• Kuruya çıkarılırken ineklere kesif yem yani Giriş sanayi yemi verilmez, bu dönemde iyi kaliteli Günümüz süt sığırcılığında ulaşılmak istenilen hedefler, kaba yem yani lifli ot ile beslenir. her inekten yılda bir buzağı almak ve olabildiğince en yüksek süt verimi elde etmek, doğan yavruların sağlıklı olmaları ve doğum yapan annelerin ise yaşamları boyunca Doğum Sırasında Anne ve Yavrunun Bakımı istenilen düzeyde süt üretmeleri hedeflenmektedir. İneklerde normal doğum süreci ve doğum sırasında
Doğum Öncesi Annenin Bakımı yavrunun geliş pozisyonlarının bilinmesi, doğumun normal mi yoksa güç mü olacağı konusunda karar Gebelik döneminde annenin kondisyonu ve sağlık verilmesi açısından çok önemlidir. Doğum sırasında durumu, yavrunun yaşama gücünü ve doğum sonrası yapılacaklar, anne ve yavru için yaşamsal önem taşır. Bu annenin verim gücünü doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, her zaman müdahale gerekecekmiş gibi önlem nedenle, daha sonraki dönemlerde bir sorunla alınmalıdır. Normalde anne doğumu yalnız karşılaşılmaması için, annenin bakımına doğum öncesi gerçekleştirebilir. Doğum başladıktan ve yavru suları dönemden başlanıp birtakım önlemler alınarak, çok iyi geldikten sonra hayvan rahatsız edilmemeli, ancak yapılması gerekir. Bu önlemler şunlardır; uzaktan gözlem altına tutulmalı, koyun, keçi ve kısrakta • Düşük kondisyonlu gebe hayvanların kolostrum yarım saat, inek, kedi ve köpekte bir saat içinde doğum yani ağız sütü kalitesi düşük olabilir, bunu gerçeklemelidir. Eğer bu süreler içinde doğum olmamış önlemek için son iki aylık döneminde uygulanan ise müdahale etmek gerekebilir. Doğum sırasında yavru aşılarla annede bağışıklık arttırılır ve yavru zarlarının dikkatlice gözlenmesi gerekir. Zarın doğumdan sonraki ilk 4-5 günlük dönemde aldığı yırtılmadığı durumlarda, (özellikle kısraklarda) zar el bu ağız suyu ile bu antikorları vücuda alır. yardımıyla yırtılmalı ve yavrunun soluk alması • Açık havada, merada veya çayırda serbest bir sağlanmalıdır. Doğum olayının normal şekilde sürmediği şekilde dolaşmak hem doğumun daha rahat gözlenip yardım gerektiği kanısına varılırsa, doğuma olması hem de doğum sonrası ortaya çıkabilecek yardım etmek amacıyla müdahale yapıldığında, yavruyu sorunların önlenmesi bakımından önem taşır. çekme sırasında aşırı güç kullanmamaya dikkat • Gebelikleri ilerlemiş hayvanlar uzun süre edilmelidir.
yolculuk yapmamalıdır. Doğumdan Sonra Anne ve Yavrunun Bakımı • Gebenin operasyon gerektiren rahatsızlığı doğum Doğum, annenin hayatı boyunca karşılaştığı en zor ve sonrasına ertelenmelidir. tehlikeli fizyolojik olaydır. Doğum sırasında genital • Kısrakların doğumlarına 3-4 hafta kala nalları kanalda yırtılmalar ve kanamalar oluşabilir. Annenin sökülmelidir. gelecekteki verimi, doğumdan sonra anneye gösterilecek • Koyunlar sürüden ayırılmalı ve fazla uygun bakım ve beslemeye bağlıdır. Bunun için annenin yürütülmemelidir. tüm bedeni kurulanarak teri giderilir ve sakinleştirilir. • İnekler doğuma yakın sağım işleminden Doğum yapmış anne 8-10 gün soğuktan ve hava uzaklaştırılmalı ve kuruya alınmalıdır. akımından korunur ve doğum sırasında annede herhangi • Doğum öncesi hayvanlar dezenfekte edilmiş özel bir kanama oluşmuşsa, fazla zaman geçirilmeden, uygun bir alana alınmalı, odanın ısı ayarı iyi yapılmalı müdahale yapılmalıdır. Doğumdan sonra ikinci bir ve gözlem altında tutulmalıdır. yavrunun olup olmadığı kesinlikle kontrol edilmeli,
Sağmal ineklerin doğuma yaklaşık 45-60 gün kala doğumu izleyen ilk 15 dakika içinde yavru zarları sağımdan çıkarılmasına kuruya çıkarma, doğuma kadar atılmalıdır. Yeterli sürede atılmaz ise karşılaşılan olgu sağılmadan geçen bu döneme de kuru dönem adı verilir. retentio secundinarum olarak adlandırılır ve müdahale Kuru dönemin hayvan için sağladığı yararlar şunlardır; gerektirir. Çoğul gebeliklerde, yavruların her birine ait plasentanın atılıp atılmadığı dikkatlice kontrol edilir. • İneklerin kuruya çıkarılmaları ile işkembenin Dişilerde yavru zarlarını yeme isteği vardır ancak bu dinlenmesi ve yenilenmesi sağlanır. sindirim sistemleri için riskli olduğundan zarların • Laktasyon döneminde yüksek süt veriminden ortamdan uzaklaştırılması gerekmektedir. Doğumdan dolayı aşırı çalışan ve yıpranan meme sonra anneye sindirimi kolay yiyecekler verilmeli ve dokularının dinlenmesini ve yenilenmesini ortamda hijyene önem verilmelidir. Doğum sonrası sağlar. memelerde ödem oluşmuşsa sağılarak giderilmeye • Son sağımda her bir memeye kuru dönem meme çalışılmalıdır. tüpü verilerek kuru dönem süresince olası meme enfeksiyonları engellenir. Yeni doğan yavru bir sonraki yıl damızlık olarak düşünüldüğünde iyi bakımın çok önemli olduğu konusu • Yavru, gelişiminin %75’ini kuru dönemde dikkati çekmektedir. Yavrunun bağışıklık sistemi tamamladığı için ineğin bu son iki aylık gelişmemiş olduğundan, çevre faktörlerine karşı dönemdeki beslenmesi son derece önemlidir. duyarlıdırlar. Bu dönemde yapılan bakım ve besleme
hataları buzağıların gelişiminin geri kalmasına, hatta ölümlerine neden olabilmektedir.
Yavru, anne tarafından yalanarak temizlenir. Yalama sırasında yavrunun solunum ve dolaşımı uyarılır. Bu işlemler anne tarafından yapılmazsa, bir yardımcı tarafından yavrunun kurulanması ve solunum yollarında olabilecek sıvıların boşaltılması gerekir. Doğum sonu yavru ölümlerinin büyük bir kısmını oluşturan mikroorganizmalar, göbek kordonu yoluyla yavruya geçmektedir. Doğum sonrası göbek kordonunun hijyeni, yavrunun sağlığı ile yakından ilgilidir. Anne tüm yaşamı boyunca hastalıklara karşı kazandığı bağışıklık maddelerini kolostrumla yavruya aktarır. Bu nedenle ağız sütü yavruya mutlaka içirilmelidir. Yavrunun ilk dışkısını yapıp yapmadığı kontrol edilmeli ve vitamin takviyesi yapılmalıdır. Buzağılar doğumdan sonra anneden ayrılarak buzağı bölmelerine alınmalıdır. Buzağı bölmeleri ergin sığırlardan ve danalardan uzak bir yerde olmalı, çok soğuk veya sıcak olmamalı, havalandırılması iyi olmalı, rüzgârlardan ve yoğun güneş ışığından korunmalı ve ara sıra yeri değiştirilmelidir. Buzağı barınaklarının yapı malzemesi kolay temizlenebilir ve dezenfekte edile bilir olmalı, her buzağı için ayrı yem ve süt kovası olmalı, kış aylarında altlık kullanılmalı ve sık değiştirilmelidir. Doğum sonrası aşılarına dikkat edilmelidir.
Buzağı ölümlerinin başlıca nedenleri arasında buzağı ishalleri ve solunun sistemi sorunları sayılabilir. Yeni doğanların en önemli ve öldürücü hastalığı ishaldir. Yeni doğan buzağı ishalleri, süt hayvancılığı ve besicilik yapan işletmelerde önemli ekonomik kayıplara yol açar. Hastalık, doğum sonrası ilk günlerde başlayarak, bir aylık buzağılarda akut seyirli ishalle seyreder. Hastalığın ortaya çıkmasındaki en önemli nedenler, çevre faktörleri, yetersiz kolostrum alımları, ahır hijyeni, süt içirme hijyeni, bakım ve barındırma koşulları ve hayvanların direncini azaltan stres etkenleridir. Solunum sistemi hastalıkları ise genellikle kalabalık, havalandırılması iyi olmayan, pis kokulu ve yeterince güneş almayan ortamlarda barındırılan, kolostrumu yeterince alamamış, direnci düşük, stres altındaki hayvanlarda görülmektedir.