KOİ203U-KAT HIZMETLERI
Ünite 4: Zemin Temizliği
Zemin Kavramı
Türk Dil Kurumuna göre zemin; taban, döşeme, yer demektir. Döşeme ise bir binanın taban ve duvarlarının sağlığa uygun şekilde herhangi bir kapatıcı malzeme ile kaplanmasıdır. Yer döşemelerinin ne zamandan beri kullanıldığı ile ilgili kesin bir bilgi olmamasına rağmen, İbrani kralı Salomon’un mabedinde yapılan kazılarda, farklı ağaç türlerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş yer döşemeleri bulunmuştur. 14. ve 15. yüzyılda inşa edilmiş olan manastır, kale ve sarayların zeminlerinde ise genellikle taş döşemelerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Günümüzde farklı mekânlar için üretilmiş çok çeşitli zemin döşeme çeşitleri kullanılmaktadır. Bir mekânda temizlik ve hijyen sağlanmasında zemin temizliği önemlidir. Zemin döşemesinin cinsine göre farklı temizlik yapmak gerekir. Zemin çeşitleri sert ve yumuşak zeminler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.
Sert Zeminler
Sert zeminler; katı madde ve katı madde ile işlenmiş suya, çarpmalara ve sürtünmelere karşı oldukça dayanıklı zeminlerdir. Trafik yoğunluğu olan alanlar için sıklıkla tercih edilen bu zemin çeşidi içinde; 1. Sentetik zeminler 2. Taş zeminler 3. Ahşap zeminler yer alır. Sentetik zeminler, ileri teknoloji kullanılarak üretilen dayanıklı, estetik, ısı ve ses yalıtımlı esnek zemin kaplamalarıdır. Kalitesine ve kullanılan malzemeye göre değişmekle beraber genellikle temizliği ve bakımı kolay zeminlerdir. Konaklama işletmelerindeki girişlerde, koridorlarda, ofislerde, spor salonlarında, servis alanlarında kullanılır. Taş zeminlerse doğal taş zeminler ve yapay taş zeminler olarak ikiye ayrılmaktadır. Doğal taş zeminler; mermer, traverten, granit gibi doğal taşların zemine kaplanmasıyla oluşur. Yapay taş zeminler ise beton, fayans, zemin karosu gibi zeminlerdir. Ahşap zeminlerde gürgen, meşe, ceviz gibi sert ağaçlar kullanılır. Ahşap parçalarının belirli bir düzene göre yerleştirilmesiyle yapılan taban kaplamasına parke denir. Ahşap kaplama duvarda kullanıldığında lambri olarak adlandırılmaktadır
Yumuşak (Tekstil) Zeminler
Yumuşak zemin denildiğinde akla tekstil zemin çeşidi olan halılar gelmektedir. Halılar, doğal ve yapay olarak iki farklı elyaf türünden üretilir. Doğal halılar, ipek, yün ve pamuk içeriklidir. Pamuk ve keten bitkisel; yün ve ipek ise hayvansal elyaflardır. Yapay halılar; naylon, polyester, akrilik ve olefinden üretilmektedir. Tekstil zeminler için en çok tercih edilen elyaf çeşidi, polyesterdir.
Sert Zemin Temizliği Sentetik Zemin Temizliği
Sentetik zemin temizliği, zeminde kullanılan sentetik malzemeye göre farklı işlemler gerektirir. Bilindiği gibi bu malzemeler, Linolyum, Epoksi, Vinil, Marley, PVC zeminlerdir. Linolyum zeminler; hijyenik ve anti bakteriyel mekanlar sağlaması, estetik görünümlü olması, ses yalıtımı sağlaması, yüzeylerin pürüzsüzlüğü, sigara yanıklarına karşı dayanıklı olması, temizliğinin kolay olması gibi avantajları nedeniyle konaklama işletmeleri tarafından tercih edilen zemin çeşididir. Linolyum zeminin günlük temizliği, kuru paspaslama, nemli paspaslama, ile yapılır. Paspaslamada, kuru ya da nemli olarak, mikro fiber ya da iplikli paspaslar kullanılabilir. Zeminin temizliğinde ise kuru fırçalama ve koruyucu sprey uygulaması yapılır. Epoksi zemin temizliğine gelince; Lobi, hastane odası, spor alanları ve otoparklar gibi alanlarda kullanılan epoksi zemin temizliğinde günlük temizlik, elektrik süpürgesi ile yüzeyin tozu alındıktan sonra, uygun bir zemin temizleyici içeren su ile paspaslama işlemi ile yapılır. Zeminin periyodik temizliği ise temizlik otomatı ile kuru fırçalama veya yıkama yapılabileceği gibi buharlı temizlik de (60-80 ºC sıcaklıklarda) yapılabilir. Vinil kaplama, suya karşı oldukça dayanıklı olduğundan, mutfak ve banyo gibi su ile yoğun temaslı alanlar için kullanımı uygundur. Karo levha şeklinde kullanılırlar. Granit, beton, seramik, parke vb. farklı görünümlerde üretilebilmesi sebebiyle birçok alanda kullanılmak üzere tercih edilirler. Vinil zeminlerin günlük temizliğinde, kuru paspaslama/nemli paspaslama ve süpürme yöntemleri kullanılır. Öncelikle zemin süpürülerek gevşek kirler alınmalıdır. Sonra kuru veya nemli paspaslama yapılır. Zeminin periyodik temizliğinde ise zemine, makineyle temizlik yapıldıktan sonra kuru fırçalama yapılır. Kuru fırçalama, aşınmanın ve matlaşmanın gözle görülür hâle gelmesinden itibaren zeminin yenilenmesi için en etkili yoludur. İçerisindeki dolgu maddesi diğer PVC materyallere göre fazla olduğundan maliyeti düşük marleyler, karo veya rulo şeklinde yüzeye döşenir. Sert bükülmelerde kolayca kırılabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır. Marley zeminlerin günlük temizliği süpürme sonrasında nemli paspaslama yöntemi ile yapılır. Öncelikle yumuşak bir fırça veya vakumlama yoluyla zemin temizlenir, sonra nötr bir temizlik maddesi içeren su karışımı ile nemli paspaslama yapılır. Yüzeyin hızlı kuruması sağlanmalıdır. Zeminin periyodik temizliğinde öncelikle lekeler çıkarılmalıdır. Yüzeydeki lekeler çıkarılırken yüzeyin cilası aşınabileceğinden temizlik işleminden sonra yüzey cilalanmalıdır. Yumuşatma maddeleri ve dolgu maddelerinden oluşan, aynı zamanda stabilizatörler ve boya pigmentleri içeren zeminler olan PVC zeminin günlük temizliği kuru ve nemli paspaslama ve süpürme yöntemi kullanılarak yapılır. Nemli paspaslama yapılırken cilalı yüzey temizlik maddesi kullanılabilir. Bu yüzeylerin temizliğinde sirke kullanımı da uygundur. PVC zeminlerde oluşan derin lekeler ve kirlerin giderilmesi amacıyla zemin, ayda bir kez zemin yıkama makinesi ile yıkanmalı ve durulanarak arkasından kurulanmalıdır.
Taş Zemin Temizliği
Beton zeminler, sıcak iklimli yer için çok uygun bir döşeme çeşididir. Özellikle suya dayanıklı oldukları için balkon, bahçe, otopark gibi dış mekânlarda rahatlıkla kullanılır. Bu tür zeminlerin temizliğinde tuz ruhu ve kireç çözücü gibi asitli maddeler özellikle beton yüzeylerde asla kullanılmamalıdır. Beton zeminlerin temizliğinde ovucu, kazıyıcı özelliği olan temizlik araçları da (tel, zımpara vb.) kullanılmamalıdır. Beton zeminlerin günlük temizliği, süpürme ve sonrasında nemli veya ıslak paspaslama ile gerçekleştirilir. Yüzey aktif madde içeren genel temizlik maddesi veya hafif alkali bir zemin temizleyicisi kullanılarak hazırlanmış su ile nemli veya ıslak paspaslama yapılır. Zemin çok kirleniyorsa (örneğin, balkonlar veya bahçe) sodalı, arap sabunlu su ile fırçalanarak yıkanabilir. Beton zeminlerin periyodik temizliğinde, öncelikle zemin süpürülmelidir. İkinci işlem için zeminin kirlilik derecesine göre temizlik otomatı ile fırçalama, ıslak paspaslama veya yıkama yöntemlerinden uygun olan seçilmelidir. Kolay temizlenebilen, estetik olarak da tercih edilebilen mermer zemin çeşidi konaklama işletmelerinde giriş, lobi, banyolar, ziyafet salonları, merdivenler gibi pek çok yerde kullanılır. Mermer zeminlerin temizliğinde dikkat edilecek en önemli noktalardan biri, tuz ruhu, sirke, limon gibi asitli maddeleri kesinlikle kullanılmamasıdır. Ayrıca mermer zeminlerin temizliğinde ovucu, kazıyıcı özelliği olan temizlik araçları da kullanılmamalıdır. Bu zeminlerin günlük temizliğine, zemindeki toz, kırıntı ve çöpler kuru paspas, fırça yardımıyla süpürülerek başlanır. Ardından mermer zemine uygun temizlik maddesi ile yüzey nemli olarak paspaslanmalıdır. Periyodik temizlikte ise zemin öncelikle süpürülmeli, yüzeyin kirlilik derecesine göre temizlik otomatı ile fırçalama veya nemli paspaslama yöntemlerinden uygun olan seçilmelidir. Fırçalama yapıldıysa kirli su hemen çekilmelidir. Durulama gerektiren temizlik maddesi kullanıldıysa yüzey durulanmalıdır. Maliyetinin düşük olması kolay temizlenmesi nedeniyle tercih edilen mozaik zemin kaplaması, konaklama işletmelerinde banyo, merdiven, koridor ve mutfakların zeminlerde kullanılır. Mozaik zeminin günlük temizliğinde süpürme ve sonrasında nemli veya ıslak paspaslama Lekenin cinsine göre farklı temizlik maddeleri kullanılır. Halının iyi temizlenmesi açısından bu önemlidir. yapılabileceği gibi yıkama yöntemi de kullanılabilir. Zeminin periyodik temizliğinde de zemin günlük temizlikteki gibi süpürülmeli, sonrasında, yüzeyin kirlilik derecesine göre temizlik otomatı ile fırçalama, ıslak paspaslama veya yıkama yöntemlerinden uygun olan seçilmelidir.
Ahşap Zemin Temizliği
Ahşap zemin, canlı bir organizma olan ağaçtan elde edilen lifli, bir dokuya sahip organik esaslı bir yer döşemesidir. Ahşap zemin temizliğinde dikkat edilecek konular ise temizlik yaparken fazla su kullanılmaması, paspaslama yaparken kullanılan paspasın suyunun iyice sıkılması ve zeminin hemen kurulanması, paspas ve halıların, zemin iyice kuruduktan sonra serilmesi, ahşap zemin üzerine sıcak malzemelerin konulmaması, sert tel ve fırçaların kullanılmaması ve paspaslama sırasında ahşap temizleyici maddelerin kullanılması şeklinde sıralanabilir.
Tekstil Zemin Temizliği
Tekstil zemin denildiğinde akla halılar ve kilimler gelmektedir. Halılar yün, ipek, pamuk gibi doğal elyaflardan ya da polyester, polipropilen, akrilik, naylon gibi yapay elyaf kullanılarak üretilir. Doğal halıların temizliğinde dikkat edilecek konulardan biri elektrik süpürgesiyle tozlar alınırken halının tüylerinin zarar görmemesi için fazla basınç uygulanmamasıdır. Ayrıca doğal halılar silinirken her bir halı için ayrı bir bez kullanılmalıdır. Doğal halıların temizliğinde yıkamadan ziyade silme uygulanır. Yün halılar silinirken sıcak su kullanmamak gerekir. Ayrıca kullanılan deterjanların içeriğine dikkat edilmeli halının yapısına uygun temizlik malzemesi seçilmeli, fırça kullanmaktan da kaçınılmalıdır. Doğal halıların üzerindeki tozların günlük olarak alınması gerekebilir. Bunun için en ideal uygulama elektrik kullanımıdır. Bu halıların temizliğinde ise önce halının tozu alınır, sonra halının özelliğine göre silme işlemi gerçekleştirilir. İpek halılar, temiz ve yumuşak dokulu bir bez ile benzin, trikoretilen ya da perkloretilen içeren bir temizlik ürünü ile tüyleri yönünde yüzeyden silinir. İpek halının temizliğinde su kullanılmamalıdır. Çünkü su halıların matlaşmasına ve tüylerinin yatmasına neden olur. Diğer elyaflardan yapılmış halıların silme işleminde ise yumuşak bir bez ile uygun halı şampuanlı su karışımı kullanılır. Kullanılan şampuanın halının türüne uygun olmasına dikkat edilmelidir. Şampuanlamadan sonra halı, duru su ile tekrar silinerek şampuanı giderilir. Halıların tüylerinin parlaması için durulama suyunda sirke kullanılabilir. Makine halılarının temizliğindeyse, halı nemden, güneşten ve lifleri güvelerden korunmalıdır. Halının günlük temizliği, elektrikli süpürge ile süpürülerek yapılır. Halının periyodik temizliği, halı iyice süpürülüp tozu alındıktan sonra şampuanlanarak yapılır.