MUH202U-MALİ ANALİZ
Ünite 4: Oran Analizi
Giriş
Oran analizi, mali tablolarda yer alan elemanlar arasında matematiksel ilişkiler kurulmasını sağlayarak işletmenin çeşitli açılardan analiz edilmesinde kullanılmaktadır.
Oran analizinde diğer analiz tekniklerinden farklı olarak, birbirleriyle ilişkili olduğu düşünülen kalemlerin ilişkilerinin belirlenmesi ve yorumlanması temel nokta olduğu için, oranda kullanılacak kalemlerin tümü bilanço kalemleri olabileceği gibi gelir tablosu kalemleri de olabilir. Oran, iki değer arasındaki ilişkinin matematiksel ifadesi olduğuna göre oran analizinde hesaplanan sonucun neyi ifade ettiğinin bilinmesi gerekmektedir. Çıkan sonuçlar ele alınan kalemlere göre “Gün”, “Kat”, “Yüzde”, “Kez” gibi anlamlar belirtebilir. Oranlar sadece kalemler arasındaki ilişkiyi gösterdiğinden ilişkinin sebepleri analistin muhasebe bilgisine, sektör bilgisine ve tecrübelerine bağlı olmaktadır. Amaca uygun analiz tekniklerinin bir arada kullanılması, sonucun çok daha sağlıklı bulunmasına neden olacaktır.
Oran analizi temelde bir bölme işlemi olduğundan pay ve paydanın rakamlarının büyüklüğü ve küçüklüğü sonucu etkileyecektir. Oran analizinde standart oranların veya sektör ortamlarının biliniyor olması sonuçların yorumlanmasında kolaylık sağlayacaktır. Hesaplanan oranlarda faydalılık, kullanışlılık, karşılaştırma kolaylığı sağlaması gibi nedenlerden dolayı çeşitli sınıflamalara tabi tutulmuştur. Buna göre oranlar;
• Likidite oranları • Mali yapı oranları • Faaliyet oranları • Kârlılık oranları şeklinde sınıflandırılmaktadır.
Likidite Oranları
Brüt çalışma sermayesi olarak da ifade edilen dönen varlıkların iki temel görevi bulunmaktadır. Bunlar;
• Vadesi gelen yükümlülüklerin karşılanması; vadesi gelen kısa vadeli borçların ödenmesi. • Günlük işlemlerin yürütülmesinin sağlanmasıdır.
Likidite, vadesi gelen kısa vadeli borçların ödenmesi açısından dönen varlıkların kalite ve yeterliliğinin göstergesidir. Likidite oranları olarak kabul görmüş oranlar, işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçmek ve net çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığının belirlemek amacıyla kullanılmaktadır.
Net Çalışma Sermayesi (NÇS), günlük faaliyetlerin sürdürülmesinde kullanılacak dönen varlık büyüklüğünü ifade eder. Diğer bir ifade ile kısa vadeli borçlar ödendikten sonra kalan dönen varlık büyüklüğünü ifade eder. Bu durumda NÇS’ni aşağıdaki gibi ifade edebiliriz:
Net Çalışma Sermayesi = Dönen Varlıklar – Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar.
İşletmenin dönen varlıklarının kısa vadeli borç toplamından küçük olması durumunda ise negatif NÇS büyüklüğü
hesaplanacaktır ve bu büyüklük NÇS Noksanı olarak adlandırılır. NÇS Noksanı olması durumunda işletmenin günlük faaliyetlerinin sürdürülmesi aksayacaktır. Dolayısıyla her türlü işletmenin NÇS’ e sahip olması gereklidir.
Cari Oran
Dönen varlıkların “kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesi ile hesaplanır. İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçmek ve net çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını belirlemek için kullanılmaktadır.
𝐷ö𝑛𝑒𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝐾𝚤𝑠𝑎 𝑉𝑎𝑑𝑒𝑙𝑖 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Cari oranın sonucunun genel olarak “2” olması yeterli kabul edilmektedir. Diğer bir deyişle her 1 liralık kısa vadeli yabancı kaynağa karşılık 2 liralık dönen varlığın bulunması yeterli kabul edilmektedir. Cari oran 1’den küçük ise işletmede NÇS noksanı var demektir ki bu durum hem kısa vadeli borç ödeme gücü açısından hem de günlük faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından riskli ve istenmeyen bir durumdur.
Asit-Test Oranı (Likidite Oranı)
Asit-test oranı, dönen varlıklarda yer alan ve paraya çevrilmesi dönen varlıkların diğer unsurlarına göre nispeten biraz daha uzun sürebilen stokların oran hesaplamasına dâhil edilmesiyle cari orana göre daha hassas bir ölçüm sağlamaktadır.
𝐷ö𝑛𝑒𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟 − 𝑆𝑡𝑜𝑘𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝐾𝚤𝑠𝑎 𝑉𝑎𝑑𝑒𝑙𝑖 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Asit-test oran sonucunun 1 olması yeterli kabul edilmektedir. Bu durum her 1 liralık kısa vadeli yabancı kaynağa karşılık işletmede stoklar dışında 1 liralık dönen varlığın bulunduğunu göstermektedir. Asit-test oranının 1’den küçük çıkması durumunda kısa vadeli borçların ödenmesinde işletmenin stoklarına olan bağımlılığı da ölçülerek yapılan analiz kuvvetlendirilir. Stok bağımlılık oranı, işletmenin kısa vadeli borçlarının ödenmesinde hazır değerler ve süratle paraya çevrilebilir varlıklar (menkul kıymetler + alacaklar) dışında, stokların yüzde kaçının satılması gerektiğini belirtmektedir.
Stok bağımlılık oranı;
𝐾. 𝑉. 𝑌. 𝐾. −(𝐻𝑎𝑧𝚤𝑟 𝐷𝑒ğ𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟 + 𝑆ü𝑟𝑎𝑡𝑙𝑒 𝑃𝑎𝑟𝑎𝑦𝑎 Ç𝑒𝑣𝑟𝑖𝑙𝑒𝑏𝑖𝑙𝑖𝑟 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟) 𝑆𝑡𝑜𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑥100 = %
Nakit Oranı
İşletmenin faaliyetlerinde sağladığı nakit akışının durması, başka bir anlatımla alacakların tahsil edilememesi, satışların durması veya yavaşlaması kısa vadeli borç gücünün nasıl olduğunu yansıtmaktadır. Nakit Oranı şu formülle hesaplanır;
𝐻𝑎𝑧𝚤𝑟 𝐷𝑒ğ𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟 + 𝑀𝑒𝑛𝑘𝑢𝑙 𝐾𝚤𝑦𝑚𝑒𝑡𝑙𝑒𝑟 = 0,20 < 𝑥 < 1 𝐾𝚤𝑠𝑎 𝑉𝑎𝑑𝑒𝑙𝑖 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Nakit oranı sonucunun 0,20 ile 1 arasında çıkması genel kabul görmüş bir durumdur. Oranın 1 çıkması, her 1 liralık kısa vadeli yabancı kaynak karşılığında işletmenin elinde 1 liralık hazır değer bulunduğunu göstermektedir. Oranın 0,20 altına düşmesi, işletmenin likidite sıkıntısına düşebileceğini göstermesi açısından dikkate alınmalıdır.
Stokların Net Çalışma Sermayesine Oranı: Net çalışma sermayenin ne kadarının stoklara bağlanmış olduğunu göstermektedir. Oranın yüksek çıkması net çalışma sermayesinin yüksek oranda stoklara bağlandığını gösterir. Stokların net çalışma sermayesine oranı “yüzde” şeklinde ifade edilir.
𝑆𝑡𝑜𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑥 100 = % 𝑁𝑒𝑡 Ç𝑎𝑙𝚤ş𝑚𝑎 𝑆𝑒𝑟𝑚𝑎𝑦𝑒𝑠𝑖
Mali Yapı Oranları
Bilanço, işletmenin belirli bir tarihteki mali durumunu gösteren finansal tablo olarak tanımlanmaktadır. Kredi verenler açısından işletmenin güvence durumu, yabancı kaynaklar ile özkaynaklar arasında nasıl bir denge olduğu, aktifin yani varlıkların ne şekilde finanse edildiği, borçlanmanın işletme kârlılığına olan etkisinin nasıl olacağı gibi sorulara mali yapı oranları cevap vermektedir.
Yabancı Kaynakların Aktif Toplamına Oranı
Finansal kaldıraç olarak da adlandırılır ve varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.
CDEFGH IGJGKLM NGOKGPFGQ RPSTU CDEFGHM x 100 = %
Sonucun %50’nin üzerine çıkması, yabancı kaynaktan öz kaynaklara oranla daha fazla yararlanıldığı anlamını taşır.
Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların Kaynak Toplamına Oranı
Bu oran işletmenin varlıklarının yüzde kaçının kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir. Oranın yüksek çıkması, varlıkların finansmanından yabancı kaynak kullanılması durumunda ağırlığın kısa vadeli yabancı kaynaklardan olduğunu gösterir.
𝐾𝚤𝑠𝑎 𝑉𝑎𝑑𝑒𝑙𝑖 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑥 100 = % Ö𝑧𝑘𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟 + 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
veya
𝐾𝚤𝑠𝑎 𝑉𝑎𝑑𝑒𝑙𝑖 𝑌𝑎𝑏𝑎𝑛𝑐𝚤 𝐾𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑥100 = % 𝐴𝑘𝑡𝑖𝑓 𝑇𝑜𝑝𝑙𝑎𝑚𝚤
Burada dikkat edilmesi gerekli nokta vade uyumu konusudur.
Özkaynakların Aktif Toplamına Oranı
Varlıkların yüzde kaçının işletme sahip veya sahiplerince finans edildiğini gösterir.
Ö𝑧𝑘𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑥 100 = % 𝐴𝑘𝑡𝑖𝑓 𝑇𝑜𝑝𝑙𝑎𝑚𝚤
Oranın yüksek olması yabancı ağırlıklı çalışan işletmeye göre borçları daha kolay ödeyebileceği anlamını taşır.
Duran Varlıkların Özkaynaklara Oranı
Bu oran duran varlıkların yüzde kaçının özkaynaklar tarafından finanse edildiğini göstermektedir.
𝐷𝑢𝑟𝑎𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟, 𝑛𝑒𝑡 𝑥 100 = % Ö𝑧𝑘𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Sonucun %100’ün altında çıkması işletmenin duran varlıklarının finansmanında özkaynakların yeterli geldiği sonucunu vermektedir. %100’ün üzerinde bir sonucun olması durumunda ise duran varlıkların finanse edilmesinde yabancı kaynak kullanımına da başvurulduğu söylenebilir.
Duran Varlıkların Devamlı Sermayeye Oranı
Devamlı sermaye, özkaynakların ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplanmasıyla elde edilen bir büyüklüktür.
𝐷𝑢𝑟𝑎𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟 𝑋100 = % 𝐷𝑒𝑣𝑎𝑚𝑙𝚤 𝑆𝑒𝑟𝑚𝑎𝑦𝑒(Ö𝑧𝑘𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟 + 𝑈. 𝑉. 𝑌. 𝐾. )
Sonucun %100’ün üstünde çıkması durumu, duran varlıkların finansmanında devamlı sermayenin yanı sıra kısa vadeli yabancı kaynak kullanıldığını da göstermektedir.
Faizleri Karşılama Oranı
İşletmenin yıllık faiz yükünü ne derecede karşılayabileceğini göstermesi açısından önemlidir.
𝑉𝑒𝑟𝑔𝑖𝑑𝑒𝑛 Ö𝑛𝑐𝑒𝑘𝑖 𝐾â𝑟 + 𝐹𝑎𝑖𝑧 𝐺𝑖𝑑𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟𝑖 = 𝐾𝐴𝑇 𝐹𝑎𝑖𝑧 𝐺𝑖𝑑𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟𝑖
Borçları Karşılama Oranı (Borç Servis Oranı)
Borcun anapara ve faizi toplamının o dönemde yaratılan fon kaynaklarıyla ödenip ödenmeyeceğinin belirlenmesinde kullanılır.
𝐷ö𝑛𝑒𝑚 𝐾â𝑟𝚤 + 𝐴𝑚𝑜𝑟𝑡𝑖𝑠𝑚𝑎𝑛 𝐺𝑖𝑑𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟𝑖 = 𝐾𝐸𝑍 𝐹𝑎𝑖𝑧 𝐺𝑖𝑑𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟𝑖 + 𝐴𝑛𝑎𝑝𝑎𝑟𝑎 Ö𝑑𝑒𝑚𝑒𝑙𝑒𝑟𝑖
Faaliyet Oranları (Verimlilik Oranları)
Ana faaliyetle ilgili olarak faaliyet döngüsünde yer alan unsurların ve bunların dışında kalan diğer varlık unsurlarının bir faaliyet dönemi içindeki devir hızları ne kadar yüksek olursa işletmenin o kadar verimli ve kârlı çalıştığından söz etmek mümkün olabilir. Faaliyet oranları bazı istisnalar dışında gelir tablosundan elde edilen Net Satışlar tutarı ile devir hızı ölçülecek varlığın ortalama tutarının birbirine oranlanmasıyla hesaplanmaktadır. Gelir tablosu belirli bir dönemdeki faaliyet sonuçlarını; bilanço ise belirli bir tarihteki mali durumu yansıttığından oranın pay ve paydasındaki dengesizliği ortadan kaldırmak amacıyla ilgili bilanço unsurunun ortalama değeri alınmaktadır. Ortalama değer, varlığın dönem başı ve dönem sonu bilançolarındaki değerinin aritmetik ortalamasıdır. Ortalama değer hesaplanırken mevsimlik
dalgalanmaların etkisinin de bulunabileceği göz önüne alınmalıdır.
Stok Devir Hızı
Stok kalemlerinin ne kadar süre içerisinde üretim faaliyetlerinde tüketildiğini veya satış hasılatı unsuru haline dönüştüğünü ölçmeye yarayan orandır.
Ticaret İşletmelerinde Stok Devir Hız Oranları: Ticaret işletmelerindeki stok devir hızı ticari malların ne kadar bir sürede satışa sunulduğunu gösterir.
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐸𝑍 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝑀𝑎𝑙𝑙𝑎𝑟
Yapılan bu işlemde pay ve paydanın aynı türden ifade edilen değerler olmasına özen gösterilmektedir.
𝑆𝑎𝑡𝚤𝑙𝑎𝑛 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝑀𝑎𝑙𝑙𝑎𝑟𝚤𝑛 𝑀𝑎𝑙𝑖𝑦𝑒𝑡𝑖 = 𝐾𝐸𝑍 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝑀𝑎𝑙𝑙𝑎𝑟
Stok devir hızının yüksek çıkması kârlılığın artma olasılığını gösterir. Ayrıca stok devir hızı işletmenin stoklarının yıl içinde kaç kez satışa konu olduğunu göstermektedir. Bulunan sonucun yıldaki gün sayısına bölünmesiyle de stokların satılması için kaç gün geçmesi gerektiğini gösteren stokta kalma süresi oranı hesaplanabilir.
365 = 𝐺Ü𝑁 𝑆𝑡𝑜𝑘 𝐷𝑒𝑣𝑖𝑟 𝐻𝚤𝑧𝚤
Üretim İşletmelerinde Stok Devir Hızı Oranları: Üretim işletmelerinde bulunan stok devir türleri, işletmelere göre farklılık göstermektedir. Üretim işletmelerindeki stok devir hız oranlarını bulurken ilgili stok kalemlerinin dikkate alınması amaca yönelik bilgi sağlayacaktır.
İlk Madde ve Malzeme Stoklarının Devir Hızı: İşletmede kullanılan tüm ilk madde ve malzemenin (direkt ve endirekt ilk madde ve malzeme) bir dönem içinde kaç defa tüketildiğini göstermektedir.
İ𝑙𝑘 𝑀𝑎𝑑𝑑𝑒 𝑣𝑒 𝑀𝑎𝑙𝑧𝑒𝑚𝑒 𝐺𝑖𝑑𝑒𝑟𝑙𝑒𝑟𝑖 = 𝐾𝐸𝑍 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 İ𝑙𝑘 𝑀𝑎𝑑𝑑𝑒 𝑣𝑒 𝑀𝑎𝑙𝑧𝑒𝑚𝑒 𝑆𝑡𝑜𝑘𝑙𝑎𝑟𝚤
Yarı Mamul Stoklarının Devir Hızı: Bu oran mevcut yarı mamul stoklarının ne kadar sürede mamul haline dönüşeceğini belirlemek amacıyla kullanılmaktadır.
Ü𝑟𝑒𝑡𝑖𝑚 𝑀𝑎𝑙𝑖𝑦𝑒𝑡𝑖 = 𝐾𝐸𝑍 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑌𝑎𝑟𝚤 𝑀𝑎𝑚𝑢𝑙 𝑆𝑡𝑜𝑘𝑙𝑎𝑟𝚤
Mamul Stoklarının Devir Hızı: Bu oran mamul stoklarının bir dönemde kaç kez satışa konu olduğunu göstermektedir.
!"#$%"& (")*%%+,-& ("%-.+#- = KEZ /,#"%")" (")*% !#01%",$
Ticari Alacakların Devir Hızı
Bu devir hızı bulunurken; işletmenin ticari alacaklarını bir dönemde kaç kez tahsil ettiğini alacaklarının ortalama tahsil süresinin kaç gün olduğunun belirlenme süresi önem taşımaktadır
𝐾𝑟𝑒𝑑𝑖𝑙𝑖 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 𝑇𝑢𝑡𝑎𝑟𝚤 = 𝐾𝐸𝑍 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝐴𝑙𝑎𝑐𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Kredili satışlar tutarının bilinmesi her zaman için mümkün olmayabilir. Bu gibi durumlarda kredili satış tutarı yerine net satışlar büyüklüğü de kullanılabilmektedir
Alacak devir hızının yüksek olması, işletmenin alacaklarını yıl içinde o kadar çok tahsil ettiğini gösterir. Alacak devir hızının düşük olması, alacak tahsilatında sorunlar olabileceğini, rekabet gücünün zayıflığını ve kredili satışlarla ilgili esnek davranılmadığını gösterir.
Alacak devir hızını anlamlı kılan bir diğer oran da ortalama tahsilat süresi oranıdır. “Gün” cinsinden ifade edilen bu oran, alacakların satıştan ortalama kaç gün sonra tahsil edildiğini göstermektedir.
365 = 𝐺Ü𝑁 𝐴𝑙𝑎𝑐𝑎𝑘 𝐷𝑒𝑣𝑖𝑟 𝐻𝚤𝑧𝚤
Ortalama tahsilat süresinin kısa olması alacakların düzenli ve kısa süreler içinde tahsil edildiğinin bir göstergesi olabilir.
Beklenen durum, ticari borçların ödenme süresinin ortalama tahsilat süresinde daha uzun olması durumdur. Ticari borçların ödenme süresi oranı;
𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝐵𝑜𝑟ç𝑙𝑎𝑟 𝑥 365 = 𝐺Ü𝑁 𝑆𝑎𝑡𝚤𝑙𝑎𝑛 𝑇𝑖𝑐𝑎𝑟𝑖 𝑀𝑎𝑙𝑙𝑎𝑟𝚤𝑛 𝑀𝑎𝑙𝑖𝑦𝑒𝑡𝑖 𝑣𝑒𝑦𝑎 𝐾𝑟𝑒𝑑𝑖𝑙𝑖 𝐴𝑙𝚤ş𝑙𝑎𝑟
Net Çalışma Sermayesi Devir Hızı
Net çalışma sermayesinin ne derecede verimli olduğunu belirler
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑁𝑒𝑡 Ç𝑎𝑙𝚤ş𝑚𝑎 𝑆𝑒𝑟𝑚𝑎𝑦𝑒𝑠𝑖
Oranın küçük olması, net çalışma sermayesinin yetersiz olabileceği anlamını taşır.
Dönen Varlıkların Devir Hızı
Dönen varlıkların devir hızı, dönen varlıkların kaç katı kadar satış hasılatı sağlandığını göstermektedir.
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝐷ö𝑛𝑒𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟
Devir hızının yüksek olması verimliliğin veya dönen varlıkların yetersizliğinin bir göstergesidir. Aksi bir durumda işletmenin dönen varlıklarını verimli kullanmadığı veya gereğinden fazla dönen varlığa sahip olduğu düşünülebilir.
Maddi Duran Varlıkların Devir Hızı
İşletmenin maddi duran varlıklara yaptığı yatırımın derecesinin ölçülmesinde kullanılır.
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑀𝑎𝑑𝑑𝑖 𝐷𝑢𝑟𝑎𝑛 𝑉𝑎𝑟𝑙𝚤𝑘𝑙𝑎𝑟, 𝑛𝑒𝑡
Aktif Devir Hızı
İşletmenin varlıklarının verimliliğinin ölçülmesinde kullanılır. Oran düşük ise işletmede atıl kapasitenin
bulunduğu, dolayısıyla da verimliliğin düşük olduğu • ((Varlıkların Kârlılık Oranı / (Özkaynaklar / söylenebilir. Toplam Varlıklar))
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 Kârlılık Oranları örnek uygulama için kitabınızın 76-82. = 𝐾𝐴𝑇 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 𝑇𝑜𝑝𝑙𝑎𝑚 𝐴𝑘𝑡𝑖𝑓𝑙𝑒𝑟 Sayfaları incelenebilir.
Öz Kaynaklar Devir Hızı
Özkaynakların ne derecede verimli kullanıldığını gösterir. Oranın yüksek olması özkaynakların ekonomik ve verimli kullanıldığını göstermektedir. Fakat oranın normalin üzerinde yüksek olması özkaynak büyüklüğünün yetersiz olduğu, varlıkların finansmanında ağırlığın yabancı kaynaklarda olduğunun da bir göstergesidir. Oranın normalin çok altında olması varlıkların finansmanında çok büyük oranda özkaynak kullanıldığını göstermektedir.
𝑁𝑒𝑡 𝑆𝑎𝑡𝚤ş𝑙𝑎𝑟 = 𝐾𝐴𝑇 𝑂𝑟𝑡𝑎𝑙𝑎𝑚𝑎 Ö𝑧𝑘𝑎𝑦𝑛𝑎𝑘𝑙𝑎𝑟
Kârlılık Oranları
Tüm işletmelerin temel amacı kâr etmektir. Ancak kâr büyüklüğünün ne kadar olduğunun bilinmesi yeterli değildir. Gelir ve giderlerin detaylı analizini yapmak için gerekli bilgilere ihtiyaç vardır. Bu analizde kârlılık oranlarını üç ana bölümde inceleyebiliriz.
• Kâr ile satışlar arasındaki ilişkileri gösteren oranlar • Brüt Kâr Marjı Oranı: Brüt kâr marjı oranı, net satışların yüzde kaçının brüt satış kârı olarak işletmede kaldığını göstermektedir. • (Brüt Satış Kârı / Net Satışlar) x 100 • Faaliyet Kâr Marjı Oranı: İşletmenin iş hacminin kârlılığına ilişkin bilgi veren bu oran, işletmenin esas faaliyetinin ne ölçüde kârlı olduğunu göstermektedir • (Faaliyet Kârı / Net Satışlar) x 100 • Net Kâr Marjı Oranı: Her bir liralık net satış karşılığında elde edilen kârı göstermektedir. (Dönem Net Kârı / Net Satışlar) x 100 • Kâr ile sermaye arasındaki ilişkileri gösteren oranlar • Özkaynakların Kârlılığı Oranı: Bu oran, işletmeye tahsis edilmiş olan sermayenin bir birimine düşen kâr oranını yansıtmaktadır. • (Dönem Net Kârı/Ortalama Özkaynaklar)x100 • Devamlı Sermaye Amortismanı: Bu oran, devamlı sermaye olarak adlandırılan özkaynaklar ve uzun vadeli yabancı kaynaklar toplamının getirisinin ölçülmesinde kullanılmaktadır. ((Dönem Kârı + Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri) / (Özkaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar)) x 100 • Kâr ve varlıklar arasındaki ilişkileri gösteren oranlar • Toplam Varlıkların Kârlılığı Oranı: Bu oran, varlıkların işletmede ne ölçüde verimli kullanıldığını göstermektedir. • (Dönem Net Kârı/Ortalama Toplam Varlıklar) x 100 • Kârlılık oranlarının etkileşimi: