vücudunda bir asimetri, şişkinlik veya başka bir At Kliniğinin Temel Kavramları anormallik olup olmadığının belirlenmesidir.
At, yük çekme, binme, taşıma gibi hizmetleri de verebilen tek tırnaklılar familyasından (Equidae) olan hayvanlardır. Atın başına bakıldığında ilk önce burun delikleri gözlenir. Yük taşıyan ya da araba çeken ata beygir, dişisine kısrak, Burun delikleri arasında asimetri, akıntı olup olmadığına erkeğine de aygır ve atın barındırıldığı yere tavla adı dikkat edilmelidir. Ayrıca burundan gelen hava verilir ve tavlalara kolay erişilebilir olması gerekir. koklanarak anormal bir koku olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonra kesici ön dişlere bakılarak bir pozisyon Tavlalarda otlar ve samanlar oluşturdukları aşırı toz bozukluğu olup olmadığı belirlenir. yüzünden solunum sistemi rahatsızlıklarına yol açabildikleri gibi yangına da neden olabilirler. Bu nedenle Gözlere bakıldığında bir akıntı bulunup bulunmadığına ayrı depolanmalıdırlar. dikkat edilmelidir. Hayvanın tehditkâr uyarılara olan reaksiyonu ve bilinç durumu belirlenmelidir. Kâğıt kırpıntısı ortamdaki toz miktarını artırmayacağından klinikte solunum yolu rahatsızlığı için Atın boynunun duruşu ve görünümü önemlidir. Yanlara gelen atların tavlasının altlığında kullanılabilir. yapılan hareketin sınırı, boynun fleksiyon derecesi ve bu sırada herhangi bir ağrı olup olmadığına dikkat Tavlalarda hijyene dikkat edilerek hastalıkların yayılması edilmelidir. en az düzeye indirileceği gibi barsak parazitlerinin ve pirenin de yayılması engellenmiş olur. Kliniklerde At belirli bir mesafeden izlenirken göğüs ve karın bulunan tavlalarda yeterli ışık kaynağı, oksijen sistemi ve (abdomen) hareketleri de gözlenmelidir. Solunum yolu duvarlarında yastıklar bulundurulmalıdır. Ayrıca 2 tonluk hastalıkları bu şekilde tespit edilebilir.
bir vinç de gerektiğinde atı taşıyabilmek için yer Ayak ve tırnak; almalıdır. Sağlıklı bir ayak için tırnağın günlük olarak temizlenmesi Bulaşıcı hastalıklarda izole edilmek istenen atların kürek ve bakımının yapılması gereklidir. Ayak usulüne uygun fırça gibi temizlik malzemelerinin yanında yem ve su bir şekilde kaldırıldıktan sonra tırnak reneti ve fırça ile kovalarının da dezenfeksiyonuna dikkat edilmelidir. günlük olarak temizlenmelidir. Aynı zamanda tırnakta ve Bulaşıcı hastalıklar atlar arasında, dışkıyla temas, çatalda bir anormallik olup olmadığı temizleme sırasında solunum yolu veya ortak kullanılan malzemelere (örneğin gözlenmelidir. Ayaklarda bir şişkinlik olup olmadığına da yem, su kovası vb.) temas etmek suretiyle bulaşır. dikkat edilmelidir.
Ata Yaklaşım Ağızın açılması ve padan uygulamaları;
Ata yaklaşacak olan kişi ilk önce yaklaşacağı atın Atın ağzı başparmak ön ve yan dişlerin arasından sokulur karakteri hakkında yeteri kadar bilgi almalıdır. Genelde ve sert damağa bastırılarak, atın ağzını açması sağlanır. uysal bir hayvan olan ata yaklaşırken önden ve hayvanın Dil ağzın diğer tarafına dişlerin arasındaki alandan görebileceği şekilde yaklaşılmalıdır. Yaklaşırken atın sokulan elin arka kısmı ile geriye itilir. Bu şeklide at sahibinin atına her gün hitap ettiği kelimeleri atın elinizi ısıramaz. duyabileceği şekilde söylemelidir. Yaklaşıldıktan sonra mutlaka ata elle temas etmeli ve yumuşak bir ses tonu ile Atların ağızlarını açık tutabilmek için geliştirilmiş, sabit, konuşurken de atı mutlaka hafifçe okşamalıdır. Yanında vidalı ya da yaylı aletlere padan adı verilir.
kalındığı sürede okşamaya devam etmesi, sonra yine Fiziksel Yöntemlerle Zapt Etmek okşayarak uzaklaşması uygun olur. At kliniklerinde atın zapt edilmesi için kullanılan birçok Temel Muayene ve Muayeneye Hazırlık yöntem vardır. Atlar ilaçlarla veya fiziksel yöntemlerle
Hekim fiziksel muayeneye gelmeden önce hem ortam zapt edilebilir. Ancak ilk önce ata yaklaşan kişinin hem de at tekniker tarafından muayeneye hazırlanmalıdır. kendine olan güveni tam olmalıdır, çünkü̈ atlar yaklaşanın Muayene ortamı sessiz ve sakin olmalıdır. Muayene gerginliğini ve ruh halini hisseder. Bir olumsuzluk sırasında ani gelişen aşırı hareketlenmeler sonucu hayvan hissettikleri anda da zapt edilmeleri çok güçleşir. Eğitimli kendisini ve etrafındakileri yaralayabilir, zarar verebilir. atlara yaklaşırken sol taraf tercih edilmelidir. Bir atla İnsanların sürekli hareket halinde olduğu, atın diğer çalışılırken mutlaka başlık ve yular kullanılmalıdır. Atı hayvanlarla göz temasının olduğu bir ortam muayene için tutan kişi ata bağlı olan ipi, kayışı hiçbir zaman bileğine, uygun bir ortam değildir. Ancak, bazı atlar örneğin, yeni koluna sarmamalıdır.
doğmuş tayı olan kısraklar tayları ile birlikte, sadece Aşırı derece huysuz olan hayvanlara yavaşa uygulanır. sahibinin dokunmasına izin veren atlar sahipleri ile Yavaşa, bir ağaç sapın ucuna geçirilmiş halka şeklinde birlikte aynı ortamda tutulmalarına izin verilerek muayene kalınca bir ipten ibarettir. Halkanın daraltılıp gevşetilmesi edilirler. ile hayvan çok veya az ağrı duyar ve ağrıdan dolayı
Kliniğe gelen bir at ilk önce, attan 2 - 3 m uzaklıktaki bir hareket etmek istemez ve uysal davranır.
mesafeden, etrafında dolaşılarak gözlemlenir. Genel bakışta önemli olan nokta, atın sinirsel durumuyla birlikte
Bununla birlikte birçok at sahibi yavaşanın atına edilir. Bu yeterli gelmez ise atın sakinleştirici ilaçların uygulanmasından hoşlanmaz, onun için zorunlu kullanılmasıyla sakinleştirilmesi gerekir. Sonra sondanın olmadıkça kullanılmamalıdır. ucu ıslatılır veya suda eriyen jeller ile kayganlaştırılır. Sol elin baş ve işaret parmaklarıyla burun deliklerinden biri Zapt etmek için kullanılan diğer basit yöntemler, iğneye açılır, diğer elle sondanın kayganlaştırılmış ucu açılmış reaksiyon gösteren atın gözünün kapanması ve aygır burun deliğinden hafifçe aşağıya doğru bastırılarak içeri zincirinin burnun üstüne uygulanmasıdır. Bu son teknikte sokulur ve ileri itilir. Sonda 25-30 cm sonra yutak fazla kuvvet uygulanmamasına dikkat edilmelidir, bunun bölgesine ulaşır. Bu bölgeyi geçerken hayvanın yerine ani sert çekişler uygulanmalıdır. Yavaşaya yutkunması izlenir, yutkunmadan sonra yemek borusuna reaksiyon gösteren atlara alternatif olarak kullanılan aygır geçilmiş olur. Hayvan yutkunmazsa sonda ileri geri ileri zinciri üst dudağın altına yerleştirilir. Zincir alt dudağın hareketle veya boğazına masajla yutkunması sağlanır, aksi altından geçtikten sonra başlık koşum takımındaki “D” takdirde sonda yemek borusu yerine soluk borusu içine halkasının içinden geçirilir ve baştaki koşum takımının girebilir. Soluk borusuna girildiğinde hayvan öksürmeye sağ tarafına bağlanır. Bu yöntem genellikle genç yarış başlar. atlarının ve aygırların zapt edilmesinde uygulanır. Soluk borusu içinde sonda yemek borusu içinden daha Atların hareketlerini kısıtlamak ve basış alanını azaltmak rahat ve hızlı hareket eder. Yemek borusu içindeyken için ön ya da arka bacaklardan biri kaldırılır. Ön biraz daha zor ilerler ve atın boynunun yan tarafından ayaklardan veya arka ayaklardan birinin kaldırılması da, bakıldığında sondanın ilerleyişi görülebilir veya elle ayakların muayenesi sırasında zapt etmek için yardımcı hissedilebilir. Tekrar emin olmak için sondanın dışarıdaki olur. ucuna içi su dolu bir huni takılır. Huni içinde ritmik hava Atın hareketini kısıtlamak için; şeytan kösteği kabarcıkları var ise sonda ciğerlerdedir. Sondanın uygulanabilir, ön veya arka bacaklardan biri platlonj ya da çıkarılıp atın tekrar sondalanması gerekir. urgan ipi ile kaldırılabilir veya at travaya çekilebilir. At Sondalamanın en sık karşılaşılan komplikasyonu burun travaya sokulurken geri geri itilerek sokulur. kanamasıdır. Bu durumda panik olunmadan bir kâğıt Atı bir operasyon için yatırmak gerektiğinde de; Ankara havlu buruna kapatılarak 10-20 dakika beklemek yeterli yöntemi veya Berlin yöntemi ile at yatırılabildiği gibi bu olacaktır. amaçla yatırma takımları da kullanılabilir. Operasyon için Parenteral ilaç uygulama yöntemleri ise deri içi, deri altı, anesteziye alınacak atın başına yuları takılır ve anestezi kas içi ve damar içi enjeksiyon uygulamalardır. Bu yapılırken başlık çıkarılmaz ve yardımcı personel uygulamaları yapmadan önce derinin %70’lik bir alkol ile başından ayrılmaz. silinmesi ve alkolün kurumasının beklenmesi gerekir. Atlara İlaç Uygulama Yolları Damar içi uygulamalar genellikle boynun iki tarafında Atlara farklı yapıdaki ilaçlar farklı yollarla uygulanır. uzanan venaların içine yapılır. Kas içi uygulamalar ise Uygulama yolları; ağız yolu ile (oral), kas veya damar içi gluteal kaslara, semimembranous kaslara, boyun (parenteral) ve yüzeye (topikal) uygulama şeklinde kaslarına, göğüs ve pektoral kaslara uygulanır.
sıralanır. Ağız yolu ile ilaç uygulanması en kolay ve acısız Kas içi enjeksiyon uygulamaları sırasında güvenlik yöntemdir. Bu yolla verilen ilaçların tadı yüzünden at önlemi almak çok önemlidir. At enjeksiyon uygulayan tarafından alındığından emin olmak gerekir. Birçok at kişiyi yaralayabilir. Deriye iğne batırılmadan önce iğne suyuna ve yemine katılan maddelerden dolayı yemini enjektörden ayrılmalıdır. Bu şekilde iğne batırıldığında at yemek ve suyunu içmek istemez. ilk anda reaksiyon gösterirse iğne atın üzerinde kalır sonra Oral yolla antihelmintikler, antienflamatuar, elektrolitler, şırınga batmış iğneye takılarak enjeksiyon gerçekleştirilir. vitaminler, antibiyotikler gibi birçok ilaç verilebilir. Fakat Kas içi uygulamalar sırasında bir noktaya 10-15 ml den bunların hepsi mide ve barsaklarda tam olarak fazla miktarda verilmemelidir.
emilmeyebilir bu durumda parenteral yol tercih Her uygulama yeni bir enjektör ile yapılmalıdır. Her edilmelidir. Günümüzde atlara macun formundaki ilaçlar zaman kullanılan enjektörlerin iğneleri şırınga kısmından dişler arasından tek kullanımlık plastik enjektörler ile ayrılmalı ve ayrı olarak atık ünitelerine atılmalıdır. verilmektedir. Bu enjektörlerin üzerinde atın kilosuna göre ata verilecek miktar işaretlenmiştir. Ağız yolu ile ilaç verilirken ilacın ağızda akmaması, düşmemesi için biraz yukarıda tutulması gerekir.
Sıvıların veya besin maddelerinin ata verilmesinde ağız yolundan daha etkili olan yöntem direkt mideye sonda ile verilmesidir. Atlarda sonda olarak 1 cm. çapında, 1.8-2.0 m boyunda plastikten yapılmış “burun-meri” sondası kullanılır. Sondalama eylemine başlamadan önce hayvanın burun ucuna yavaşça takılarak hayvan zapt