etme cinsel yönelimlerini açıklayamayabilirler. • Savunuculuk • Açılma (coming out) müracaatçıyla çalışmanın • Konsültasyon / liyezon bir hedefi olmamalıdır. Açılma, özgürleştirici ve • Koordinasyon ve iş birliği politik olarak teşvik edilen bir şey olsa da kişi, • Yönetim / organizasyon. ailesine yabancılaşma, işini kaybetme gibi büyük bedeller ödeyebilir. • Eşcinsel bir çiftle çalışırken heteroseksüel çiftlerdeki uzun dönemli sorunlar karşımıza çıkabilir. Parasal, ev/iş sorumlulukları dengesi, çocuk bakımı, başarısız cinsel ilişki, umutsuzluk, şiddet gibi.
Bununla birlikte eşcinsel çiftlerin ilişkisi daha farklıdır çünkü yasal bir evliliğin getirdiği statü, koruma ve haklardan yoksundurlar. Bu çiftlere özel, yasal düzenlemeler gerekebilir (Sheafor ve Horejsi, 2002: 564- 565). Bu yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi konusunda sosyal hizmet uzmanları sosyo-politik bağlamda savunuculuk yapmak durumundadırlar.
Dini Sosyal Hizmet Kuruluşları
Sosyal hizmet sunumunda dinin yeri aslında çok eski tarihlere kadar gitmektedir. Ancak modern anlamda sosyal hizmet sunumu seküler bir ideolojik çerçeveye oturması ve modernist paradigmaya yaslanması bakımından dindışı bir bağlamda var olagelmiştir. Bununla birlikte, son otuz yıldır sosyal hizmet sunumunda tinselliğin (spirituality/maneviyat) önemli bir referans olarak tartışılır hâle geldiğini görüyoruz. Tinsellik özellikle sosyal hizmet sunumundaki modernist bakış açısına karşı bir itirazın ifadesi olarak gündeme gelmiştir. Tinsel sosyal hizmet yaklaşımı bireyin kendini keşfine odaklanmakta ve bu yönüyle salt dinden daha kapsamlı bir çerçeve ortaya koymaktadır.
Okullar
Okullar, sosyal hizmet uygulaması bakımından tüm dünyadaki en önemli yerlerden biridir. Oysa ülkemizde okullarda sosyal hizmet uygulaması henüz mümkün olamamıştır. Okul sosyal hizmeti (school social work), tıp, psikiyatri, suçluluk, yaşlılık, engellilik, yoksulluk, eğitim,