Sağlık Bilimlerinde ve Yönetiminde Etik — Ünite 8 Soru-Cevap

Belli bir eğitim ile kazanılan, sistemli bilgi ve becerilere dayalı, insanlara yararlı mal üretmek, hizmet vermek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, kuralları belirlenmiş iş olarak tanımlanır.

1934 yılında Chicago Üniversitesi Lisansüstü İşletme Okulunda “Hastane Yönetimi Yüksek Lisans
Programı” adı altında başlatılmıştır.

1963 yılında Sağlık Bakanlığı Mesleki Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Sağlık İdaresi
Yüksek Okulunda başlamıştır.

Türkiye’de 2014 yılında yürürlüğe giren 29007 sayılı “Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik” kapsamında “sağlık idarecisi” kavramı resmî olarak Sağlık Bakanlığının iş ve görev tanımlarında yerini almıştır.

a. Kurumun idari, mali ve teknik hizmetlerinin yürütülmesinde, misyon, vizyon, temel hedef ve değerlerinin belirlenmesinde, kalite, standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları ile performans değerlendirmesinde görev alır.
b. Kurumun finansal yönetim politikalarının belirlenmesi, uygulaması ve yönetilmesinde görev alır.
c. Kurumun muhasebe, bütçe, mali analiz ve maliyet analizi faaliyetlerini yürütür.
d. Sağlık hizmetleri sunumunun planlanması, yürütülmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesi sürecinde görev alır.
e. Kurumda tıbbi ve hasta bakımı dışında verilen hizmetlerin organizasyonu, yürütülmesi ve denetimini sağlar.
f. Kurumda kriz ve afet planının hazırlanması ve yürütülmesi çalışmalarında görev alır.
g. Hastalıkların tanıları ve ameliyatların uluslararası hastalıklar kod sistemine göre kaydedilmesi, tıbbi ve idari istatistiklerinin tutulması, saklanması, değerlendirilmesi ve raporlanmasında görev alır.

h. Kurumun genel ve tıbbi arşiv hizmetleri ile hastane bilgi sistemlerinin yürütülmesinde görev alır.
i. Sağlık yönetimi alanına ilişkin politikalar geliştirir, planlamalar yapar veya bu çalışmalarda
görev alır.

Meslek ve profesyoneller için ortak olan iki özellik, sistematik bilgiye sahip olmak ve profesyonel normlara bağlı kalmaktır. 

Kişisel ve kurumsal davranışları, hastalara ve topluma karşı sorumluluk, hizmet odaklılık ve yaşam boyu öğrenme ve iyileştirme taahhüdünü içeren etik ve mesleki standartlarla uyumlu hale getirme becerisidir.

-Tam Zamanlı Meslek

-Formal Eğitim

-Mesleki Birlikler

-Öz Denetim

-Etik Kurallar

Hastane yöneticiliği, modern hastane kavramının ortaya çıktığı 1900’lü yılların başında meslek olarak başlamıştır.

Derneklerin/birliklerin temel amacı iki yönlüdür: mesleği geliştirmek ve üyelerinin savunuculuğunu
yapmak. Dernekler, bir kamu hizmeti olarak üyeleri adına, uzmanlık alanlarındaki güncel olaylara ilişkin basın bültenleri veya açıklamalar da yayımlamaktadırlar. Ayrıca dernekler; üyelerine iş ilanlarına erişim, sürekli eğitim programları, yayınlar ve diğer kaynaklar; kitaplar, kılavuzlar ve reklamlar gibi ürün ve hizmetlerde indirimli fiyatlar gibi imkânları sunmaktadır. Dernekler, sayısız faaliyetleriyle mesleklerinin ve üyeliklerinin görünürlüğünü artırmanın yanı sıra onlara net ve örgütlenmiş bir birliktelik görüntüsü de kazandırmaktadır.

Akredite kurumlardan alınan akademik derecelerin resmî transkriptleri
Tamamlanan kurslar veya eğitimler gibi diğer eğitim kayıtları
En az biri işverenden olmak üzere referanslar
Ulusal sınav puanı (en az %75)

• iyilik yapmak ve zarar vermemek,
• dürüstlük ve doğruluk,
• adalet,
• sadakat ve
• kutsallık (tüm bireylerin onuruna ve yaşamına saygı) gibi kavramlara odaklanmaktadır.

(1) hasta bakımı ile ilgili sorumluluk,

(2) işverene karşı sorumluluk,

(3) topluma karşı sorumluluk,

(4) kaynakları etkili bir şekilde kullanmak

(5) yasal sorumluluk

Hastane sahip ve hissedarlarının, sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri şunlardır:
a. Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması
b. Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması
c. Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması,
d. Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum
ve piyasadaki görünümünün daha da iyileştirilmesi ve korunması

Hastane sahip ve hissedarlarının, sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri şunlardır:
a. Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması
b. Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması
c. Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması,
d. Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum ve piyasadaki görünümü

Sağlık yönetimi ile ilgili etik ilke ve kodlara bakıldığında, Amerikan Sağlık Yöneticileri Koleji (American College of Healthcare Executives (ACHE), Dünya Tıp Birliği (World Medical Association (WMA), Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association (AMA), Avrupa Sağlık ve Tıbbi Sosyoloji Derneği (European Society for Health and Medical Sociology (ESHMS), Türk Tabipleri Birliği (TTB) gibi mesleki kuruluşların mesleki ilkelerin belirlenmesi ve uygulanması konusunda
öncü olduklarını söylemek mümkündür.

1. Hem kişisel hem de profesyonel etkileşim ve faaliyetlerde dürüstlük
2. Karakter, karar verme ve eylemlerde güvenilirlik
3. Gelenekler, inançlar ve uygulamalar da dahil olmak üzere kendine ve başkalarına saygı
4. Çalışanlara ve hastalara adil davranmak, kaynakları eşit bir şekilde tahsis etmek ve tüm insanların sağlık hizmetlerine erişimini desteklemek gibi düşünce ve eylemde adalet
5. Mesleğe ve çalışılan kuruma sadakat (Bu, potansiyel tehditlerin ve olumsuz olayların derhâl rapor edilmesini, ele alınmasını ve önlenmesini içerir.)
6. Başkalarına karşı yardımseverlik ve her kararın insanlar için sonuçları olacağının bilincinde olmak
7. Hastaların ve diğer paydaşların haklarını ve
çıkarlarını korumak gibi karar alma süreçlerinde özerklik
8. Ahlaki bir destekçi olarak hizmet etme onuru

1962 yılında kurulmuştur.

-Yönetim kararlarının klinik bakımı doğrudan etkilediğini kabul etmemek 

-Etiğin iş yapma biçiminize entegre edilmemesi 

-Bir şeyin yasal olmasının etik olduğu anlamına gelmediğini anlayamamak 

-Başkalarının kural ve yasalarının üstünde olduğunuza inanmak

-Karar vermekte acele etmek

-Herkes yaptığında sizin de yapabileceğinize inanmak 

1.Etik standartlar, beklentiler ve yazılı bir davranış kuralları oluşturun. Etik taleplerle güncel olmasını sağlamak için davranış kurallarını düzenli olarak yeniden gözden geçirin.
2. Etik insanları işe alın. 
3. Kurumunuz içinde veya dışında, kişisel ve mesleki davranışlarınızın görünümüne ilişkin samimi ve dürüst geri bildirim sağlayabilecek güvenilir bir meslektaşınızla ilişki geliştirin. 
4. Etik standartlar konusunda bir rol model olarak hizmet edin.
5. Zaman zaman etik öz değerlendirmesini tamamlayın ve iyileştirilmesi gereken alanları ele alın 
6. Hem klinik hem de iş etiği konularını ele almak üzere bir etik komitesi kurun. 
7. Tüm çalışanlara ve personele etik eğitimi ve öğretimi verilmesini zorunlu hâle getirin. 
8. Yaptırım, uygunsuz eylemler için kınama ve etik davranış için ödüllendirmeyi içeren etik standartlara uyulmasını sağlayın.

9. Adil ve eşitlikçi personel uygulamaları ve iş gücü azaltma politikaları ile taciz, ayrımcılık ve yasadışı veya etik olmayan eylemleri gerçekleştirme veya görmezden gelme baskısının olmadığı etik bir ortam yaratın.
10. Eğitim, raporlama mekanizmaları, danışmanlık ve tedavi seçenekleriyle iş yerindeki bozuklukları
ele alın.
11. Hasta haklarını operasyonlara entegre edin. Gerektiğinde hasta savunuculuğu ve müşteri hizmetleri programları uygulayın.
12. Kurumun misyonu, vizyonu ve değerleriyle tutarlı bir etik karar verme çerçevesi benimseyin