Hareket Sistemi

İskelet ile vücudumuzun şekil ve formu oluşturulur. İskelet sistemi kemikler, kıkırdaklar, eklem ve bağlardan oluşur.

7 boyun (servikal) omur,  12 göğüs (torasik) omur, 5 bel (lumbar) omur olmak üzere toplam 24 tane eklem yapan omur, 5 kaynaşmış sakral omur, 4 kaynaşmış kuyruk sokumu (koksigeal) omurdan oluşur

Kıkırdak doku iki şekilde büyür. İçsel büyüme: Kondroblastların bölünerek kolajen lifleri ve jel kıvamındaki matriksi salgılamalarıyla içsel büyümedir. Dıştan büyüme: Kıkırdak dokuyu dıştan saran zara perikondriyum denir. Bu zarın kıkırdak dokuya yakın olan tarafının yeni matriks sentezlemesiyle dıştan büyüme gerçekleşir.

Vücudun değişik bölgelerinde bulunan kıkırdak dokusu içerdiği liflere bağlı olarak 3’e ayrılır: Hiyalin kıkırdak, Fibröz kıkırdak, Elastik kıkırdak

Menisküs; dizde, iki kemik arasında bulunan yastık gibi C şeklindeki iki kıkırdak parçasıdır. Vücutta su alımı yetersiz ise yeterince protein alınamazsa düzenli bir spor yapma alışkanlığı yoksa koşma, zıplama gibi hareketler sırasında çarpmaya bağlı olarak menisküs denen fibröz
kıkırdakta yırtılmalar olabilir; dizi bükerken zorlanma ve ağrı oluşturur.

Periost, kemiğin eklem bölgesi dışında her yerini örten çift katlı bir zardır. Periost kemiğin beslenmesi ve onarımı için önemlidir. Kemiğe tutunan tendon ve kaslar, periost ile kemiğe bağlanırlar.

Uzun, kısa, yassı ve düzensiz kemikler olmak üzere dört kemik çeşidi mevcuttur.

1. Kafatası içinde bulunan kemikler beyni, omurlar omuriliği, göğüs kafesi kalp ve akciğerleri korur.
2. Vücudu destekler. Bacak kemikleri ayakta iken gövdeye bir destek meydana getirir.
3. Kaslar kemiklere tendonlar ile tutunmuştur. İskelet kasları oluşturduğu kuvvet ile kemiklerin eklem bölgesinden hareket etmesini
sağlar ve yürüme gibi aktiviteleri yerine getiririz.
4. Kan hücrelerinin üretilmesi, belirli kemiklerin kırmızı kemik iliği bölümünde gerçekleşir.

5. Büyüme faktör ve minerallerin depo edildiği bir dokudur. Kalsiyum ve fosfor kemiktedepolanan en önemli minerallerdir. Bu mineraller ihtiyaç durumunda salınır ve ihtiyaç olan bölgelere gönderilir. Minerallerin kemikten kana veya kandan kemiğe geri alınması devam eden bir olaydır.
6. Enerji kaynağı olarak kullanılan yağ kemik boşluklarında depolanır.
7. Kemikler osteokalsin denilen bir hormon üretir. Bu hormon kemik oluşumunu düzenler. Ayrıca şeker hastalığı ve şişmanlığa karşı koruyucu etkilere de sahiptir.

Örümcek şeklinde olan osteositler kemiğin esas hücreleridir. Laküna denen şekillerine uygun olan boşlukları doldururlar. Bu hücreler kemik ara maddesinin devamlılığını sağlarlar. Osteositler kemiğe aşırı yük uygulanması gibi mekanik uyarılara yanıt oluşturan gerilme algılayıcıları şeklinde çalışır. Bu tür uyarıları osteoblast ve osteoklast gibi hücrelere iletir ve böylece kemik ara madde yapımı artar ya da azalır. Paratiroid bezinden salgılanan parathormon etkisiyle kalsiyum iyonunun kemikten kana geçişinde aktif rol oynar. Osteositler öldüğünde ara maddede yıkım görülür.

Büyüme hormonu, Östrojen ve testosteron kemik yapısı ve gelişimi ile ilgili hormonlardır.

Oynar eklemler, yarı oynar eklemler ve oynamaz eklemler olarak 3e ayrılır.

Genç bir yetişkin vücudunun %60’lık bölümünü su oluşturmaktadır. Bu vücut suyunun %40’ı hücrelerin içinde bulunmakta ve hücre içi sıvısı adını almaktadır. Kalan %20 ise hücrelerin dışındadır ve hücre dışı sıvısı olarak isimlendirilir. Hücre dışı sıvısının %5’i damar içinde kanın sıvı kısmı olan plazma şeklinde bulunurken %15’i doku sıvısı olarak hücrelerin ihtiyaçlarını karşıladığı ve atık maddelerini uzaklaştırdığı sıvıdır.

Hücre zarında bulunan kanalların bazısı da kapı içermektedir. Bu kanalların kapıları farklı etmenler tarafından açılabilir.
• Voltaj kapılı kanallar: Hücre zarındaki elektriksel voltaj değişimleri ile açılır ve kapanırlar.• Ligand kapılı kanallar: Uygun kimyasal molekülün kanala bağlanması sonucu açılan kanallardır.

Uyarılabilen hücreler aktif olduklarında bazı iyonların hücre içine ve bazılarının hücre dışına hareketi sonucu zarda oluşan potansiyel değişimine aksiyon potansiyeli denir. Aksiyon potansiyeli ile membran
potansiyeli örneğin -70 mV’tan +30 mV’a değişebilir. Üç aşaması bulunur: depolarizasyon, repolarizasyon, hiperpolarizasyon.

Eşik değer olarak ifade edilen aslında aksiyon potansiyelini başlatmak için gerekli olan voltaj kapılı sodyum kanallarının açılabilmesi için gerekli olan elektriksel voltaj değeridir. Bu değer -50- -55 mV civarıdır.

Uyarılabilen hücrelerde aksiyon potansiyeli ya tam olarak oluşur veya olmaz. Eşik ve eşik üstü uyarılar aksiyon potansiyeli oluşumuna neden olur. Eşik değer voltaj kapılı sodyum kanallarının açılması için gereken voltajdır. Eşik altında kalan uyarılar ise aksiyon potansiyeli 0luşturamazlar. Buna hep ya da hiç yasası denir.

Troponin üç alt üniteden oluşur ve her alt ünitenin ayrı bir görevi vardır. Troponin C, kalsiyumu bağlar ve kasılma başlar. Troponin I, aktine tropomiyozin ile beraber bağlanır ve dinlenme hâlinde aktin ile miyozin arasındaki etkileşime izin vermez. Troponin T ise  tropomiyozine bağlanır.

1. Gevşeme için sinaptik aralığa salınan asetilkolinin parçalanması gerekir. Parçalama işlemini asetilkolinesteraz isimli enzim yapar.
2. Asetilkolin kolin ve asetata ayrılınca miyozin başına bir ATP bağlanmasıyla miyozin ve aktin arasındaki bağlantı ortadan kalkar.
3. Troponin C’ye bağlanmış olan kalsiyum buradan ayrılır.
4. Kalsiyum ATP enerjisi kullanan kalsiyum pompaları ile sarkoplazmik retikuluma geri gönderilerek depolanır. Kalsekestrin isimli protein kalsiyumları bağlayarak sarkoplazmik retikulumda daha fazla kalsiyum depolanmasını sağlar. Böylece gevşeme gerçekleşir.

Uzun süre hareketsiz kalan kaslarda ya da motor sinir ile bağlantısı kesilen kaslarda protein yıkımı görülür. Buna bağlı olarak kasta güç kaybı olur. Bu duruma atrofi denir. Felç olan bir kasta birkaç ay içinde kasılabilen proteinler yıkılır, yerini yağ dokusu ve bağ dokusu alır. Artık olay geri dönüşümsüzdür.

İç Düzenleme (Frank-Starling Yasası): Fizyolojik sınırlar içinde kalbe kan doldukça kalbin kasılma gücünün artmasına Frank-Starling Yasası denir. Bu durum kalbin tamamen içsel özelliğidir. Dış Düzenleme (Otonom Sinir Sistemi): Kalpte otonom sinir sistemi düzenleyici etki yapar. Otonom sinir sistemi uyarıyı başlatmaz.