KOİ203U-KAT HIZMETLERI
Ünite 6: Yatak Yapımı ve Toz Alma
Giriş
Otellerin asli görevi geceleme hizmeti sunmaktır. Bu nedenle otelde en önemli hizmet sunum araçlarından birinin yatak olduğu söylenebilir. Müşteriler otel odasına girdiklerinde ilk baktıkları ve oda hakkında ilk izlenim edindikleri eşya yataktır. Çünkü yatak hem odanın büyük bir bölümünü kaplar hem de hizmetin asıl unsurudur.
Yatak Yapımı
Otel odasının ana fonksiyonunu oluşturan yatağın kalite, hijyen ve estetik kriterlerine uygun bir şekilde yapımı, müşterinin kendisi özel hissetmesini sağlar. Kişilerin sağlıklı bir uyku uyumaları, büyük oranda üzerinde yatılan yatakla ilgilidir. Bir yatağın konforlu olabilmesi için ne çok sert ne de çok yumuşak olması uygun değildir. Yatakların mobilyasız olan türlerinden seçilmesi temizliğin daha kolay bir şekilde yapılmasını sağlar. Piyasada ikiz yatak adıyla satılan yataklar oteller için çok uygundur. Otellerde eğer mobilya aksamı olan karyolalar tercih edilecekse bunların sade olması, özellikle çok fazla oymalı ya da süslü olmaması kolay temizlenmesi bakımından önemlidir. Yatakların baş tarafındaki ayaklarında tekerlek olması hem yatak yapımında hem de yatağın altının temizlenmesinde büyük kolaylık sağlar. Otellerde standart odalar genellikle iki yataklı olarak düzenlenir. Ancak odada daha fazla kişinin kalması durumunda ekstra yatak olarak portatif yataklar ya da çekyat tarzındaki koltuklar kullanılır. Ekstra yatakların üçüncü çeşidi ise bebek yatağıdır.
Yatak Yapım Malzemeleri
Yatak yapımında birçok tekstil malzeme kullanılır. Bu malzemelerden bir kısmı her otelde bulunan ve her türlü yatağın yapımında kullanılan malzemelerdir. Çarşaf ve yastık bunlara örnek gösterilebilir. Bazı malzemeler ise işletmenin tercihi, iklim koşulları, mevsim gibi faktörlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Battaniye, pike, nevresim gibi malzemeler bu türden malzemelerdir. Şilte/yatak: Karyolanın ya da bazanın üzerine konulan yatak malzemesidir. Otellerde ortopedik yani bel ve omurgayı destekleyen yataklar tercih edilmelidir. Bazı şiltelerin bir yüzü yazlık, bir yüzü kışlık şekilde yapılmaktadır. Şiltelerin uzun ömürlü olması için ayda bir kere ters yüz edilmesinde fayda vardır. Alez (yatak koruyucu): Şiltenin üzerine geçirilen ve genellikle pamuklu dokumadan yapılmış malzemeye alez denir. Bazı alezler sıvı geçirmez özelliğe sahip olduğundan herhangi bir leke ya da ıslaklığın yatağa geçmesini önlemektedir. Alezin yatağı korumasının yanı sıra teri emme ve çarşafın daha düzgün durmasını sağlama gibi işlevleri vardır. Çarşaf: Yatağın yapımında kullanılan ana malzemelerden biri olması ve otelin temizliği ile ilgili müşteriye önemli bir ipucu vermesi nedeniyle önemli bir malzemedir. Yıkanmaya daha dayanıklı olması nedeniyle pamuk elyaflı kumaşlar tercih edilmelidir. Yatağın üstüne serilen çarşafa alt çarşaf, battaniyeyi kaplamak için battaniyenin altına serilen çarşafa da üst çarşaf denir. Çok sık rastlanmamakla birlikte bazı işletmelerde üçüncü bir çarşaf battaniyenin üzerine serilmekte kapak çarşafı isimlendirilmektedir. Kaliteli bir çarşafta olması gereken bazı temel özellikler; Kenar dikişleri 1 cm kalınlıkta sağlam dikilmiş olmalıdır. İki çarşaflı yapımı için kullanılan çarşafların büyüklükleri aynı olmalıdır. Çarşaf sık dokunmuş olmalıdır. Çarşafa baş ucu gibi yön belirtecek farklı dikiş uygulamaları yapılmamalı, böylelikle belirli bölgelerin daha hızlı yıpranmasının önüne geçilmelidir. Çarşaflar ebat olarak şiltenin büyüklüğü ile uyumlu olmalıdır. Yastık: Yastıklar kaz tüyü, yün, bambu gibi farklı dolgu malzemeleri ile yapılmış olabileceği gibi farklı sertlikte ve yükseklikte de olabilir. Yastık çeşitliliği oldukça azla olduğundan bazı otellerde müşterilere istedikleri tercihleri yapabilmeleri için yastık menüsü sunulmaktadır. Otellerde uyku yastıklarının haricinde dekorasyon amaçlı kullanılan ve kırlentler de kullanılmaktadır. Bunların kumaşlarının yatak örtüleri ile aynı ya da uyumlu olması daha estetik bir görüntü sağlanması açısından önemlidir. Yastık kılıfı: Müşterinin yastıkla doğrudan temasını önlemesi nedeniyle hijyen açısından son derece önemli bir malzemedir. Hem daha estetik görünmesi hem de kolay kullanılmaları bakımından- yastık kılıfının yastığın ölçüsüne kıyasla 5-7 cm daha büyük olması gereklidir. Hem kullanım ve görünüş hem de kat görevlisine zaman kazandırması bakımından yastık kılıfı kapağının “zarf” tarzında içe geçmeli olması daha uygundur. Battaniye: Yatak yapımında yorgan yerine kullanılan bir malzemedir. Hangi tip malzemeden yapılmış battaniye kullanılacağı iklim koşullarına ve işletmenin ayıracağı bütçeye göre farklılık gösterir. Battaniyelerin daha dayanıklı olması ve estetik görünmesi açısından kenar kurdelelerinin saten ve çift dikişli olması gerekir. Pike: Yazlık otellerde veya yaz sezonunda battaniye yerine pike kullanılmaktadır. Pikelerin sık dokulu ve buruşmayan kumaştan seçilmiş olması önemlidir. Pikenin mutlaka üst çarşafla birlikte kullanılması gereklidir. Nevresim: Yorganı içine alarak müşterinin yorgan ile doğrudan temasını engelleyen yatak yapım malzemesidir. Ağız kısmının zarf usulü dikilmiş olması yatak yapımında kolaylık ve zaman tasarrufu sağlamaktadır. Yorgan: Yastıkda olduğu gibi yıkaması zor ve maliyetli olduğu için mutlaka nevresimle kullanılmalıdır. Kaliteli bir yorganın terletmeyen, hafif, antialerjik, yumuşak ve vücuda hava aldıran özellikte olması gerekir. Yatak örtüsü: Temel işlevi yatağın temiz kalmasını sağlamak olan yatak örtüsü estetik görünüm açısından da çok önemlidir. Yatağın bir kısmını kaplayan yatak örtülerine yatak şalı (throw) adı verilmektedir ve bu tarz yatak örtülerinin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Mobilyalı yataklarda kullanılan yatak örtüleri zemine kadar düşürülmez ve şilte büyüklüğüne göre ayarlanır.
Yatak Yapım Prosedürü
Yatak yapımının aşamaları yatak yapımında kullanılan malzemelere göre farklılık göstermektedir. Bu konuda geleneksel yatak yapımı ve nevresimle yatak yapımı olmak üzere iki farklı yöntem yaygın kullanılmaktadır. yatağın düzgün bir şekilde yapılması kadar önemli olan konu yatak yapım tekniğinin bilinmesi ve uygulanmasıdır. Yatağın prosedüre uygun bir şekilde yapılması kadar önemli bir diğer konu müşteri sağlığı açısından yatak yapımında kat görevlisinin bazı kurallara uyması gerekliliğidir. Bu kurallardan ilki yapımından önce ellerin ve üniformaların temiz olmasıdır. Ayrıca temiz ve ütülü bir şekilde odaya getirilen yatak takımları odada temiz bir yere konulmalıdır. Yataklar yapılırken şilteler de kontrol edilmeli; gerek duyulursa ters çevrilmeli; leke, yanık ya da herhangi bir zarar varsa kat şefine bildirilmelidir. Yastık kılıfı yastığa geçirilirken bedene üniformaya değdirilmemesine dikkat edilmelidir.
Toz Alma
Havada serbest olarak bulunan kuru kirlere toz adı verilmektedir. Tozlar hem oluşumlarının kolay olması hem de hızlı hareket etmeleri nedeniyle temizlik işlemlerine en çok konu olan unsurlardandır. Tozlu yüzeylerin kısa aralıklarla bekletilmeden silinmesi gerekir. Aslında tozların temizliği kısa zamanda ve az güç harcayarak yapılabilmektedir ancak tozlar zamanında temizlenmezse sıvı, buhar ya da yağ ile temas ederse yüzeylere yapışır ve temizliği zorlaşır. Bu nedenle otel işletmelerinde toz alma işlemi günlük yapılmaktadır. Toz alma işlemi için gerekli olan malzemeler toz bezleri, kova ve kimyasallardır. Toz bezlerinin hav ve tüy bırakmayan kumaşlardan seçilmesi önemlidir. Günümüzde bu amaçla mikrofiber ve nonwoven bezlerin kullanımı da yaygınlaşmaktadır. Kolay ayırt edilebilmeleri ve hijyen açısından, her alanda kullanılan toz bezlerinin ayrı renklerden seçilmesi gerekir. Böylelikle bakterilerin bir yerden başka bir yere bulaşması önlenmiş olur. Hangi renk bezin nerede kullanılacağı belirlenmeli ve çalışanlar bu konuda bilgilendirilmelidir. Mavi ve beyaz bezler Ofis, oda, duvar, mobilya ve cam temizliği Yeşil bezler Mutfak alanları Sarı bezler Lavabo, fayans, duş, sauna gibi sıhhi alanlar Kırmızı bezler Klozet, pisuvar ve bide temizliği Bezlerin her kullanımdan sonra deterjan ve yüksek sıcaklıktaki su (80 °C) ile yıkanması hijyen açısından önemlidir. Bezler renk kodlarına göre ayrılarak yıkanmalı ve birbiri ile karıştırılmamalıdır. Yıkandıktan sonra açık havada ya da kurutucuda kurutularak, temiz ve kuru bir yerde depolanmalıdır. Otel odasının zemininin halı kaplı olması durumunda toz alma işlemi elektrik süpürgesi ile yapılmaktadır. Otel odası zemininin taş ya da başka sert bir malzeme ile kaplı olması hâlinde toz alma işleminde mop (metal ya da ahşap sapın ucunda bulunan çeşitli elyaf karışımlarından oluşan tekstil parçaları) kullanılır.