yürütülmüştür. 2005 Eylem Planında ise uygulamaya esas Giriş teşkil edecek e-Sağlık eylemleri üzerinde çalışılmıştır.
Sağlık bilgi sistemlerinin oluşturulması sistemin kurulması; ulusal ve uluslararası sağlık bilişim standartlarının, 2004 yılından günümüze kadarki süreçte e-Sağlık kodlamanın, sınıflandırmanın ve terminolojilerin uygulamaları kitabınızın 161. Sayfasındaki tablo 7.1’de belirlenmesi, farklı kurumsal düzeylerde toplanan verilerin sıralanmıştır.
entegrasyonu ve bu bilgilerin karar süreçlerinde kullanılır 2012-2014 yılları arasında karar ve etkili bilgiye erişim hale getirilebilmesine bağlıdır. Bilgi teknolojilerinin her sağlayacak e-Sağlık’ı tamamlamak, işletmek ve geliştirmek geçen gün sosyal ve kültürel hayata girmesi sonucunda amacıyla konulan hedefler, bilgi güvenliği ve kişisel sağlık sektöründe de hızlı bir bilgi teknolojisi kullanımı mahremiyetin korunması, veri madenciliği ile sağlık sürecine girilmiştir. Bunun temel sebebi; kamu planlayıcılar ve karar vericiler için Karar Destek hastanelerinde verimliliği arttırmak, maliyeti düşürmek ve Sistemlerinin oluşturulması, tüm sağlık işlemlerini tek çatı hizmet kalitesini arttırmak; özel hastanelerde ise rekabet altından yönetmek ve planlamak için Sağlık-NET’i devreye avantajı sağlamak ve karılılığı arttırmaktır. Sağlık bakanlığı almak, standartlar oluşturmak ve sunucu ve hizmet alanların bu süreci “Sağlık Dönüşüm Projesi” ile desteklemektedir. kullanımını arttırmak, Tele-Tıp ve Tele-Sağlık sistemlerini
yaygınlaştırmak olarak sıralanabilmektedir. e-Sağlığın Tanımı ve Amaçları Sağlık Bakanlığı’nın “Sağlıkta Dönüşü Programı”ndaki 11 Sağlık Bakanlığı’nın 2023 vizyonu altında ise tüm sağlık bileşeninden birisi “Sağlık Bilgi Sistemi”dir Sağlık kuruluşlarının koordinasyonunu geliştirmek, elektronik Bakanlığı, Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birlikte hasta kayıt sistemi oluşturarak kağıtsız hasta takip e-Sağlık vizyonunu oluşturmuştur. Bu sayede sağlık dönemini başlatmak, tele-tıp alanında gelişme kaydetmek, hizmeti veren kurumlar ile iletişimde, kurumların standart e-Sağlık kartları ile sağlık kayıtlarını güvenli ve mahrem tanımları, doktorların veri bankası, uluslararası kabul şekilde tutmak, tüm sağlık kuruluşlarını Merkezi Hastane edilmiş hastalık sınıflandırması, ilaç ve tıbbi malzeme Randevu Sistemi çatısı altında toplamak, internet destekli kodlamaları gibi standart kodlama sistemleri belirlenmiş hekimlik hizmeti vermek ve sağlık verilerini Avrupa ve uyumlaştırılarak sektörde kullanılmaya başlanmıştır. Birliği ile ortak paylaşıma açmak bulunmaktadır.
e-Sağlık çalışmaları Türkiye’de Sağlık Bakanlığınca 2003 e-Sağlık Kullanım Alanları
yılında başlatılmış ve 2004 Ocak ayında tamamlanarak Dünyada kabul edilen e-Sağlık uygulamalarının kullanım tanıtımına başlanmıştır. e-Sağlığın temel amacı; tüm alanları aşağıdaki başlıklar altında toplanabilir. toplum için sağlık hizmetlerinin kalitesini, etkinliğini, erişebilirliğini, verimliliğini, sağlık çalışanlarının ve • Tele-Tıp hastaların eğitilmesini, elektronik sağlık kaydının • Tele-Radyoloji oluşturulmasını, yöneticiler için veri-analiz desteğinin • Tele-Patoloji sağlanmasını, veri akışının hızlanmasını, kaynak • Tele-Kardiyoloji tasarrufunun sağlanmasını, otoriteler arasında iletişimi ve • Tele-Dermatoloji verinin değişimini standartlaştırmaktır. e-Sağlık sistemi; • Tele-Psikiyatri sağlık hizmetlerinin, bölgeler ve sosyoekonomik gruplar • Evde Sağlık Bakımı arası sağlık düzeyi farklarını azaltıcı, eşitlik ve hakkaniyet • Tele-Diş Hekimliği içinde, halkın ihtiyaç ve beklentilerine uygun hasta • Tele-Epilepsi haklarına saygılı, kaliteli, ulaşılabilir, etkin ve verimli bir • Tele-Cerrahi şekilde sunulmasını sağlayan bir araçtır. Sağlık Bakanlığı, • Tele-Endokrinoloji sağlıkta dönüşümü tamamlamak için 2014 yılını hedeflemektedir. e-Sağlık uygulamalarının en büyük kullanım alanı tele-tıp uygulamalarıdır. Tele-tıp kavramı, kelime anlamı olarak e- Sağlığın Gelişimi ve Önemi “uzaktan tıp” ve terim anlamıyla ise “tıbbi bilginin
e-Sağlık, gelecekteki sağlık politikalarının belirlenebilmesi teknolojik olanaklarla uzaktaki bir hastanın yardımına için yükselen hasta beklentilerinin karşılanması, ulaştırılması” olarak tanımlanabilir. Tele-tıp alanındaki maliyetlerin düşürülmesi ve daha kaliteli hizmet sunulması, uygulamalar, tanı (tele-radyoloji, tele-patoloji, vatandaşların hizmetleri hızlı, etkili ve verimli alabilmesi, tele-ultrason) ve tedavi (tele-konsültasyon, tele-psikiyatri, personel motivasyonu ve ilgili paydaşlarla veri paylaşımının tele-cerrahi) yöntemlerinde sağlık profesyonellerine sürdürülebilmesi amacıyla internet ve bilişim kolaylık sağlarken, hastaya ait verilerin istenilen anda teknolojilerinin sağlık alanında kullanılması ile ortaya ulaşılabilmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca bölgesel çıkmış bir kavramdır. farklıları ortadan kaldırarak kaliteli ve etkin sağlık hizmetinin minimum kaynak kullanılarak verilmesine Sağlık bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için esas teşkil olanak sağlar. Bu sayede hekim ziyaretlerinin sayısı eden çalışmalar e-Dönüşüm Türkiye Projesi 2003-2004 azaltılırken sağlık bakım hizmetlerinin kalitesi de Kısa Dönem Eylem Planı e-Sağlık eylemleri kapsamında artmaktadır. Sınırlı sayıda kaynağa sahip olan hastanelerin
en verimli şekilde kullanılması ve sağlık giderlerinin itibaren sağlık bilgilerinin kayıtları alınması ile başlayan azalması da tele-tıp kullanımının faydalarındandır. süreç, kişi hayatı boyunca devam eder ve kişi ile beraber büyür. AHBS sadece bir bilgisayar programı değil aynı Aslında tele-radyoloji, tele-patoloji, tele-kardiyoloji, zamanda uygulandığı illerde veri toplama için kullanılan tele-onkoloji, tele-dermatoloji, tele-psikiyatri, evde sağlık bir sistemdir. bakımı, tele-diş hekimliği, tele-epilepsi gibi uygulamaların hepsi birer tele-tıp uygulamasıdır. Teknoloji alanında MHRS, hastanelerde kaynak planlamasının doğru yapılması, mobil uygulamaların gelişmesi ile beraber tele-tıp ölçülmesi ve bu verilere dayanarak sağlık politikalarının uygulamalarının da bu yönde gelişerek e-Sağlık alanında geliştirilmesine, vatandaş memnuniyetinden hekimlerin kullanılan en yaygın uygulama olması beklenmektedir. çalışma saatleri ve verimliliğinin düzenlenmesine kadar birçok başlığı altında toplayan bir sistemdir. Bahsedilen alanların dışında göz sağlığının uzaktan teşhisini ifade eden tele-oftalmoloji, farklı uzmanların fikirlerine Sağlık Bakanlığı aynı zamanda SABİM hattı sayesinde ihtiyaç duyulan zamanlarda kullanılan tele-tarama ve sağlık sisteminde yaşanılan sorunlara derhal müdahale merkezlere uzak mesafede bulunan personelin araştırma etmeyi amaçlamış ve 184 numara ile hattı aktif hale yapmasına ve eğitimine destek olan tele-eğitim de tele-tıp getirmiştir. alanında değerlendirilebilecek faaliyetler arasındadır. Döner sermaye saymanlıkları çerçevesinde gerekli e-Sağlık Uygulamaları muhasebe kayıtlarını tutmak, planlamayı yapabilmek, e-Sağlık uygulamalarını, Sağlık Bakanlığı ve Sosyal raporlar oluşturmak amacı ile de TDMS’nden Güvenlik Kurumu e-Sağlık uygulamaları olarak iki başlık faydalanılmaktadır.
altında toplanabilir. ÇKYS, içerisinde İnsan Kaynakları Yönetim Sistemi,
Sağlık Bakanlığı, istenilen seviyede sağlık hizmeti Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi, Yatırım Takip verebilmek amacı ile gerekli düzenlemeleri sağlıkta Sistemi ve Özel Sağlık Kuruluşları Yönetim Sistemi dönüşüm ve e-Sağlık projeleriyle gündeme getirmiştir. barındıran sağlık sisteminin tüm kaynaklarını yönetmeyi Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen e-Sağlık amaçlayan bir modül olarak karşımıza çıkmaktadır.
uygulamaları şu başlıklar altında toplanabilir. Sağlık politikalarının geleceğe yönelik belirlenmesi
• Sağlık-NET Portalı amacıyla gerekli raporlamaları oluşturan, istatistiksel • Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü (USVS) analizler yapan bir sistem olarak KDS karar vermeyi • Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS) kolaylaştırmak amacıyla sisteme dahil edilmiştir.
• Merkezi Hastane Randevu Sistemi (MHRS) Vatandaşların sağlık verilerine kolay ulaşmak için • Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) kullanılan EKK, kişilerin zaman ve mekandan bağımsız • Tekdüzen Muhasebe Sistemi (TDMS) olarak eğitim almalarını sağlayan e-Eğitim, kağıt • Çekirdek Kaynak Yönetimi Sistemi (ÇKYS) kullanımı gerekmeden oluşturulan e-Reçete, gerekli • Tele-Tıp Uygulamaları durumlarda başka sağlık kuruluşlarına kolay geçişi • Karar Destek Sistemi (KDS) sağlayan ESS, yeşil kart bilgi sistemi, yataklı tedavi • Elektronik Kimlik Kartı (EKK) kurumlarının aynı dili konuşmalarını sağlayan HBS’de • e-Eğitim e-Sağlık projesi ile karşımıza çıkan kavramlar olarak • e-Reçete hayatımıza girmektedir. • Elektronik Sevk Sistemi (ESS) • Yeşil Kart Bilgi Sistemi (YBS) SSK, Emekli Sandığı, Bağkur ve Yeşil Kart kurumlarını • Hastane Bilgi Sistemi (HBS) çatısı altında toplayan Sosyal Güvenlik Kurumunun
Sağlık Bakanlığı yukarıda adı geçen uygulamalar (SGK)’un gerçekleştirdiği e-Sağlık uygulamaları aşağıda sayesinde, bir hastanın alacağı tüm sağlık hizmetlerini, ilk sıralanmıştır. Bu uygulamalar, SGK tarafından tek bir çatı randevudan itibaren başlayarak, tedavi sırasında ve altında toplanarak Genel Sağlık Sigortası adı verilen sonrasında kullanılacak ilaçlara kadar tüm basamakları sistemin parçaları olarak da düşünülebilmektedir.
elektronikleştirip kayıt altına alarak, ülke içerisinde • Medula Sistemi Uygulaması yaşayan tüm bireylere vermeyi hedeflemektedir. • e-Eczane Uygulaması
Sağlık-Net portalı, Sağlıkta Dönüşüm Projesi için • e-Optik Uygulaması hazırlanmış bütünleşik bir sağlık bilgi sistemidir. Ulusal • Akıllı Kart Uygulaması sağlık veri sözlüğü (USVS); Türkiye’deki sağlık • e-Reçete kurumlarında kullanılmakta olan bilgi sistemlerinin • e-Rapor referans olarak kullanacağı ve terminoloji birliği sağlayacak olan bir sözlük çalışmasıdır. Aile hekimliği Avrupa Birliği ve e-Sağlık
bilgi sistemi (AHBS); Sağlık bakanlığının pilot uygulama Farklı yaklaşımları izlemelerine rağmen, tüm AB sağlık olarak seçtiği bu uygulama ile tüm bireylerin doğumdan sistemleri "hasta-odaklı ve bireysel ihtiyaçlara duyarlı"
sağlık hizmetlerinin teminini garanti altına almayı hedefler. e-Sağlık kavramı, sağlık sektörünü etkileyen tüm fonksiyonlar dizisi boyunca enformasyon ve komünikasyon teknolojilerinin uygulanmasını tarif etmek için kullanılmaktadır. e-Europe’nın ilk aşamada hedeflediği e-Sağlık uygulamaları şunlardır:
• AB üyesi ülkelerdeki en iyi uygulamaların toplanması • Avrupa birliğinin e-Sağlık alanındaki yeni teması olan elektronik hasta kayıtları için, birlikte çalışabilirlik esaslarının belirlenmesi ve birlikte çalışabilirliğin en önemli bileşenlerini içermesi • Birlikte çalışabilirlilik, elektronik hasta kayıtlarının değişimi için standartların geliştirilmesi ve bununla ilgili esasların oluşturulmasına odaklanması • Akıllı Kart Uygulaması • Ulusal ve bölgesel yol haritalarının oluşturulması • e-Sağlık yatırımlarının teşviki olarak belirlenmiştir.