kapsamındaki yazılım ve gayri maddi hak satış ve Giriş kiralamalar KDV’ye tabi değildir (KDVK m.13/d).
Harcamalar üzerinden alınan vergilerde planlama araçlarının daha çok sektörü rahatlatma şeklinde sağlanan İthalat İstisnası
istisna uygulamaları olması, ekonominin bütünü için Gümrük Kanunu’na göre geçici ithalat ve hariçte işleme düşünüldüğünde bir canlılık sağlamaktadır. Dolayısıyla rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri harcamalar üzerinden alınan vergilerde kişilerin yaptıkları kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan planlama çalışmaları harcamalarına da etki etmektedir. eşyanın ithali (KDVK m.16/1-b) ile Gümrük Kanunu’ndaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile Katma Değer Vergisinde Vergi Planlaması geçici depolama ve serbest bölge hükümlerinin
Mükelleflerin, katma değer vergisinde gerçekleştirdikleri uygulandığı mallar vergiden istisnadır ( KDVK m.16/1-c). vergi planlamasının mükellefiyet durumlarına göre gelir Devir veya Dönüştürme İstisnası ya da kurumlar vergisinde de bir planlama alt yapısı oluşturması mümkündür. Gelir Vergisi Kanunu’nun 81’inci maddesinde belirtilen işlemler (vergilendirilmeyecek değer artış kazançları) ile İstisnalar aynı maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde
Katma Değer Vergisi Kanunu’nda yer alan istisnalar yazılı şartlar dahilinde adi ortaklıkların sermaye şirketine aşağıdaki şekildedir: dönüşmesi işlemleri ve Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre yapılan devir ve bölünme işlemleri KDV’den istisnadır. İhracat İstisnası İhracat istisnasının kapsamına her türlü ihracat teslimleri Kültür, Sağlık ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar
ve bu teslimlere ilişkin hizmetler, yurt dışındaki müşteriler Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, için yapılan hizmetler, serbest bölgelerdeki müşteriler için belediyelere ve köylere bağışlanmak üzere yapılan okul, yapılan fason hizmetler ve karşılıklı olmak şartıyla sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde uluslararası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu dışındaki müşteriler için Türkiye’de verilen roaming ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve hizmetleri (GSM operatörlerinin sağladığı dolaşım rehabilitasyon merkezi, mülki idare amirlerinin izni ve ücretleri) ile ihraç kayıtlı gümrük rejimleri çerçevesinde denetimine tabi ibadethaneler, Diyanet İşleri Başkanlığı yapılan ihracat işlemleri girmektedir (KDVK m.11.). denetimine tabi yaygın din eğitimi verilen tesisler, Gençlik Ayrıca ülkemizde ve AB ülkelerinde katma değer ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve vergisinde “varış ülkesi ilkesi”ne göre vergileme izcilik kamplarının inşası dolayısıyla bağışta yapılmaktadır. Bunun sonucu olarak da ihracat vergiye bulunacaklara yapılan teslim ve hizmetler vergiye tabi tabi tutulmamakta, ithalat vergiye tabi olmaktadır. değildir (KDVK m.13/k).
Araç Teslimlerinde İstisna Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Yapılan Bedelsiz Mal Faaliyetleri kısmen veya tamamen deniz, hava ve Teslimlerinde İstisna
demiryolu taşıma araçlarının, yüzer tesis ve araçların Kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz olarak yapılan her kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan türlü mal teslimi ve hizmet ifaları istisna kapsamındadır. mükelleflere bu amaçla yapılan deniz, hava ve demiryolu taşıma araçlarının, yüzer tesis ve araçlarının teslimleri, bu Ulusal Güvenlik Hizmetlerine İlişkin İstisna
araçların imal ve inşası ile ilgili olarak yapılan teslim ve Milli Savunma Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Jandarma hizmetler ile bunların tadili, onarım ve bakımı şeklinde Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, ortaya çıkan hizmetler ve faaliyetleri deniz taşıma araçları Savunma Sanayii Müsteşarlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı ile yüzer tesis ve araçların imal ve inşası olanlara bu Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gümrük araçların imal ve inşası ile ilgili olarak yapılacak teslim ve Muhafaza Genel Müdürlüğüne millî savunma ve iç hizmetler KDV’den istisnadır ( KDVK m.13/a). güvenlik ihtiyaçları için uçak, helikopter, gemi, denizaltı, tank, panzer, zırhlı personel taşıyıcı, roket, füze ve benzeri Kıymetli Maden ve Petrol Arama Faaliyetlerinde İstisna araçlar, silah, mühimmat, silah malzeme, teçhizat ve Altın, gümüş, platin arama, işletme, zenginleştirme, rafinaj sistemleri ile bunların araştırma-geliştirme, yazılım, ve Türk Petrol Kanunu hükümlerine göre petrol arama üretim, montaj, yedek parça, bakım-onarım ve faaliyetlerine ilişkin olmak üzere, bu faaliyetleri modernizasyonuna ilişkin olarak yapılan teslim ve yürütenlere yapılan teslim ve hizmetler ile aynı Kanun hizmetler ve bu teslim ve hizmetleri gerçekleştirenlere bu hükümlerine göre boru hattıyla taşımacılık yapanlara bu kapsamda yapılacak olan, miktarı ve nitelikleri yukarıda hatların inşa ve modernizasyonuna ilişkin yapılan teslim sayılan kuruluşlarca onaylanan teslim ve hizmetler ve hizmetler vergiden istisnadır (KDVK m.13/c). KDV’den istisnadır (KDVK m.13/f).
Teşvik Belgeli Yatırımlarda İstisna Konut Teslimlerinde İstisna
Yatırım Teşvik Belgesi sahibi mükelleflere belge Gelir Vergisi Kanunu’nun 3’üncü maddesinin 1’inci kapsamındaki makina ve teçhizat teslimleri ile belge fıkrasının 2 numaralı bendinde belirtilen Türkiye’de
yerleşmiş sayılmayan kişiler hariç olmak üzere çalışma serbest meslek erbabı tarafından yapılan teslim veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında ve hizmetler yaşayan Türk vatandaşlarına, Türkiye’de yerleşmiş • Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda kantin olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş olarak belirlenen alanların okul aile birlikleri merkezi Türkiye’de olmayan ve bir iş yeri ya da daimi tarafından kiraya verilmesi işlemleri. temsilci vasıtasıyla Türkiye’de kazanç elde etmeyen Vergi İndirimi kurumlara yapılan konut veya iş yeri teslimleri, konut veya iş yeri olarak inşa edilen binaların ilk tesliminde Vergi indirimi mükelleflerin yaptıkları işlemlerin yarattığı uygulanmak ve bedeli döviz olarak Türkiye’ye getirilmek katma değerin bulunması amacıyla yapılmaktadır. Buna kaydıyla vergiden istisnadır (KDVK m.13/i). göre KDVK’nın 29’uncu maddesine göre mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan Muafiyetler katma değer vergisinden;
KDV Kanununa bakıldığında muafiyetler şeklinde bir • Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla başlığa rastlanmamakla birlikte kişilere yapılan belirli mal hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri teslimleri ve hizmet ifaları nedeniyle bu kişilerin ödemiş vesikalarda gösterilen katma değer vergisini, oldukları verginin iade edilebilmesi veya mal ve hizmeti • İthal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen sunan kişilerin kişisel özellikleri nedeniyle vergi katma değer vergisini, hesaplanmaması söz konudur. • Götürü veya telafi edici usulde vergiye tabi Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolcu Muafiyeti mükelleflerden gerçek usulde vergilendirmeye Türkiye’de ikamet etmeyen yolcuların satın alarak Türkiye geçenlerin, çıkarılan envantere göre hesap dışına götürdükleri malların teslimi anında katma değer dönemi başındaki mallara ait fatura ve benzeri vergisi tahsil edilir. Ancak gümrükten malın çıkışı anında vesikalarda gösterilen katma değer vergisini fatura veya belgenin ibrazında tahsil edilen katma değer indirebilmeleri söz konusudur.
vergisi iade olunur. İade olması ise belirli şartlara bağlıdır. İndirim hakkı vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim
Kamu Kurum-Kuruluşları ve Benzeri Kurum Muafiyetleri yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme Genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, döneminde kullanılabilmektedir (KDVK m.29). belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla ve Özel Tüketim Vergisinde Vergi Planlaması Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan kamu kurum Özel Tüketim Vergisi katma değer vergisinin aksine tek ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek aşamalı bir vergidir. Verginin konusu 4760 sayılı ÖTV kuruluşları, siyasî partiler ve sendikalar, kanunla kurulan Kanununa ekli listelerde yer alan mallardır. Katma değer veya tüzelkişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu vergisinde olduğu gibi özel tüketim vergisinde de menfaatine yararlı dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler mükelleflerin vergi yüklerini düşürmek amacıyla ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların; yararlandıkları istisna, muafiyet ve vergi indirimi ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik mekanizması bulunmaktadır. etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetleri gibi çeşitli hizmetler vergiye tabi değildir. İstisna ve Muafiyetler
Engelli Muafiyeti ÖTV Kanununda yer alan istisna ve muafiyetler aşağıda ekli listelerde yer alan mal gruplarına göre şu şekildedir: Engellilerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ve özel (I) Sayılı Listedeki Mallara Yönelik İstisna ve Muafiyetler bilgisayar programlarının teslimi nedeniyle engellilerden ÖTV (I) sayılı listede petrol ve petrol ürünleri yer almakta KDV alınmamaktadır (KDVK m.17/4-s). olup bu listede yer alan malların çeşitli kurum ve
Diğer Muafiyetler kuruluşlara teslimi vergiden istisna edilmiştir. Türk vergi sisteminde ilk altı gelir unsuru (ticari kazanç, zirai kazanç, Diğer muafiyetlerin bir kısmı şöyledir: ücret, serbest meslek kazançları, gayrimenkul sermaye
• Gelir Vergisi Kanunu’na göre vergiden muaf iratları ve menkul sermaye iratları) kaynak teorisine esnaf ile basit usulde vergilendirilen mükellefler dayanmaktadır.
tarafından yapılan teslim ve hizmetler (II) Sayılı Listedeki Mallara Yönelik İstisna ve Muafiyetler • Kamu kuruluşları, tarımsal kooperatifler ve çiftçi birliklerince yapılan arazi ıslahına ait hizmetler II sayılı listeyi oluşturan motorlu taşıtlara ilişkin istisna ve • Varlık yönetim şirketleri muafiyeti muafiyetler engellilere taşıt teslimleri ve terörle mücadele • Hazinenin arsa teslimi muafiyeti kapsamındaki kişi ve yakınlarına araç teslimi olmak üzere • Gelir Vergisi Kanunu’na göre gerçek usulde iki başlık altında toplanabilir:
vergiye tabi olmayan çiftçiler ile aynı Kanunun II sayılı listedeki mallara yönelik istisnalardan birisi 66’ncı maddesine göre vergiden muaf olan engellilere yönelik taşıt teslimlerine aittir. Taşıtların
teslimi beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk kapsamda da ihracat ve ihraç kayıtlı tüm işlemler (gümrük iktisabı vergiden istisna tutulmaktadır. Buna göre istisnaya vergisi dahil) tüm vergilerden istisna tutulmaktadır. konu olacak araçların özellikleri engellilik durumuna göre Vergi indirimi belirtilmektedir. Özel tüketim vergisine tâbi malların, yer aldığı listedeki Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere başka bir malın imalinde kullanılması hâlinde ödenen imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar, yük taşımasında vergi, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esaslara kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma göre ödenecek vergiden indirilir. kapasitesi istiap haddinin %50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olması gerekmektedir. Gümrük Vergisinde Vergi Planlaması
Bu gruptaki araca sahip olanlar, engellilik durumlarının Gümrük Kanunu, gümrüklere veya 3. ülke durumundaki araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli serbest bölgelere gelen veya buralardan çıkan eşyanın sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte giriş/çıkışlarına düzenleme getiren, eşyanın takibini, olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık korunmasını, transit edilmesini, taşınmasını vs ile ilgili kurulu raporuyla tevsik etmeleri gerekmektedir. kuralları ortaya koyan bir mevzuattır. Bu mevzuatın
Terörle Mücadele Kapsamında Kişi ve Yakınlarına Araç kapsamında bir de bu eşyanın vergilendirilmesi konusu Teslimi yer almaktadır.
Binek otomobillerin ve esas itibariyle insan taşımak üzere Muafiyetler
imal edilmiş diğer motorlu taşıtların (motor silindir hacmi Muafiyetlerden bazıları şunlardır: 1.600 cm³’ü aşanlar hariç), eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtların (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) • Cumhurbaşkanının zat ve ikametgâhı için gelen ve motosikletlerin (mopedler dahil) ve bir yardımcı eşya motoru bulunan tekerlekli taşıtların (sepetli olsun • Mütekabiliyet esasına göre ithal edilen olmasın); sepetlerin 3713 sayılı Terörle Mücadele diplomatik eşya Kanunu’nun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve • Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma (b) bentlerinde harp ve vazife malulü sayılan kişilerden Bakanlığı, kuvvet komutanlıkları, Millî İstihbarat hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından birisi, Teşkilâtı Müsteşarlığı, Savunma Sanayii eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisi tarafından Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı vergiden Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel istisnadır (ÖTVK m.7/8). Müdürlüğünün münhasıran asli görevleri ve Müsteşarlığın kaçakçılıkla mücadele görevi ile Diğer İstisna ve Muafiyetler ilgili olarak ithal edecekleri her türlü yapım,
Diğer istisna ve muafiyetlerin bazıları şöyledir: bakım, onarım ve malzemeler • Değeri 150 EURO’yu geçmeyen eşya, gerçek • Uçak ve helikopterlerin Türk Hava Kurumu kişiler tarafından serbest dolaşıma sokulacak tarafından ilk iktisabı vergiden istisnadır (ÖTVK şahsi eşyaları m.7/3-a). • Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatına Araç Gümrük Kıymetinin Belirlenmesi Teslimleri (ÖTVK m.7/3-b). Gümrüklerde verginin planlanması gümrüğe tabi eşyanın • Diplomatik İstisna gümrük kıymetini artıracak faaliyetlerden kaçınılarak da • (IV) sayılı listedeki Mallara Yönelik İstisna ve yapılmaktadır. Bu nedenle gümrük kıymetini nelerin Muafiyetler artırdığını bilmek önemlidir.
İthalat İstisnası Gümrük Kıymetine Yapılan İlaveler
• Geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri Gümrük Kanunu’nun 27’nci maddesinin 1’inci fıkrasında gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında ithal eşyanın gümrük kıymetini artıracak ilavelerin neler gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan olduğu açıklanmıştır. eşyanın ithali Gümrük Kıymetine Dahil Edilmeyecek İlaveler (Giderler) • 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun transit, gümrük antrepo, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında Gümrük Kanunu’nun 28’nci maddesinde ithal eşyasının işleme rejimlerine tâbi tutulanlar ile serbest fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt bölgeler ve geçici depolama yerleri hükümlerinin edilebilmeleri koşuluyla birtakım giderlerin gümrük uygulandığı mallar vergiden istisnadır (ÖTVK kıymetine dahil edilemeyeceği belirtilmektedir.
m7/6). Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinde Vergi
İhracat İstisnası Planlaması
KDV’de olduğu gibi ÖTV’de de uluslararası ticarette Banka ve sigorta muameleleri vergisi, kendisine ait vergilendirmede malın gittiği ülkede yani “varış müstakil kanunu olan bir vergi olmayıp 13.07.1956 tarihli ülkesinde” vergilendirilmesi esas alınmaktadır. Bu ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu (RG.23.07.1956-
9362) kapsamında yer alan bir vergidir. BMSV’de KDV gösterilmiştir. Yine Kanuna ekli (2) sayılı Tabloda yazılı gibi ekonomik işlemleri vergilendirmektedir. Ancak kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğu hükme Banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi işlemlere bağlanmıştır (DVK m. 9). KDV uygulanmamaktadır. Bu durum banka ve sigorta Harçlarda Vergi Planlaması muamelelerine tabi mükelleflerin vergi planlaması yapmalarında öncelikle KDV’ye tabi bir ürün aldıklarında 492 Sayılı Harçlar Kanunu kapsamında yer alan harca tabi indirilemeyen KDV’yi safi kazancın tespitinde gider işlemler yargı; noter; vergi itiraz; tapu ve kadastro; olarak kullanmalarına olanak sağlamaktadır (313 seri Nolu konsolosluk; pasaport, ikamet tezkeresi, vize ve Dışişleri GV genel tebliği, RG.27.05.2020-31137). Bakanlığı tasdik; gemi ve liman; İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalar; trafik işlemleri olarak İstisnalar sayılmaktadır (1 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel
Gider Vergileri Kanunu’nun 29’uncu maddesinde Banka Tebliği). ve Sigorta Muameleleri vergisinden istisna sayılan İstisnalar işlemler çerçevesinde elde ettikleri paralar dolayısıyla vergi planlaması yapmaları mümkün kılınmıştır. İstisnalar Kanun kapsamında birçok işlem girmekle birlikte “istisna şöyledir: ve muafiyetler” başlığı yargı işlemleri için söz konusu edilmiştir. • Şube ve ajansların birbirleriyle yaptıkları işlemler istisnası Muafiyetler
• Bankaların, bankerlerin ve sigorta şirketlerinin Erler ve ihtiyaçları Devlet tarafından karşılanan onbaşı ve karları çavuşlar, adliye işlemlerinden ötürü harçtan muaf • Masraf karşılığı alınan paralar istisnası tutulmuştur. • Özel kanunlarında her türlü vergiden istisnaya Dijital Hizmet Vergisinde Vergi Planlaması tabi tutulan işlemler • Sözleşme ve sigorta poliçe üzerinden alınan 07.12.2019 tarih ve 30971 sayılı Resmî Gazetede paralar istisnası yayımlanan 7194 Sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı • Zorunlu döviz ve efektif devirleri istisnası Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede emisyon primi istisnası Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (7194 Sayılı • Birleşme, devir, bölünme ve hisse değişimi Kanun) ile Dijital Hizmet Vergisi (DHV) vergi istisnası sistemimize girmiştir. Buna göre Türkiye’de dijital • Menkul ve gayrimenkul satış kazançları istisnası ortamda sunulan her türlü reklam hizmetleri, içerik satışları, sosyal medya sitelerinde verilen ücretli hizmetler, Muafiyetler mal ve hizmet satışında aracılık yapan web sitelerinde
Banka ve sigorta muameleleri vergi planlamasıyla ilgili sunulan aracılık hizmetlerinden elde edilen gelir Dijital muafiyetler şöyledir: Hizmet Vergisine tabi olmaktadır.
• Denizcilik bankası Türk anonim ortaklığı İstisnalar muafiyeti kan bankalarının muafiyeti Dijital ortamda aşağıdaki kişi ve kuruluşlarca • Varlığa ve ipoteğe dayalı finansman fonları gerçekleştirilen hizmetlerden elde edilen hasılat dijital muafiyeti hizmet vergisinden istisnadır ve bu hizmetlerden elde • Türkiye halk bankası muafiyeti edilen hasılata herhangi bir hadde bağlı olmaksızın istisna • Belirli kurumlara lehe aldıkları paralar nedeniyle uygulanmaktadır. tanınan muafiyetler • Makine ve teçhizat finansmanı muafiyeti Muafiyetler
İlgili hesap döneminden önceki hesap döneminde, Kanun Diğer Bazı Harcama Vergilerinde Vergi kapsamında sayılan dijital hizmetlere ilişkin, Türkiye’de Planlaması elde edilen hasılatı 20 milyon Türk lirasından veya dünya
Katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, gümrük vergisi genelinde elde edilen hasılatı 750 milyon avrodan veya ve banka sigorta muameleleri vergisi dışında diğer bazı muadili yabancı para karşılığı Türk lirasından az olan harcama vergilerine ilişkin vergi planlaması araçları kişiler dijital hizmet vergisin muaftır. Mükellefin, finansal aşağıda açıklanmaya çalışılmıştır. muhasebe açısından konsolide bir grubun üyesi olması Damga Vergisinde Vergi Planlaması hâlinde, bu hadlerin uygulanmasında grubun verginin konusuna giren hizmetlere ilişkin elde ettiği toplam hasılat Damga Vergisi Kanunu’nda vergiden istisna edilen dikkate alınır. kâğıtlar 2 no’lu tabloda sayılmakla birlikte bazen de kâğıtları konu alan hukuki işlemlerle ilgili özel kanunlarda işlemlerin her türlü vergiden istisna olduğu belirtilebilmektedir. Damga Vergisine tabi kâğıtlar, Kanuna ekli (1) sayılı Tabloda sayılarak belirlenmiş ve karşılarında da verginin maktu miktarları ya da oranları