SAĞ104U-TEMEL SAĞLIK VE HASTALIK BİLGİSİ
Ünite 6: Bulaşıcı Hastalıklar
Giriş
Zararlı veya zararsız tüm mikroorganizmalar da insanlar gibi çoğalarak ve daha sağlıklı genomlar oluşturarak hayatta kalmaya çalışmaktadırlar.
Bulaşıcı Hastalıklar Hakkında Genel Bilgiler
Bulaşıcı Hastalıkların Özellikleri ve Önemi
Bulaşıcı hastalıklara sebep olan canlılar; insanlar, hayvanlar ve bitkilerdir. Hastalıklarda çok çeşitli bulaşma yolları vardır. Bunlar:
• Solunum yoluyla bulaşma. Örneğin: Covid-19, verem. • Sindirim yoluyla bulaşma. Örneğin: Dizanteri. • Temas yoluyla bulaşma. Sağlam deriyle bulaşan hastalıklara örnek olarak çiçek, uyuz, mantar, yaralı deriyle bulaşan hastalıklara örnek olarak tetanoz, kuduz, şarbon, genital mukoza ile bulaşan hastalıklara örnek olarak aids, göz mukozası ile bulaşan hastalıklara örnek olarak trahom verilebilir. • Transplasental yolla bulaşma. Örneğin: Sifiliz. • Vektörler yoluyla bulaşma. Örneğin: sıtma, veba.
Bulaşıcı hastalıklarda belirtiler etkene göre değişmekle birlikte genellikle ateş ve yorgunluk görülmektedir. Bazı durumlarda ise hastalık hiçbir belirti göstermeyebilir. Bulaşıcı hastalıklar toplum düzenini bozmakta, iş gücü ve maddi kayıplara sebep olmakta, ölümlere ve sakatlıklara yol açmaktadır. Bulaşıcı hastalıkların çok hızlı bir şekilde dünya çapında yayılma ihtimali olduğundan dolayı tüm kontrol ve korunma tedbirlerine özenle uyulması gerekmektedir.
Bulaşıcı Hastalıklarda Epidemiyoloji ve Enfeksiyon Zinciri
Bulaşıcı hastalıkların meydana gelebilmesi için etkenin belirli aşamalardan geçmesi gerekmektedir. Şekil 6.1’de gösterildiği gibi bu döngüye enfeksiyon zinciri denir.
Bulaşıcı Hastalıkların Kontrolü ve Alınması Gereken Önlemler
Bulaşıcı hastalıkların kontrolünde alınması gereken önlemler temel olarak birincil ve ikincil korunma olarak sınıflandırılabilir. Birincil korunmada yapılması gereken şunlardır:
1. Hijyen kurallarına dikkat edilmesi (El Hijyeni patojenlerin bulaşmasını önlemek için en etkili ve en kolay yöntemlerden biridir.) 2. Sağlıklı ve dengeli beslenme, 3. Toplumsal bağışıklık düzeyinin iyileştirilmesi, 4. Sosyoekonomik gelişim, 5. Düzenli tıbbi muayene, 6. Mental ve ruhsal stresin önlenmesi
İkincil koruma etkenle karşılaşıp hastalık belirtileri çıkmadan yapılan ve hastalığın vücuttan elimine edilmesine yönelik koruyucu önlemlerdir. İkincil korunmada yapılması gerekenler şu şekildedir:
1. Vaka tespiti ve kontrolü, 2. Dezenfeksiyon, sanitasyon ve izolasyon, 3. Taşıyıcının tespiti ve tedavi
Bulaşıcı Hastalıkların Yayılımı ile İlgili Bazı Kavramlar
• Vaka: Vaka tanımı ile uyumlu bir hastalığa ya da sağlık sorununa sahip kişidir. • Şüpheli Vaka: Laboratuvar kriterleri ya da epidemiyolojik kriterler olmadan klinik tanımlamaya uyan vakalardır. • Olası Vaka: Hastalık bulgu ve belirtilerinden en az biri olan, inkübasyon süresine uygun klinik tablo gösteren, etkenle temas etmiş olan vakadır. • Kesin Vaka: Olası vaka tanımına uyan ve doğrulayıcı laboratuvar kriterleri ya da epidemiyolojik kriterler karşılayan vakadır. • Salgın: Belirli bir alanda, belirli bir grup insan arasında, belirli bir süre boyunca beklenenden daha fazla vaka görülmesidir. • Sporadik: Vakaların nadiren, düzensiz, tesadüfi ve tek tük olgular hâlinde görülmesidir. Geniş alanlara yayılım göstermezler. Örneğin; kuduz. • Endemik: Sabit seviyede oluşan ve alışılagelmiş hastalıkların toplumda veya bir bölgede sürekli görülmesidir. • Epidemi: Sporadik ya da endemik olarak bulunan bir hastalığın, uygun koşullarda hızla yayılarak salgın biçimine dönüşmesidir. Örneğin; kuş gribi. • Pandemik: Bir hastalığın birden fazla kıtaya veya dünya çapında yayılmasıyla meydana gelen salgınlardır. Örneğin; domuz gribi, COVID-19.
Hastalıkların popülasyonlardaki yayılış oranlarının belirtilmesinde kullanılan terimler:
• Morbidite: Bir popülasyonda hastalığa yakalananların sağlamlara oranının yüzde veya binde olarak ifade edilmesidir. • Mortalite: Bir popülasyonda ölenlerin, tüm popülasyona oranıdır. • Letalite: Ölenlerin hastalananlara oranıdır. • İnsidans: Bir hastalığın belli zaman diliminde bir toplumda görülme sıklığı ve oranıdır. • Prevalans: Bir hastalığın bir popülasyon içinde belirli bir süre aralığında eski-yeni vakaların birlikte görülme oranıdır.
Geçmişten Günümüze Bulaşıcı Hastalıklar
Bulaşıcı hastalıklar, varoluşun ilk gününden beri sorun olmuştur.
Bulaşıcı Hastalıkların Sınıflandırılması
Sindirim Sistemi Yolu ve Bulaşan Hastalıklar ve Korunma Yolları
Tifo ve Paratifo
Tifonun etkeni Salmonella typhi bakterisidir. Paratifonun etkeni Salmonella paratyphi bakterisidir. Tifo ve paratifo birbirine çok benzemektedirler. Fakat paratifo daha hafif
seyreder. Enfekte kişi idrar, dışkı ve vücut salgılarıyla etkeni etrafa yayar. Kirlenmiş su veya yiyeceklerle ya da enfekte bir kişiyle yakın temas bulaşmaya neden olur. İlk evrede görülen belirtiler baş ağrısı, zayıflık ve yorgunluk, kas ağrıları, terleme, kuru öksürük, iştahsızlık ve kilo kaybı, karın ağrısı, ishal veya kabızlık, döküntü ve aşırı şişmiş mide olarak kendini göstermektedir. Tedavide uygun antibiyotikler kullanılır. Korunma da özellikle el hijyenine çok dikkat edilmelidir. Tifo aşısı tam koruma sağlamaz ve tekrar aşılama gerektirir. Hastalığın yoğun görüldüğü bölgelere seyahatten en az bir hafta önce aşı olunmalıdır.
Poliomyelitis (Çocuk Felci)
Çok eski bir hastalık olan poliomyelitisin etkeni enterovirus (poliovirüs tip 1, 2 ve 3) cinsinden virüslerdir. Çocuk felci virüsü olarak da bilinir. Genellikle 5 yaşın altındaki çocukları etkiler. Bulaşma sindirim sistemi yoluyla olmaktadır. Hafif dönemde görülen klinik belirtiler hafif ateş, hâlsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, baş ağrısı, boğaz ağrısı ve boyun tutulmasıdır. Bu dönemde hasta tedavi edilmezse aseptik menenjit dönemi başlar. Gelişen komplikasyonlara göre semptomatik tedavi yapılır. Hastalıktan korunmanın tek yolu aşılamadır.
Hepatit A
Hepatit A virüsünde (HAV) etken, Heparnovirus ailesinden Picornavirus’tür. Kirlenmiş gıda, su veya nesnelerden fekal-oral yolla bulaşan bir karaciğer enfeksiyonudur. Genellikle görülen semptomlar ateş, bulantı ve kusmadır. Ateşli evre geçtikten sonra sarılık görülmeye başlar. Hafif hepatit A vakaları tedavi gerektirmez. Enfekte olan çoğu insan kalıcı karaciğer hasarı olmadan tamamen iyileşir. Temiz suya erişim imkânı sağlanmalıdır. Korunma tedbirlerinden özellikle el hijyenine çok dikkat edilmelidir. Aşılama ile korunma mümkündür.
Hepatit E
Hepatit E hastalığı etkeni Hepeviridae ailesinden Hepevirus denilen bir virüstür. Geçmişten günümüze kadar görülen büyük Hepatit E salgınları yağmur ve seller sonrası içme sularının kontamine olmasından kaynaklanmıştır. Klinik belirtiler hafif ateş, bulantı, kusma, deri döküntüsü, eklem ağrısı, hâlsizliktir. Tedavide kullanılan uygun bir ilaç veya aşı yoktur. Korunma için su kaynaklarının ve besinlerin hijyeninin sağlanması önemlidir. Hastalığın görülme ihtimali olan bölgelerde sular kaynatılarak kullanılmalı, gıdalar ise uygun pişirme yöntemleriyle tüketilmelidir.
Kolera
Kolera genellikle kirli su yoluyla yayılan, Vibrio cholera isimli bakterinin sebep olduğu, şiddetli ishal ve dehidrasyonla karakterize bir hastalıktır. Özellikle dışkı karışmış içme suları etkenin yayılmasında büyük rol oynar. Dehidratasyon durumunda destekleyici amaçla hipotonik solüsyonlar verilmektedir. Koleraya karşı tam koruma sağlayan bir aşı yoktur.
Dizanteri
Dizanteri, bazı bakteri veya parazit türlerinin neden olduğu kanlı ishaldir. En yaygın bakteriyel etkenler Shigella basillinin üyeleridir. Shigella’nın neden olduğu hastalık tablosuna basilli dizanteri denir. En yaygın parazitik etken ise amiptir ve E. Histolitika’nın neden olduğu hastalık tablosuna amipli dizanteri adı verilir. Bu iki tip dizanteri klinik olarak birbirine benzemektedir. Yeterli ve güvenli içme suyu olmayan ve el hijyenine dikkat edilmeyen ortamlarda fekal-oral yoldan hızla yayılma eğilimi gösterir. Uygun antibiyotik ve sıvı-elektrolit desteğiyle tedavisi mümkündür. Yaygın olarak kullanılan bir aşısı yoktur.
Besin Zehirlenmesi
Kimyasal maddeler, toksinler, tarım ilaçları, deterjanlar, parazitler, bakteriler, küfler ve mayalar gibi tüm infeksiyöz ya da non-infeksiyöz nedenler besin zehirlenmelerine neden olabilir.
Botulismus
Botulizmus, Clostridium botulinum adı verilen bakterilerden kaynaklanan toksinlerin neden olduğu nadir fakat ciddi bir durumdur. Toksinlerin ağız yoluyla alınması sonucu hastalık ortaya çıkar. Botulismus zehirlenmeleri üç farklı tipte görülebilir. Bunlar gıda botulismusu, yara botulismusu ve bebek botulismusudur.
Solunum Yoluyla Ulaşan Hastalıklar ve Korunma Yolları
Koronavirus Ailesi
Koronavirüsler (CoV), zarflı RNA virüsleridir. Orta Doğu Solunum Sendromu (Middle East Respiratory Syndrome, MERS-CoV) ve Ağır Akut Solunum Sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS-CoV) gibi ciddi enfeksiyonlara sebep olabilirler.
Covid-19 Hastalığı (SARS-CoV-2)
COVID-19’da yaygın görülen bazı semptomlar; ateş öksürük, yorgunluk, COVID-19’un erken belirtileri, tat veya koku kaybını içerebilir. COVID-19’da daha seyrek görülen bazı diğer semptomlar; Nefes darlığı veya nefes almada zorluk, kas ağrılar, titreme, baş, boğaz ve göğüs ağrısı, burun akıntısı, konjonktivit, bulantı, kusma, ishal, döküntüdür.
COVID-19’da görülebilen komplikasyonlardan bazıları; pnömoni ve nefes almada zorluk, organ yetmezliği, kalp sorunları, akut solunum sıkıntısı sendromu, kan pıhtıları, akut böbrek hasarı, ek viral ve bakteriyel enfeksiyonlardır.
Influenza (Grip)
Etkeni orthomyxoviridae ailesinden Influenzavirus’tur. A, B ve C olmak üzere 3 tipi vardır. İnfluenza A ve B tipi salgınlara, C tipi ise sporadik hastalıklara neden olur. İnfluenza A tipi virüsün konakçıları insan, kuş, domuz ve attır. İnfluenza B tipi virüsün konakçısı insandır. İnfluenza A farklı alt tiplere ayrılırken influenza B alt tiplere ayrılmaz. Öksürük, aksırık veya hapşırma ile etrafa saçılan virüslü damlacıklarla, hastayla direkt temasla veya virüs temas etmiş eşyalarla bulaşır.
Tüberküloz (Verem)
Tüberküloz hastalığının etkeni Mycobacterium tuberculosis’tir. M. tuberculosis çevre koşullarına oldukça dirençli bir bakteridir. Aktif tüberkülozda belirtiler vardır ve bulaşıcıdır. Belirtileri üç hafta veya daha fazla süren öksürük, kan veya mukus tükürmek, göğüs ağrısı, istenmeyen kilo kaybı, tükenmişlik hissi, ateş, gece terlemesi, titreme ve iştah kaybıdır. BCG aşısı ile korunma mümkündür.
Difteri (Kuşpalazı)
Difteri hastalığının etkeni bir bakteri olan Corynebacterium diphtheriae’dir. Hasta birey öksürük, aksırık, hapşırma veya konuşma ile sekresyonları havaya veya eşyalara bulaştırır. Klinik belirtiler boğaz ağrısı ve ses kısıklığı, lenf nodlarında şişme, zor nefes alma veya hızlı nefes alma, burun akıntısı, ateş ve titremedir. Bazen hiçbir belirti göstermeyebilir. Boğmaca ve tetanos aşılarıyla beraber uygulanan bu aşıya DTaP (difteri, tetanos, boğmaca) aşısı adı verilmektedir.
Pertussis (Boğmaca)
Boğmaca hastalığının etkeni Alcaligenaceae ailesinden Bordetella pertussis’dir. Kataral dönem bulguları hafif ateş, kuru öksürük ve nezledir. Tedavide oksijen desteği verilir ve antibiyotik kullanılır. Hastalıktan korunma aşılama ile mümkündür. Difteride bahsedilen DTaP aşısı uygulanmaktadır.
Varicella (Suçiçeği)
Varicella, varicella-zoster virüsünün (VZV) neden olduğu bir enfeksiyondur. Bulaşma öksürük, aksırık, hapşırma veya konuşma ile olmaktadır. Hastalıkla karakterize olan kabarcık döküntüsü dışında görülebilecek bazı semptomlar ateş, iştah kaybı, baş ağrısı, yorgunluk ve hâlsizliktir. MMRV aşısı measles (kızamık), mumps (kabakulak), rubella (kızamıkçık) ve suçiçeğine karşı rutin olarak uygulanmaktadır.
Measles veya Rubeola (Kızamık)
Paramyxoviridae ailesinden morbillivirus’un neden olduğu bir çocukluk çağı enfeksiyonudur. Bulaşma kızamık olan birinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması ile etrafa yayılan enfekte damlacıklarla olmaktadır. Kızamık belirtileri; ateş, kuru öksürük, burun akıntısı, boğaz ağrısı, iltihaplı gözler, 1-2 mm çapında küçük beyaz lekeler ve deri döküntüsüdür. Aşılamada suçiçeğinde bahsedilen MMRV veya MMR aşısı uygulanmaktadır.
Mumps (Kabakulak)
Etken Paramyxovirus ailesinden bir virüstür. Hastalık genellikle asemptomatik seyreder. Hastalıkta tipik belirti enfeksiyon nedeniyle tükürük bezlerinin birinde veya birden fazlasında, tek taraflı veya iki taraflı oluşan şişliklerdir. Aşılamada suçiçeğinde bahsedilen MMRV veya MMR aşısı uygulanmaktadır.
Tonsilit (Bademcik İltihabı)
Tonsil yani bademcik denen lenfoid dokunun enfeksiyonuna tonsilit denir. Enfeksiyonun etkeni beta mikrobu olarak bilinen Streptococcus pyogenes veya virüslerdir. Bulaşma solunum yoluyla olur. Antibiyotik tedavisinin yanında semptomları gidermeye yönelik ağrı kesici, ateş düşürücü, boğaz pastilleri ve bol sıvı takviyesi gibi destek tedaviler de uygulanır. Viral tonsillite ise sadece destek tedaviler uygulanır.
Kızıl
Kızıl hastalığı Streptococcus pyogenes tarafından üretilen A, B veya C tipi toksinlerin neden olduğu bakteriyel bir hastalıktır. Genellikle tonsilit veya deri enfeksiyonları ile beraber görülür. Kızıl hastalığına karşı etkili bir aşı bulunmamaktadır. Semptomlara yönelik uygulamalar ve antibiyotik tedavisi uygulanmaktadır.
Deri ve Mukoza Yoluyla Bulaşan Hastalıklar ve Korunma Yolları
Lepra (Cüzzam)
Lepra hastalığının etkeni Mycobacterium leprae bakterisidir. Duyu kaybı, ciltte renk kaybı, terleyememe ve nadiren ağız içi lezyonlar görülebilir. Korunmada etkin bir aşısı yoktur.
Tetanos
Tetanos, toksin üreten Clostridium tetani bakterisinin neden olduğu ciddi bir sinir sistemi hastalığıdır. Hastalık, özellikle çene ve boyun kaslarında görülen kas kasılmalarıyla karakterizedir. Tedavide uygun antibiyotikler ve korunma amaçlı aşı uygulanmaktadır. Difteri, boğmaca ve tetanos aşılarının kombine olarak yapıldığı aşılama programı vardır. Bu amaçla difteride bahsedilen DTaP aşısı uygulanmaktadır.
Rabies (Kuduz)
Kuduz hastalığının etkeni Rhabdoviridae ailesinden Lyssavirus’tur. Hayvandan insana bulaşma ısırma, tırmalama, açık yara veya mukozanın yaranması ile olmaktadır. Semptomları hâlsizlik, iştahsızlık, bulantı, baş, boğaz ve karın ağrısıdır. Isırılan bölgede genellikle uyuşma, kaşıntı ve yanma hissi olur. Görsel ve koku halüsinasyonları görülebilir.
Trahoma
Trahomanın etkeni Chlamydia trachomatis’tir. Trahoma çok bulaşıcı olan bakteriyel bir göz hastalığıdır. İlk dönemde gözde hafif sulanma ve göz içinde kum batması hissi vardır. İkinci dönemde göz içinde kum batması hissiyle beraber kanlanma ve ağrı görülür.
Bazı Önemli Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve Korunma Yolları
Hepatit B
Hepatit B virüsünün (HBV) etkeni Hepadnavirus olan bir DNA virüsüdür. Virüs parenteral yolla ve enfekte kan, tükürük, semen gibi vücut sıvılarıyla temas sonucu
bulaşabileceği gibi gebelik döneminde anneden bebeğe geçebilir. Genellikle görülen belirtiler karın ağrısı, koyu renk idrar, ateş, eklem ağrısı, iştah kaybı, mide bulantısı, kusma, zayıflık, yorgunluk, cildin ve göz beyazlarının sararmasıdır. Aşılama ile korunma mümkündür.
Hepatit C
Hepatit C virüsünün (HCV) etkeni Flavivirus ve Pestivirus olmakla beraber Flaviviridae ailesinin yeni bir üyesi olarak sınıflandırılan bir RNA virüsüdür. Bulaşma kontamine kan, cinsel temas ya da anneden bebeğe geçiş yoluyla olmaktadır. Klinik belirti ilk aşamalarda gözlenmez. Akut hepatit C enfeksiyonu her zaman kronikleşmez ve antiviral tedaviye iyi yanıt verir. Belirtileri yorgunluk, hâlsizlik, mide bulantısı, ateş, kas ağrıları ve sarılıktır.
Bazı Önemli Zoonoz Hastalıklar ve Korunma Yolları
Antraks (Şarbon)
Antraksın etkeni kapsüllü bir bakteri olan Bacillus anthracis’tir. Çoğunlukla sığır, koyun ve keçi gibi hayvanlardan insanlara bulaşmaktadır. Semptomları kabarık kaşıntılı şişlik, boğaz bölgesindeki lenf nodlarında büyüme, ateş ve baş ağrısıdır. Tedavide antibiyotiklerden faydalanılabilir. Hastalıktan korunmak için aşılama mevcuttur.
Plague (Veba)
Vebaya neden olan bakteri olan Yersinia pestis’tir. Etkenin insanlara bulaşma yolları; enfekte kemirgenlerde bulunan pirelerin (xenopsilla cheopis) insanları ısırmasıyla, enfekte hayvanların dışkısına temasla, pulex irritans denen insan pireleriyle ya da veba hastası olan kişinin öksürük, hapşırık veya konuşmasıyla ortama saçılan enfekte damlacıklarladır. Tedavide etkili olarak kullanılan antibiyotik streptomisindir. Bunun dışında gentamisin, kloramfenikol, trimetoprim-sülfametaksazol veya tetrasiklin de kullanılabilir. Vebaya karşı henüz güvenli ve etkili bir aşı bulunamamıştır.
Avian Influenza (Kuş Gribi)
Etken influenza A virüsünün alt tiplerinden biri olan H5N1’dir. Genelde kanatlılarda enfeksiyona yol açan virüs enfekte hayvanla yakın temasta bulunan insanlarda da görülebilir. Hastalarda yüksek ateş, boğaz ağrısı, hâlsizlik, nefes darlığı ve ishal görülebilir. Tedavide antiviral ilaçlar uygulanmaktadır. Destekleyici olarak oksijen tedavisi uygulanabilir.
Tularemi
Hastalığın etkeni soğuk ve nemli ortamlarda yaşayan fakat güneş ışığı ve yüksek ısıya dayanıksız bir bakteri olan Francisella tularensis’tir. İnsanlara bulaşma enfekte hayvanların vücut sıvılarının bütünlüğü bozulmuş deriye direkt temasıyla, enfekte hayvan tarafından doğrudan ısırılmayla, enfekte su ve yiyeceklerin tüketilmesiyle, kene ya da sinek ısırığıyla veya enfektif aerosollerin solunmasıyla olmaktadır. Klinik olarak ani başlayan ateş, üşüme baş ve karın ağrısı, ishal, bulantı, kusma, hâlsizlik ve yorgunluk görülür.
Toksoplazmozis
Toksoplazma gondii parazitinin neden olduğu ve tüm dünyada yaygın olarak görülen Toksoplasmozis, insanlar dahil tüm memelilerde ve kanatlı hayvanlarda enfeksiyona neden olmaktadır.
Bruselloz (Malta Humması)
Bruselloz, brusella bakterilerinin neden olduğu zoonotik bir hastalıktır. Etken hayvanlardan insanlara direkt veya indirekt şekilde bulaşabilir. Hayvan türlerine özgü aşılar bulunmaktadır. Hayvanları kitleler hâlinde aşılayarak bağışıklık sağlanması amaçlanmaktadır. İnsanlar için uygun ve etkin bir aşı yoktur.
Vektörlerle Bulaşan Hastalıklar ve Korunma Yolları
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
Etkeni Bunyaviridae ailesinden Nairovirus olan kene ısırmasıyla bulaşan Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ciddi morbidite ve mortalite ile karakterize zoonoz bir hastalıktır. En yaygın semptomlar ani başlayan ateş, titreme, kas, karın baş ağrıları ve kusmadır. İlerleyen günlerde hematom, ekimoz, melena, hematüri, burun kanaması, vajinal kanama, bradikardi, trombositopeni ve lökopeni görülebilir. Tedavide antiviral ilaçlar kullanılmaktadır. Ayrıca destek amaçlı sıvı elektrolit takviyesi yapılmaktadır.
Leishmaniasis (Tatarcık Humması)
Leishmaniasis, enfekte dişi tatarcık sineklerinin (phlebotomus spp.) ısırması ile insanlara bulaşan hücre içi bir parazitin neden olduğu tropikal ve subtropikal bir hastalıktır. Genellikle görülen belirti kişilerin derilerinde yaralar oluşmasıdır.
Malaria (Sıtma)
Genellikle tropikal bölgelerde görülen sıtma, Anofel cinsi sivrisineklerin dişilerinin insanlardan kan emmesi sırasında Plasmodium cinsi parazitleri insanlara bulaştırmasıyla görülür. Ataklar genellikle titreme ile başlar, ardından yüksek ateş ve terleme görülür. Daha sonra hasta normale döner. Zamanında tedavi edilmezse öldürücü olabilir. İlaçla tedavi mümkündür.
Bulaşıcı Hastalıkların Bildirimi
Bulaşıcı hastalıkları araştırmak ve böylece enfeksiyonların yayılmasını önlemek amacıyla bazı bulaşıcı hastalıkların yetkili kurumlara bildirilmesi zorunlu hâle getirilmiştir.
Türkiye’deki Bildirimi Zorunlu Hastalıklar ve Bildirim Sistemi
Sağlık Bakanlığı tarafından 4 Mayıs 2019 tarih ve 30764 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıkların sınıflandırılması Tablo 6.1’de yer almaktadır.