James’in “ben” teorisindeki benliği, yani bilen olarak Benlik ve Benlik Kavramının Kısa Tarihçesi “ben”i kavramlaştırmak, bilinen olarak benliği
İnsanların bir benliği olduğu düşüncesi 16. yüzyıla (“beni/bana”) kavramlaştırmaktan daha zordur. James’a dayanır. 16. yüzyıldan önce İnsanlar yaşadıkları toplumun göre, duygular, düşünceler, imgeler, fikirler, hisler sürekli bir parçası olarak aile, yaşanılan yer gibi toplumsal farkında olmadığımız biçimde zihnimizin arka planında konumlarına bağlı olarak tanımlanırlardı ve zaten bundan akar. Bu akış hâlinde olmaya James “geçişlilik” adını fazlasına da ihtiyaç duyulmaz, insanın “içinde” bir verir. Bu geçişlilik sayesinde, birçok deneyim yaşarız, yerlerde bir benliği olduğu üzerinde düşünülmezdi. hayat sürer ve tüm değişimlere rağmen “ben” aynı kalır.
16. yüzyılda ortaya çıkan bu değişimi ortaya çıkaran Sosyal psikolojide James’in “beni/bana” teorisiyle ilgili toplumsal ve tarihsel koşullar, sekülerleşme, sanayileşme, deneysel çalışmalar yapılabilmekteyken, bilen benliği, aydınlanma ve psikanalizdir. Toplumların dinin tüm hayatı “ben”i, deneysel olarak çalışmak mümkün değildir. düzenlediği bir yaşam anlayışından uzaklaşmaları olarak tanımlanabilecek sekülerleşme (sekülerleşme dinsizlik Mead’in Sosyal Benlik Teorisi: Sosyal psikolojiye değildir) nedeniyle, insanlar arzu, ümit ve beklentilerini sosyolojik yaklaşım getiren George Herbert Mead, Alman öteki dünyaya bırakmak yerine bu dünyada gerçekleştirmek gestalt psikolojisi ekolünden etkilenmiş, bütün hayatı için çaba harcamaya başlamışlardır. Sanayileşmenin boyunca temelde bireysel zihin ve toplum arasındaki başlaması, daha önce toprağa bağlı ve geniş aile biçiminde gerilimi çözmekle uğraşmıştır. Hem Darwinizmden hem yaşayan insanların bu yaşam formunu değiştirmesine yol de Almanya’da bulunduğu sıralarda völkerpsikolojiden açmış ve insanlar yaşamlarını sürdürmek için fabrikalarda (halk psikolojisi) de etkilenen Mead, benliğin üç temel çalışmak üzere bir yere gitmeye başlamışlar ve bu belirleyenle nasıl açıklanabileceği üzerinde çalışmıştır. hareketlilik benlik ve kimlik konusu üzerinde düşünmeyi de Bunlar:
beraberinde getirmiştir. Avrupa’da başlayan ve aydınlanma • İnsan evrimi adı verilen olgu, insan aklının merkeze konduğu ve insan • Bireyin kendi gelişimi aklı sayesinde toplumların kendilerini, yani benlik ve • Toplumsal güçler ve süreçlerdir. kimliklerini geliştirebilecekleri bir toplum yaratacaklarına olan inancı kapsar. 18. yüzyılın sonunda gerçekleşen Mead, dilin bu üçünün işleme sürecine sembolik olarak Fransız ve Amerikan devrimlerinin ortaya çıkışında bu aracılık ettiğini ileri sürmüştür. Mead’e göre benlik, sosyal inancın rolünün olduğu söylenebilir. Freud’un geliştirdiği etkileşimle inşa edilmektedir. bu etkileşim de sembolik psikanaliz kuramına göre, kim olduğumuz ya da nasıl bir olana, yani dile dayanmaktadır. Dil geniş anlamda çok benliğe sahip olduğumuz bilinç dışındaki karmaşık ve zengin anlamlara sahip sözcükler kadar, sözel olmayan dinamik ruhsal süreçler tarafından belirlenmektedir. ipuçlarını da içerir. Sosyal etkileşim süresince insanlar kendileri hakkında anlayış geliştirmek için ötekinin rolünü Sosyal Psikolojide Benlik Kavramının Tarihsel Kökleri de varsaymak zorundadırlar. Bu yüzden Mead için insan
Sosyal psikoloji, 19. yüzyılın sonundan itibaren benliği bilinci, başkalarıyla ilişkili olan benliğin farkında kavramlaştırmaya başlamıştır. Sosyal psikolojideki benlik olmaktır. Ve bu nedenle de insan bilinci temel olarak kavramının iki önemli tarihsel kökü, James’in “ben” ve sosyal bilinçtir. Mead’in benlik kavramlaştırması “beni/bana” teorisi ve Mead’in sosyal benlik teorisidir. Cooley’in “ayna benlik” kavramıyla çok benzerdir. Ayna “Ben” ve “Beni/Bana” Teorisi: William James benliğin benlik, benlik kavrayışımızın, kendimizi başkalarının bizi iki yönünü ayırt etmiştir: Benliğin “beni/bana” kısmı, gördüğünü düşündüğümüz gibi görmekten kaynaklanması bilinen benliktir. Benliğin bu kısmına, kişi kendisine anlamına gelir.
dönüp bakabilir. Diğeri “ben”, bilen benliktir. James Deneysel Sosyal Psikolojide Benlik- Kavramı bilinen benliği, yani benliğin “beni/bana” olan yönünü üç temel ögeye ayırır: William James’in benliği yeni gelişmekte olan psikoloji disiplininin merkezî bir kavramı olarak kurmasının • Maddi ardından 1950’lere kadar bu konuda herhangi bir gelişme • Toplumsal gözlenmemiş, bu tarihten sonra ise binlerce ampirik • Manevi (spiritüel) çalışma yapılmıştır.
James’e göre maddi benlik kişinin sadece bedenini değil, William James’in terminolojisindeki nesnel benlik, elbiselerini, evini, mal varlığını, sahip olduklarını, eserlerini modern sosyal psikolojide benlik-kavramı olarak kapsar. James sosyal benliği diğerleri tarafından bir tanınma adlandırılmaktadır. Bu benlik, bireyin bir nesne olarak meselesi olarak ele alır. Kişinin, diğerlerinin saygı ve ilgisi kendisine dönüp kendi hakkında düşündüklerinin ve olmadan anlamlı bir benlik oluşturması mümkün değildir. hissettiklerinin toplamını ifade eder. Başka bir tanımda da James’e göre birden fazla sosyal benlik vardır. Kişi farklı benlik-kavramı kişinin kendi kişilik özellikleri hakkındaki insanlara farklı sosyal benliklerini gösterir. James için inançlarının toplamı olarak görülmüştür. Benlik- manevi (spiritüel) benlik kişinin tüm bilinç durumlarını, kavramının duygulanımsal ve eyleme yönelik boyutları da psişik potansiyellerini ve eğilimlerini kapsar. Kişinin, olduğu için, kendimiz ya da kendi kişiliğimize dair bu bildiği hâliyle benliğinin çekirdeğini oluşturur. bilgi ya da inançlarla ne yaptığımız dikkate değerdir. Yani
bu bilgi ya da inançları nasıl değerlendirdiğimiz ve Özel benlik-farkındalığı, kişinin kendi içinde, kendi bunlarla eylemlerimize nasıl yön verdiğimiz de önemlidir. düşünceleri, duyguları ve benlik değerlendirmelerinin Benlik kavramının üç boyutu: farkında olması demektir. Kamusal benlik farkındalığı ise kişinin başkaları tarafından görünen özelliklerine (örneğin • Bilişsel (düşünce ile ilgili olan) yönü, fiziksel görünüşüne) ve davranışlarına odaklanmasıdır. Bu • Duygulanımsal ya da güdüsel yönü, kişilerin başkalarının etkisine daha açık olduğu, daha • Davranışlarımızla ilgili olan yönüdür. kolay ikna edilebilecekleri ileri sürülür.
Benlik-Bilgisi: Benlik hakkında bilgi edinme insanların Benlik- Algısı Teorisi: 1970’lerin başında Bem tarafından dikkatlerini kendilerine çevirmeleriyle başlar ve insanların önerilen benlik-algısı teorisine göre, insanlar başka kendileri hakkında kavramlar ve fikirler oluşturmalarıyla insanlar hakkında nasıl bilgi ediniyor ve onları gelişir. tanıyorlarsa kendileri hakkında da aynı biçimde bilgi
Benlik Farkındalığı (Öz Farkındalık): Benlik-farkındalığı toplayıp kendilerini tanırlar.
kişinin kendine dönmesi, dikkatini kendi üzerine Benlik-algısı teorisinin en ünlü uygulaması aşırı odaklamasıdır. haklılaştırma etkisidir. Temelde insanlar bir şeyi ya
Benlik-farkındalığı kendimizi fark ettiğimiz ya da kendi hoşlandıkları için (içsel güdülenme) ya da yaptıkları o şey üzerimize düşündüğümüz bir durumdan fazlasıdır; bu karşılığında ödül aldıkları için (dışsal güdülenme, örneğin sürecin olumlu ya da olumsuz sonuçları vardır. Yani her para) yaparlar. Eğer kişi bir aktiviteyi hoşlandığı için ve benlik-farkındalığı yaşadığımızda içine girdiğimiz ödüllendirildiği için yapıyorsa bu eylem aşırı psikolojik durum, aynı zamanda kendimize dair yaptığımız haklılaştırılmış bir eylem hâline gelmektedir. Yani o değerlendirmeleri de içerir. Örneğin aynaya baktığımızda eylemi yapmak için kişinin birden çok nedeni var orada sadece kendimizi görmekle kalmayız. Bu en basit demektir. Bu tür durumlarda dışsal güdülenme kaynakları benlik farkındalığı durumunda bile “saçım darmadağın, bu daha ağır basmaya başlar ve kişi yavaş yavaş o eylemi tişört bana yakıştı ya da kilo alıyorum galiba” gibi sadece dışsal ödülleri almak için yaptığını düşünmeye kendimize dair bir dizi değerlendirme yaparız. Bu, her başlar ve bu yüzden o eyleme olan ilgisi ya da isteği benlik-farkındalığı içine girdiğimiz durumda otomatik kaybolur.
olarak o an içinde bulunduğumuz fiziksel ve ruhsal durumu Sosyal Karşılaştırma Teorisi: Festinger’in kişinin fikir ve ya da sergilediğimiz davranışı içsel standartlarımızla yeteneklerini değerlendirmek için kendini benzer karşılaştırmak anlamına gelir. Standartlar bir şeyin nasıl başkalarıyla kıyasladığını iddia ettiği teoridir. sosyal daha iyi olabileceğine ya da daha iyi olması gerektiğine dair karşılaştırma teorisi, başkaları ve kendimiz arasında fikirlerdir. İdealler, hedefler, beklentiler (bunlar kendimize spesifik bir ilişki önererek başkalarının bu inşa sürecinde ya da başkalarına ait olabilir), normlar, yasalar, bir duruma nasıl rol aldığına dair bir bakış sunmaktadır. ya da bir yeteneğe ya da bir özelliğe ilişkin ortalamalar, geçmişte ya da şimdiki zamanda söz konusu Sosyal karşılaştırma teorisinin temel öncülleri şunlardır:
özellik/beceri/yetenek vb. nin düzeyi ve daha pek çok şey 1. İnsanların kendi fikir ve yeteneklerini standardı oluşturabilir. Standartla karşılaştırma insanları, değerlendirme güdüsü vardır. standardı yakalama konusunda güdüler. Benlik- 2. Bireyler, kendi yetenek ve fikirlerini farkındalığını artırmak performansı ve sosyal olarak arzu değerlendirecek zemin yok ise, kendi fikir ve edilen davranışları artırabilir. Ancak, değerlendirme sonucu yeteneklerini başkalarının fikir ve yetenekleri ideal olana ya da olması gerekene uymuyorsa benlik- (performansları) ile karşılaştıracaklardır. farkındalığı kısa süreli öz güven düşüklüğüne yol açabilir. 3. Kişinin kendisiyle başka birini kıyaslama eğilimi, İnsanlar, olanla olması gereken arasındaki bu açığı o kişi ile kendisi arasındaki fark fazlaysa kapatacaklarını düşünüyorlarsa davranışlarını buna göre azalacaktır. şekillendireceklerdir. Ama eğer bunu yapamıyorlarsa benlik-farkındalığı durumundan çıkmak, yani kendileri Bu varsayımların iki önemli sosyal psikolojik sonucu hakkında düşünmekten uzaklaşmaya çalışacaklardır. Bazı vardır. İlki, bireyin kendini anlamaya dönük ihtiyacı davranış örüntüleri benlik-farkındalığı deneyiminden başkalarıyla, özellikle de benzer başkalarıyla ilişkilenmek kaçınmakla ilişkilendirilebilir. Alkol kullanımı buna bir ve etkileşmek için en büyük motivasyon hâline örnek olarak verilebilir. Hatta intihar gibi görünen bazı gelmektedir. İkincisi, bireyin kendine dair yaşadığı davranışların da temelde acı verici benlik-farkındalığı belirsizlik ne kadar fazlaysa diğer insanlardan gelen etkiye deneyiminden bir kaçış olarak görülebileceği o kadar açık ya da duyarlı hale gelmesidir.
belirtilmektedir. Araştırmalar sonucu benlik-farkındalığının Benlik-Şemaları iki kategoriye ayrılabileceği ileri sürülmüştür: Benlik-kavramının bilişsel (zihinsel) yanını benlik- 1. Özel benlik-farkındalığı (özel benlik-bilinci) şemaları oluşturur. Zihnin bilgi işleme sürecinde bilgiyi 2. Kamusal benlik-farkındalığı (kamusal benlik- yapılandırma mekanizması olarak kavramlaştırılan şema, bilinci) sadece diğer insanlar, gruplar, olaylar vb. değil, kendi
benliğimize dair bilgiyi de organize eden bir zihinsel
yapıdır. Diğer bütün şemalar gibi benlik-şemaları da Farklı benlik şemalarının olması, her farklı durumun, kişinin önceki deneyimlerine dayanır, şimdi ne olduğuna farklı bir benlik şemasını aktive etmesi ve bu kadar çok dair anlayış geliştirmesini ve geleceğe ilişkin benlik şemalarının olması hangisinin ‘gerçek’ benliği beklentilerini oluşturmasını sağlar. temsil ettiğine dair bir soruyu akla getirmek gibi sonuçlar doğurur. İnsanların içinde öylece sabit duran ve İnsanlar kendilerini genelde birtakım fiziksel, psikolojik keşfedilmeyi bekleyen bir benlikten söz etmek mümkün ve sosyal özelliklerle tanımlar. Bunlar örneğin demokrat değildir. ya da muhafazakâr olma, içedönük ya da dışa dönük olma, kadınsı ya da erkeksi olma, bağımlı ya da bağımsız olma Benlik-kavramının farklılaşma derecesi benlik- gibi özellikler olabilir. Ancak hangi özelliğin bir insanın karmaşıklığı olarak adlandırılmıştır. Buna göre, eğer bir benlik-kavramı için çok belirgin ya da temel bir öneme kişi farklı ortamlarda kendini az çok aynı özelliklerle sahip olduğu kişiden kişiye değişir. Örneğin Ayşe tanımlayabileceğini düşünüyorsa bu kişinin benlik- kendinin nasıl bir kadın olduğu konusunda çokça kafa karmaşıklık düzeyi düşük, eğer kişi farklı sosyal yoruyorsa Ayşe, kendi cinsiyeti konusunda şematik bir ortamlarda kendisini farklı düşünüyor ya da farklı benlik- insandır. Zeynep bambaşka yaşam deneyimlerinden imgesine sahip ise bu kişinin benlik-karmaşıklık düzeyi geçmiş biri olarak kendini birincil olarak kadın olma yüksektir. Benlik-karmaşıklık düzeyinin insanların stresli temelinde tanımlamıyorsa, kendini bir kadın olarak olaylarla başa çıkmasında önemli bir rolünün olduğu tanımlama konusunda Zeynep aşematik bir insandır. düşünülmektedir.
Benlik-şemalarının kişi için pek çok işlevi vardır. İnsanlar: Benlik Saygısı (Öz Saygı)
1. Kendi benlik-şemalarına uygunluğu olan, Benlik saygısı, kişinin kendi kişisel değeri hakkında kendileriyle ilgili konularda hızlı yargıya olumlu ya da olumsuz hissetmesidir. Benlik-kavramının ulaşırlar. çoklu benlik-şemalarından oluşması gibi benlik-saygısı da 2. Benlik-şemalarına uygunluğu olan geçmiş tek boyutlu değildir. Kişi, benliğinin bazı yanlarını olumlu olayları hızlı bir biçimde hatırlayabilir ve olarak değerlendirirken, bazı yanlarını daha az olumlu ya yorumlayabilirler. da olumsuz olarak değerlendirebilir. Örneğin bir öğrenci 3. Benlik-şemalarıyla tutarlı olan bilginin daha çok okul performansıyla ilişki şemasını olumlu farkındadırlar ve bu tür bilgiye daha çabuk tepki değerlendirirken kilosu ve beden tipiyle ilgili şemasını verirler. olumsuz değerlendirebilir. Aslında herkesin benlik- saygısının azaldığı, yani benliğini görece daha az değerli Bir bilginin benlik-şemasıyla ilişkili olduğu zaman daha bulduğu dönemler olabilir. Ama bunun yanında, sürekli kolay hatırlanması, benlik-referansı adı verilen etkiyle olarak benlik-saygısı düşük olan kişiler vardır ki bu daha ilişkilidir. Örneğin gidip gördüğünüz bir yerin detaylarını ciddi bir durumdur. Böyle bir durumun fiziksel hastalık ve hatırlama olasılığınız, aynı yeri fotoğrafta gördüğünüz bazı psikolojik rahatsızlıklar gibi ciddi sonuçları olabilir. durumdakinden çok daha fazladır. Yüksek benlik-saygısı, kişisel teşebbüsü ya da bir Benlik-şemaları sadece şimdiki zamana ait bilgiyi değil, etkinliğe önayak olmayı, inisiyatif alma özelliğini gelecekteki benliğe ilişkin olası tahmini bilgileri de içerir. destekler. Yüksek-öz saygının kendini iyi ve mutlu Olası benlikler, kişinin benlik- şemalarının gelecekte hissetmeye katkı yapar. Yüksek benlik-saygısının bu iki kendisinin nasıl biri olacağına dair tahmini bilgileri sonucu çok çeşitli formlar alarak karşımıza çıkabilir. içermesidir. Örneğin gelecekte kendinizi başarılı ve Başarısızlık karşısında pes etmemek ve stresli olaylar kariyer yapan biri, evlenmiş ve çocukları olan biri vb. mi karşısından dayanıklı olmak gibi örnekler verilebilir. görüyorsunuz? Olumlu olası benlikler kişiye motivasyon sağlayarak bugünkü performansı arttırıcı bir etki yaparken, İcra Eden (Yürütücü) Benlik olumsuz benlikler bir bariyer işlevi görerek performansı Benliğin davranışsal boyutu, benliğin ne yaptığı, dünya ve düşürebilir. kendisi üzerinde nasıl etki yaptığını içerir. Özellikle
Benliğin çeşitli yönleri için farklı farklı benlik-şemaları 2000’den bu yana benlik-düzenlemesi adı verilen olgu vardır. Özetle tek bir benlik-şemasından değil ama çoğul büyük bir çalışma alanı hâline gelmiştir.
olarak benlik-şemalarından söz etmek gerekir. Çoklu Benlik- Düzenlemesi: Benliğin kendisini veya içinde benlik-şemalarından ya da çoklu sosyal özdeşleşmelerden bulunduğu durumları değiştirme ya da dönüştürme söz ettiğimizde pek çok benliğimiz varmış gibi kapasitesini ifade eder. Benlik normlar, hedefler, idealler algılanabilir. Çoklu benlik-şemaları, birden çok benliği ya da kurallarla temsil edilen standartlara erişmek için değil, benliğin farklı yönlerini ya da farklı benlik benlik-düzenlemesi yapar. Benlik-düzenlemesi düşünce ve versiyonlarını temsil etmektedir. Çoklu benlik- duyguları kontrol altına alma, dürtü kontrolü, problemli şemalarımız olsa da herhangi bir verili anda sadece çok azı davranışın sınırlandırılması ve performansın optimize bilinçte ya da dikkatin odağındadır. O anda odak edilmesi gibi farklı alanları kapsar. Benlik düzenlemesi noktasında olan bu benlik-bilgisi bölümüne fenomenal bazen, kendini kontrol altında tutma kavramının yerine benlik adı verilmektedir. kullanılsa da, benlik-kontrolü sadece bilinçli, çaba
harcanan süreçlere işaret ederken benlik-düzenlemesi
bunların yanı sıra bilinçli olmayan ya da otomatik sevilmek amacıyla onlar üzerinde iyi izlenim bırakmak düzenleyici süreçleri de içerir. güdüsüdür. İzlenim yönetimi olarak da bilinen bu olguya stratejik benlik-sunumu adı verilmektedir. Benlik-düzenlemesi bir süreçtir ve bu sürecin üç önemli bileşeni vardır: Standartlar, kendini-izleme ve irade. Genel olarak stratejik benlik sunumunda iki genel “Düzenleme” terimi sadece değişiklik yapmak değil, “ne stratejiden söz edilmektedir: Yağ çekme ve kendini- olmalı ya da ne olmamalı”ya bağlı bir ideale ulaşmak için yükseltme. Yağ çekme genellikle yüksek statülü kişilerde yapılan bir değişikliktir. Bu, “ne olmalı ya da ne kullanılan bir stratejidir. Kişi kendisini beğendirmek için olmamalı”ya ilişkin görüşlerimiz, kendi standartlarımızı karşısındaki pohpohlar ve över. İkinci strateji kendini- oluşturur. yükseltme adı verilen davranış biçimidir. Kişinin başkalarına kendi yeterliliğini gösterme ya da onları bu Benlik-düzenlemesine harcanan enerji ve dolayısıyla konuda ikna etme girişimidir. Bu, genellikle kişinin kendi benlik-düzenlemesinin başarılı ya da başarısız olması, hakkında olumlu şeyler söylemesi ya da olumlu kişinin davranışını düzenlediği standardı ne kadar gösterecek davranışlar yapmasıyla gerçekleştirilir. Bu benimsediğine bağlıdır. Standart, kişinin ulaşmak istediği strateji dikkatli kullanılmazsa kişi kibirli ya da güvensiz ya da uzaklaşmak istediği türden davranışlar olarak ikiye biri olarak da algılanabilir. ayrılabilir. Olumlu olanlar ulaşılmak istenen ideallerdir ve benlik-düzenlemesi benliğin o andaki durumu ile bu ideal Stratejik benlik-sunumunun yanı sıra ikinci tür bir benlik- arasındaki farkı kapatmaktır. Örneğin diyet yapan bir sunumu dışavurumcu-benlik sunumudur. Stratejik benlik- kişinin hedefindeki belirli bir kilo bir standardı temsil eder sunumunun altında yatan güdü, başkaları üzerinde olumlu ve kişi o kiloya gelene kadar kilo vermek için uğraşır. izlenim bırakmakken dışavurumcu benlik-sunumunda Olumsuz standartlar kişinin o standartla eşleşmekten kişinin davranışlarıyla, yaptıklarıyla kendi benlik- kaçınmak için uğraştığı türden davranış biçimleridir. kavramını kanıtlama ve geçerli kılma çabası vardır. Yalancılık, alkol, sigara ve madde bağımlılığı vb. Burada başkaları aracılığıyla kişinin yine dönüp kendi durumlar olumsuz standarda örnek olarak verilebilir. Bu benliğiyle uğraşması söz konusudur. Buna benlik- standartlar teşvik yönelimli ve önleme yönelimli olarak da doğrulaması adı da verilmektedir. Bu güdü güçlü bir anlaşılabilir. Olumlu diye anılan standartlar teşvik güdüdür çünkü kişilerin benlik-kavramının, başkaları yönelimli ve olumsuz olarak anılanlar önleme yönelimli tarafından doğrulanmazsa bir değeri yoktur. İnsanlar sizin olanlardır. Benliğin düzenlenmesi süreci, hedeflerin iyi bir ressam olduğunuzu bilmezlerse iyi bir ressam (standartların) lüks ya da gereklilik olarak görülmesinden olmanızın bir anlamı kalmaz. İnsanların kendi benlik- de etkilenmektedir. Teşvik yönelimli düzenlemede hedef, kavramlarını doğrulayan bilgileri daha çok hatırladıkları bireyin kendini geliştirmesi için birçok alternatiften biri ve kendi benliklerini geçerli kılacak ya da doğrulayacak olarak görülür (yani bir lüks olarak görülebilir), oysa insanlarla sosyal etkileşimlere girme eğiliminde oldukları önleme yönelimli benlik düzenlemesinde ulaşılmak gözlenmiştir. istenen hedef bir gerekliliktir.
Benlik düzenlemesinin ikinci bileşeni, davranış düzenlemesinin izlenmesidir. İnsanlar benlik-kontrolünü geliştirmek istediklerinde, en etkili ilk adım, izleme yolları geliştirmektir. Eğer diyete başladıysanız, günlük kilonuzu yazmak, belli sürelerde ne kadar yol kat ettiğinizi kaydetmek vb. bu yollar arasında sayılabilir.
Benlik-düzenlemesinin üçüncü bileşeni irade ya da daha doğru bir deyişle irade gücüdür. Bu, benliği değiştirme kapasitesini ifade eder. Halk arasında da kullanılan bu terimin psikolojik geçerliliği vardır. Bu bağlamda benlik, kısmen de olsa benlik-kontrolü eylemleri süresince bir kısmının harcandığı bir enerji kaynağı olarak görülebilir.
Benlik- Sunumu (Öz Sunum): Kişi başkalarıyla ilişkilerinde de benlikle ilgili değişiklikler yapabilir. Sosyal psikolojide bu olguya benlik-sunumu adı verilmektedir. Benlik-sunumu, kişinin başkalarının kendi hakkındaki düşüncelerini şekillendirmeye çalışması ve başkaları aracılığıyla kendi hakkında düşüncelerini şekillendirmesi sürecidir.
İnsanların benlik sunumuyla ilgilenmelerinin nedenlerinden biri, güç kazanmak, insanların sempatilerini kazanmak, onlardan onay almak ve onlar tarafından