Kronik yangı, uzun süre devam eden (aylarca, yıllarca) Yangı ve Eksudat bir yangıyı ifade eder.
Canlı bir organizmada mekanik travmalar, doku nekrozları, kanserli hücreler veya enfeksiyon oluşturma Yangısal Lezyonların Dağılımı
yeteneğine sahip bakteri, virüs gibi etkenler ile uyarılan Yangıyı etkilediği doku içindeki dağılımı ile de hücreler zedelenebilir. Belirtilen bu uyarımlar yaşamakta değerlendirmek tanı koymaya ve yangının dokuda olan insan ve hayvan vücudundaki damarlı dokuda, yangı oluşturduğu yıkım ile iyileşme sürecini tahmin etmeye de adı verilen, lokal-sınırlı, çok iyi düzenlenmiş bir dizi yardımcı olur. Makroskobik ve mikroskobik olarak sıvısal ve hücresel değişikliğin meydana gelmesine neden yangısal lezyonların dağılımı için çeşitli sıfatlar kullanılır. olur. Lezyonlar; fokaltek odak, multifokal-çok sayıda odak, lokal ekstensif-yerel olarak, yaygın ve diffuz-yayılmış Yangı canlı organizmanın bu zararlılara karşı gösterdiği lezyonlar olabilirler. koruma reaksiyonudur. Yangının temel amacı canlı organizmayı hem hücre zedelenmesine yol açan bakteri ve Yangısal Eksudat ve Transudat
toksinler gibi zedeleyicilerden hem de bunların etkisiyle Yangının şiddeti ve dağılımı farklılık gösterebildiği gibi gelişebilen nekrotik hücre ve dokulardan temizlemektir. yangıyı karakterize eden eksudatın tabiatı da farklılık Yangının koruyucu etkisi olmaksızın, bir canlı organizma gösterebilir. Sıvı, plazma protein miktarı ve hücresel zedelenmeye neden olan etkenler ve zedelenme sonucunda kompozisyondaki değişiklikler genellikle sürenin ve meydana gelen yıkımla sağlıklı ve uzun süre yaşayamaz. şiddetin yansımasının bir sonucudurlar. Akut yangının Yangı yanıtı olmaz ise enfeksiyonlar kontrolsüz, açık yerel belirtileri şu şekilde gruplanabilir: yaralar kapanmayarak açık, ağrılı, irinli olarak kalabilir. Damarsal Reaksiyonlar; Eksudat ise dışarıya çıkma anlamına gelir, yangı sırasında kan damarlarından dışa çıkarak doku içinde veya • Hemodinamik değişiklikler; damarlarda büzülme yüzeyinde biriken sıvı ve hücreleri açıklamak için vazokonstriksiyon ve damarlarda genişleme kullanılır. vazodilatasyon • Damarlarda geçirgenlik-permeabilite değişiklikleri Yangısal Yanıtın İşlevi Hücresel-sellüler Reaksiyonlar; Yangısal reaksiyonun amacı zedelenmenin meydana geldiği dokuda zedeleyicinin etkisini en alt seviyeye • Marjinasyon, indirmektir. Zedelenmeye karşı gelişen ana reaksiyon • Emigrasyon, zedelenme bölgesinde sıvı ve hücrelerin toplanmasıdır. • Kemotaksis,
Yangısal Lezyonların Sınıflanması-Morfolojik Tanı • Akumulasyon, • Fagositozis Yangı zararlı etkenlere karşı vücudu korumak için gelişen yararlı bir reaksiyondur. Ancak, aşırı duyarlık aşamalarını kapsar. reaksiyonlarında olduğu gibi abartılı olarak gelişen veya aşırı ve uzun süreli yangısal olaylar kimi zaman yangının Mikrobisidal-Mikrop Öldürücü Mekanizmalar
geliştiği konak hayvan organizmasına, yangıyı başlatan Fagositozun en son amacı bakteriyi öldürmek ve etkenden daha fazla zarar verebilirler. parçalamaktır. Oksijen bağımlı ve oksijen bağımsız yollar ile bu işlemler yapılır. Yangı Reaksiyonunun Şiddeti Dört şekilde ele alınabilir: Oksijen bağımlı öldürme işleminde; fagositoz sırasında nötrofillerde normalden, iki üç kat fazla, oksijen tüketimi 1. Hafif şiddetteki yangılar olur. Sonuçta oksijen radikalleri, süperoksit anyonu (O-2)
2. Minimal şiddetteki yangılar ve hidrojen peroksit (H2O2) üretimi oluşur. 3. Orta şiddetteki yangılar 4. Şiddetli yangılar Oksijen bağımsız bakteri öldürülmesi; solunum patlaması olmaksızın lökosit granülleri-lizozomlar içerisinde Yangı Reaksiyonunun Süresi bulunan maddeler ile de bakteriler öldürülebilir.
Bütün yangılar bir başlama ve çoğunlukla da bir sona Lökosit Ürünlerinin Serbest Kalması sahiptirler. Bu ikisi arasında geçen sürede gelişen reaksiyonun karakteri değişim gösterebilir. Kemotaksis ve fagositoz sırasında nötrofil ve monositlerin kendilerinde membran yıkımı şekillenebilir ve sonuçta Perakut yangı, belirtileri başlatıcı uyarımı hemen izleyerek fagositoz ürünleri sadece fagolizozom içine değil hücre bir iki saat içinde gelişir. Akut yangı 4 ile 6 saat içinde dışına da bırakılır. Dışarıya çıkanların içinde lizozomal başlar. enzimler, oksijen kökenli aktif metabolitler (oksijen
Subakut yangı ile akut yangı arasında ani olmayan yavaş radikalleri), arahidonik asit metabolizması ürünleri, bir geçiş vardır. Subakut yangıda ödem ve hiperemi prostaglandin ve lökotrienler bulunur. Bu ürünler endotel hafiflemiştir. Süre olarak bir iki günden bir iki haftaya hücreleri ve dokular üzerinde yıkım etkileri güçlü olan kadar devam edebilir. aracılardır. Bundan dolayı hücre dışına çıktıkları zaman
yangıyı doğuran uyaranın etkilerini güçlendirir ve 2. İmmun yetersizlik, immun sistemin bazı artırırlar. Bu nedenle lökositik bir infiltrat kalıcı olur ve taraflarının doğuştan veya sonradan ortaya çıkan kontrol atında tutulmaz ise hücre birikiminin kendisi bir hataları neden olur. zarar verici, zedeleyici olur. 3. Otoimmun hastalıklar, immun sistemin kendi ve kendisinden olmayan antijen ayırımını yapma Lökosit Fonksiyon Yetersizliği yeteneğinin ortadan kalkması sonucu şekillenir. Lökosit fonksiyonlarında gerek genetik gerekse edinsel hatalar, konağı enfeksiyonlara karşı açık ve zayıf bir hale Aşırı Duyarlık Reaksiyonları
getirirler. Tekrar aynı etkene maruz kalan organizmanın immun sistemi, etkeni yok etmek için reaksiyon gösterirken Yangının Kimyasal Mediatörleri dokuların da yıkımına yol açabilirler. İmmun yanıtın bu Mediatörler-aracılar, kısaca kan damarları ve/veya yangı şekildeki zararlı etkisi “Aşırı duyarlık (hipersensitivite)” hücreleri üzerine etkiyerek yangısal yanıta atkıda bulunan olarak isimlenir. maddelerdir. Mediatörler, çoğunlukla önceden hazır halde olan veya sentez edilmiş maddelerdir. • Tip I-Ani Aşırı Duyarlık (immediate hipersensitivite Dış ve İç Yangısal Uyarımlara Yönelik Reseptörler- • Tip II-Sitotoksik Aşırı Duyarlık (sitotoksik Alıcılar hipersensitivite
Giriş Kapısı-Gişe Benzeri Alıcılar (Toll Like Receptor- • Tip III-İmmun Kompleks Hastalığı TLR), memelilerde kalıp-motif tanıma alıcıları ailesinin • Tip IV-Gecikmiş Aşırı Duyarlık (hücre aracılı bir üyesidir. Bu alıcılar kimyasal olarak son derecede hipersensitivite farklı, genetik olarak korunmuş mikrobial ürünleri birbirinden ayırt edebilir, tanıyabilir. Bu alıcılar, başta şeklinde türleri vardır.
makrofajlar, monositler olmak üzere pek çok hücrede İmmun Yetersizlik Hastalıkları bulunmaktadır. Primer İmmun Yetersizlikler: Doğumsal olarak ortaya Akut Faz Proteinleri çıkan kalıtsal hastalıklardır. Yangısal reaksiyonda hücresel Akut faz proteinleri karaciğer tarafından salınan miktarları ve enzimatik düzeydeki aksamalar hastalıklara yol açar. %25 oranında artan veya azalma gösteren plazma Bu şekilde ortaya çıkan bazı hastalıklar şunlardır:
proteinleridir. 1. Chediak Higashi Sendromu-CHS
Yangısal Eksudatın Hücreleri 2. Lökosit adezyon yetersizliği-LAD 3. Şiddetli birleşik immun yetersizlik-SCID • Nötrofil (polimorfonükleer) Lökosit • Eozinofil Lökosit Edinsel İmmun Yetersizlikler: Yaşam sırasında çeşitli • Bazofil Lökosit nedenlerle ortaya çıkan yetersizlik hastalıklarıdır. • Mast Hücresi İnsanlarda AIDS-HIV, Lentivirus-Reoviridae; • Monosit-Makrofaj-Histiyosit-Dev Hücresi enfeksiyonu sonunda T hücre, monosit/ makrofaj, • Makrofajlar dendritik hücrelerde yetersizlikler meydana gelir. • Lenfosit ve Plazma Hücreleri; Kedilerde Feline lösemi virus (FeLV) ve Feline immun yetersizlik virus (FİV) enfekiyonlarına bağlı olarak immun • Platelet-trombosit yetersizlik sonucu anemi, lenfoid sistem ve destek doku • Endotel Hücreleri ve Fibroblastlardır. tümörleri gelişir.
Yangısal Eksudatın Tipi Otoimmun Hastalıklar
Daha çok akut yangılarda görülen eksudat tipleri sırasıyla Kendi doku antijenlerine (oto-antijen) karşı gelişen antijen seröz, kataral, fibrinöz, suppuratif, hemorajik, nekroze spesifik reaksiyon ve bunun sonucunda kronik yangı ve edici, nonsuppuratif tiptedir. Kronik yangıya tipik şiddetli doku yıkımı ile karakterize olan hastalık örneklerden bir tanesi ise granülomatöz eksudattır. otoimmun hastalık halidir.
İmmun Zedelenme
İmmun yanıt konağı dış tehditlere karşı koruyan önemli bir savunma mekanizmasıdır. Normal immun yanıtlar sağlıklı bir hayatın sürekliliği ile ilişkilidir, oysa normalden sapan immun yanıtlar çok çeşitli hastalıkların kaynağı olabilir. Ekseriya bu hastalıklar üç ana başlık altında toplanırlar.
1. Aşırı duyarlık, antijenik bir uyarana karşı immun sistemin aşırı bir reaksiyonu olarak ortaya çıkar.