MLY206U-ULUSLARARASI TİCARETTE VERGİLENDİRME
Ünite 6: Uluslararası Ticarette Gümrük Rejimleri
Giriş
Gümrük rejimi kavramının uluslararası ticaret açısından önemi dış ticarete konu eşyanın bir ülkeye giriş ya da bir ülkeden çıkış veya bir ülkede geçici ya da kalıcı olarak bulunmasından veya bir ülkeden transit geçişinde uygulanması zorunlu olan ve kanuni dayanağı bulunan usul ve esasları belirlenmesinden kaynaklanmaktadır. Gümrük rejimlerinin usul ve esasları farklı olduğundan beyana konu eşyaya yönelik hangi gümrük rejiminin uygulanacağının tespiti oldukça önemlidir.
Gümrük Rejimi Kavramı ve Gümrük Mevzuatı Çerçevesinde Gümrük Rejimleri
Genel anlamda gümrük ifadesi kullanıldığında, yabancı ülkelerden gelen ve kendi kanun ve tarifelerinde yazılı esaslara göre vergiye tabi tutulan bütün eşya ve kişilerin muayene ve kontrol edildiği hat ve bölge olarak tanımlanmaktadır.
Gümrük Rejimi Kavramı
Gümrük rejimi, gümrükteki uygulamaların yasal düzenlemelerle gümrüğe bağlanması, diğer bir ifadeyle kanunla belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak işlemler için tespit edilen kurallar bütünüdür. Söz konusu usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulması gümrük beyanıdır.
Türk gümrük mevzuatında gümrük rejimleri 4458 sayılı Gümrük Kanunu ilk yürürlüğe girdiğinde ekonomik etkili ve ekonomik etkili olmayan gümrük rejimleri olarak bir ön ayrıma tabi tutulmaktaydı. 5911 sayılı Kanun ile gümrük rejimlerinin sınıflandırılmasında ekonomik etki kriteri yerine mali yükümlülük kriteri esas alınarak bir düzenleme yapılmıştır.
Gümrük Mevzuatı Çerçevesinde Gümrük Rejimleri
Gümrük Kanunu’na göre bir gümrük rejimine tabi tutulmak istenen eşya, bu rejime uygun şekilde yetkili gümrük idaresine beyan edilmek zorundadır. İhracat, hariçte işleme, transit veya antrepo rejimi için beyan edilen serbest dolaşımda bulunan eşya, gümrüğe verilen beyannamenin tescilinden itibaren Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkıncaya veya imha edilinceye ya da gümrük beyannamesi iptal edilinceye kadar gümrük gözetimi ve denetimi altında kalmak zorundadır. Gümrük Kanunu’nun 3. Maddesinin 15. Fıkrasına göre “Gümrük Rejimi” deyiminin;
• Serbest dolaşıma giriş rejimi • Transit rejimi • Gümrük antrepo rejimi • Dahilde işleme rejimi • Gümrük kontrolü altında işleme rejimi • Geçici ithalat rejimi • Hariçte işleme rejimi • İhracat rejimini
ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi ve İhracat rejimi
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi
Serbest dolaşıma giriş kavramı gümrük mevzuatının en temel unsurlarından biridir. Çünkü tüm gümrük rejimleri ve gümrükçe onaylanmış diğer kullanım şekilleri eşyanın serbest dolaşımda olup olmamasına göre belirlenmektedir. Bir eşyanın serbest dolaşıma girmesi demek, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsil edilmesi demektir. Serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerinin uygulanması halinde, eşya serbest dolaşımda bulunan eşya statüsünü kazanmaktadır. Serbest dolaşım eşyanın gümrük statüsü ile ilgili bir kavramdır. Serbest dolaşımda bulunan eşya deyimi “Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ait hükümler saklı kalmak kaydıyla, giriş rejimine tabi tutularak Türkiye gümrük bölgesine giren eşya ile üretiminde kullanılan girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre Türk menşeli sayılan eşyayı” ifade etmektedir. Bir eşyanın serbest dolaşıma girebilmesi için üç unsura bakılmaktadır. Bunlar;
• Ticaret politikası önlemleri (Yasak/Kota) • Gümrük işlemlerinin yerine getirilmesi (Özet Beyan/Beyan-Fiziki Muayene/Kıymet Tespiti) • Mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi
İthalatı her ne şekilde olursa olsun yasaklanmış eşya serbest dolaşıma girememekte başka bir ifade ile serbest dolaşıma giriş rejiminden yararlanamamaktadır. Benzer şekilde, ithalatı belirli kurum veya kuruluşlara bırakılmış eşyanın ithali bu kuruluşlarca yapılmak zorundadır. Bununla birlikte eşyanın ithalinde belirli kişi ya da kuruluşlara kota konulmuş ise serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında bu ticaret politikası önlemi de uygulanmakta olup kota dışında o eşyanın ithaline izin verilmemektedir. Serbest dolaşıma giriş rejimi açısından eşyalar;
• İthalatı yasak olanlar • İthalatı belli kurum ve kuruluşlarca yapılabilecek olanlar • İthalatı izne tabi olanlar
olmak üzere üç şekilde ele alınmaktadır.
Serbest dolaşıma giriş rejiminden yararlanarak Türkiye Gümrük Bölgesine giren ithal bir eşya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmuş, özet beyan ile başlayan daha sonra asıl beyannamesi verilen ve muayene ile devam eden gümrük işlemleri tamamlanmış en son aşamada da mali yükümlülükleri yerine getirilmiş bir eşyadır. Özellikle şartlı muafiyet düzenlemelerine tabi ekonomik etkili gümrük rejimlerinde serbest dolaşımda bulunan/bulunmayan eşya veya serbest dolaşım hakkı kazanmış/kazanmış eşya kavramları oldukça önemlidir. Serbest dolaşıma giriş rejiminden yararlanacak eşya için gümrüklerde yerine getirilmesi gereken genel işlemler
bulunmaktadır. Bu işlemlerden ilki özet beyandır. Özet beyan yabancı ülkelerden eşya getiren veya yabancı ülkelere eşya götüren kara, hava, deniz ve demiryolu taşıtlarının sürücüsü, pilotu, kaptanı, şef treni, acentesi veya sahipleri tarafından taşınan yük hakkında gümrüğe yazılı yapılan beyandır. Özet beyanda taşıtla ilgili bilgilerden başka konşimento numarası, eşyanın cinsi, ağırlığı, göndereni ve alıcısı hakkında bilgi bulunur. Özet beyan kapsamındaki eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek, buna ilişkin işlemler, denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren 45 gün, diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren 20 gün içinde tamamlanmalıdır. Eşya, gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde bulunur. Özet beyan verildikten ve eşya geçici depolama yerlerine alındıktan sonra gümrük işlemlerinin sürdürülebilmesi için eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulması gerekilmektedir ki bu da gümrük beyanıdır. Gümrük beyanında serbest dolaşıma giriş rejimi seçildiğinde yukarıda da ifade edildiği üzere bu rejimin usul ve esasları uygulanmaktadır. Eşyanın serbest dolaşım statüsünü kaybetmesi ise şu hallerde mümkündür.
• Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin iptal edilmesi, • Geri ödeme sisteminin uygulandığı dahilde işleme rejimi çerçevesinde işledikten sonra ihraç edilen eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması, • Eşyanın kusurlu veya satış sözleşmesi hükümlerine uygun olmaması nedeniyle gümrük vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması • Eşyanın ihracına, geri gönderilmesine veya gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulması nedeniyle gümrük vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması.
İhracat Rejimi
İhracat rejimi, kısaca, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkmasına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. Bir eşyanın uluslararası anlaşmalar, kanun, yönetmelik ve kararnamelerle konulmuş yasaklama ve kısıtlama hükümleri saklı kalmak üzere Türkiye’den ihracı serbesttir. Eşyanın ihracatı, ticaret politikası önlemleri ve gerektiği takdirde ihracat vergileri de dahil olmak üzere çıkış işlemlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla gerçekleştirilir. Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilecek eşya, ihracata ilişkin gümrük beyannamesi ile yetkili gümrük idaresine beyan edilir. Elektronik ortamda olanlar da dahil, mektuplar, kartpostallar ve basılmış metinler ile yolcunun kişisel bagajı kapsamındaki eşya için gümrük beyannamesi aranmamaktadır. Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini terk ettiği tarih;
• Kara ve demiryolu ile çıkışlarda, gümrük idaresince çıkış işlemleri tamamlanıp kara sınırından yabancı bir ülkeye fiilen çıktığı veya serbest bölgeye fiilen girdiği, • Deniz ve hava yoluyla çıkışlarda, eşyanın yüklendiği deniz veya hava taşıtının hareket ettiği, • Dış seferde bulunan ya da dış sefere çıkacak olan deniz ve hava taşıtlarına gümrük mevzuatı çerçevesinde yapılacak özel birtakım teslimlerde eşyanın teslim edildiği,
tarih olarak kabul edilir.
İhracat işlemleri esas olarak ihracatı yapan işletme, ihracatçı birlikleri ve gümrük idaresi arasında gerçekleşen bir işlemdir. İhracat, ticaret politikası önlemleri ve gerektiği takdirde ihracat vergileri de dahil olmak üzere çıkış işlemlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla gerçekleştirilir. İkili ticaret ve ödeme anlaşması olmayan ülkelere ihraç edilen eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkarılması, o tarihte yürürlükte bulunan ticaret politikası önlemlerine tabidir. Türkiye ile iki taraflı ticaret ve ödeme anlaşması bulunan ülkelere yapılacak ihracatta, ticaret politikası önlemleri ile birlikte ilgili ticaret anlaşmaları hükümleri de uygulanır. Ayrıca anlaşmamız olan veya olmayan ülkelere yapılacak ihracatta, o tarihte yürürlükteki Türk Parası Kıymetini Koruma Kararları ile konulmuş kayıt ve şartlara da uyulur.
Dahilde İşleme Rejimi ve Hariçte İşleme Rejimi
Dahilde işleme rejimi devletin ihracatçıya dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin etmek suretiyle ihracatını arttırmak, ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç pazarlarını geliştirmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek amacıyla hazırlamış olduğu bir ihracatı teşvik yöntemidir.
Hariçte işleme rejimi ise serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
Dahilde İşleme Rejimi
Dahilde İşleme Rejimi, serbest dolaşımda olmayan eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde işleme faaliyetine tabi tutulmak üzere geçici ithal edilmesi ve işleme faaliyeti sonrasında elde edilen işlem görmüş ürünün yeniden ihraç edilmesi esasına dayanan ekonomik etkili bir gümrük rejimidir. İhracatçı işletmelerin, ihraç ettikleri malların üretiminde kullandıkları hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ara malı ve ambalaj malzemelerinin başta değişik mali yükümlülüklerden muaf olmak üzere ihracat taahhüdünde bulunmak şartıyla, çeşitli kolaylıklar ve teşviklerden yararlanabilmek için Ticaret Bakanlığından Dâhilde İşleme İzin Belgesi alması gerekir. Dahilde işleme rejimi Gümrük Yönetmeliğinde “Serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın vergileri teminata bağlanmak suretiyle
veya bu amaçla serbest dolaşıma giren ya da eşdeğer eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde bir veya daha fazla işlem görerek, işlem görmüş ürünlerin elde edilmesi ve özel hükümler saklı kalmak kaydıyla elde edilen ürünlerin ihraç edilmesinin esas olduğu, ihracatın gerçekleşmesi halinde teminatın veya alınan vergilerin geri verildiği bir rejimdir” şeklinde tanımlanmıştır. Dahilde İşleme Rejiminde iki tür dahilde işleme sistemi bulunmaktadır.
Şartlı muafiyet sistemi; dahilde işleme izin belgesi ya da dahilde işleme izni ihraca konu eşyanın üretiminde kullanılan ve serbest dolaşımda bulunmayan hammadde, yardımcı madde, ambalaj ve benzeri işletme malzemesinin Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilerce ithalatı sırasında doğan mali yükümlülüklerin teminata bağlanması, ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ithal edilmesi ve üretim sonucunda elde edilen eşyanın ihraç edilmesini takiben alınan teminatın iade edilmesi sistemidir.
Geri ödeme sistemi ise; dahilde işleme izin belgesi ya da dahilde işleme izni kapsamında serbest dolaşıma giren hammadde, yardımcı madde, ambalaj ve benzeri işletme malzemesinden elde edilen işlem görmüş ürünün ihraç edilmesi halinde, ithalat sırasında alınan mali yükümlülüklerin geri ödenmesidir. İthal edilen eşya için gümrük idaresince, ticaret politikası önlemleri uygulanmakta ve eşyanın ithali için öngörülen dış ticarette teknik düzenlemeler ve standardizasyon mevzuatı dahil diğer işlemlerin tamamlanması şartı da aranmaktadır.
Dahilde işleme rejimi kapsamında önemli bir kavram olan “İşlem Görmüş Ürün”, işleme faaliyetleri sonucunda elde edilen tüm ürünleri ifade etmektedir. İşlem görmüş ürün, üretim faaliyeti kapsamında elde edilen asıl ve ikincil işlem görmüş ürün kavramlarını da kapsamaktadır. İkincil İşlem Görmüş Ürün ise işleme faaliyeti sonrasında elde edilen asıl işlem görmüş ürün dışındaki ürünleri ifade etmektedir. Dahilde işleme rejiminin ana unsurlarından olan işleme faaliyeti ise eşyanın montajı, kurulması ve diğer eşya ile birleştirilmesi dahil olmak üzere işçiliğe tabi tutulması, işlenmesi, yenilenmesi, düzenli hale getirilmesi dahil olmak üzere tamir edilmesi ile işleme sırasında tamamen veya kısmen tüketime konu olsa bile işlem görmüş ürünün bünyesinde bulunmayan ancak, bu ürünün üretilmesini sağlayan veya kolaylaştıran önceden belirlenmiş bazı eşyanın kullanılmasını ifade etmektedir. Bu rejim kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesinde gerçekleştirilecek olan eşyanın korunması, görünüş ya da satış kalitesinin iyileştirilmesi, yeniden dağıtım veya yeniden satış için hazırlanmasına yönelik işlemler, eşyanın montajı, kurulması, diğer eşyayla birleştirilmesi, bir araya getirilmesi veya ihraç edilecek eşyanın tamamlanması dahil olmak üzere işçiliğe tabi tutulması, yenilenmesi ve düzenli hale getirilmesi dahil olmak üzere tamir edilmesi veya boyanması gibi nispeten basit işlem ve işçilikler ile bedelsiz ithalat gibi işlemler için gümrük idaresinden dahilde işleme izni alınması gerekmektedir. Gümrük Kanunu’na göre dahilde işleme izni, işleme faaliyetlerini
yapan veya yaptıran kişinin talebi üzerine verilmektedir. Serbest bölgeler hariç Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik firmalar bu rejimden faydalanabilmekte olup ticari nitelikte olmayan dahilde işleme amaçlı eşya ithalat için Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilere de izin verilmesi de mümkündür.
Hariçte İşleme Rejimi
Hariçte işleme faaliyeti; serbest dolaşımda bulunan eşyanın daha ileri safhada işlenmek, tamir edilmek veya yenilenmek üzere geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere ihraç edilmesi ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin, gümrük vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girmesi ve standart değişim sistemi kapsamında ithali ile ilgili faaliyetleri kapsamaktadır. Hariçte işleme rejimi serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin mali yükümlülüklerden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı bir gümrük rejimdir. Hariçte işleme rejimi uygulanmayacak eşya ile ilgili olarak ise mevzuatta şu şekilde belirlenmiştir:
• İhracı, ödenmiş ithalat vergilerinin geri verilmesine veya teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan, • İhracından önce, nihai kullanımları nedeniyle tam muafiyet suretiyle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin tanınması için gerekli koşulları taşımaya devam eden, • İhracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan,
serbest dolaşımdaki eşya.
Diğer Gümrük Rejimleri
Transit Rejimi
İthalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış ancak fiili ihracatı gerçekleşmemiş eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınması, transit rejimi hükümlerine tabidir. Transit rejimine tabi tutulan eşya Türkiye Gümrük Bölgesi içinde;
• Yabancı bir ülkeden gelip yabancı bir ülkeye, • Yabancı bir ülkeden Türkiye’ye, • Türkiye’den yabancı bir ülkeye, • Bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınabilir.
Transit rejiminde hareket gümrük idaresi, gerekli gördüğü ayniyet önlemlerini almakla yükümlüdür. Bu rejim kapsamında genel bir kural olarak, eşyanın ayniyeti, mühürleme yoluyla sağlanır. Bununla birlikte, transit eşyasının hareket gümrük idaresinden sevki tarihinden
itibaren varış gümrük idaresine sunulması için hareket gümrük idaresince taşıtın sürati, coğrafi yol durumu, kat edeceği mesafe ile mevsim şartları dikkate alınarak;
• Nisan-Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında en fazla 6 gün (144 saat), • Ekim-Kasım-Aralık-Ocak-Şubat-Mart aylarında en fazla 8 gün (192 saat),
transit süresi tanınır.
Transit rejimi kapsamındaki eşyanın taşınması transit beyannamesi veya bu beyanname yerine geçen belgelerle yapılır. Transit rejimine tabi tutulan eşya ve gerekli belgeler, rejimi düzenleyen hükümlere uygun olarak varış gümrük idaresine sunulduğunda, transit rejimi sona erer.
Gümrük Antrepo rejimi
Gümrük antrepo rejimi; mali yükümlülükler ile ticaret politikası önlemelerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşya ile bir gümrük antreposuna alınması halinde ihracata yönelik önlemlerden yararlanabilecek ihraç eşyasının bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin düzenlemeleri içeren ekonomik etkili bir gümrük rejimidir. Antrepo rejiminden yararlanabilmek için söz konusu eşyanın Türk Gümrük Bölgesine girmesi veya transit geçişi yasak olmamalıdır. Mevcut mevzuat hükümlerine göre iki tür antrepo söz konusudur. Genel antrepolar, eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen gümrük antrepolardır. Özel antrepolar, yalnız antrepo işleticisine ait eşyanın konulması amacıyla kurulan gümrük antrepolardır. Parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya korunmaları özel düzenek ve yapılara gerek gösteren eşya, ancak bu niteliklere uygun genel veya özel antrepolara konulabilir. Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de özel antrepo sayılır. Bu tip antrepolara fiktif antrepo da denilmektedir. Uygulamadaki özellikleri sebebiyle, genel antrepoların; (A), (B) ve (F) tipleri, özel antrepoların; (C), (D) ve (E) tipleri bulunur. Antrepo açma ve işletme izni, Türkiye’de yerleşik kişilere antrepo açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğunun tespiti halinde verilir.
Geçici İthalat Rejimi
Geçici ithalat rejimi serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat aşamasındaki mali yükümlülüklerden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracatına imkân sağlayan düzenlemelerin bulunduğu rejimdir. Geçici ithalat rejiminden yararlanmak isteyen kişilerin izin alması gerekmektedir. Bu kapsamda geçici ithalat izni, eşyayı kullanan veya kullandıran kişinin talebi üzerine gümrük idarelerince verilmektedir. İthal eşyası ile ilgili ayniyet tespitinin mümkün olmadığı durumlarda, bu eşyaya ilişkin geçici ithalat izni verilmez. Ancak, eşyanın veya yapılacak işin niteliği itibariyle, ayniyet tespiti ile ilgili önlemlerin alınmamasının rejimin kötüye
kullanılmasına sebep olmayacağı durumlarda, gümrük idareleri mali yükümlülüklerin tümünü teminat altına almak suretiyle, geçici ithalat rejiminin kullanılmasına izin verebilir.
Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat sırasındaki mali yükümlülüklere veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulmaları ve bu işlemlerden elde edilen ürünlerin tabi oldukları gümrük vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmeleri, gümrük kontrolü altında işleme rejimi hükümleri uyarınca yapılmaktadır. Bu rejim kapsamında işleme faaliyeti sonucu elde edilen bu tür ürünler işlenmiş ürün olarak adlandırılır. Gümrük kontrolü altında işleme izni, işleme işini yapan veya yaptıran kişinin talebi üzerine gümrük idarelerince verilmektedir. Bu izin, sadece Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilere;
• İşlenmiş ürünler içinde ithal eşyasının tespitinin mümkün olduğu, • Eşyanın işlenmesinden sonra, rejime tabi tutulduğu sıradaki niteliğine veya durumuna dönüştürülmesinin ekonomik olarak mümkün olmadığı, • Rejimin uygulanmasının, ithal eşyasının tabi olduğu menşe ve miktar kısıtlaması kurallarının etkilerini saptırmayacağı, • Türkiye’deki benzer eşyanın üreticilerinin temel ekonomik çıkarlarını olumsuz etkilemeyen,
bir işleme faaliyeti yaratma veya devam ettirme yönündeki ekonomik amaçlara uyulduğu durumlarda verilmektedir.
Gümrük kontrolü altında işleme rejimine ilişkin iznin geçerlik süresi, ekonomik şartlar, başvuru sahibinin özel şartları ve işleme faaliyetinin özelliği dikkate alınarak, gümrük idaresince her başvuru için ayrı ve azami 2 yıl olarak belirlenir. Beklenmeyen hal ve mücbir sebeplerle bu süre 3 aya kadar uzatılabilir.