Sosyal Psikoloji I — Ünite 2 Soru-Cevap

Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.

Bilgi-İşleme Modeli: İnsanları bilginin alıcısı ve işleyicisi olarak temsil eden bir modeldir. Bu modelde sosyal deneyim ve eylem, yeni bilginin algılanma ve var olan bilgiye asimile edilme biçiminin bir sonucu olarak görülür.

Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.

Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.

Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme
(hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.

Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.

Zihinsel Temsil: Bir gerçek nesneye (kişi, kavram ya da nesne gibi) işaret eden ya da onu temsil eden bir zihinsel nesnedir (düşünce, inanç, tutum gibi). Ayrıca nesnelerin zihinde depolanma ve etki etme biçimleridir.

Kontrollü Süreç: Bilginin kasıtlı, bilinçli ve stratejik bir biçimde işlenmesidir.

Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.

Şema: Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir.

Kişi şemaları kişilik özelliklerine ya da kişi prototiplerine ilişkin soyut kavramsal yapılardır.

Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır.

Sosyal Kategorileştirme: Ortak özelliklerine dayanarak insanları gruplar halinde sınıflandırmaktır.

Muhasebeci modeli: Şemada yavaş yavaş bir değişimi öngören modeldir. Kişi şemayla çelişen bilgiyle karşılaştığında şemada ince ayarda değişiklikler yapar.

Görüş değiştirme modeli: Bu modele göre kişi var olan şemasıyla küçük tutarsızlığı olan bilgileri tolere eder ama çok açık bir biçimde şemayı geçersizleştiren belirgin durumlarda şema ani ve büyük bir değişime uğrayabilir.

Alt Tipleştirme: Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur.
Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur.

Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.

Uyuşan Çıkarsama: Bir aktörün eyleminin, onun istikrarlı bir kişilik özelliğiyle uyuştuğuna ya da onun göstergesi olduğuna ilişkin bir çıkarsamadır.

Birlikte Değişim İlkesi: Bir şeyin belirli bir davranışın nedeni olması için davranış olduğunda mevcut olması, davranış olmadığında mevcut olmamasını ifade eden yükleme kuramı ilkesidir.

Temel Yükleme Hatası: Başkalarının davranışlarını açıklamada dışsal yüklemeler yerine içsel yüklemeler yapma eğilimidir.

Aktör-Gözlemci Etkisi: İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimidir.

Kendini Kayıran Yanlılık: Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir.