İş planı hazırlamak, aynı zamanda işletmenin planlarını İş Planında Finans Planının Yeri ve Önemi yerine getirmesi için gerekli olan kaynakları ortaya
Finans planı, bir muhasebe işlemleri bütünü değildir. çıkaracaktır. Bu kaynaklar sadece mali olmayacak; aynı Uzman olmayanlar hatalı bir şekilde böyle düşünebilirler zamanda, örneğin ek yönetim, kalifiye işçi ya da üretim çünkü bu bölümde finansal öngörülerle oluşturulan kapasitesi, ürün geliştirme gereksinimleri ya da pazarlama tablolar, işletmeler tarafından oluşturulan muhasebe etkenlerini içerecektir. tablolarına benzerler. İkisi arasındaki temel fark, muhasebe geriye bakarken finans planının bugünden Finans Planının Aşamaları
başlayarak geleceğe bakmasıdır. Yatırımcılar, öncelik ve Finans planı bölümü hazırlanırken üç temel finansal amaçlarına göre farklı türde işletmelerle ilgilenirler. rapora ihtiyaç duyulur. Bunlar gelir tablosu, beklenen Örneğin bazıları yüksek oranda borçlu ve zor durumda nakit akışları tablosu ve bilanço. Ancak bunlar olan işletmeleri tercih ederken, diğerleri ise bunlarla hazırlanmadan önce bazı temel bilgileri ortaya koymak ilgilenmez. Bir başka gerekir. Bunların en önemlileri tahmini satış bütçesi ve tahmini harcamalar bütçesidir. Finansal öngörü yapılırken, açıdan, bazıları yatırım faaliyetlerinde belli sektörlere satış öngörüsüyle başlamak en doğru yaklaşım olacaktır: (yüksek teknoloji ya da turizm gibi) odaklanırken, diğerleri daha geniş bir alanda hareket eder. Bu sebeplerle, • Ne zaman ve ne kadar satış yapılacaktır? onlar ilk olarak aşağıdaki sorulara cevap ararlar: • Fiyat ne olacaktır?
1. İşletme parayı nereden kazanıyor? • Müşterileriniz tarafından size ne zaman ödeme 2. Ne kadar zamandır faaliyetlerine devam yapılacaktır?
etmektedir? Satış öngörüsü tamamlandıktan sonra üretim düzeylerini, 3. Faaliyet sonuçları ve kârlılık ne düzeydedir, doğrudan üretim masraflarını ve genel gider düzeylerini ileriye dönük tahminler nelerdir? planlamak için de benzer bir yaklaşım gerektirecektir. 4. İşletme ne miktarda finansman aramaktadır ve bunu ne için kullanacaktır? Tahmini satış bütçesi için ilk aşamada üç yıllık bir dönemi kapsayan satış tahminlerini yansıtmak üzere bir çalışma Bu sorulara aldıkları cevaplar, yatırımcıların iş planının sayfası açılır. Farklı kalemlerden yapılacak satışlar için geri kalanını okuyup okumayacaklarına karar vermelerini farklı bölümler açılır ve ilk yıl aylık olarak, takip eden iki sağlar. Yatırımcılar zaman zaman şüpheci, olumsuz bir yıl içinse aylık ya da çeyreklik olarak her birinin hava içerisine girerler. Bunun sebebi, olası problemlerle izleneceği sütunlar açılır. İdeal olarak her bir döneme ait; ilgili tüm sorularına cevap aramalarıdır. satış miktarı, birim satış fiyatı, ilk ikisinin çarpımı ile elde
Risk sermayedarları ve melek yatırımcıların en önemli edilen toplam
beklentilerinden biri de koydukları sermayeyi nasıl ve ne satış hasılatı, birim maliyet ve satış miktarıyla birim zaman geri alacaklarını bilmek istemeleridir. Bu, halka arz maliyetin çarpımından elde edilen satışların maliyeti yoluyla, daha büyük bir işletmenin mevcut hisseleri satın sütunları açılır. Satışların maliyetinin hesaplanması brüt alması yoluyla ya da başka bir yolla olabilir. Çıkışın kârın da hesaplanmasına olanak verir. Brüt kâr satış genellikle üç ile yedi yıl arasında gerçekleştiği hasılatı ile satışların maliyeti arasındaki farktır. görülmektedir. Risk sermayedarları, başka şeyler ile birlikte, aşağıdaki koşulları da gözden geçirerek risk İkinci önemli ön çalışma ise tahmini harcama ve oranlarını değerlendirmek isterler: maliyetleri bütçelemektir. İşletmenin harcamaları başlangıç harcamaları ve faaliyet harcamaları olarak iki Geçmiş kayıtlar: grupta incelemek girişimcinin işini kolaylaştıracaktır.
• İşletme Tahmini satış rakamına ulaşmanın maliyetinin ne olacağını bilmek önemlidir. Faaliyet harcamalarını da • Yönetim ve sabit maliyetler (kira ödemeleri, yönetici maaşları, vb.) ile • Pazar değişken maliyetler (işçilik giderleri, ham madde giderleri Öngörüler: vb.) olarak ayrıştırmak yararlı olacaktır.
• Bunlar ulaşılabilir mi? Başlangıç Harcamaları. İşin faaliyete geçmesi adına • Ne gibi aksaklıklar çıkabilir? yapılması gereken tüm masraflar bu kapsamda değerlendirilir. Başlıca başlangıç harcamaları kalemleri Kritik faktör: şunlardır:
• Yönetim • Yerel ve ulusal otoritelere işletmeyi kaydettirmek
Bir iş planı hazırlamak için yönetimin işi ayrıntılı olarak için yapılan giderler (resimler, harçlar, vergiler, incelemesi ve hedefleri belirlemesi gerekir. Bir iş planının vb.) hazırlanması, aynı zamanda işletmenin gelecekteki • Tesisler, araç-gereç ve ekipmanlar, kiralanan performansını değerlendirmeye de yarayacak olan referans unsurlar ve arsa için yapılan kurulum giderleri noktalarının oluşturulmasına yardım eder. • Peşinatlar ve depozitolar
• İzinler ve lisanslar yazılır (dönem çeyrek mi, altı ay mı, yıl mı; ve tablo hangi • Yetkili kurumlara üyelik için ödenen ücretler döneme ait). Özellikle ilk yıl için her bir aya bir sütun • Stok harcamaları açarak ay bazında hazırlanması önerilir. Her bir sütun için aşağıdaki kalemler sıra ile yazılır: Faaliyet Harcamaları. İşletme bir kez faaliyete geçtiğinde günlük işleyişini sürdürebilmesi için yapılması gerekli Gelirler. Hizmetlerden Gelirler, Ürünlerden Gelirler, harcamalar bu kapsamda değerlendirilir. Başlıca faaliyet Diğer Gelirler (örneğin banka faiz gelirleri) şeklinde alt harcamaları şu şekilde sıralanabilir: başlıklardan oluşabilir.
• Maaş ve ücretler Masraflar. Doğrudan maliyetler (ham madde, makine, • Kiralar araç-gereç kiraları, hissedarlara yapılan ödemeler, maaşlar • İpotekli borçlar ve maaşlarla ilgili diğer giderler) ve yönetim giderleri (yönetici maaşları ve ücretleri, reklam ve promosyon • Finansal kiralamalar giderleri, borç ve banka giderleri, amortisman, sigorta, • Tesis bakımı için yapılan harcamalar kiralar, haberleşme giderleri, bankalara ve diğer kurumlara • Banka ve finansal kuruluşlara yapılan borç geri ödenen komisyonlar, vb.) "eklindeki alt başlıklardan ödemeleri oluşabilir. Her bir kategorinin kendi içinde ve akabinde • Reklam, pazarlama ve promosyon giderleri tüm masraflar bölümünün toplanması unutulmamalıdır. • Ofis giderleri • Saklama ve depolama giderleri Ödenecek Gelir Vergisi. Ödenecek vergilerin de • Tüm donanımın bakım ve onarım giderleri masraflara eklenmesi için vergi düzenlemelerine hâkim bir uzmandan (örneğin bir mali müşavirden) destek alınarak Finansal öngörüler, çoğu iş planının temelini oluşturur ve hesaplama yapılıp buraya eklenmelidir. genellikle bu planların hazırlık aşamasında başlangıç noktasıdır. Öngörüler, kâr ve nakit bağlamında hedefleri Net Kâr. Toplam gelirlerden toplam masraflar ve ifade eder. Öngörüleri hazırlamak için, gelecekte vergilerin düşülmesinden sonra net kâr (ya da zarar) işletmeyle ilgili bugünden doğrulanamayan ne gibi rakamına ulaşılır. Burada tatmin edici bir kâr rakamı değişiklikler olacağı konusunda bazı varsayımlarda ortaya koymayan ya da zarar ortaya koyan bir iş planının bulunulması gerekir. Aynı zamanda, başlangıç noktasını revizyon gerektirdiği sonucuna ulaşılacaktır.
belirlemek için, işletmenin mevcut durumuna ilişkin net Tahmini Nakit Akışları Tablosu: Bir Tahmini Nakit bir resme gereksinim duyulacaktır. Aşağıdaki öngörüler Akışları Tablosu (TNAT), işletmeye giren ve çıkan nakit kapsam içine alınmalıdır: miktarını gösteren ve her iş planının ayrılmaz bir parçası
1. Gelir tablosu, olan bir araçtır. Bu tablonun hazırlanması, iş planının 2. Nakit akım tablosu, gerektirdiği diğer tablolar kadar kolay değildir çünkü 3. Bilançolar ve sadece finansal rakamları ortaya koymanın ötesinde farklı 4. Öngörülerin temelini oluşturan varsayımların etkenlerin işletmeyi gelecekte nasıl etkileyeceğini de açıklamaları gösterir.
Girişimin niteliğine göre ilk yılın öngörülerini aylık, TNAT ile normal nakit akış tablosu aynı şey değildir. sonrakileri üç aylık ya da yıllık hazırlamak mümkün İkincisinde geçmişte gerçekleşen nakit akışları olduğu gibi; ilk üç yıllık öngörüleri aylık, dördüncü yıldan gösterilirken, ilkinde gelecekte gerçekleşmesi beklenen sonraki öngörüleri üç aylık ya da yıllık bazda hazırlamak nakit akışları ortaya konmaktadır. TNAT’ın nakit gelirler, da söz konusu olabilir. nakit harcamalar ve denkleştirme olmak üzere üç bölümü vardır: Proforma Finansal Tablolar Nakit Gelirler. Burada bir yıllık nakit akışı tahmininde her Gelir Tablosu: Gelir tablosu, faaliyette bulunan işletmeler bir ay için beklenen gelirler listelenir. Dikkat edilmesi için genellikle her çeyrekte hazırlanan, zorunlu ve önemli gereken nokta sadece nakit olarak elde edilecek girişlerin bir finansal tablo olmasının yanında finans planının da buraya kaydedilmesi, alacakların, yani nakit olarak girişi önemli bir kısmıdır ve işletmenin başarısı için kritik bir henüz gerçekleşmemiş gelirlerin ise kaydedilmemesidir role sahiptir. (bu tür gelirler nakit olarak tahsil edildiklerinde
Gelir tablosu işin kârlılık açısından ne ölçüde başarılı bir kaydedilmektedir).
potansiyeli olduğunu bir bakışta okuyucusuna sunmak için Nakit Harcamalar. Yapılması planlanan/beklenen evrensel bir formülü ortaya koyan tablodur: Gelirlerle harcamalar bu bölümde listelenir ve aylık bazda tutarların masrafların farkı; kâr ya da zararı ifade eder. Öncelikle toplamı kaydedilir. Kira, tesis giderleri, ücretler, maaşlar, gelir tablosunun başına işletmenin adı yazılır. Excel veya profesyonel hizmetler ve danışmanlıklar, reklam giderleri, benzeri bir çalışma sayfasında çalışmak, işi önemli ölçüde stok giderleri gibi işletmenin karşılaşabileceği tüm kolaylaştıracaktır çünkü tablo, hesaplamalar içermektedir harcamalar bu alanda izlenir. ve bunlar güncelleme gerektiren hesaplamalardır. Bunu takiben gelir tablosunun hangi dönem için geçerli olduğu
Denkleştirme. Bu son bölüm bir önceki aydan devreden Finans Planında Kullanılan Varsayımlar ve miktarların denkleştirilmesinin yapıldığı bölümdür. Varsayımların Açıklanması: Finans planındaki tahmini rakamlara ulaşmak için, çeşitli değişkenlere ilişkin Girişimci, nakit akışlarını doğrudan etkileyen işletme içi varsayımlarda bulunmak gerekecektir. Varsayım yapılacak ve dışı faktörleri bilmek ve bunları finansal planlama tüm değişkenleri içeren bir liste vermek zordur ancak sürecinde dikkate almak durumundadır. Aşağıda nakit öngörülerin hazırlanması esnasında ele alınması gereken akışlarını doğrudan etkileyen işletme içi ve işletme dışı genel varsayımlar şu şekilde sıralanabilir: faktörler sıralanmıştır: 1. Enflasyon oranları ve döviz kurları • Mamulün tamamlanması için gerekli • Satış ve satın alma üzerindeki etkisi hammaddenin teminindeki gecikmeler • Varlıklar ve yükümlülükler üzerindeki etkisi • Nakit akış problemleri olan bir tedarikçinin 2. Satış ve pazarlama seçimi • Talep düzeyi ve zamanlaması • Tedarikçilerin fiyat yükseltmeleri • Türkiye ve ihracat • Tedarikçilerin vade kısaltmaları • Fiyatlandırma stratejisi • Kusurlu ham madde • Ticaret ve ön ödeme iskontoları • Kusurlu mamul • Reklam ve promosyon giderleri • Yetersiz ya da eskimiş bilgi teknolojisi • Teminat giderleri • Maliyeti etkin olmaya, eskimiş üretim araçları ya 3. Nakit tahsilat da prosedürleri • Müşterilere sağlanacak vade • Müşteri taleplerinin üzerinde mamul sunulmasına • Şüpheli alacaklar neden olan malzeme alımı ya da ücretli 4. Dağıtım çalıştırılması • Komisyonlar • Rekabet • Navlun • Ekonomik krizler 5. Araştırma ve geliştirme • Tasarım hataları • Gerekli süre • Savaş, terör, yangın vb, olaylar • Üstlenilen maliyet (işgücü ve malzemeler) • Ürünlere yönelik yükleme hataları ya da • Hatalı ürün ayıklaması ertelemeler • Devlet ya da diğer gerekli onayların alınması • Satış gücü tarafından mamullerin olması 6. Üretim gerekenden çok ya da az satımı • Gerekli ilk madde malzemenin uygun • Zayıf pazarlama kampanyaları miktarlarda temini • Maliyeti etkin olmayan özel işler kabul edilmesi • İşgücünün ve ilgili beceri düzeyinin • İşçilik sorunları mevcudiyeti • Hava koşulları ile ilgili sorunlar • Ücret, maaş ve sosyal güvenlik katkıları • Ürünün teknolojisindeki değişiklikler • Ürün hatasına bağlı kayıplar • İşletmenin faaliyette bulunduğu iş çevresinde • Bakım onarım ve tamirat giderleri kanun değişikliği • Satılabilir ürünün getiri oranı • Nakit akışı ve sermaye gereksinimini • Diğer giderler karşılayabilmek için yapılan borçlanmanın 7. Sabit kıymetler maliyetidir • Gereksinimler Bilanço: Bilanço, belirli bir zaman noktasında işletmenin • Maliyet finansal durumu, varlıkları ve bu varlıkların finanse • Satın alımı finanse etme yöntemi edildiği finansal kaynakların anlık bir resmini sunan, her iş 8. Satın alım planında olması gereken üç temel finansal tablonun • Stok düzeyleri sonuncusudur. • Tedarikçilerden elde edilen ödeme vadeleri
İş planındaki bilanço geleceğe yönelik tahmini • İskonto olanağı değerlerden oluştuğundan proforma bilanço olarak 9. Vergi adlandırılır. Gelir tablosu, bir işletmenin finansal • Kurumlar vergisi durumunun sadece bir kısmını ortaya koyar. Örneğin kâr • KDV rakamını yansıtır ama bu kârı elde ederken ne düzeyde 10. Önemli aşamalar borçlanıldığı hakkında bilgi sunmaz. Bu tip durumlarda • Geliştirme aşamasından alacağın tahsilata gelir tablosunu, bu boyutlarda daha iyi bilgi sunan bilanço kadar olan tüm aşamalar ile bir arada değerlendirmek daha akılcı olacaktır. Güçlü 11. Diğer giderler bir bilanço, işletmenin daha sağlam bir borçlanma • Faiz oranları (finansal) risk seviyesine sahip olduğunu gösterir. • Kuruluş ve genel yönetim giderleri
12. Amortisman büyüyen kârlar ile oluşturulandan daha fazla • Uygulanacak yöntem nakiti kullanır hale gelecek mi? • Oranlar • Rekabet artışı ile net işletme sermayesi ihtiyacı 13. Bağışlar artacak mı (örneğin, satış vadelerini uzatma • Zamanlama ihtiyacı baş gösterebilir mi?)? • Muhasebeleştirilmesi • Sektör, dönemsellik özelliği gösteriyor ise yıl 14. Finansman içinde ticari alacakların ve stokların belli • Tür dönemlerde çok artacağı diğer dönemlerde ise • Elde edilebilirlik ve zamanlama normalin altı seviyelerde kalacağı dikkate • Şartlar alınıyor mu?
Başabaş Analizi Alternatif Seçeneklerin Göz Önüne Alınması: Öngörülerin erken aşamalarında meydana gelecek bazı Başa baş analizi; maliyetler, faaliyet hacmi, satış fiyatları olaylara bağlı olarak işletmenin alternatif seçeneklerle ve kâr arasındaki ilişkilerin incelenmesine yardımcı olan karşılaşacağını fark etmek olasılık dâhilindedir. Eğer kısa vadeli bir planlama amacıdır. Başabaş noktası, toplam durum böyle gelişirse, alternatiflerle ilgili ayrıntıları ve gelirlerin toplam giderlere eşit olduğu faaliyet düzeyi bunların nispi etkileriyle ilgili yorumlar da öngörülere (satış hacmi) olarak tanımlanır. Diğer bir anlatımla katılmalıdır. başabaş noktası, kâr ya da zararın sıfır olduğu noktadır. Finansman Maliyetleri ve Vergi Giderleri: Planların Finans Planında Diğer Önemli Noktalar çoğu, finansman bulmak için yazıldığından bu
Duyarlılık Analizi: Özellikle üç yıllık bir dönem için finansmanın maliyetleri (faiz, temettüler ve ücretler) ve öngörülerin %100 oranında gerçekleşmesinin düşük bir buna bağlı vergi ödemesi, çoğunlukla, hem karmaşık hem olasılık olduğu kabul edilmelidir. Burada iki farklı de değişkendir. Finansman sağlayan kişi ya da kuruluş, yaklaşımla bu etki azaltılabilir. İlk olarak, farklı farklı finansman yapıları kullanarak bir planı varsayımlara dayalı gerçekçi ve muhafazakâr öngörüler değerlendirmek isteyecektir. Bunu kolaylaştırmak için tüm ayrı ayrı ele alınabilir. Örneğin, satışlarda yüzde 10’luk bir finansman maliyetleri ve vergi öncesi ticari öngörüler düşüşün etkisini ya da yeni bir ürünü planlanan tarihten üç açık, net ve anlaşılır bir şekilde sunulmalıdır. ay sonra piyasaya sürmenin etkisini gösteren duyarlılık Enflasyon: Finansal öngörüler Türk Lirası, ABD Doları analizleri hazırlanabilir. ya da Euro cinsinden hazırlanabilir. Öngörülerin Türk Net İşletme Sermayesi İhtiyacında Dikkat Edilecek Lirası olarak hazırlanması durumunda, bir enflasyon oranı Noktalar: Satış ve üretim öngörülerinin gelir tablosuna varsayılır ve bu öngörülere uygulanır. Buradaki zorluk, üç gelir ve gider kalemleri olarak yansıtılması, tahakkuk yıl veya daha fazla bir süre için enflasyon oranının nasıl esasına göre yapılır. Diğer bir deyişle, net kârın o dönem değişeceği konusunda doğru bir tahmin yaparak ortaya itibariyle işletmenin eline geçtiği varsayılır. Ancak, çıkacaktır. Her ne kadar son yıllarda düşüş eğiliminde olsa işlemlerin peşin yapıldığı sektörler hariç, satışlar sonucu da Türkiye’deki enflasyon oranı halen gelişmiş oluşan ticari alacakların tahsilatı ve alımlar sonucu ekonomilerden daha yüksek seviyelerdedir. Bu nedenle katlanılan ticari borçların ödenmesi vadeli olarak özellikle dış alım veya satım yapacak girişimlerin çok gerçekleşeceği için gelir tablosundaki sonuçların nakite daha özenli bir şekilde enflasyonu ve enflasyonun döviz dönmesi arasında zamanlama farklılıkları oluşacaktır. Net kurlarına etkisini dikkate alması gerekir. Enflasyon işletme sermayesi açığı ya da fazlalığı diye tahminlerinin güvenilir bir şekilde alınabileceği başlıca adlandırılabilecek bu farkların öngörüsünde asgari olarak kurum Merkez Bankası’dır. aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır: Beklenmedik Durumlar Rezervi: Planlama ve öngörüler • Belli müşterilere yapılan satışların toplam satışlar ne kadar kapsamlı yapılsa da tüm olasılıkları tahmin içerisinde önemli bir yer teşkil etmesi durumunda etmek mümkün değildir. Bu nedenle, maliyetlerin içine bir bu müşterilere standart vadelerin üzerinde miktar beklenmedik durum rezervi katılabilir. Bu rakam, vadeler tanımak zorunda kalacak mısınız? cironun belli bir yüzdesine dayandırılabilir. Ancak çok • Faaliyet gösterilen sektörde öngörü yapılan büyük tutulursa yönetimin gerçekçi öngörüler hazırlama dönem süresince herhangi bir likidite sıkışıklığı konusundaki güvenilirliği sorgulanabilir.
bekleniyor mu? • Tutulması gereken minimum stok seviyeleri, üretim süreci ve ham madde yapısına göre belirlendi mi? İşin, işletme sermayesi içinde tutma zorunluluğu olduğu bakiyeler var mı, var ise bunu nasıl finanse etmeyi öngörüyor? • İşletmenin büyümesi ile kârların da büyümesi gerekir; ancak artan işletme sermayesi ihtiyacı,