MLY201U-TÜRK VERGİ SİSTEMİ
Ünite 7: Diğer Harcama Vergileri
Giriş
Vergiler, konusuna göre gelir üzerinden, harcamalar üzerinden ve servet üzerinden alınan vergiler olmak üzere üç grupta sınıflandırılmaktadır. Türk vergi sisteminde gelir üzerinden alınan vergiler gelir vergisi ile kurumlar vergisidir. Servet üzerinden alınan vergiler ise veraset ve intikal vergisi, motorlu taşıtlar vergisi ve emlak vergisidir.
Harcamalar üzerinden alınan vergiler ise literatürde muamele vergileri, gider vergileri, tüketim vergileri gibi isimlerle de adlandırılmaktadır. Yaygın kullanımı dikkate alınırsa tüketim vergileri genel tüketim vergisi ve özel tüketim vergisi olarak iki şekilde sınıflandırılmaktadır.
Özel Tüketim Vergisi
Türkiye’de 1985 yılında uygulanmasına başlanan katma değer vergisine ilave olarak, özel tüketim vergisi uygulanmasına geçilmesinin birtakım nedenleri vardır. Bu nedenler; ekonomik ve mali nedenler, Avrupa Birliği mevzuatına uyum ve dağınık bir görünüm sergileyen dolaylı vergi sisteminin sadeleştirilmesidir. Ekonomik ve mali neden olarak, Türkiye’nin içinde bulunduğu gümrük birliği süreci ve yaşanacak gelir kaybının özel tüketim vergisi ile telafi edilmesi gösterilmiştir.
Özel tüketim vergisine konu mallar genellikle lüks mallar, alışkanlık verici ürünler, sürümü yüksek olan bazı ilk maddelerden (petrol ürünleri gibi) ve motorlu taşıtlardan oluşmaktadır. ÖTV tek aşamalı bir tüketim vergisi olup, üretim-tüketim zincirinin üretim, ithalat, ilk iktisap veya müzayede yoluyla satışında bir defaya mahsus olarak alınacağı kanunda açıkça belirtilmiştir.
ÖTV’nin dolaylı vergi gelirleri içindeki payı yaklaşık %30 civarındadır ve bu rakam genel bütçe gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na göre tahsil edilen Özel Tüketim Vergisi özel tüketim vergilerinden sadece birisidir.
Verginin Konusu
ÖTV’nin konusunu belirli bir iktisadi süreç (üretim, ithalat, ilk iktisap) içinde bulunan, bu Kanun’a ekli dört listede (I, II, III, IV) sayılan mallar oluşturmaktadır. Hangi aşamada olursa olsun listelerde sayılmayan mallar ile listelerde sayılmakla birlikte belirtilen aşamada bulunmayan mallar üzerinden ÖTV alınamaz.
Kanuna ekli I sayılı liste iki cetvelden oluşmaktadır. A cetvelinde benzin, gaz oil, fuel oil, doğal gaz gibi petrol ürünleri yer alırken, B cetvelinde benzol, toluol, petrol eterleri, solvent, etil benzen gibi petrol türevi ürünler yer almaktadır.
Kanuna ekli II sayılı listede binek otomobili, minibüs, kamyon, kamyonet, motosiklet, golf arabası gibi yük ve yolcu taşımaya yarayan motorlu kara taşıtları, uçak, helikopter vb. gibi motorlu hava taşıtları ile gemi, yat, kotra gibi motorlu deniz taşıtları yer almaktadır.
Kanun’a ekli III sayılı liste iki cetvelden oluşmaktadır. A cetvelinde meyve suları, maden suyu, gazoz, şarap, votka gibi alkollü ve alkolsüz içecekler, B cetvelinde ise sigara, sigarillo, puro gibi tütün ve tütün ürünleri yer almaktadır.
Kanun’a ekli IV sayılı listede ise beyaz eşyalar, elektronik eşyalar, poşetlenerek satılan gazete ve periyodik yayınlar, kıymetli maddelerden yapılmış eşyalar (mercan, sedef, fildişi, kristal eşya gibi), silahlar, havyar, parfümler, güzellik ve makyaj ürünleri, kürkler gibi lüks tüketime girecek bazı mallar yer almaktadır.
Vergiyi Doğuran Olay
ÖTVK’ya göre vergiyi doğuran olay; malın teslimi, ithali veya ilk iktisabı olarak belirlenmiştir.
Buna göre;
• I, III ve IV Sayılı Listelerde yer alan malların teslimi veya ithali, • II Sayılı Listede yer alan motorlu taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabı veya ithali, tescile tabi olmayanların teslimi veya ithali, • I, III ve IV sayılı listelerdeki mallar ile II sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanların özel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı vergiyi doğuran olay olarak belirlenmiştir.
Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesini ifade eder.
İthalat, vergi konusuna giren malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişini ifade eder.
Verginin Mükellefi ve Sorumlusu
Kanun’a ekli listelerde yer alan mallar için vergi mükellefi ayrı ayrı belirlenmiştir. Buna göre I, III, IV sayılı listelerdeki mallar ile II sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi olmayan motorlu taşıtlar için verginin mükellefi bu malları imal, inşa ve ithal edenler ile müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir.
Verginin Matrahı ve Oranı
Özel tüketim vergisi, bu Kanun’a ekli listelerde yazılı malların karşılarında gösterilen tutar ve/veya oranlarda alınır (ÖTVK md.11/1) ve Kanun’da belirtilen yetki çerçevesinde değişiklik yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir (ÖTVK md.11/2).
I sayılı listede yer alan mallar için spesifik matrah ve vergi belirlenmiştir.
II, III ve IV sayılı listelerde yer alan mallar için vergi advalorem esasa göre belirlenmiş olup, bu listelerde sayılan mallar için ÖTV matrahı KDV matrahını oluşturan unsurlardan meydana gelmektedir. Yani matrah mal teslimlerinde bu işlemlerin karşılığını oluşturan bedeldir. III sayılı listenin B Cetvelinde yer alan tütün ürünlerinde matrahın tespiti özel usullere bağlanmıştır.
Verginin Beyanı, Tarhı ve Ödenmesi
Özel tüketim vergisi, mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh olunur. Adi ortaklıklarda verginin ödenmesinden ortakların tamamı müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi birisi tarhiyata muhatap tutulur. Bu vergi, beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde tarh edilir. Vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir (ÖTVK md.14/1).
ÖTV’de vergilendirme dönemi listelerde yer alan mal grupları itibarıyla farklı şekilde belirlenmiştir:
• I sayılı listelerde yer alan petrol ürünleri için; her ayın ilk onbeş günlük birinci ve kalan günlerinden oluşan ikinci dönem olmak üzere yılda 24 vergilendirme dönemi mevcuttur. Beyanname vergilendirme dönemini takip eden 10 gün içinde verilmeli ve vergi aynı süre içinde ödenmek durumundadır. • II sayılı sayılı listedeki mallar için vergilendirme dönemi kayıt ve tescile tabi olanlar ve olmayanlar için ayrı belirlenmiştir. Kayıt ve tescile tabi olmayan motorlu araçlar için takvim yılının her ayı olup, beyanname takip eden ayın 15. günü akşamına kadar verilebilir ve aynı sürede ödenir. Kayıt ve tescile tabi olan motorlu araçlara ait ÖTV’nin araçların ilk iktisabından önce ödenmiş olması gerekir. • III ve IV sayılı listelerde yer alan mallar için vergilendirme dönemi birer aylık dönemlerdir. Beyanname takip eden ayın 15. günü akşamına kadar verilebilir ve aynı süre içinde ödenir
İstisna ve Muafiyetler
ÖTVK’da ekonomik, mali ve sosyal bir takım amaçlar doğrultusunda istisna ve muafiyet uygulamasına yer verilmiştir. Aşağıda ÖTVK’da yer alan istisna ve muafiyet uygulamaları sıralanmıştır:
• İhracat istisnası, • Diplomatik istisna, • Petrol arama ve istihsal faaliyetlerinde malların teslimi istisnası, • Kamu kurumlarına bedelsiz teslim istisnası, • Engellilere taşıt istisnası, • Askerî ve güvenlik amaçlı teslim istisnası, • İthalat istisnası,
Gümrük Vergisi Gümrük vergisi, mal ve eşyaların bir ülkenin sınırlarından geçişi esnasında alınan vergidir. Esasında mal ve eşyaların ülke sınırından geçişi esnasında alınan tek vergi gümrük vergisi değildir, eş etkili vergiler de mevcuttur. Bu verginin yanında ithalde alınan KDV, ithalde alınan ÖTV ile 1982 Anayasası’nın 167. maddesine göre Cumhurbaşkanına tanınan yetkiye istinaden getirilen ek mali yükümlülükler bu niteliktedir.
Ülkemizde gümrük mevzuatı 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve bunun alt mevzuatı ile düzenlenmiştir. Gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler Gümrük Kanunu ile düzenlenmiştir.
Verginin Konusu
Gümrük vergisinin konusunu, Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesine giren ve Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan eşya oluşturmaktadır.
Vergiyi Doğuran Olay
Gümrük vergisinde vergiyi doğuran olay, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan eşyanın Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesine girmesidir. Türkiye Cumhuriyeti kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesini oluşturur.
Verginin Mükellefi (Yükümlüsü)
Gümrük Kanunu’nda mükellef yerine yükümlü tabiri kullanılmıştır. Gümrük vergisinin mükellefi, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişilerdir.
Verginin Matrahı (Gümrük Kıymeti) ve Tarifesi
Verginin Matrahı (Gümrük Kıymeti) ve Tarifesi Gümrük vergisi İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveline göre belirlenir. Her biri farklı eşya grubunu oluşturan ve 99 fasıldan oluşan cetvelde eşyanın tanımı, pozisyon numarası (G.T.İ.P.-Gümrük Tarifesi İstatistik Pozisyonu), ölçü birimi ve vergi oranı yer alır.
Gümrük Vergisinin Beyanı, Tahakkuku ve Ödenmesi
Gümrük vergisi, genellikle yükümlünün yazılı veya sözlü beyanı üzerine gümrük idaresi tarafından vergi dairesi sıfatıyla tarh olunur. Yazılı beyan kural olarak gümrük giriş beyannamesi aracılığıyla yapılır.
İstisna ve Muafiyetler
İstisna ve muafiyetlere Gümrük Kanunu’nun 167. maddesinde yer verilmiştir. Bu istisna ve muafiyetler ders kitabının 188. sayfasında listelenmiştir.
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV), finansal işlemleri vergilendiren bir vergi olup, 13.07.1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun ikinci kısmında yer alan 28-33. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Gider Vergileri Kanunu 1985 yılında KDVK’nın yürürlüğe girmesinden önce uygulanan genel nitelikli tüketim vergisiydi.
Verginin Konusu ve Mükellefi
Gider Vergileri Kanunu’nun 28. maddesinde BSMV’nin konusu işlemi yapandan hareketle belirlenmiştir. Bu yönüyle BSMV, vergi kanunları içinde verginin konusunu mükelleften hareketle tanımlamada ilk ve tek kanun olma niteliğine sahiptir.
Verginin mükellefi, banka, sigorta şirketleri ve Bankerlerdir.
Vergiyi Doğuran Olay
6802 sayılı Kanun’un 28. maddesinde vergiyi doğuran olay, yapılan muamele sonucu her ne şekilde olursa olsun nakden veya hesaben lehe para alınması olarak belirtilmiştir.
Matrah ve Oran
6802 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre banka ve sigorta muameleleri vergisinin matrahı lehe alınan parasal tutardır. Kambiyo alım ve satım muamelelerinde ise, kambiyo satışlarının tutarı vergiye matrah olur.
Vergilendirme Dönemi, Tarhı, Beyanı ve Ödenmesi
BSMV’de vergilendirme takvim yılının birer aylık dönemleri itibarıyla yapılmaktadır. Vergilendirme dönemi içinde gerçekleştirilen işlemler bir beyanname (hizmet vergisi beyannamesi) ile takip eden ayın 15. günü akşamına kadar beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir.
BSMV’de tarha yetkili daire vergilendirmeye tabi işlemlerin yapıldığı yer vergi dairesidir.
Muafiyet ve İstisnalar
6802 sayılı Kanun’un 29. maddesinde istisna ve muafiyetler sıralanmıştır. Vergiden istisna edilen işlemlerden bazıları; bankaların kendi şubeleri arası yaptığı işlemler, hisse senedi ve tahvil gelirleri, masraf karşılığı müşteriden alınan paralar, ortaklardan ve iştiraklerden sağlanan karlar, arbitraj işlemleri, konut kredisi faizleridir.
Özel İletişim Vergisi
Özel iletişim vergisi (ÖİV) Türk vergi tarihine 26 Kasım 1999’da kabul edilen “17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile bir “Dayanışma Vergisi” olarak girmiştir. Daha sonra kabul edilen bir kanun ile 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 39. maddesine eklenerek ve bazı değişiklikler yapılarak kalıcı hâle getirilmiştir.
Verginin Konusu, Mükellefi ve Vergiyi Doğuran Olay
Verginin konusunu telekomünikasyon hizmetleri oluşturmaktadır. Verginin mükellefi vergi konusuna giren işlemleri gerçekleştirmek üzere faaliyette bulunan işletmelerdir. Vergiyi doğuran olay, telekomünikasyon hizmetinin ifasıdır.
Matrah ve Oran
Verginin matrahı advalorem esasa göre belirlenmiştir. ÖİV’nin matrahı, katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan oluşmaktadır. Her tür elektronik haberleşme hizmetleri % 7,5 oranında özel iletişim vergisine tabidir.
Vergilendirme Dönemi, Tarhı, Beyanı ve Ödenmesi
ÖİV’de vergilendirme takvim yılının birer aylık dönemleri itibarıyla yapılmaktadır. Vergilendirme dönemi içinde
gerçekleştirilen işlemler özel iletişim vergisi beyannamesi ile takip eden ayın 15. günü akşamına kadar beyan edilir. Beyanname KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine verilir ve aynı süre içinde ödenir.
Şans Oyunları Vergisi
6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 40. maddesi ile düzenlenen şans oyunları vergisi, 14.3.2007 tarihli 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’unda yapılan değişiklikle bu kanun kapsamına alınmıştır. Tek aşamalı özel tüketim vergisi özelliği gösteren şans oyunları vergisi 5602 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile düzenlenmiştir.
Verginin Konusu, Mükellefi ve Vergiyi Doğuran Olay
Verginin konusu, her türlü şans oyunları faaliyetinden elde edilen hasılattır. Verginin mükellefi, kendisine şans oyunları tertip etme hak ve yetkisi verilmiş kurumlardır. Vergiyi doğuran olay, düzenlenen şans oyunlarına iştirakçinin katılmasıdır.
Matrah ve Oran
Verginin matrahı, şans oyunlarından elde edilen hasılat tutarıdır. Hasılat, iştirakçiden katılma karşılığında alınan bedelden KDV tutarı düşüldükten sonra kalan kısımdır.
Verginin oranı, spor müsabakalarına dayalı müşterek bahislerde %5, at yarışlarında %7 ve diğer şans oyunlarında %10’dur. Cumhurbaşkanı bu oranları bir katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye ya da tekrar kanuni seviyesine getirmeye yetkili kılınmıştır.
Vergilendirme Dönemi, Tarhı, Beyanı ve Ödenmesi
Vergilendirme dönemi, faaliyet gösterilen takvim yılının birer aylık dönemleridir. Şans oyunları vergisi beyannamesi, mükellef tarafından ilgili vergilendirme dönemlerini izleyen ayın 20. günü mesai bitimine kadar bağlı bulunulan vergi dairesine verilir ve hesaplanan vergi aynı süre içerisinde ödenir. Şans oyunları vergisi, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak kabul edilmez ve hiçbir vergiden mahsup edilmez.
Damga Vergisi, Değerli Kâğıtlar Vergisi ve Harçlar
Damga vergisi kâğıda dayalı hukuksal bir sonuç elde edilmesi için ispat gücünü veren kamu “izninin” karşılığıdır; Değerli kâğıtlar vergisi “kâğıdın bedeli”dir; Harçlar ise kamunun sunduğu hizmetlere karşılık bu hizmetten yararlananların ödediği parasal değerlerdir.
Damga Vergisi
Damga vergisi, gerçek ya da tüzel kişilerin gerçekleştirdikleri hukuki işlemlerde kullanılan belgelere (kâğıt ya da elektronik veri) ispat gücü kazandırarak hukuki geçerlilik sağlamak amacıyla alınan “resim” niteliğinde bir mali yükümlülüktür. Damga vergisi 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nda (DVK) düzenlenmiş olup tahakkuku tahsile bağlı bir vergidir.
Verginin Konusu
Verginin konusunu Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar oluşturmaktadır. Kâğıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.
Verginin Mükellefi
Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmî dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.
Vergiyi Doğuran Olay
Damga vergisinde vergiyi doğuran olay vergiye konu olan kâğıtların düzenlenmesidir.
Kâğıtların bir nüshadan fazla olması hâlinde, bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kâğıtlardan, maktu vergiye tabi olanların her bir nüshası ayrı ayrı aynı miktarda, nispi vergiye tabi olanların ise sadece bir nüshası damga vergisine tabidir (DVK md.5).
Bir kâğıtta birden fazla akit ve işlem bulunması hâlinde, bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınır.
Kâğıtta birden fazla kişinin imzasının bulunması hâlinde vergi bir defa alınır.
Matrah ve Oran
Damga vergisinde matrah bazı kağıtlar için advalorem, bazı kağıtlar için ise spesifik esasa göre belirlenmiştir. Dolayısıyla damga vergisi nispi veya maktu olarak alınmaktadır. Kağıdın belli bir meblağı içermesi hâlinde yazılı olan para verginin matrahını oluşturur ve nisbi vergiye tabi tutulur. Eğer belirlenen para KDV’yi de içeriyorsa damga vergisinin matrahı KDV düşüldükten sonra belirlenen tutardır (30 Seri No’lu Damga Vergisi Genel Tebliği). Belli bir meblağı içermemesi hâlinde kâğıdın mahiyeti esas alınır ve maktu vergi uygulanır.
Verginin Beyanı ve Ödenmesi
Damga vergisi; basılı damga konulması suretiyle, makbuz verilmesi suretiyle ve istihkaktan kesinti yapılması suretiyle ödenir. Bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tespite Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Basılı damga konulması suretiyle ödeme, fatura, makbuz ve ibra senedi, ulaştırma ile ilgili kâğıtlar, elektrik, hava gazı, telefon ve su abonman sözleşmeleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığının izin verdiği vergiye tabi diğer kağıtlar için geçerlidir (DVK md.17).
Makbuz verilmesi suretiyle ödeme genel ödeme biçimidir. Kâğıdın basılı damga konulmak veya istihkaktan kesinti yapmak suretiyle ödeneceği belirtilmeyen hâllerde ödeme makbuz karşılığı yapılır. Bu yöntemde damga vergisi vergi dairesine ödenir ve karşılığında makbuz alınır.
İstihkaktan kesinti yapılması suretiyle yapılan vergi ödemeleri kesintiyi yapan vergi sorumlusunun beyanı ile ödenir. Genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen damga vergisi, ertesi ayın 20. günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve 26. günü akşamına kadar yatırılır (DVK md.23).
Damga vergisinden istisna edilen kağıtlar Kanu’na ekli (II) sayılı tabloda yer alan kâğıtlardır. Bu kâğıtlar; resmî işlerle ilgili kâğıtlar, öğrenciler ve askerlerle ilgili kâğıtlar, işçiler, çiftçiler ve göçmenlerle ilgili kağıtlar, ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar, kurumlarla ilgili kâğıtlar ana başlıklarında 5 bölümde sıralanmıştır.
Değerli Kâğıtlar
Vergisi Değerli kâğıtlar vergisi aslında 210 Sayılı Değerli Kâğıtlar Kanunu’na tabi kâğıtlardan alınan “bedeldir”. Verginin konusu, değerli kâğıtlardır. Değerli kâğıt, Kanun’a bağlı tabloda yazılı kâğıtlar ve belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan noter belgeleridir.
Değerli kâğıtlara örnek olarak; beyanname, TC kimlik kartı, pasaportlar, aile cüzdanları, çekler vb. verilebilir. Değerli kâğıtlar, Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanır ve bastırılır. Hazine ve Maliye Bakanlığının izni ile ilgili bakanlık, daireler veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından hazırlanıp bastırılması veya elektronik belge olarak düzenlenmesi mümkündür.
Değerli kâğıtların ilgili bulundukları işlemlerde kullanılması mecburidir ve değerli kâğıtlar ilgililere Kanun’a bağlı tabloda gösterilen bedeller karşılığında satılır. Değerli kâğıtlar mal sandıklarınca veya Hazine ve Maliye Bakanlığınca tayin edilecek yerlerde satılır. Çekler ilgili bankalarca bastırılır ve satılır. Satılan çeklerin (genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyelere verilen çekler hariç) değerli kâğıt bedelleri, bankalarca her ayın 7. günü akşamına kadar ilgili mal sandıklarına ödenir.
Harçlar
Harç, belli bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında ödenen bedeldir; yarı kamusal nitelikte kamu hizmeti sunan kamu kuruluşlarının sundukları hizmetlerden doğrudan doğruya yararlananlardan, faydalanma karşılığı alınan parasal tutarları ifade etmektedir.
Harcın konusu: Harçlar Kanunu’nun 1. maddesinde belirtilmiştir. HK’ya göre alınacak harçlar; yargı harçları, noter harçları, vergi yargısı harçları, tapu ve kadastro harçları, konsolosluk harçları, pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti, vize ve Dışişleri Bakanlığı tasdik harçları, gemi ve liman harçları, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, trafik harçlarından oluşmaktadır.
Harcın mükellefi: Harç konusu hizmetten yararlananlardır.
Harçta vergiyi doğuran olay: Harca tabi işlemin resen veya mükellefin talebi üzerine yapılamasıdır.
Harcın Tutarı: Harç nisbi ve maktu tutarda alınmaktadır. Harcın konusunu oluşturan bu hizmetlerin ayrıntısı, verginin nispeti veya maktu tutarı kanuna ekli 9 ayrı tarifede verilmiştir. Bu yıl için alınan bazı harçlardan bazıları, ders kitabının 196. sayfasında listelenmiştir.
Harcın ödenmesi: HK’nın ilgili kısımlarında belirtilen şekillerde ödenir. Hazine ve Maliye Bakanlığının harçların makbuz karşılığı veya basılı damga vurdurulması veya diğer şekillerde tahsili için vergi dairelerine yetki verebileceği düzenlenmiştir (HK md.131). Harçlar aksine hüküm bulunmadıkça harca konu işlemeleri yapan daireler tarafından tahsil olunur (HK md.132).
Tahsil edilen harcın vergi dairesine yatırılması: Hazine ve Maliye Bakanlığının izniyle basılı damga kullanan veya makbuzla tahsilatta bulunan memurlar bir aya ait tahsilat tutarlarını ertesi ayın beşinci günü akşamına kadar en yakın vergi dairesine yatırmakla mükelleftirler. 500 TL geçen tahsilat bu süre ile bağlı olmaksızın derhâl yatırılır. Hazine ve Maliye Bakanlığı lüzum gördüğü yerlerde bu miktarı artırmaya yetkilidir (HK md. 133).