KOİ203U-KAT HIZMETLERI
Ünite 3: Temizlik Malzemeleri
Giriş
Temizlik hizmetlerinin yerine getirilmesinde bazı manuel mekanik araçların kullanımı söz konusu iken, modern insansız teknoloji ve ekipmanların kullanımı gerekmektedir. Bu teknolojiler, personele zaman ve enerji tasarrufu sağlar. Aynı zamanda daha verimli, güvenli ve kaliteli hizmet sunumu olanağı verir. Yeni teknolojileri tercih eden otellerde personel ihtiyacı, bu teknolojiyi kullanan elemanları işe alarak ya da hizmet içi eğitimlerle karşılanabilmektedir.
Temizlik Ekipmanları
Temizlik amacıyla kullanılan araç, gereç ve makinelere temizlik ekipmanı denir. Ekipmanlardan mekanik olanlarının fırça, bez, süpürge vb. kullanımlarının çok eski tarihlere kadar dayandığı bilinmektedir. Temizlik ekipmanları özellikle kullanım alanlarına (iç-dış, yer- duvar gibi yüzey çeşitleri vb.) ve amaçlarına göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle yüzeyler ve kirin yapısının bilinmesi ekipman seçimini ve temizlik işlerini kolaylaştırır.
Evsel Temizlik Ekipmanları
Temizlik işinde basit ve dar kapsamlı işlerde kullanılan ve genellikle küçük çaplı araç ve gereçler bu kapsamda yer alır. Süpürme Ekipmanları bir yüzey üzerinde görünen ve görünmeyen, kaba ve serbest kirlerin, farklı araçlar kullanılarak ortamdan alınması işlemine süpürme denir. Süpürme ekipmanları arasında süpürgeler, moplar, bezler süpürme fırçaları, faraşlar, lastikli silecekler (Çekçekler), kat arabası ve temizlik kutusu sayılabilir.
Endüstriyel Temizlik Ekipmanları
Endüstriyel temizlik ekipmanları, genellikle büyük ve geniş alanların temizliği için kullanılan çeşitli makinelerdir. Bu ekipmanlar, temizlik personelinin daha az zaman ve enerji harcayarak işlerini yürütmesine yardımcı olur. Bu ekipmanlardan bazıları insansız veya robotik makinalardır. Bu ekipmanların belli başlı örnekleri zemin yıkama makineleri, halı yıkama makineleri, vakumlu temizleme makineleri, buhar makineleri ve cila makineleridir.
İnsansız/Otonom Temizlik Ekipmanları
Evsel ve endüstriyel temizlik ekipmanlarının robotik teknolojiye uygun insansız/otonom bir şekilde kullanılan yeni modelleri de bulunmaktadır. Bu ekipmanlardan bazıları şunlardır: İnsansız cam silme robotu, Hibrit kombine makinesi, İnsansız halı temizleme robotu.
Temizlik Ekipmanlarının Güvenli Kullanımı
Evsel temizlik malzemelerinin kullanımı nispeten kolay olsa da temizlik makineleri kullanılırken aşağıdaki bazı noktalara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunlar: Kullanım talimatı okunmalı Kuru zemin üzerine basılmalı Uygun elektrik uzatma kablosu kullanılmalı Prizler kontrol edilmeli Elektrik süpürgelerinin filtresi temizlenmeli Arızalandığında kullanılmamalı Renk kodlama sistemi uygulanmalı Temizlik esnasında güvenliğin sağlanması için kullanılan diğer ekipmanlar ise koruyucu araçlar ve uyarı araçlarıdır. Temizlik araç ve gereçlerinin güvenli kullanımında kaza ve tehlikelerden korunmak için kullanılan güvenlik ekipmanlarına koruyucu araçlar denilir. Koruyucu elbiseler, koruyucu örtüler, eldiven, çizme, maskeler, yüksek yerlerdeki camları silerken takılan emniyet kemeri, kask, dezenfektan ve asitli kimyasal maddeleri kullanırken takılan gözlük ve maske birer koruma aracıdır. Yüksek yerlere uzanmak için kullanılan merdiven ve tabureler de bu grup içinde sayılabilir.
Temizlik Kimyasalları
Temizlik sürecinde ekipmanlar kadar önemli olan bir diğer unsur, temizlik maddeleri veya temizlik kimyasallarıdır. Bu kimyasal maddelerin kullanımı sırasında birtakım koruyucu önlemlerin alınması güvenlik açısından gereklidir.
Temizlik Kimyasallarının Yapısı ve Özellikleri
Temizlik kimyasallarının yapısında bulunan birtakım maddeler temizlik işlevini kolaylaştırır ama bazılarının hiçbir katkısı yoktur. Bunlar, daha çok dolgu ve koku verme amacıyla kullanılan maddelerdir. Genellikle temizlik kimyasalları; yüzey aktif maddeler, yapı maddeleri, yardımcı yıkama maddeleri, apre maddeleri ve nötralize edici maddeler içermektedir . Yüzey Aktif Maddeler : Temizleme işlemini sağlayan en etkin bileşendir. Bu maddeler, suyun yüzey ile temas ettiği alanı genişleterek çamaşır lifleri arasındaki boşluklarına nüfuz etmesini sağlamaktadır. Yüzey aktif maddeler, sulu çözeltideki iyonların davranışlarına göre dört gruba ayrılmaktadır; Anyonik aktif maddeler, Katyonik aktif maddeler, Noniyonik aktif maddeler ve Amfoterik aktif maddeler. Yapı Maddeleri : Sudaki sertlik iyonlarını etkisiz hâle getiren yapı maddeleri, bu iyonların yüzey aktif maddelerle etkileşime girmesini önler. Böylece yüzey aktif maddelerin arındırıcı etkisini artırır. Ayrıca yıkama için gerekli alkali ortamın oluşmasını sağlar. Deterjanlar içinde bulunan bazı yapı maddeleri şu şekildedir: Alkaliler (sabun), Sertlik Bağlayıcılar, İyon Değiştiriciler, Kir Çökmesini Önleyiciler, Korozyon Önleyiciler, Köpük Düzenleyici, Ağartıcılar, Enzimler, Optik Beyazlatıcılar, Parfüm, Dolgu Maddeleri. Yardımcı Yıkama Maddeleri : Bu maddeler, kirlerin çıkarılmasından daha fazlasını içermekte olup temizlikten beklenen diğer özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar. Deterjandaki oranları çok düşüktür. Farklı deterjan türlerine göre ilave maddeler farklı kombinasyonlardan da olabilir. Yağ bazlı kirlerin düşük sıcaklıklarda çözülmesini kolaylaştıran yağ çözücüler yünlü, ipekli gibi hassas çamaşırları olumsuz etkileyen alkaliler içermezler. Apre Maddeleri : Yıkanan çamaşırların kullanımlarında daha estetik görünmeleri ve kolay şekli almaları için apre maddeleri kullanılır. Bu maddeler yumuşatıcılar ve kolalar olarak gruplandırılabilir. Apre Maddeleri yıkanan çamaşırların kullanımlarında daha estetik görünmeleri ve kolay şekli almaları için kullanılır. Bu maddeler yumuşatıcı ve kola olarak gruplandırılır. Yumuşatıcılar, çamaşırların yumuşaması, kayganlaşması ve ütünün kolaylaşması için durulama sırasında çamaşırlara ilave edilir. Kolalar, bazı çamaşırların sert, parlak bir görünüme sahip olması ve düzgün şekil alması için yıkama sonrasında uygulanan bir işlemdir. Nötralize Edici Maddeler: Yıkama sırasında son durulama suyuna katılan deterjan, ağartıcı ve alkali içeren maddelerdir. Çamaşırlarda bulunan herhangi bir alkali kalıntısı liflere zarar vererek kumaşın sararmasına, renginin solmasına, cildi rahatsız etmesine ve kumaşta koku oluşmasına neden olmaktadır. Bunların önlenmesi için alkalilerin asidik maddelerle nötralize edilmesi gerekmektedir. Yumuşatma işleminden sonra yapılan nötralizasyon işleminde yaygın olarak sodyum bisülfit, asetik asit, formik asit, oksalik asit gibi maddeler kullanılırken, dozajları da pH 6.5 olacak şeklinde hesaplanmalıdır.
Temizlik Kimyasallarının Güvenli Kullanımı
Temizlik kimyasallarının kullanımı sırasında göz önünde bulundurulması gereken bazı önemli hususlar aşağıdaki gibidir: Temizlik maddelerinin kullanım miktarı Temizlikte kullanılan suyun sıcaklığı Temizlik maddesinin yüzeyle temasa geçme süresi Ovma süresi Temizlik maddesinin yüzeye uygunluğu Temizlik çözeltisinin kullanım süresi Durulama Temizlik maddelerinin birbiri ile uyumu Temizlik maddesinin uygun ambalajı Temizlik maddelerinin kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken bazı koruyucu önlemler de bulunmaktadır. Öncelikle temizlik maddesinin deri ve gözler ile temas etmesi durumunda, bol u ile yıkanmalıdır. Elbise ile teması durumunda, derhâl değiştirilmelidir. Herhangi bir şekilde yutulduysa da gerekli ilk yardım uygulanmalıdır. Göze ve nefese zarar veren maddeler ile çalışılmamalıdır. Cilde zarar veren ve bilinmeyen maddelerin kullanımında maske, eldiven, koruyucu giysiler giyilmelidir.