LOJ301U-DIŞ TİCARETTE RİSK YÖNETİMİ VE SİGORTACILIK
Ünite 5: Uluslararası Ticarette Sigorta Kullanımı
Giriş
Çok aşamalı ve çok taraflı olarak gerçekleşen uluslararası ticaret sırasında birçok riskin oluşması ve bunlar sonucunda da farklı hasarların ortaya çıkması bilinen bir durumdur. Sigorta bu anlamda bir veya daha fazla riskin etkisini azaltabilecek etkin yöntemlerden biridir. Uluslararası ticaret işlemlerinde taraflar arasında alım–satım sözleşmesinin imzalanmasından sonraki süreç malın üretilmesi ve üretim sonrası bir taşıma şirketi ile anlaşıp bu malın sevk edilmesidir. İlgili sevkiyat nakliyat yoluyla gerçekleştirilmektedir. Bu noktada nakliyat konusu uluslararası ticaretin en önemli unsurlarından birisi hâline gelmektedir. Nakliyat sürecinde ortaya çıkabilecek sorunlar, uluslararası ticaret sürecinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından risk unsuru taşıyabilir. Satış işleminde malın satıcıdan alıcıya teslim edilmesine kadar geçen sürede ortaya çıkabilecek her türlü risk bu doğrultuda değerlendirilmelidir.
Uluslararası Ticaret ve Nakliyat Sigortası
Çok aşamalı ve çok taraflı olarak gerçekleşen uluslararası ticaret sırasında birçok riskin oluşması ve bunlar sonucunda da farklı hasarların ortaya çıkması bilinen bir durumdur. Sigorta bu anlamda bir veya daha fazla riskin etkisini azaltabilecek etkin yöntemlerden biridir.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) 1964’teki zirvesinden bu yana, finansal hizmetlerin ve özellikle sigorta hizmetlerinin ekonomik kalkınma için önemli olduğuna dair yaygın bir düşünceye inanılmaktadır. Yapılan araştırmalar, sigorta sektörünün bir risk transfer aracı ve kurumsal bir yatırımcı olarak gelişiminin, ekonomik büyümeye aşağıdaki kanallardan katkı sağlayabileceğini göstermiştir:
• Ticaret ve ticareti kolaylaştırmak (özellikle hayat dışı sigorta) • Likidite yaratarak ve tasarrufları harekete geçirerek (hayat sigortası) • Finansal aracılığın iyileştirilmesi • Çeşitli riskleri karşılıklı hâle getirmek ve azaltmak • Daha verimli bir yerli sermaye paylaşımın teşvik edilmesi.
Uluslararası ticaret temel olarak satım, sigorta ve navlun sözleşmelerine dayanmaktadır. Bunlarla birlikte taraflar arasında yapılan taşıma, bankalar ile yapılan kredi, gümrükler ile yapılan sözleşmeler, brokerlik diğer deyişle aracılık sözleşmeleri de bulunmaktadır. Benzer şekilde navlun ödemeleri için yapılan sözleşmeler de uluslararası ticaretin önemli aşamalarıdır.
Nakliyat Sigortası
Nakliyat sigortaları malın dolaşımı sürecinde hem taşıtların hem de taşınan malların görebileceği zararları güvence altına almaktadır. Taşıtın kendisi sigortalanabildiği gibi, malın kendisi de sigortalanabilir. Yani, nakliyat sigortası, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve kara yolu ile yapılan sevkiyat sırasında meydana gelme olasılığı olan risklere
karşı sigortalının mal üzerindeki menfaatini korumaktadır. Sigorta branşlarında; poliçede açık bir şekilde belirtilmiş olan hasar prosedürü, teminatın kapsamı, sigortalının görev ve yükümlülükleri, istisna edilen hâller, prim ödemesi, anlaşmazlık hâlinde uygulanabilecek hükümler ve rücu durumu gibi sigorta sözleşmesinin esaslarını içeren koşullar yer almaktadır. Bu koşullara Genel Şartlar denilmektedir. Ayrıca; sigortalı ve sigortacının üzerinde anlaştığı ve sigortalının menfaati göz önünde bulundurularak genel şartlara eklenen koşullar yani özel şartlar da bulunmaktadır.
Nakliyat branşı, genel anlamda sigorta teminatları ve konuları bakımından büyük önem taşıyan aşağıdaki başlıklar hâlinde açıklanabilir:
• Emtia nakliyat sigortası (deniz yolu, karayolu, demir yolu, hava yolu) • Kıymet nakliyat sigortası • Tekne sigortası • Navlun sigortası • Sorumluluk sigortaları.
Emtia Nakliyat Sigortası
Ticarete konu olan tüm ürünlere ve mallara, emtia denmektedir. Kara, deniz ve hava taşıt araçları ile bir yerden başka bir yere nakledilen emtianın, nakil sırasında meydana gelebilecek hasar ve kayıplara yönelik yapılan sigortalara emtia nakliyat sigortaları denir. Yük sigortaları olarak da ifade edilebilir. Bu sigorta ile emtianın (yükün) yükleme, gümrük beklemeleri, ara sevkiyatları ve boşaltma da dâhil olmak üzere yurt içi ve yurt dışı taşımalarda gerçekleşebilecek hırsızlık, yangın, kaza, kaybolma, savaş, kargaşalık, grev, sabotaj ve terör gibi tehlikeler sonucunda meydana gelecek zarar, kayıp ve hasarları dünya genelinde geçerli olan uluslararası standartlarda teminat altına alınır. Yani, emtia nakliyat sigortası, sevkiyat esnasında meydana gelmesi olası risklere yönelik sigortalının mal üzerindeki menfaatini korumaktadır.
Uluslararası Ticarette Teslim Şekilleri
Taşıma işlemlerinin uluslararası boyutlarının artmasına bağlı olarak, uluslararası ticarette genel kabul görmüş teslim şekilleri oluşmuştur. Sigortalama işlemleri sırasında alıcı ve satıcının yükümlülükleri ile sigortalının kim olduğu da bu teslim şekilleri kapsamında belirlenmiştir. Teslim şekilleri IncotermsR 2010 olarak ifade edilen, bir kurallar bütünü ile ayrıntılı hâle getirilmiştir. Bu teslim şekillerinden en önemlileri şunlardır:
Gemide Ücretsiz (FOB, Free On Board): Bu terim, satıcının teslimat yükümlülüğünün, mallar belirtilen sevkiyat limanında gemi rayının üzerinden geçtiği zaman yerine getirildiği anlamına gelmektedir. Alıcının bu aşamadan sonra mallarla ilgili tüm kayıp veya hasar risklerini üstlenmek zorunda olduğunu gösterir. FOB aynı zamanda, satıcının malları ihracat için gümrükten geçirmesini gerektirir.
Maliyet ve Navlun (CFR, Cost and Freight): Satıcının teslim etme yükümlülüğü, malların sevkiyat limanına
getirilmesiyle tamamlanmaktadır. Satıcı, malları belirtilen varış limanına getirmek için gerekli masrafları ve navlunu ödemek zorundadır. Ancak malların kaybolma veya hasar görme riski ile teslimattan sonra meydana gelen olaylardan kaynaklanan ek masraflar satıcıdan alıcıya devredilir. CFR terimi, satıcının malları ihracat için gümrükten çekmesini gerektirir.
Maliyet, Sigorta ve Navlun (CIF, Cost, Insurance and Freight): Satıcı, CFR kapsamındaki sorumlulukların aynısını yerine getirmek zorundadır. Satıcı, sigorta sözleşmesi yapar ve sigorta primini öder. Satıcı sözleşmede belirtilen sigorta primini ödemek şartıyla, yüklediği emtia türüne uygun olan en dar kapsamlı nakliyat sigortasını yaptırmaktadır. Alıcı, CIF terimi altında satıcının yalnızca minimum teminat kapsamında sigorta yaptırmayı tercih ettiğini dikkate almalıdır. Alıcı ve satıcı arasındaki anlaşmaya göre özel riskler sigorta kapsamına alınmak istenirse, bu husus sözleşmede mutlaka belirtilmelidir.
Belirlenen Yerde Teslim (Ex-Work, Ex-Mill): Bu terim, satıcının, malı alıcı ile ismen belirlemiş oldukları bir yerde (fabrikada, depoda) teslim edilmesini öngörmektedir. Bu teslimat şeklinde, malların herhangi bir taşıma aracına yüklenmesi veya gümrükleme sırasında yapılan işlemlerin yerine getirilmesi gereği yoktur. Bu aşamalarda oluşan sorumluluklar, masraflar ve doğal olarak riskler alıcıya aittir. Bu teslimat şekli ülke içinde ve yakın mesafeler için daha uygun olup uluslararası ticarette uygulama zorluğu getirebilir. Aynı şekilde satıcı taraf için risklerin ve sorumlulukların asgari olduğu teslim şeklidir.
Emtia Nakliyat Sigortalarında Yapılan Poliçe Türleri
Emtia nakliye poliçe türleri, ülkeden ülkeye veya nakliye şirketleri arasında değişkenlik gösterebilir. Bununla birlikte bu poliçe türleri temel amaç ve uygulanma şekline göre sınıflandırıldığında, aşağıdaki başlıklarda toplamak mümkündür:
Direk (Kati) Poliçe: Bu poliçe kapsamında, sigortalı her sevkiyatta bulunan emtia ile ilgili bilgileri sevkiyattan önce sigorta şirketine bildirmektedir. Sigortalının emtiaların yükleme yerinden varış yerine kadar geçecek süreleri ve aşamaları kapsayacak şekilde bilgilendirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Emtia ile ilgili bilgiler arasında ise, malın cinsi, ağırlığı, markası, ambalaj türü ve sayıları, varış yerleri, taşıyıcı araçlara ait bilgiler ve doğal olarak sigorta bedeli yer almaktadır. Sigortacı bu bilgilere istinaden poliçe tanzim edip prim tahakkuk ettirir.
Takselenmiş Sigorta Poliçesi: Poliçe kapsamında sigortalanması istenen malın taraflar arasında mutabık kalınan bir değer üzerinden sigortalanması durumudur. Bu değer malın gerçek değerinden yüksek de olabilir. Başlangıçta belirlenen değer üzerinde mutabık kalındığı için, sigortalanan malın gerçek değeri düşük olsa dahi, olası hasar durumunda poliçede belirtilen değer dikkate alınır. Genelde gemi sigortası bu şekilde yapılmaktadır.
Sigorta değeri açık bırakılmış poliçeler: Sigorta değeri sigorta poliçesi düzenlenmesi sırasında değil de hasar
sırasında tespit edilebilecek ise poliçe düzenlenirken sigorta değeri kısmı açık bırakılmaktadır. Bu poliçeler açık veya takselenmemiş olarak adlandırılabilir. Genelde sigorta değerlerinin belirlenmesinde sorun yaşanan veya kolayca belirlenemeyen mallar için kullanımı daha uygun olabilir.
Sevkiyat için yapılan sigorta poliçesi: Bu poliçelerde zaman yerine ulaşım aracının bir seferi dikkate alınmakta, aracın kalkış yerinden varış yerine gidişi sırasında olası riskler teminat altına alınmaktadır.
Süre dikkate alınarak düzenlenen sigorta poliçesi: Bu poliçeler, sigorta konusu olacak unsurları belirli bir süre için teminat kapsamına almaktadır. Diğer birçok poliçede olduğu gibi, genel uygulamada bu süre 12 aydır.
Abonman Poliçe: Sigorta sözleşmesinde yer alan koşullar çerçevesinde belirlenen bir limite kadar sigortalıya teminat sağlanması durumudur.
Geçici (Flotan) Poliçe: Bazı poliçe koşulları yüklemeler öncesinde tam olarak netleşmemekte ve ancak yükleme işleminden sonra ayrıntılar belli olmaktadır. Böyle durumlarda poliçeler geçici olarak hazırlanmakta ve sevkiyat işlemlerinin netleşmesi beklenmektedir.
Emtia Nakliyat Sigortalarında Teminat Türleri
Taşıma sırasında farklı araç kullanılması durumunda emtia nakliyat sigortalarının teminat kapsamlarında değişiklik olmakla birlikte, genelde üç çeşit poliçe türüne rastlanmaktadır. Bunlar tam ziya, dar ve geniş teminatlardır.
Tam Ziya Teminatı: Uygulamada en dar ve kapsamı en sınırlı olan poliçe türüdür. Taşınan emtianın taşıyan araç ile birlikte tamamen yok olmasında ancak tazminat alınabilir. Bu poliçe kapsamında, olası kısmi hasarlar kabul edilmemektedir. Literatürde ziya kavramı iki farklı bakış açısı ile açıklanabilir.
Hükmi Tam Ziya Hâli: Yaşanan bazı hasarlar teknik açıdan tam ziya olarak değerlendirilmese bile, sigortalı için oluşan menfaat kaybı dikkate alındığında tam ziya hâli oluşmuş olabilir. Örneğin; taşıyıcı araca (gemiye) el konması, hükmi tam ziya olarak düşünülebilir. Özellikle taşıyıcı aracı kurtarmanın maliyeti aracın değerinden daha yüksek olması durumlarında daha çok kullanılmaktadır.
Gerçek Tam Ziya Hâli: Bu durumda ise, poliçede belirtilen sigorta konusunun özelliklerini tamamen yitirmesi, geri dönülme şansının olmaması, diğer bir deyişle tamamen yok olması olasılığı ifade edilmektedir.
Dar Teminat: Poliçe kapsamında belirtilen unsurlara bağlı olarak emtianın taşınması sırasında, taşıyıcı aracın hasar görmesi nedeniyle oluşan kayıp durumlarını kapsamaktadır. Sadece poliçe kapsamında teminat altına alınan riskler için geçerlidir.
Geniş Teminat: Bu poliçe ile emtianın taşınması sırasında beklenmedik, tesadüflere bağlı olarak gerçekleşen herhangi bir olayın sonucunda oluşan hasarlara karşı teminat
verilmektedir. Görüldüğü gibi kapsamı oldukça geniştir. Bununla birlikte her koşulun sigorta kapsamına alındığı söylenemez.
Emtia Nakliyat Sigortalarında Fiyatlandırma
Emtia sigortalarının fiyatlandırılmasında malın, ambalajı, cinsi, taşıma aracı, taşıma biçimi (deniz, kara, hava ve demir yolu) sefer sayısı ve teminat kapsamı önemli rol oynamaktadır. Bu kapsamda nakliyat sigorta başvurusu üzerindeki bilgilerin sigortalı tarafından temin edilmesi gerekmektedir.
Nakliyat Maliyetini Etkileyen Faktörler
Emtia nakliyatını ve ulaşım aracı seçimini etkileyen faktörler söz konusudur. Uluslararası ticaret maliyetleri zamanla ilgili olan ve olmayan şeklinde ikiye ayrılabilir. Zamanla ilgili maliyetler; faiz, depolama ve amortisman giderleridir. Zamanla ilgili olmayan maliyetler ise şunlardır:
• Taşıma maliyeti (malların bir uluslararası konumdan diğerine taşınmasının maliyeti) • Sigorta • Değişimin finansal maliyetleri • Diğer (yasal maliyetler, transit prosedürleri için ücretler, yasal veya yasa dışı kolaylaştırma ödemeleri vb.).
Kıymet Nakliyat Sigortası
Kıymet sigortası, kıymetli maden, evrak, para ve benzer şeylerin taşınmaları sırasında söz konusu olabilecek tehlikelere karşı teminat sağlamaktadır. Kıymet nakliyat sigortasında, para ve değerli kâğıtlar, olağan taşıma koşullarına uygun olarak, kişi beraberinde veya taşıyıcı araçta sorumlu kişiye teslim edilmiş olmalıdır. Teminat, sigorta konusu kıymetlerin nakliyatçılara iletilmesinden alıcıya teslimine kadar geçecek süre içinde oluşacak ziya ve hasarları kıymet nakliyat poliçesi genel şartları çerçevesinde ve silahlı gasp ve soygun riski de dahil olmak üzere karşılar. Kıymet nakliyat sigortası, kıymetlerin nominal değeri üzerinden ve sefer esasına göre yapılmaktadır (www.tsb.org.tr).
Tekne-Deniz Araçları Sigortası
Tekne sigortaları ile her türlü deniz aracının deniz tehlikeleri nedeniyle uğrayabilecekleri hasarlara karşı teminat sağlanmaktadır. Ancak, deniz araçlarının inşası ve denize indirilmeleri sırasında meydana gelmesi muhtemel hasarlar da tekne sigortaları kapsamında değerlendirilmektedir.
Deniz aracının bir yolculuk için sigorta ettirilmesi durumunda sigortacı için risk; yükün veya safranın alınmaya başlandığı anda veya hem yükün hem de safranın alınmayacaksa geminin kalktığı andan itibaren başlar. Varma limanında yükün veya safranın boşaltılması bittiği anda biter (TTK, 1382).
Tekne ve Navlun Sigortaları
Tekne sigortalarında asıl amaç gemidir. Bu sigorta ile “gemi veya diğer deniz ve göl araçlarının” iç sularda, marinada sabit hâlde bağlıyken, deneme yapılan seferlerde ve denizde bulunduğu süreler dikkate alınmaktadır. Bu sigorta ile deniz araçlarının tehlike sırasında başka bir tekneyi çekerken, yatma haricinde veya karada inşası devam ederken sigorta şirketinin belirlediği prim karşılığında poliçenin kapsadığı süre ve belirlenen koşullara bağlı olarak oluşabilecek risklere karşı güvence altına alınmaktadır. Gemi veya diğer deniz ve göl araçlarının kapsamı sigorta şirketinin kabul etmesine bağlı olarak, farklı malzemelerden yapılmış tekneler, yatlar, kotralar, balıkçı gemileri, yüzen lokantalar şeklinde daha da genişletilebilir.
Tekne Sigortasının Teminat Kapsamı
Uluslararası düzenlemelere uygun olacak şekilde, tekne sigortalarında teminat verilen riskler şunlardır:
• Geminin toplam kaybı • Gövde, makine, ekipman ve bunlarla bağlantılı her şeyde hasar • Kurtarma ve yangın masrafları • Bir kaybın önlenmesi veya en aza indirilmesi amacıyla uygun ve makul şekilde yapılan masraflar • Çarpışma, savunma veya saldırı maliyetleri • Herhangi bir hasar bulunmasa bile karaya oturduktan veya karaya oturtulduktan sonra gövdenin su altı kısmını incelemek için kuru havuzlama masrafları • Koruma ve tazminat sigortası • Mürettebat dışındaki kişilere karşı sorumluluk • Üçüncü şahısların mülkiyetindeki kayıp veya hasar • Kirlilik • Enkaz kaldırma • Yükte veya çekilen nesnede kayıp veya hasar • Karantina giderleri • Sigortalı gemideki mülk kaybı veya hasarı • Dava ve say masrafları • Kurtarma operasyonlarının sorumluluğu (https://marine-group.eu/services/cargo/).
Navlun Sigortası
Uluslararası ticaret işlemlerinde herhangi bir ulaşım yolu ile yapılan taşıma hizmetine ve taşıma hizmeti karşılığında ödenen bedele navlun denir. Deniz hukukunda taşıyanın belirli bir ücret karşılığında, gemisini kısmen ya da tamamen taşıtana tahsis ederek ya da tahsis etmeksizin, bir yükü deniz yoluyla taşıması amacıyla yüklendiği sözleşmeye ise navlun sigortası denilmektedir. Navlun sözleşmesi gemi donatanı veya gemi kiracısının kazanacağı taşıma ücretinin kaybedilmesi hâlini teminat altına almaktadır. Sigortalı, navlunda menfaat sahibi olan (gemi donatanı, gemi kiracısı, ihracatçı veya ithalatçı gibi) kişidir.
Navlun Sigortalarının Fiyatlandırılması
Sigorta poliçesinde yer alan navlunla ilgili klozlar, olası bir hasar nedeniyle navlun gelirinin kaybedilmesini teminat altına almak için düzenlenmektedir. Navlun kaybı için ödenecek tazminat tutarı, brüt navlun tutarını aşmamalıdır. Poliçelerde farklı nedenlerden hatta poliçede yer alan nedenlerden dahi kayıp oluşmuş olsa dahi zaman kayıpları kapsama dahil edilemez. Gemi sahibinin navlun olarak ifade ettiği kazançları tam ziya kapsamına alınabilir. Eğer poliçe tam ziya şeklinde yapılmamış ise, navlun tutarı tekne değerinin %25’ine kadar yapılabilir. Sefer veya süre dikkate alınarak poliçeler oluşturulmuş ise, navlun da aynı sefer veya süreler için geçerlidir.
Navlun Maliyetleri ve Konteyner Seçimi
Taşıma işlemleri sırasında ortaya çıkan nakliye giderleri ve navlun bedelleri, emtianın yükleneceği konteynerlerin türüne göre de değişebilmektedir. Bir satıcının tek bir konteyneri sadece kendi ürünleri için kullanması ile birçok ürünlerinin aynı konteyner içine konması temel farklılıkları yaratmaktadır.
Kara Yolu ve Hava Yolu Nakliyat Sigortaları
Kara yolu taşımacılığı, emtianın taşıyıcı firmaya teslim edildiği yerden varış noktasına kadar kara yolu altyapısı kullanılarak yapılan taşıma türüdür. Bu doğrultuda, aynı ülkede bir yerleşim yerinden yola çıkıp başka bir yerleşim yerinde biten taşımalar yurt içi kara yolu taşımasını belirtir. Benzer şekilde ülkeler arası kara yoluyla veya deniz yolu, demir yolu ve hava yolu ile taşıma yaparak ve tekrar kara yolundan üçüncü bir ülkeye yapılan taşımalar ise uluslararası kara yolu taşımacılığı olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkeler arası transit kara yolu geçişleri de bu kapsamdadır.
Emtianın Kara, Demir Yolu ve Hava Yolu ile Taşınması
Dünya genelinde emtia taşınmasında karayollarının payının diğer taşıma araçlarına göre daha yüksek olduğu gözlemlenmektedir. Bu kapsamda yapılan taşıma işlemlerinin sigortalanması nakliyat sigortaları için önemli bir kapasite yaratmaktadır. Emtianın kara yolu veya hava yolu ile taşınması durumunda yapılan sigorta poliçelerinde farklı özellikler dikkati çekmektedir.
Nakliyat sigortaları kapsamında verilen teminatların kapsamları benzerlik göstermekle birlikte, kullanılan taşıtın özelliklerine göre farklılıklar oluşmaktadır.
Tam Ziya Teminatı: Kara yolu taşımacılığına bağlı olarak emtialar kamyon, treyler ve tren aracılığıyla taşınabilmekte ve emtianın tamamen hasarlanması durumu teminat kapsamına alınmaktadır. Hava yolu araçları ile yapılan taşımalar için de verilebilir. Dar Teminat: Farklı araçlarla yapılan taşımalar sırasında aracın hasar görmesi sonucu, taşınan emtianın zarar görmesi poliçe kapsamına alınmıştır. Kara yolu ve demir yolu araçları için farklı isimlendirilmekle birlikte, kamyon ve demir yolu klozu olarak ifade edilmektedir. Hava yolu taşımacılığında ise dar teminat verilememektedir.
Taşıma İşlemleri Sırasında Yaşanan Gecikmeler
Taşıma işlemleri sırasında sevkiyatın gecikmesi ciddi planlama sorunları yaratabilir. Tahmini nakliye süresinin olabildiğince kesin olması gerekir. Böylece uluslararası ticaretteki ilgili taraflar teslimatı ne zaman bekleyeceklerini veya ne zaman bir teslimatı ayarlayacaklarını bilmek isterler. Ancak planlanan süreçlerde sorunlar çıkabilir ve istenmeyen nakliye gecikmeleri meydana gelebilir. Alıcılar tarafından teslimat için son tarih verilmesi yönünde baskı yapılabilir veya gecikmenin sorumlusu olarak satıcı taraf görülebilir.
Nakliyat Sorumluluk Sigortası
Sorumluluk sigortaları, diğer sigorta branşlarıyla kıyaslandığında daha yeni sayılmaktadır. Sorumluluk sigortalarındaki gelişim, sorumluluk hukukundaki gelişme ile paraleldir. Sorumluluk sigortaları, sigorta ettirenleri, üçüncü kişilere verilen zararlardan dolayı temin eder. Sonuç olarak, sigorta şirketi, neden olunan zararların muhatabıdır ve üçüncü kişilerin maruz kalacağı bedeni ve maddi zararı karşılamaktadır.
Nakliyat Sorumluluk Sigortası Türleri
Taşıyıcının sorumlu olduğu ve üçüncü kişilere zarar verme olasılığı bulunan; hırsızlık, yangın, ıslanma, yüklenme, trafik kazası ve boşaltma gibi riskleri kapsamına alabilen sigorta türleridir. Konuyla ilgili sorumluluk sigortaları şunlardır:
• Yurt İçi Taşıyıcı Mali Sorumluluk Sigortası • Taşıyıcının Yurt Dışı Sorumluluk Sigortası (CMR) • Gemi Tamircileri Mali Sorumluluk Sigortası • Nakliye Aracısı (Freight Forwarder’s) Sigortası • Marina İşletmeciliği Mali Sorumluluk Sigortası • Tersane İşletmeciliği Mali Sorumluluk Sigortası
Bunların dışında Depo İşleticisi Sorumluluk Sigortası, Liman İşleticisi Sorumluluk Sigortası ve Serbest Bölge İşleticisi Sorumluluk Sigortası şeklinde ayrımlar da söz konusudur.